GA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.07.20 Nr166

VVielkiego

TA

Xiestwa

POZNAŃSKIEGO

Yabblem Drukarni N'adworaci W Dekera i Spółki. - Redaktor: JI. Wannowa M.

166.

, .

W Srodę dnia 20. LIpca.

1849.

Wiadomo ści zag raniczne.

Francya.

Z Paryża, dnia 14. Lipca. - (Drogą nadzwyczajną przez Strazburg.) U p o w s z e - chniona tu wczoraj pogłoska o nie«-częśhwym przypadku Xiccia Orońskiego niestety! dzisiaj w naj! " » li t n i e j s z y s p o s ó b s i ę p o t w i e r d z i ł a .

jjV drodze między Neuilły i Paryżem Vo. nie U pojazdu Xiet:ia się rozbiegały; leżę wyskoczył, ale tak nieszczęśliA e'_ *e w * f7 y g odziny potem między ta otrV q sodZ_ * południa, w skutek i,-.jfia nego uszkodzenia życie za«o w JZ Paryża, dnia 11. Lipca, ów« n a c h pary» KlcII t a k »Dziennik epoIrrvimi * fi a w i a : »Dzienniki opozycyjne £ "m wvn a eRa, VVodn Je z fyumfalnym okrzyk . . ° a w s t P , e , L e "'Xl A Ó W C IWanIU na . ,V , QIrZ.

Ip nI» - «e m u nIe odpowIedzIał. JelT « II II «M 8 O p " c b a T Y bvnaimniei Dod WZgl [) a- A · A '" A °TM Pa ił: ,.' . '" W 1, l « - « - ..I A d e r n W J b c z o r o d o n i e s i e n Je), a "i ted p O d

myślimy się łudzić, ale też skutków dnia wczoryżego przesadzać We n a l e i j t z ai ddnia dzisiejszego mianowania niczemu jeszcze nie zagrażają i nic nie rozlrzygaja. Stronni» ctwo konserwatystyczne utraciło dwa głosy w Paryżu i jeden w Etampes; ale równocześnie zyskało w innych departamentach trzy glosy. Ta równość w zysku i stracie nie naraża jeszcze na szwank obecnej większości« - Wdopisie podaje »Dziennik sporów" ogłoszone aź do dnia dzisiejszego przed południem wybory na 146, 2 których 80 do 'stronnictwa konterwatystycznego, a 66 do opozycyi należy. P. Guizota obrano znowu w Lisieux znaczną większością głosów. - »Kuryer francuski« powiada: »Obiorcy paryscy w szlachetny na wezwanie narodu odpowiedzieli 6posób; dali oni wielki przykład Francyi; z 14 Koljegiów obiorczych 2 tyJko Kandydatów ministeryalnych przyjęły, w 10 opozycya świetne odniosła zwycięstwo, a 2 dziś czynności awoje przez ballotowanie ukończą. N awet w Kollegiach, w których Winisteryum -zwyciężyło, zwycięstwo tegof prawie klęsce się równa. W pierwszym okręgu z wielka trudnością Generał Jacqeminot tylko większość 100 głosów otrzymał, podczas, gdy w 1839 r.

