GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.04.12 Nr84

Wielkiego

>K 1 c$4wap O Z N A Ń S K I E G O.

Nakładem DriAarui Nadworaej W Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannou>a/ti.

JW&4.

We Wtorek dnia 12. Kwietnia.

1 54 * .

Wiadomości zagraniczne.

Polska.

z Warszawy, dnia 7- Kwietnia. Na dniu 23. Marca, w dobrach Starzenice w obwodzie Wieluńskim położonych, prze* niósla się do wieczności w 61 roku życia JW. Ludwika z Czarneckich Łubieńska, małżonka J W. Józefa Łubieńskiego, byłego Radzcy V\ 0>ewódzkiego. Pani ta, od młodości pielęgnuje wszystkie przymioty duszy i serca, ślubnIe w późniejszym wieku wzorem cnót nieleAcich nazwać się mogła; przechodząc przez rr. y przeciwności zniosła je umysłem epo. 1.rym i stałym; poświęcenie się iej dla dziettięża było bez granic, nie powściągnęły L sił 'A ro,erze usiłowań nadwątlone choro» .. y> a gdy juź do końca zbliżać się poczęła, sasi ona jakgy nadziemska mocą, z rzadką rz y t p mnoś i b \ dopełniła obowiązków p c ą urny u fi relig". p oc .2yniła wiele dobroczynnych o lar, P oczćm p' o Łe g . > pobłogosławiwd ". )l a w s z y fi C 1 a J " Z w ł O ki J " e j " szy Zlecrom, B ° g u z a s n c a > Wśród powszechnego rozrzewnienia, łez dziecł ffaroiln, O.awieziono do dóbr Stawiszynskich, dziedzicznych 8 Y n a jAj jw. Lubieńskjego, Radcy Tajn. Senatora, gdzie w grobie rodzinnym na wieczny spoczynek złożone zo«tały. .

Francya.

z Paryża" dnia 2. Kwietuia. Poseł pruski, Baron Arnim, otrzymał od dworu swego cztero miesięczny urlop i w tych dniach Paryż opuści. W czasie jego nieobecności Radzca poselski Bernsdorf sprawy załatwiać będzie. Przy obradach nad kredytami dodatkowemi dowie się kraj, jak drogo odniesione przez Generała Bugeauda nad Arabami korzyści opłacić musi. Francya utrzymuje obecnie w Algierze 80,000 wojska liniowego i 6000 nie regularnego żołnierza, i stosownie do oświadczeń rządu, z któremi się także Kommissya dla dodatkowych kredytów zgadza, nie można jeszcze na teraz o zmiejszeniu tej armii myśleć; jednakże powiadają, że w przyszłości, której kres jeszcze się oznaczyć nie da, liczba 50,000 żołnierzy będzie tamże wystarczającą. Całkowity budżet afrykański na rok bieżący najmniej 90 milionów wyniesie. lleżby ulepszeń wewnątrz kraju mogła była Francya za taką surnmę uskutecznić! Słychać, że zaraz po zamknięciu posiedzeń Izby, ogłoszona będzie lista nowo mianowanych 30 Parów, pomiędzy któremi znajduje się 22 Deputowanych. Francuzka marynarka handlowa składa tera* z 15,817 różnćj wielkOŚCi okrętówJ\ n"V glowych okrętów. Z tych ostatnich 25 mają objętość 500 do 800 beczek; 229 od 300 do 498 becz., 1898 od 100 do 299; 1586 od 60 do 99; 253 od 30 do 59; a 10.827 niżei 30 beczek.

