GAZ

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.04.05 Nr78

VVielkiego

TA

Xicstwa p O Z N A N S K I E G O.

Nakładem Drukami Nadwornej IK. Dekera i Spółki. - Redaktor: lI. WannoweM.

w.

,.."",., ,.."",., ,.."",., We Wtorek dnia 5. Kwietnia.

184« .

Wiadolll ości k rajowe.

'£> Berlina, dnia Ul, Kmemm.

N. Pan Tajnego Ministra Stanu i gabinetu, j lr. M a 11 z a n, mając wzgląd łaskawy na nadwątlone zdrowie jego, na własne jego żądanie od zawiadywania Ministeryum spraw zagra, nicznych na. miłości wiej uwolnić, zaś dotychczasowego Swego pełnomocnego Ministra przy Rzeszy Niemieckiej, Rzeczywistego Tajnego ftadzec Barona E ul o w, Tajnym Stanu i gabinetu Ministrem mianować i temuż zawiadomienie wspomnianem Ministeryum najmiiościV* ,* & \ powierzyć raczył.

N. Pan raczył: Cesarsko- Austryackiemu Feldmarszałkowi-Porucznikowi Hrab. D e sA ODr» order Orła Czerwonego I. ki.; Cesarsko- Rossyjskiemu Dyrektorowi poczty i Radzcy otanu N o w i c k i e m u, gwiazdę do orderu Ona Czerwonego II. ki.; Cesarsko- Austryackiemu Pułkownikowi Hr. Węgierskiemu, order Urła Czerwonego 0;. ki.; Cesarsko-Auetryackiemu Podpułkownikowi Hr. H a r b u v a 1 und Cham a ? , Cesarsko-Austryackiemu Majorowi "r * a ł * g U Z C y, oraz Rotmistrzowi O ul rieh, Adiutantowi Cesarsko- Rossyjskiego Generała Berg, order Orła Czerwonego III. ki. nadać.

Wiadolllości zagraniczne.

X* - 1 o Iv . . .

Z Warszawy, dnia 30. Marca.

Pod względem Sądownictwa karnego w Królestwe Polskiem znajdujemy w Sprawozdaniu z działań Administracyi, następujący porównawczy wykaz: - W przeciągu 5ciu lat Sądy Karne i Sąd Appellacyjny, zastępujący w sprawach Kryminalnych Sąd Kassacyjny, osądziły spraw: r. 1835. 1836. 1837. 1838. 1839. 54,832 56,369 53,560 58,969 70,755 Z tago było: O przewin.

policyjnie 10,457 11,447 10,394 12,243 13,558 O występki 16,075 16,877 15,268 19,254 19,878 O zbrodnie 1,624 1,648 1,691 2,457 2,956 Spraw nieodsądzonych pozostało 8,985.

Co do rodzaju kary, a zatem co do wielkości przestępstw, skazanych było: r. 1835. 1836. 1837. 1838. 1839. Na karę śmierci 12 13 8 5 U » więzienie war. 72 48 52 67 62 · więzienie cięi. 796 816 702 779 739 » kary pograw. 2, 405 1..47 91,985 2,392 2,964 Rada Administracyjna postanowiła: »Osoby nie korzystające z amnestyi i za granicę zbiegłe, których nieobecność w kraju świeżo wy Wincenty, były fabrykant fortepianów w Warszawie; 2) Marszewski Józef, b. Kapitan b. .

- polsk.; 3) Piasecki Adam, poprzednio uczeń Uniwersytetu Alexandrowskiego, a następnie b. wojskowy; 4) Stobiecki Konstanty, b. wojskowy; 5) Wołowski Stanisł., b. Magister Medycyny i Chirurgii, - ulegają karze konfiskaty roaiątków ich wszelkich, bądź juź zasekwestrowanych, bądź następnie jeszcze wykryć się mogących. Francya.

Z Paryża, dnia 11. Marca.