300 głosami swego Współzawodnika przewyższał. W 2. okręgu ubytek sił ministeryalnych jeszcze widoczniejszy; bo P. J akób Lefebvre tylko 20 głosów większości pozyskał. Nigdy administracyi nie oświadczyli; nigdy opozyeyi tak zupełnego nie wyjednali zwycięstwa. Mamy nadzieję, że Francy a pójdzie za tym ruchem.« Kuryer zwraca się raz jeszcze do stosunków między Anglię a Rossyą, aby porównywając wypadki i domysły dowieść powstałej Z obydwóch stron oziębłości, chód pozory całkiem inaczćf sądzić każą. W pierwszym ezeregu stawia postępowanie rossyjskiego sprawującego interessa w Konstantynopolu, który w ostatnim zakresie pytania syryjskiego nie przyłączył się do innych mocarstw, owszem, jak wiemy z pewnością, Portę potajemnie dooporu zachęcał. Ostatnie oświadczenia przyjaźni dla Rossyi z strony P,eela ta okoliczność wyjaśnia, że pierwszy Minister chciał tamę poloźyd krzykowi opinii publicznej, która nieszczęśliwe wypadki w Afghanisjanie na Rossyan - zwala. Szczera jednakie przyjaźń w innych bylahy się objawiła wyrazach, a tu cała mowa szlachetnego ISaroneta mimo wszelkich szumnych oświadczeń oziębłość i odrazę objawia. W ogólności można »ie przekonać, ie oba mocarstwa, żałując na pół niespodzianego zbliżenia się do sjebie, wzaj emnie się z oka nie spuszczają. Ile razy Anglia o Rossyi nieprzychylnie przemawiać pragnie A wyjeżdża nar stół z polakiem pytaniem, a machina ta wojenna, aczkolwiek zużyta i nieużyteczna, tylko w wielkich dniach wydobywana bywa. Wynurzona przez Peela o Polsce nadzieja lest czcza i dozna w Petersburgu pogardliwego przyjęcia. Takie czcze oświadczenia nie pomogą nic gnębionym i gnęLicieli jeszcze bardziej oburzają. Scena parlamentowi musi w Petersburgu niechęć wywołać i wielkie radykalnych powodów do nieprzyjaźni wzmocnić, których gabinet roseyjski mimo całej swej zręczności usunąć niezdoła. Blfanowanie Pana Augufs bibliotekarzem przy bibliotece Mazarin, dało powód dziennikom opozycyjnym do uskarżania się na przekupstwo i niemoralność, jak gdyby posiadaiąc urząd nie można należyć do opozyeyi. Czyż P. Delangle, który występuje jako kandydat lewej strony, nie jest Generalnym Adwokatem? Czyż nie ma mnóstwa urzędników publicznych, którzy w Izbie Deputowanych siedzą na ławkach opozyeyi? Pan Odilon RaArot nje ma wprawdzie urzędu publicznego,. ale jego brat P. Ferdinand Barrot jest Adwokatem skarbu, a drugi jego brat, P. Adolf Barrot, jest Konsulem Generalnym w Indyach z pensyą 60,000 fr., i takich przykładów możnaby 20 najiczyd.

Rząd francuski noweroi rozporządzeniami w-aględem czuwania nad wychodźcami karo. bstowskiemi, dał nowy dowód gabinetowi madryckiemu sąsiedzkiej przychylności, która przy teraźniejszych okolicznościach ma swoje znaczenie. Inaczejby było, gdyby demokratyczne stronnictwo z P. Cortina na czele opanowało było ster rządu w Madrycie. Przedsięwzięte przez rząd iranciizki środki na granicy pirenejskiej przeciw karlistowskirn żołnierzom dowodzą, że gabinet tuil e ryj ski sprzyja teraźniejszemu składowi ministerstwa hiszpańskiego, lubo człorkowie jego oddawna już do stronnictwa exaltowanego policzeni byli, uznaje w nich bowiem skłonności stronnictwa umiarkowanego. Mianowicie naczelnik gabinetu, Generał KodiI, i Minister spraw zagranicznych, Hr. Almodovar, więcej w skutku zewnętrznych okoliczności, niż z osobisivch widoków należą do obecnej polityki.

Anglia.

z Londynu, dnia 9. Lipca. Wiele przędzalni jedwabiu i warsztatów tkackich w Manchester musiano zamknąć, atak około 1500 ludzi straciło wszelką sposobność wyżywienia się. Szefowie sławnej fabryki lokomotyw, Sharp, Roberts i Spółka w Manchester, musieli część robotników swoich rozpuścić, a tym, których zatrzymali, płacę zniżyć. Na kolei żelaznej z Birmingham do Gloucester w tych dniach ogień wybuchnął na wagonie towarów i w przeciągu kilku chwil cały pociąg widok poruszającej się góry ognistej przedstawiał. Szkodę cem A na 6-S00 f. szt. Szczęściem, że nikt.życia nie utracił, bo dośó wcześnie jeszcze do stacyi dojechano. Autorowie, wydawcy i drukarze uchwalili onegdaj, na odbytem zgromadzeniu w sali wolno-mularskiej, kilka, postanowień, drżących do tego, aby upraszać'rząd o przedsięwzięcie skutecznych środków, a mianowicie zawarcie traktatów wzajemnych z mocarstwami zagranicznemi, w celu dania opieki własności litera · ckićj przeciwko zagranicznym- przedrukom. Lord Nad-Kommissarz wAsp Jońskich d, 12.