Ministerstwo zaproponowało w kommissyi budżetowej 5 milionów nowego kredytu na urządzenie związku parostatkowego między Havrem i INew Jorkiem; ale kommissya oświadczyła, źe ta prcpozycya powinna być pierwej Izbie przedłożona. C o m m e r c e donosi, źe od 20. Lutego do 20. Marca dostawiono do warowni Vincennes 201,400 ostrych ładunków i 36,000 ładunków działowych. Margr. de la Marche umarł wczoraj w kościele w czasie nabożeństwa, prawie w tćm samem miejscu, gdzie niegdyś modląc się umarł Xźę Math. Montmorency, Minister wojny kazał 100 koni kawaleryjskich załogi paryzkićj dostawić panu Baurher w cyrku olimpijskim, aby na nich doświadczał swego systemu ujeżdżania; ma to odbywać w obecności komitetu, którego Prezesem jest Generał Porucznik Oudinot. Z Rouen pod dniem 22 Marca piszą: »Onegdaj umarł tu Baron Jacques Levasseux, przeżywszy lat 74; był on jednym z pierwszych rękodzielników i właścicielem okrętów, pozostawił 12 milionów franków. W chwili śmierci, 30 z jego okrętów »naldowało się na morzu. W departamencie Izery przy kopaniu fundamentów znaleziono staroźytnści rzymskie. Między inne mi kilka medalów z wizerunkami Cesarzów Decyusza, Trajana i Alexandra Sewera.

Belgia.

Z B ruxe lii, dnia 26. Marca.

Czterej skazani na śmierć za udział w spisku apellowaii do sądu kassacyjnego. Minister sprawiedliwości okazał im tę łaskawość, że ich nie przeprowadzono do więzienia przeinaczonego dla zbrodniarzy, skazanych na śmierć, ale pozostali w swem dotythezasowem więzieniu, w którym przyjmowali onegdaj i wczoraj odwidziny najbliższych krewnych. Król udzielił wczoraj posłuchanie Hrabiemu Raczyńskiemu, Posłowi pruskiemu w Lis bonie. Kolej żelazna od stacyi Ans do Liittich otworzona zostanie dnia 18 Kwietnia dla podrużnych, a dnia l. Maja dla towarów. Szwajcarya.

Z Genewy, dnia 22. Marca. ' Przed kilku dniami umai tu słynny w całej Europie z pism swoich Sir Francie d'Jvernois,dawniej stronnik demokracyi w Genewie, a później zacięty nieprzyjaciel Napoleona. Także skończył tu życie szwajcarski Pułkownik Bontemps, którego wczesna śmierć była skutkiem ciężkich ran otrzymanych na placach bitwy za Cesarza. W służbie rzeczypospolitej szwajcarskiej zostawał od r. 1830. Wiochy.

Z Florencyi, dnia 20. Marca.

Utworzyło się tu towarzystwo akcyonaryuszów na założenie kolei żelaznej między Lucca i Piza. Z Neapolu, dnia 16. Marca.

Według objawiających się od kilku tygodni znaków, w krotce obawiać się należy gwałtownego wybuchu Wezuwiusza. S y r y Ja; Z Damaszku, dnia 13; Marca.

(G. P. L.) - Dnia 11. Lutego pocztmistrz angielski, P. Maksud, pokłócił się z prostym Muzułmanem, od którego zapłaty summy jakiejś się domagał; Muzułman, sądząc się być obrażonym, wezwał straż, żeby go aresztowała. .Oficer tejże znalazłszy pucztmistrza w biurze jego, rozkazał mu, żeby zaraz z nim poszedł. Gdy Maksud się wzbraniał, uderzyli go żołnierze ku największej radości zgromadzonych Muzułmanów w twarz, a tak obawiając się jeszcze gorszego obejścia się z sobą, wśród złorzeczeń i obelg pospólstwa z strażą na odwach się udał. Konsul o wypadku tym zawiadomiony, dragomana i kilku kawassów na odwach posłał, aby oswobodzenia aresztowanego dostąpić; ale gdy oficer na straży będący do żądania tego skłonić się nie chciał, kawassowie gwałtem do odwachu wtargnęli i pocztmistrza uwolnili. Maksud więc, rozumiejąc, że rzecz cala na tem się skończyła, powrócił spokojnie do biura swego, ale ledwo co tam powrócił, a natychmiast na wyższy rozkaz przez oddział żołnierzy aresztowany i do koszar zawleczony został. Konsul niezwłocznie znowu kancelarzystę swego, Pana Timony, do Komendanta woiska lialeta Baszy posiał, aby przeciw takowemu gwałtowi protestować i uwolnienie Maksuda uzyskać. Wszakże w chwili, gdy P. Timony na dzie« dzińcu koszar stanął, kilka głosów zawołało: · Zabijmy tego gi03ura!« i w tern rzuciło się nań kilku żołnierzy, tak iź ledwo do seraju Kaya Beja schronić się mógł. Wszelkie re 7 klamacye Pana W ood, równie u Seraskiera Mustafy .Baszy jak i u Nedscbiba Baszy, były nadaremne; odpowiedziano mu, źe, Maksud sam wszelką ponosi winę, że kawassowie zuchwale na odwach się targnęli i żołnierzy dla bezpieczeństwa miasta służbę swą pełniących znieważyli. Po tej więc odpowiedzi Konsul w Konstantynopolu wyprawił, aby tenże u Porty stosowne uczynił kroki dla otrzymania gatyłiakryi. Według wiadomości z Deir el-Kamar z dn.