"Wczorai w biórach Izby Deputowanych przystąpiono do cbrad nad projektem do prn» wa o odroczeniu prawa o cukrze; podzielają tu powszechnie zdanie, źe prawo to w tym roku zaspakajającego załatwienia niedostąpi. Wszyscy kommissarze bez wyjątku glosowali ca odroczeniem. Wyjąwszy jednego członka pochwalili także wszyscy polityczne postępowanie rządu. Pod względem starcia się między osadami i przemysłem krajowym było atanowczćiu zdaniem, źe obydwom gałęziom przemysłu środki utrzymania zabezpieczyć trzeba. - Ministeryjum dzisiaj telegrafem przez Marsylią wiadomości z lndyi odebrało. Stosownie do tychże powstanie w Alghanistanie coraz bardziej rozprzestrzeniać się ma a położenie Anglików jest tam nader krytyczne. St. Roch, tak wielki, iź dla utrzymania porządku gwardyią municypalną przed podwojami i wewnątrz kościoła trzeba było ustawić. Czytamy w Moniteur parisien: Cha» rivari na jutro (niedzielę) nadzwyczajny numer pisma sw«-go pod J)tułem "Jaja wielkanocne" zapowiadał. W chwili, gdy manuskrypt miał pójść pod prassę, drukarz, P. IAange Levy oświadczył ie go nie wydrukuje.

Zerant Chariwarego zapozwał Pana Levy przed trybunał cywilny. Prezes, Pan Debelleyme, odrzekł, źe w tem zawyrokować nie racie. Następnie obie strony się porozumiały między sobą; P. Levy na wydrukowanie o» wego numeru zezwolił, jeżeli w nim pewne poczynią zmiany i redaktor z Żeraniem się wyraźnie podpiszą. Warunki te z zastrzeżeniem przyjęto. Hiszpański na wpół urzędowy dziennik E s p e c t a d o r pisze, źe oświadczenie ministeryum francuzkiego, jakoby ono rząd hiszpański o knowanym w Październiku spisku zawiadomiło, jest bezzasadne; rząd Madrycki żadnego w tej mierze n;e odebrał od Pana Guizota zawiadomienia, tylko dyrektor ceł W Uaonne tamecznemu konsulowi hiszpańskiemu doniósł, ie ładunek siarki i saletry przez granicę hiszpańską przemycić chcą; ale pisma takiego pochodzącego od Dyrektora ceł niemożna jednak nazwać notą dyplomatyczną. Wspomniany juź często Xiądz Cazares odzywa się teraz z Londynu przeciw rządowi tutejszemu. Protestuje uroczyście przeciw zarzutowi, jakoby miał być potajemnym a entern Espartery, wzywa dzienniki, które z tem twierdzeniem występowały, aby mniemane akta. niby to u niego znalezione, ogłosiły, ponieważ tego jednak dokazać nie. mogą, ile źe dokumerita podobne nie istnieją, musi więc wszelkie te obwinienia za niecne ogłosić oszczerstwo.

Anglia.

Z Londynu, dnia 26. Marca.

Gdy onegdaj Izba zamieniła się w wydział, oświadczył Sir R. Peel, że wcale się nie dziwi zapowiedzeniu sprzeciwienia się jego planowi, bo się tego spodziewał, źe ci, którzy kraj nabawili kłopotu, w jakim się teraz znajdule, będą głównymi jego przeciwnikami. Oznajmił potem, źe teraźniejsze ministerstwo będzie jeszcze żądało dodatków do budżetu wojennego, które łącznie z istnącym juź deficitem i zamierzonem zniżeniem cełł, powiększą niedobór do 4,200,000 f. st. Zresztą głosowanie nad podatkiem od dochodów i nad innenii mriieiszeroi podatkami pornocniczemi, stanowić ma o polityce finansowej Ministrów i «ai <<i*c<u u istnieniu gabinetu, rozstrzygnie ono, czy gabinet ma postępować rozpoczętą drogą, czy tćź finanse mają być znowu tym oddane, którzy je do teraźniejszego przywiedli »tanu. Następnie zaprzeczy! temu Minister, jakoby stan obecny uważać należało za stan pokoju, chyba dla tego, źe huk dział, zamiast być słyszanym w samej Anglii, w odległych rozlega się krajach. Na mniemanie obcych mocarstw, źe Anglia goni juź ostatkami, nie trzeba żadnego mieć względu, ale tak działać, jak słuszność i potrzeba wymaga. Co do inkwizytorskiego charakteru, mniemałp. Peel, że to, co ludzie stracą przez podatek od dochodu, będą mieli sobie wynagrodzone przez zniżenie cła. Belgia.

