GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.07.08 Nr156

W &ell&lego

Xicst wa p O Z N A N S K I E G O.

Nakładem Drukami Nadwornej W, Dehera i Spółki. - Redaktor: JI. Wannotvefti.

15«.

W Piątek dnia 8. Lipca.

184«.

Wiadomości kraj owe.

Z Berlina, dnia 6. Lipca.

N. Pan Dyrektora Sądu Ziemsko-miejskiego Graetz, w Wieluniu, Dyrektorem Sądu Ziemsko-miejskiego w Łobżenicy mianować raczył. Wiadomości zagraniczne.

Polska.

Z Warszawy, dnia 3. Lipca.

J O. Xżę Namiestnik Królestwa Polskiego, uczynił najpoddanniejsze przełożenie N. Cesarzowi Jmci, względem mundurów dla Senatorów, Członków i urzędników Warszawskich Rządzącego Senatu Departamentów i Ogólnego ich Zebrania. W skutku takowego położenia, J. C Mość Najwyżej rozkazać raczył: aby Senatorowie używali mundurów senatorskich; Naczelni Prokuratorowie - mundurów oberprokurowskich; Pomocnicy ich - mundurów, przepisanych dla pracujących przy stole Naczelnego Prokuratora w Petersburskich Departamentach Senatu. Mundur ten ma służyć i dla teraźniejszych Referentów przy Ogólnem Zebraniu Senatu, z tego względu, że dla nich, jako Referendarzów Senatu W byłej Radzie Stanu, przepisany był mun

dur klassy 5tej - Referenci przy 10tym Departamencie, jako też, i ci, którzy na nowo wejdą do Ogólnego Zebrania, w razie mogących się otworzyć wakansów, używać mają mundurów Pisarzy, a Pisarze i Podpisarze, - mundurów, przepisanych dla Pisarzy i Pod« pisarzów innych Departamentów Senatu. R O S S Y a.

Z Petersburga, dnia 15/27. Czerwca.

J. K. W. Xiążę Następca tronu Pruski przybył w zupełnem zdrowiu do Peterhofu dn. 9. Czerwca.

Dnia l i. Czerwca przybył do Petersburga z Warszawy Namiestnik Królestwa Polskiego, Główno-dowodzący czynną armią GenerałFeldmarszałek JO. Xiążę Warszawski Hrabia Paszkiewicz Erywanski i zatrzymał się w pałacu Tauryckim. Francya.

Z Paryża, dnia 29. CzelWce.

Na początku Kwietnia, jak czytelnicy sobie zapewne przypominają, zaszły liczne aresztowania w skutek odkrycia tajnej rękodzielni pocisków. Większą część obżałowanych na wolność wówczas puszczono; dwóch tylko pozostało w więzieniu, a ci przed Sądem policyi karnej stanąć mają. Spisek więc ten, O którym od razu tyle wrzawy narobiono, nie zdaje się być niebezpiecznym. rze TV St. James po powrocie tu swoim z Lon · dynu już trzy razy miał posłuchanie prywatne u Króla. Wczoraj pracował z Panem Guizotera. Słychać, że się gorzko użala na brak uprzejmości i uwzględnienia siebie, jaki' się między członkami Ministeryum Peela okazuje. Onegdajszy M o n i t e u r zawiera różne postanowienia, dotyczące wykonania prawa o kolejach żelaznych. Przez jedno z nich, kraj pod względem kolei żelaznych podzielony jest na pięć inspekcyj. Drugie stanowi, iż wybór najprzód założyć się mających kolei, po tym czasowćm roztrząśnieniu Rady Generalnej dróg i mostów, rozstrzygać ma kommissya z 12 członków złożona, która już jest miano wana. .Nareszcie w ministerstwie budowli publicznych mianowana będzie kommissya, która zajmować się ma roztrząsaniem przed m i otów, ma'acych nadać ważność i pożytek różnym wielkim kolejom żelazn) m. Ta kommissya ma także być wezwana do narad nad wykonaniem kolei żelaznych. Wczoraj wystawione były na licytacyą wszystkie wyścigowe i do chowu konie Lorda Seymour. Mało jednak z nich sprzedano. Kilka lepszych koni kupił P. Rothschild. ro wód tej sprzedaży nie wiadomy; jestto zawsze smutny wypadek dla klubu źokejów. Anglia.