15. Lutego, znowu nastąpiła utarczka między Druzami i (Jhrześcianami, w której 60 Cłwraeścian ranionych zostało, a 3 poległo. Nowy Emir gór, O mar Basza, przypatrywał sijj zre&cIl, tej bilatyce z okien pałacu swcgt» Beteddin, nie czyniąc żadnych zgoła zabiegów, Oby walce tej tamę położyć.

E g i p t.

Z Al exandryi, dnia 16. Marca.

(Gaz Powsz.)- Basza leszcze tu nie powrócił, opuścił on Kahirę i zwiedza teraz niższy Egipt. T}mczasem Generalni Konsulowie Anglii i Austryi nie zaprzestali czynić przedstawień Boghosowi Bejowi, i nakoniec rozstrzygnięcie sprawy otrzymali. Wyrokiem, wydanym w Schubrze d. 26. Moharremu, ustąpił jVlehmed Ali i handel wszystkiemi płodami e gipskierui wo In ym, raonopolia zaś za zniesione ogłosił - b jedynem wyłączeniem bawełny, której handel także wolnym będzie, skoro tylko od ustania tego monopoliurn nieodłączne niedogodności usunąć się dadzą. Równocze* śnie zawiadomiono ich o ubolewaniu Baszy nad zaszłemi pomyłkami i proszono, aby ich niechęci urzędników celnych nieprzypisywano, tylko ich nieobeznaniu się z nowym systematem, i zarazem oświadczono, że naczelnicy urzędu celnego odebrali rozkaz zawieszenia pobierania cła kompensacyjnego, d"pólfi podane zażalenia usunięte nie zostaną. Obaj konsulowie generalni swój stan kupiecki o wypadku tym zawiadomili a niektórzy kupcy korzystali natychmiast z tego zwycięstwa nowej zasady, aby rozmaite porobić interessa, jeden nawet 1 bawełny podług tego systemu nabyć chciał, aU urząd celny na to nie zezwolił. Mimo to "lehmed Ali ciągle w drodze łagodnej namo*y » gwałtu wszelkie grunta w posiadanie .W* Zagarnąć usiłuje, raz pod swoiem naAwi* 1 e li i, to znowu pod nazwiskiem krewnych i t a w o r y 1 Ó v v 8 wo ; c f V A _ którą to dperacyę w »ku "v .o6 f Onanych ciężarów, jakiemi chłopa egipskiego obarczył, bardzo sobie ułatwił, kiedy tym sposob»4ij ludzi przekonywa, że lepiej na lem wychodzą, kiedy własności swej wprost II.