Z Bruxelii, dnia 25. Marca.

Dziwne powstawanie Biskupa chartreskiego we Francyi przeciw uniwersytetowi i bronionej przez Cousina i Jouffroy niemieckiej i szkockiej filozofii i tu niepomyślne zrobiło wrażenie. Szczególniej naganiają tu bardzo poste« powenie Biskupa 2 Joiiffroy, którego pismo w listach swoich oczywiście poprzekręcał. Wiadomo, jaki wpływ miał przed kilku laty zmarły Broussais w« francyi i »a granicą w nia krwi, i w jak gruby sposób uczył roateryalizmu w znanem dzieJe «de 1 'irritation et de la folie«, w którem zarazem najgodniejszych filozofów wydrwić nie omieszkał. Właśnie wj tym czasie wystąpił Pan Jouffroy z swoją własną przemową do przetłumaczonego przez siebie dzieła Ougalda Stewarta o moralności, w której zdaniem znawców, ma się znajdować najgruntowniejsze zbijanie materyalizmu i twierdzeń Broussaisa. Później przemowę tę kilkakrotnie drukiem ogłoszono, a autor jej zasłużył się w ten sposób niezmiernie młodzieży, dając lej w rękę skuteczny przeciw jadowi środek zaradczy. Podobnież i tu dostało się owo dzieło Pana Jouffroy w licznych przedrukach i wpływało na wyższe wykształcenie umysłowe. Z t*So więc właśnie dzieła przytacza wspomniany Biskup kilka z związku wyrwa nych zdań i dopiero przed kilku dniami zmarłego autora o materyalizm obwinia, a razem twierdzi, że zabójstwa, kradzieży i najgodniejszych występków nie mógł niedozwolooemi nazwać. Ze takie bezzasadne oskarżenia wszędzie sprawiedliwe i słuszne wzniecały oburzenie, naturalną jest rzeczą, i z pewnością mocno zaszkodzą sprawie, w interesie której do nich się ucieczono. Duchowieństwo francuzkie nie otrzyma niezawodnie wolności uczenia, jeźeii w taki sposób służącej mu wprawdzie także, ale przez nienieu-* znawanej wolności druku nadużywać będzie. e_e J estto bezsprzecznie najważniejszym pytaniem nowszego prawa politycznego, aby stosunek duchowieństwa do rządu i innych duchowych dziedzin życia ludzkiego, do szkol» i nauk oznaczyć. Tyle jednak zdaje się z tu i owdzie wynurzających się zabiegów wynikać, że musi być wspólna towarzyska powaga którejby wszystkie instytucye, o de zewnętrznie skutecznemi być mają, ulegały i któraby każdą z nich, w razie wykroczenia, w przyzwoite uimowała kluby. W czysto religijnych 'Prawach powinien Kościół zapraw.de być Wo, n ym od wszelkiego zewnętrznego przymuS,"> ale naczelnicy kościoła nie powinni się taksę do obcych im spraw mieszać, a jeżeli to się r'.e> powinna być władza, któraby takowym wuzieraniom się zapobiegała. Całkowite odłączenie rxąd u j. kościoła poczytujemy za royśl łalszywego liberalizmu, co także i codzienne jtwierdza doświadczenie. Zostaje ono w ścisłyną związku z zasadami liberalizmu francuzkiego, nł. aK cc 6° -iedynie na celu-rozłączanie, odrywanie ' «"'zdrabnianie wszystkich ludzkich stosunków. Lecą zdanie takowe wprost eię rossądnemu liberalizmowi sprzeciwia jjaki jest właściwy charakterowi narodu germań

skiego, znającemu dokładnie związek, jaki pomiędzy wszystkie mi towarzyskie mi inslyłucyami znajdować się musi. Turcya.