Gazety tutejsze ciągle jeszcze umieszczają sprawozdania względem obrad w Izbie niższej z d. 23. Czerwca. ,Po ukończeniu rozprawy Sir J. Hobhousa o stosunkach, które do wojny z Afghanami doprowadziły, Lord J oc e I y n głos zabrał i oświadcz)! się stanowczo przeciw polityce zaborów*dawniejszego ministeryum, w której tylko środek upatrywał aby imię Angielskie w Azyi uczynić zawistnem, co naturalnie nikomu nie może być przyjemniej, szćm, jak wtaśnie Rossyi, którą zwalczać chcemy. P. H o o g jeden z dyrektorów kompanii Wschodnio-indyjskiej, polityki dawniejszego ministeryum nie mienił wprawdzie polityka zaborów, oświadczył wszelako, że jćj nie pochwala, raz dla ogromu kosztów Afghanistańskiej wojny, obecnie już około 8 milion, funt. wynoszących, lako też ponieważ inter Wencya w sprawach Afghanistanu była niesprawiedliwością; bo przypuściwszy nawet, że zabiegi Rossyi i lej zaczepna polityka w Azyi były udowodnione, wypadałoby dla Anglii, żeby się bezpośrednio, n p. przez zniszczenie 1 Ilotty Koss) jskit-j na Bałtyku pomściła, nie zaś przez podstępy nie zgadzające się z godnością rządu. Zresztą musi oświadczyć, że wyjąwszy członków wydziału tajnego, nikt z dyrektorów' kompanii Wschodnio-indyjskiej o zamiarze rządu wydania wojny Afghanona pierwiej sięnie dowiedział, dopóki gazety o tem nie donosiły. Kłopot skarbowy kompanii nie jest wszelako tak wiei ki, jak zwykle podają, kiedy po ostat n i m ułożeniu bilansu kompania jeszcze 1,600,000 funt. szt. w skarbie swym posiadała.

Afghanistan poczytuie on (Hoog) dopóty tylko za mocne przedmurze przeciw Persy i i Rossyi dopóki go zostawią podzielony na różne Em irostwa, przeto ustanowienie jedynego władzcy w osobie Szacha Sudszy poczytuj« za wbrew przeciwne interessowi Analii. Następnie S i r R. Peel oparł się (jak już donieśliśmy) przedłożeniu żądanych dokuinei. - tów i skreślił przy tem następujący obraz stosunków obecnie między Rossya. i Anglią zachodzących : «Dawniejsze ministeryum domagało się do kładnych wyjaśnień pod względem układów ajentów Rossyjskich, a rząd Rossyjski dał te wyjaśnienia z wszelką otwartością. Dokumente, zawierające te oświadczenia, na stole Izby złożono a ja zwracam uwagę na to, że lakkolwiek podejrzenie wzbudzało postępowanie ajentów Rossyjskich - bo że były powody do podejrzenia i do zażądania explikacyi, sam wyznaję - rząd Rossyjski wszelako owego postępowania w prost się zaparł; jednego z ajentów odwołano a Cesarz dał uroczyste zapewnienie, iż nie ma zamiaru szkodzenia panowaniu Anglii windyach, źe oraz pod względem spraw persyi w dobrem z nami porozumieniu pozostać pragnie. Takowy sposób myślenia Cesarza obiawiii nam Hrabia Nesselrode i Hrabia Pozzo di Borgo. Depesza ich obejmuje najdokładniejsze i najzupelniejsze w tej mierze przyrzeczenia a przedłożone już przez Lorda Palmerstona dokumenta wyrażają: rząd N. Królowej oświadczenie rządu Cesarskiego, że tenże żadnych nie ma interessom Anglii przeciwnych intencyi, jako zupełnie zaspakajające przyjmuje. Stąd wynika, że ślachetny Lord pri)rzeczeniu rządu Cesarskiego ufał. O ile ja względem postcpo'" wania tego wielkiego mocarstwa świadectwo złożyć mogę, to czyny ouego z owemi oświadczeniami całkiem się zgadzały. »Co się tyczy persyi i stosunków naszych w Afghanistanie od przybycia ostatnich m'enieszczęsnych wiadomości nic a nic nie zaszło, coby z owemi deklaracyami pogodzić się nie dało. Wszakże, jakikolwiek jest sposób działania Rossyi sądzę przecież, że rządy Angl ii i Indyi Wschodnich tamę przez się dość silne, aby się same obronić zdołały; (Słuchajcie i) ale sprawiedliwość wymaga, żebym tu poświadczył, że nam droga ułatwiona i utorowana, ponieważ Rossya słowa swego sumiennie dotrzymała, oraz żebym w obliczu Europy oświadczył, i£ żadne mocarstwo z większą jaźnią ku nam działać nie może, jak właściwie Rossya pod \vzgk'dt>m stosunków naszych z Persyą i Alghanistanem działała i działa! (Słuchajcie!) Nader uprzejme porozumienie zachodzi w obecnej chwili miedzy rządem tego kraju i rządem Bossyjskim, a stosownie do dowodów autentycznych, które posiadam, nie waham się oświadczyć, ie podług mego prze konania Uossya gotowa jest swoje dob-re życzenia w celu popierania panowania angielskiego wIndyarb, czynami stwierdzić . Jeżeli się zaś rzecz tak ma, czyż mógłbym poczytywać rzerzą: z korzyścią naszą zgodną, zakłócać to porozumienie przez przedłożenie dokumentów, któreby wykazać mogły, że dawniej inny btan rzeczy zachodził?« I Z L o n d y n u, dnia i. Lipca.