muivustvp lą. Wiadomość o przeważnej klęsce Gamarry i-armii peruariskiej w Boliwii potwierdzają urzędowe szczegóły otrzymane w Anglii o tej stanowczej ti twie. Hulćtyn armii boliwij *ki.ćj, drukowany w fa z de A y a c u c h o idatowany d. 25. Listopada, zawiera obszerny raport o działaniach obydwóch armii przed bitwą, jako też dokładne opisanie samej bitwy. Okazuje się z tego, że Gamarra, Prezydent dolnego Peru i Naczelny Wódz armii najezdniczej, najpierw się ku miastu La Paz posunął i takowe zajął. Ztamtąd postąpił dale) naprzód i zajął stanowisko w Viacha, miasteczku o 5 mil od La Paz odległem, które wzmacniać zaczął, Tymczasem General Ballivian, nowo obrany Prezydent Boliwii, zgromadzał wojsko z różnych części kralu i zkupił le około swej głównej kwatery w Mcasice, w celu stawienia czoła nieprzyjacielowi. Dnia 13. Listopada nakoniec, mając całe wojsko w kupie, rozpoczął pochód i pjzygotowania do natarcia, na czele nie spelna 3800 ludzi, podczas gdy przeciwnicy 5200 ludzi liczyli, jak się później z znalezionego wykazało spisu. Dnia 18. przyszło do stanowczej bitwy pod Ingawi nie» daleko Viacha. Wojsko boliwijskie, aczkolwiek mniej liczne, pierwsze uderzyło; od samego początku zwycięstwo przy niem nar wszystkich punktach było. N atarcie jego by- ' ło tak gwałtowne, że oba skrzydła Gamarry naraz przełamano i rozproszono. Środek jeszcze się trzymał, w tern Ballivian sprowadził swoje wojsko odwodowe i artyleryą. Ostatnie to natarcie udało się zupełnie i zwycięstwo nie mogło być dłużej wątpliwe. Gamarra sam poległ w boju wpośród swoich żołnierzy, a Castillo, dowodzący pod nim, dostał się z 24 innymi oficerami wyższymi, 150 oficerami niższych stopni i 3200 żołnierzami do niewoli. »"uprzedzające operacye, wyrażono w sprawozdaniu ednego dziennika angielskie« go, i zręczne obroty, odwaga i zimna krew Balliviana w ciągu bitwy, czego buletyn Szefu jego sztabu jawne zawiera dowody, stawiają tego Generała w rzędzie pierwszych wodzów, którzy sic w ciągu niezliczonych zmian w Ameryce hiszpańskiej odznaczyli. J ego Szef sztabu, Generał Sagarnaga, który na czele prawego skrzydła natarciu przewodniczył i lewe skrzydło nieprzyjacielskie pobił, takie się chlubnie odznaczył. Wiadomości prywatne opiewają, że Cenerał Ballivian po bitwie przeciw Ance, Areruipie, Puno i Cuzco wyruszył, zanim się udał w układy o pokój z rzeczą pospolitą dolnego Peru.«

ROZlllait e wia dolllOŚci.

Z Wschodriich Prus», d. 29. Marca. - N a ostatnim etacie finansowym podano wpływa ący do, skarbu dochód z loteryi na 9*29,004) Tal.; poczynione na wniosek naszych prowincyalnych Stanów W loteryi zmiany nie okaza* ciw chęci do tej gry. W jednym artykule Gazety Królewieckiej dowodzono, źe skarb przy zmienionem urządzeniu tyle zyskuje co dawniej, i objawiono zdanie, że, jeżeli rząd przez wzgląd na loterye zagraniczne - woje także zatrzymać jest zmuszony, jako osoba moralna przynaimniej z instytutu za niemoralny poczytanego korzyści ciągnąć nie powinien. Artykuł ten wykazuje, iż mimo wezwania Stanów istota rzeczy niezmienną pozostała. Powiedziano wprawdzie, źe dochodu z loteryi na opatrzenie inwalidów woiskowych używają; lecz nie miałźeby rząd, którego finanse tak są uporządkowane, iź 9 milionów oblig długu państwa wykupić zamyśla, być w stanie obmyślenia innych na ten cel środków? Z Kolonii, d. 20. Marca. (Don iesien ieprywatne.)- Gdy się obecnie Niemcy całe z większym prawie niź niemieckim zapałem budową Tumu zajmują i ewanięliccy bracia prawie gorliwiej się do budowy przykładać obiecujg, aniżeli <<' dla nabożeństwa których właściwie kościół ten jest przeznaczony, przeto i u nas wzniósł się duch pojednania i tolerancji, który, jak się spodziewamy, na zawsze ledwoco usunięte zatargi w niepamięci pogrąży i tylko braterskiemu wyznaniu ile możności wdzięcznym się okazać pragnie. Podług mocno upowszechnionej pogłoski, zachodzi teraz u katolickiej zwierzchności kościelnej pytanie: czyliby nie było przyzwoitą rzeczą odstąpić tutejszego kościoła pofranciszkańskiego, nie będącego kościołem parafialnym, a przytćm upadkiem grożącego i zasobów na naprawę po abawionego, wyznaniu ewanielickiemu, nie znającemu kościoła parafialnego, bc chociażby to nowy sobie wybudowało, nie znalazłoby tak dogodnego miejsca, jak jest to, na którćm wspomniany cotylko kościół stoi. X. Biskup Koadjutor podobno się całkiem do tego wnio-ku przychyla, a tak ustąpienie może wkrótce do skutku przyjdzie, a to przyniesie zaszczyt i korzyść wszystkim wyznaniom. Ewanielicy otrzymaliby przez to przestronny, w szlachetnym stylu wystawiony kościół, nie potrze« bując się długą zajmować budową, właśnie W samym środku miastaj na mieiscu przystępnem, miasto zyskałoby jeden z swych najpiękniejszych pomników, a katolicy, nie potrzebujący już tego starego kościoła, mogliby całe swe siły zwrócić na Tum,<<i wynagrodziliby się w dwójnasób przeć udział innych wyznań w budowie Tumu.