Z K o n s t a n t y n o p o l a, dnia 8. Marca.' (Gaz. Powsz.) - Ustąpiła nareszcie Porta W sprawie Byryjskiej co do rządu tureckiego na Libanie. Dnia 2. b. m. odbył się z tego owodu wielki Dywan. Większa część członów tegoż, nieprzychylna Wielkiemu Wezyrowi, ganiła, źe o mianowaniu Omera Baszy Gubernatorem Libanu nie zawiadomił poprze» dnio przynajmniej Anglii, której się wdzięczność za niesioną w wyprówie syryjskiej pomoc należy, a powtóre nie trzeba jej właśnie w obcej chwili całkiem od siebie odstręczać; dalej obawiać się należy, żeby wiadomość o reklamacyach pięciu mocarstw wkrótce na góry się niedostała, a wtedy mogliby się Druzowie i Maronici z sobą połączyć i na słabą turecką załogę uderzyć; najrozumniejszą teraz rzeczą ustąpić i Omera Baszę odwołać. Zdanie to przeszło, Omera Baszę odwołano, Mustawę Baszę Seraskierem Syryi mianowano i' p>ostanowio?o wybrać. jednego Xicc a z pok lenia Druzow, a drugIego z pokolenIa Maronl» tów, fetórzybypod rozkazami Seraskierazosta» wali. Dla Maronitów zdaje się być przeznaczonym syn Emira lieschira, ale wybói jego jeszcze nieogłoszony. D. 6. b.m. odpłynął angielski parostatek, * Fenix« ztąd do Beirutu z postanowieniami Porty dla Mustafy Baszy. Pod względem reklamacyj pięciu mocarstw O rząd na Libanie trzeba tu jeszcze końcowo dodać, że Poseł francuzki w kilka dni później oświadczył, że Francya nie chciała sią wyłączać od wspólnego zapytania, jak się ma rzecz z mianowaniem Omera Baszy, że jednak do opieki nad katolickimi chrześcianami w Syryi, jako do od-viecznie służącego jej przywileju sama wyłącznie rości sobie prawo. Według pisma jednego z Konstantynopol« z d. 9. Marca, już złożenie z urzędu Wielkiego Wezyra lzzeda Mehmeda Baszy zawyrokowano. Z dnia 9. Marca.

Wychodząca tu gazeta turecka D s c h e r i - dci II a wadi» zd. 5. b.m. zawiera następujący artykuł: W ostatnich dniach rozmawiano dużo o okrutnem obchodzeniu się, o pałkach i torturach, jakiego się zwierzchność smyrneńska, wbrew hatyszeryfowi z Giilliane, w zględem kilku ra asów i zagranicznych poddanych dopuścić miała. Jasną jest rzeczą, że uwaga J. Sułtanekiej Mości ciągle jest na bezpieczeństwo i kwitnący stan państwa, jako też na spokojność i dobry byt poddanych zwrócona. Gdyby więc przypadek ten snial sprzeczności z zasadami Sułtana i istniejącemi prawami i dla tego ściągnąłby wielką niechęć J. Sułtańskićj Mości na siebie. Gdy dalćj wielka rada ottomańska obowiązana jest czuwać nad prawami państwa i w podobnych woli sułtańskićj przeciwnych czynach jak» strona skarżąca występować, przeto wyprawiono natychmiast na rozkaz N. Fana Fewfika Beja, drugiego Sekretarza wspomnianej rady do Smyrny, aby się o prawdziwem położeniu rzeczy przekonał, a w razie potwierdzenia się. powieści o męczarniach, winowajców przed wielką radę zapozwał, która sprawę ich osądzi i zasłużoną karę wymierzy.

Rozmait e -wia domości.