N a posiedzeniu wczorajszem I z b y N i żs z ej wniosek Pana G. Knight dotyczący urAtłhiierlia kopii wszystkich w upłynionym miesiącu U rześniu przez Cesarza Hossyjskiego wydanych Ukazów, w których P. Knight "zniszczenie ostatnich szczątków nar o d o w o Ś c i Polskiej« upatruje, bez przegłosowania przyjęto, kiedy i Sir Hebert Peel nic przeciw temu n,'ie miał do nadmienienia i tylko każdą myśl o nicprzylaznćm mieszaniu się Anglii do spraw Polski ile możności oddalaj, ponieważ takowa intencya Polakom samym tylkoby szkodljwa być mogła. Obliczono, że mdziennie na ośmiu najznaczniejszych angielskich kolejach żelaznych odbywa się 10,508 mil angielskich drogi czyli na rok" 3,562,338 mil. W r. 1841. przewieziono na. tych kolejach 4,600,000 osób., z których 36 zostało skaleczonych, 'a. 22 utraciło życie. Stronnictwo niezadowolonych torysów dowiedziało się o now,em dla siebie zmartwieniu. Ministerstwo zapowiedziało bowiem projekt, według którego dozwolonem zostanie wprowadzenie zboża zagranicznego bez rla, leżeli właściciel natomiast odpowiednią ilość mąki lub sucharów na wywóz pod zamknięciem komory złoży. Austrya.

Z W i e d n i a, dnia 2.2. Czerwca.

N. Cesarz mianował kompozytora Donizetti nadwornym kapelmistrzem z pensyą 4000 zł.r. .T u r c y a.

Z K o n s t a n t y n o p o l a, dnia 16. C z e rw c a.

Stosownie do najświeższych wiadomości) zaszłe w A i wal i zaburzenia poskromiono; woisko tureckie w liczbie 1100 na ląd tam wysiadło, i głównych przywódzców spisku poimało. Odesłano ich do Stambułu.

Rozmaite wiadomości.

Z Pozn-ania. (Dokończenie przerwanej instrukcji dla Król. Prowinc. Kollegium szkolnego i Król. Regencyj prowincyi Poznańskiej, jako * iii. dalsza treść Dziennika Urzędowego): IV. Gimnazya.