Z nad granicy Polskiej. --(Nadesł.) - Tolerancya religijna zdaje się być w Królestwie Pohkićm, a szczególniej w Dyecezyi Kuj awsko - Kaliskiej, do. najwyższego posunięta, stopnia, gdyż Arcybiskup Warszawski, j. N 0wogeorgiewftki Antoni (wyznania grecko rossyiskiegoj w przejeździe swym przez miasteczko Pobienice do Piotrkowa, przez tamtejszego Proboszcza (wyznania rzymsko - katolickego) X. Leonarda U rbankiewicza, kanonika honorowego kollegiaty Kaliskiej, najuroczyściej powitany przy odgłosie dzwonów z chorągwiami, do kościoła katolickiego Parochialncgo wprowadzonym został, w assystencyi jednakże małej tylko garszki mieszkańców i to wyznania ewanielickiego. Co większa, kapłan ten przyjął, na klęczkach wyproszone błogosławieństwo dla siebie i dla ludu l Władza duchowna widać, źe tymże tolerantyzmu tchnie duchem, gdyż zdaje się, iź X. U rbankiewicza wyższym w Hierarchii zaszczyci stopniem.

8*3»° Dominium S p ł a w i e pod Poznaniem ma 300 macior rodnych na sprzedaż, które zaraz po strzyży odebrane być mogą.

BRACIĄ KBIGGMIIAM, <*t*tycy imtUettrtti i M«'eA«H»e? j « Magrtebwif/a, polecają Wysokiej Szlachcie i szanownej Publiczności swój skład optycznych instrumentów i szkieł ocznych. Majqc tylko jeszcze do Soboty dnia 16. Kwietnia r. b. zabawić wtem mieście, upraszają znawców i amatorów o wczesne i liczne ich odwiedzanie. Stoją W hotelu Rzymskim, gdzie przez cały dzień zastać ich można. Przychodną takie do mieszkań, osób tego żądających. SKŁAD FORTEPIANOWlijest teraz tak dalece zaopatrzony, ii może wszelkim wymaganiom' pod względem f o r - t e p i a fi Ó w co do ich wielkości i formy zupełnie dogodzić. - Ma także zno.wu w zapasie a e o l o d y ki. K o m p l e t n e d o b r e Iii H a r d y , c a ł - k o w i t e i t r z e c h ć w i e r c i o we, jako też b i II a r d y d I a d z i e c i, są dla lepszego rozpatrzenia wystawione. Ceny i warunki kupna wiadome. S i l e (kule) M i a r o w e wszelkiej wielkości, tudzież bile piramidowe s\ zawsze na zbyciu.