z Poznania. - »Tygodnika literackiego« wyszedł J\S lOty i zawiera: Vittoria Accorombona, przez Tieka. - Do Xawery Go dębskiej (poezya). Piosnka chłopska, przez Julią W. - Przegląd ostatnich dzieł Chopina, przez M. Szulca. Przegląd dzieła Bejły: »Mieszaniny obyczajowe« (ciąg dalszy). - Korrespondencya prywatna (list A. Mosbacha do redaktora). Z Berlina, dnia 30. Marca. - Bardzo pomyślne wrażenie sprawia jednozgodna wiadomość zW. Xicstwa Poznańskiego, że stosownie do Najwyższego J. Król. Mości postanowienia, pensyonowanym oficerom Xicstwa War s z a w s k i e g o , których w skutek wypadków r. 1831. uznano ta utrącających pra wo do pensyi, tai pens.ya znowu ma być płaconą. (Gaz. Kolańska.) - jakkolwiek podania o buncie wojskowym w Petersburgu może są przesadzone, tyle jednak pewna (;}, że jeden pułk przez oficerów swoich zwiedziony, się zbuntował, ale przez energiczne środki natychmiast kuszenia jego powściągnięto. Następujące podania tylko jako pogłoski umieszcza my: Cesarz - tak bowiem powiadają - po szedł sam do koszar zbuntowanego pułku i udało mu się prawie, mową, w której zbro dnicze kuszenia te energicznie potępił, umysły do posłuszeństwa przywieść, gdy oficer leden przypadł, chcąc Cesarza aresztować. N. Pan przebił na miejscu buntownika, i widząc, źe nie ma nadziei poskromienia zuchwałych drogą łagodniejszą, wyszedł. Potem szturmowano owe koszary, wielka część buntowników z bronią w ręku poległa, a innych jeszcze tegoż samego dnia do Syberyi zesłano. . Z tegorocznego fraocuzk. Rocznika wojsko* Tfego wyjmujemy co następuje: Annia ma jeszcze 9 Marszałków: Moncey, Soult, Oudinot, Molitor , Gerard, Clauzel, Grouchy, Valee i Sebastiani. Sztab generalski armii obejmuje dwa oddziały: czynny liczy 78 generał-poruczników i 160 generał-majorów czyli Marszalków polnych (Marechaux de camp.); od* wodowy 54 generał-pułkowników i 78 Marechaux - de-camp. W służbie nieczynnej jest 71 generał-pułkowników i 212 Marechauxde camB. Król ma 13 Adjutantów i 11 oficerów służbowych. Sztab królewski składa się z 30 Pułkowników, 29 Podpułkowników, 100 Szefów szwadronu, 150 Kapitanów pierwszej, 109 drugiej klassy; i 74 Poruczników, razemz 492 sztabsoticerów. Intendentura wojskowa składa się, z 239 oficerów. General Bugeaud ma przy sobie 35 sztabsoticerów Wszelkich stopni. Służba placu pełniona jest przez 170 Kommendantów, 9 Plac Majorów, 112 Plac-Adjutantów, 37 Sekretarzy archiwalnych i 5 duchownych. Piechotą dowodzi 107 Pułkowników, 104 Podpułkowników, 447 dowódców batalionu i 294S Kapitanów.

Jazdą, złożoną z 61 pułków, dowodzi ćl Pułkowników, 61 Podpułkowników, 199 dowódców szwadronu i 931 Kapitanów. Sztab główny artyleryi składa się z 7 generał-poruczników, 16 Marechaux de-camp., 47 Pułkowników, 48 Podpułkowników, 154 dowódzców szwadronu, 378 Kapitanów pierwszej klassy, 297 drugiej ki., 344 Poruczników pierwszej ki., 27 drugiej ki., i 174 Podporuczników, razem z 1292 oficerów. Artylerya liczy 15 pułków, inienierya 3. W 21 dywizyach (okręgach) wojskowych jest 57 więzień wojskowych. Zandarmeryą dowodzi 20 Pułkowników, 9 Podpułkowników, 140 Kapitanów, 363 Poruczników i 76 Podporuczników. Weterani tworzą 8 kompani) podoficerów, 4 fizylerskie, 4 konne, 13 kanonierskich i 1 inźenierską. Pierwszy pułk dragonów ma nazwęl Xiecia Orleans, pierwszy pułk ułanów Xiccia Nemours, a pierwszy huzarów Xiecia Chartres.

Sprostowanie.

W numerze wczorajszym (77.) pisma naszego, str. 458., slup prawy, wiersz 21 od końca, zamiast: »dzisiejsi A uaczeluicy«, miało być .dzisiejsi naczelnicy. ·

YY Dominium S p ł a w i e pod Poznaniem ma 300 macior rodnych na sprzedaż, które zaraz po strzyży odebrane być moga. c1JW* Świeżego Limburskiego sera śmietankowego przedaje sztukę po 6 sgr., biorącym więcej po 5J sgr. Józef Ephraim, w narożniku Wodnćj ulicy i rynku J\3 1»