1) Gimnazyum imienia Fryderyka Wilhelma w Poznaniu i gimnazyum w Bydgoszczy, tudzież szkoła realna w Międzyrzeczu, do których prawie tylko młodzież rodu niemieckiego uczęszcza, pozostają w swojem dotychczasowern urządzeniu: 2) W gimnazyum Poznańskiem S. Maryi Magdaleny, w Trzemeszyńskićm i w gimnazyum dla powiatów południowych W, Xięstwa, nowo mającem być załoźonem, następujir e obowiązują przepisy: a) W tych instytutach odtąd, ile to być może, a nadewszystko dla czterech niższych klass, umieszczani być mają nauczyciele , dostatecznie oba języki p o . siadający; b) naukę religii pobierać będzie każdy uczeń w lęzyku ojczystym; c) we wszystkich innych przedmiotach naukowych używać będą nauczyciele w czterech niższych klassach przy udzielaniu nauk szczególniej ję* zyka polskiego, przybierając jednak język niemiecki obok tamtego tak dalece, ażeby przedewszystkićm ceł wszelkiej nauki, to (est jasre i dokładne pojęcie wykładanych prj .edmiotów przez każdego ucznia, z pewnością był osiągnięty, żeby jednak uczniowie także najpóźniej aż do czasu wyjścia z trzeciej klassy nauczyli się łatwo i dokładnie zrozumieć języłć niemiecki;' d) trzeba tedy w czterech niższych klassach dawanie nauk i ćwiczenie się w niemczyznie tak urządzić, iżby uczniów niezdolność zrozumienia wykładu niemieckiego niepowstrzymywała od postępu do klass najwyższych; e) od klassy drugiej język niemiecki jest głównym językiem naukowym. Wszakże łacińscy i greccy autorowie na przemian, wedle uwłaściwiania się do tego nauczycieli, popolsku i po niemiecku będą tłumaczeni i tym samym językiem wykładani. Przy udzielaniu nauk w 1<<Jzyku" polskim'r polskiej literaturze, polszczyzna jest ięzy kiem na ukowym; w uczę* niii matematyki i fizy,ki, tudzież francuzj?zyz.ny, m e' i e to samo łakże w wyższych klapsach mieć miejsce.

'JI) Jak dalece przepisy' te także do gimnazyum Leszczyńskiego i szkoły powiatowej w Krotoszynie stosowane być,mają, zawiesza się postanowienie w tym Względzie aj, do zaprowadzenia nowego gimnazyum i uznania wpły wu jego na rzeczone instytuta. Wsżelakoż w porę ma się także i co do gimnazyum 1 w Lesznie i szkoły powiatowej w Krotoszynie ba cieli oba języki posiadających. Wprowadzając zawarte w powyższej instrukcyi przepisy od tej chwili w miejsce uchylonych niniejszem dawniej wydanych postanowień o używaniu języka niemieckiego i polskiego w instytutach naukowych Prowincyi, niejest zamiarem, uważać jej za niezmienne nigdy prawidło, owszem zastrzega się zniesienie całkiem lub w poszczególnych częściach, albo też zmienienie tej instrukcyi każdego czasu wedle zebranych w ciągu jej wykonania doświadczeń i wedle rzeczywistej potrzeby, jaką czas zrodzi. Berlin, dnia 24. Maja 1842.

Minister spraw duchownych, naukowych i lekarskich. JEichhorn. Dalej zawiera tenże Dziennik Urzęd. Najwyższe postanowienie względem odpuszczenia npowaźnionej zwyczajem daniny posagowej dla Xięźnicz«k z okazyi bliskich zaślubin Jej Królewiczowskićj Jmci Xiczniczki Maryi;- ogłoszenie względem zmienienia drogi pocztowej od Kłody aż do Katschkau na gościniec żwirowy; - o chorobach bydlęcych; - o darze X. Koroendarza Kropiwnickiego dla szkoły katolickiej w Korniku; - i następujące kroniki osobiste: i) N. Król raczył powiatowemu Fizykowi Drowi Arnold w Poznaniu dać tytuł Radzcy zdrowia; 2) Aptekarz I. klassy Henryk Edward Sander w Koźminie, na którego tameczna dotąd Schwetzkego apteka drogą kupna przeszła, otrzymał krajowo-policyiną koncessyę na sprawowanie aptekarstwa; 3) Chirurg I. klassy Karol Rudolf Schroter z Lipeki ptu Landsberg, uposadnił się w Sierakowie ptu Miedzy chód zki ego. _ \ A A

OBWIESZCZENIE, Dnia 13. m. b. przed południem o godzinie 10tej w raiusznej sali sessyonalnej rozmaite materye, bronzowane sprzęty i t. p. publicznie najwięcej dającemu sprzedane zostaną. Poznań, dnia 7. Lipca l S42.

Magistrat

Dostawa wolnych od podatku wiktuałów dla stojących w fortyfikacyi Winiary żołnie rzy 2go batalionu, 18. pułku piechoty, jako to: około 350 cetnarów mięsa, 1500 ezeflikartofli, 230 szefli grochu, 120 szefli pęczaku, 60 szefli białego grochu, 40 szefli jagieł, 35 szefli marchwi i 50 kóp kapusty, powierzoną będzie na przeciąg czasu od l. d. Października r. b. aź do tegoż dnia 1843., a zatem na rok jeden, albo w całości, albo też a) mięso, b) kartofle i c) wszystkie warzywa trzem oddzielnym dostawcom, i wprawdzie najmniej żądającemu zawrzeć się mającym kontraktem,którym to końcem odbędzie się termin dnia 5. Sierpnia r. b. przed południem o godzinie 10. w sali jadalnej w fortyfikacyi Winiary po lewej ręce, na który tylko kaucyą stawić mogący liweranci przypuszczeni będą. Bliższe warunki kontraktu mogą codziennie od dnia dzisiejszego w pomieszkaniu porucznika Grunwald w fortyfikacyi - Winary Nr. 70. przed południem b>ć przejrzane. Poznań, dnia 6. Lipca 1842.

Kommissya żywności 2. batalionu 18go pułku piechoty.

Dobrowolna snbliastacya.

. Dom w starym rynku pod JI@ 27 i 28. przy Średniej ulicy położony, najwięcej dającemu przedany będzie we środę dnia 20. m. b. przed południem o godzinie 10tćj w biurze podpisanego, w domu P. Krausego przy placu Wilhelma, gdzie także codziennie od godziny 8. do 10. rannej warunki przejrzane być mogą. Poznań, dnia 6. Lipca 1842.

Anschiitz, kapitan i król. Aukcyonator. Kurs giełdy Berlińskiej.

Dnia 5. Lipca 1842.

Stopa, n-rC

Obligi długu skarbowego. .

Obi. dl. skarb, na 3'''' od sta prowijyi odstęplowaue . . Pr. aug. obligacje 1830. . .

Obligi premio« handlu morsko Obligi Kurninruliii ... .

Berlińskie obligacje miejskie dito na 'h \ od sta. odsfepl. .

*) 4

{& *)

Zachodnio - IV listy zastawne Listy zast. W. X. Poznańskiego Wschodnio-Pr. listy zast. .

Kur- i Kowotuarch. dito . .

A U c j e Kolei Berlińsko-Poczdamskiej 5 dito dito akrjc a priori« .f Kolei Magdebursko · Lipskiej dito dito akcje a prjoris. 4 Kolei Berlińsko - Aulialtskićj - · dito dito akcje a prioris. 4 Kolei Dusseldorf. - Erberfcld. 5 dito dito akcje a prioris. 5 5 dito dito akcje a prioris. 4

Inne monety złote po 5 tal. -

JVa pr. kurant papie- gotowirami. 7JIĘl04Vl04Vl02V l02V lOlV -il03V 103 103l27V l2UV - lO2V ii6V - - lO2V lO5V lO4V lO2V lO2V 85V »4V - 100 95V 94V 100 - - - l3V 13 10% 4 3

*) Kupujący płaci ubiegła prowizyc po 4 od »ta i prócz tag« !/\ od sta u nIK -JI do 31. dnia Grudnia 1642,te 4 S 3'r,l03V l02V 85V 102 l03V 102 48 l03V l06Vl03V l03V l03V