z. m. odroczył tameczne prawodawcze zgromadzenie. Projekt rządu,' aby korona mianowała dożywotnich sędziów, znajduie wielki opór. M o rning II erl a d twierdzi, że środek ten jest potrzebnym dla powsciygoienia nieograniczonej demoralizacji ludu Jońskiego. Parostatek «Great Western« przypłynął * N ew-J orku do Bristolu w 12J dniach, chociaż dla ominięcia lodów, musiał 250 mil ang. płynąć dalej na południe. Hrabia Leicesłer umarł ooegdaj przeżywszy lat IlJ DeputMya Towarzystwa przeciw prawom «bozowyrn, składają. się z wszystkich depulowanych różnych części kraiu, miała w soboq r a H K. PeeJem w mieszkaniu rządowem tegoż rozmowę, która przeszło godzin-trwała. Fan laylor i inni Panowie dowodzili obszernie, ze, zdaniem ich, jedynie całkowite znie Sfienie praw zbożowych zdoła panu ątej w kraju nędzy zapobiedz. Minister słuchał całego wywodu z.największą cierpliwością i uwagą, zapytywał się o różne rzeczy mówców i 0statecinie taką deputacyi dał odpowiedź A Przekonacie się, m. Panowie, że, gdy w Izbie niższej co wieczór niemal toczą się obrady nad tym przedmiotem, ja wam nic nowego powiedzieć nie mogę. Starać się przecież będę, ażeby wasze podania i przełożone mi wypadki doszły do wiadomości rządu N. Królowej. Nie mam juź wam nic więcej do powiedzenia, prócz wynurzenia wam mego serdecznego wspdłuczucia dla cierpień kraju, i podziękowania wam za złożone świadectwo, które niestety, jak sądię, żadnej wątpliwości nie ulega.« N a list. pisany przez katolickiego Arcybiskupa Tuamskiego, Dr. Mac Male, o nędzy ludu w Irlandyi zachodniej do Sir R. Peela, odpisał tenże d. 26. z. m., ie go z uwagą przeczytał i zapewnić może, iż bolesny ten przedmiot rząd W Anglii i Irlandyi pod ścisłą bierze rozwagę.

Austrya.

Z W i e d n i a, dnia i i . Lipca.

Wybuchły w nocy z d. 26. na 27. Czerwca Okropny ogień obrócił w perzynę wielką część ciasta powiatowego Rzeszowa w Galicyi, i to A" aśnie część zamieszkaną przez rzcmieślnik6V? i rękodzielników. Gwałtowny wiatr, r'eniający w tym czasie kilkakrotnie swói ..»noi\iuuIlC »wuj £l)lr Q II , r o z n, li s, O g 'eń i W tych częściach, r - k' re się bezpiecznemi być zdawały. Przez , a dni ani kropla deszczu nie upadła, i da.ytak były suche, że najmniejsza iskierka na n l c \ p'omieri wzniecała. Z pierwszego snu pr 51 lid2eni mieszkańcy ledwo siebie i swe rucnoi Aośri ocalić zdołali, ale i to nie zupełn.' ,! 8"Y wielu członków rodzin nie dostaje. o w, t a szkoda jeszcze nie jest urzędownie środka- ·ludzi jest b 7 r '3 c \' T' p Mn U prryblKH.

D b JI A , l Wołoszczyzna.

Stosownie do nainol"" cHK!)lell . (G o Z , M c fi , ) restu, KommisS"?uT: EthOk;htr ń M K był tam i doznał b k n , s g h c k t Ł f e n d , P r z y i D 16 C ]I A T " '?' s ° p r T 5 " B « n. . z e rw - a . v nIC Generalne p o A A t A

102T

palciywych członków slronnictwa opposycyjnego adressu do Pułkownika Duhamel, rt którym oddalenia hospodara Xiccia Ghiki żądają; wszakże mimo najusilniejsze zabiegi nie mogli jednak większości głosów pozyskać. Chiny Z Makao, dnia 14. Kwietnia.

Rozchodzi się wieść o powstańczych poruszeniach w prowineyach chińskich. W pro» wincyi Seszuen, potomek dawnej dynastyi Mingów stanąć miał na czele 10,000 powstańców; mieszkańcy prowincyi Czekiang wypę» dzić mieli Generała J ih - kin; a lud prowincyi Hupih zabił dwie osoby z magistratu. Nako» nieć mówią i o tem, że naj wyż si urzędnicy państwa w Pekinie zagrozili Cesarzowi strąceniem go z tronu, jeżeli nie przedsięweźmie sprężystych środków przeciw Barbarzyńcom. Indye Wschodnie.

Z KaIku t t y, dnia 9. Maja.

Nie zachodzi juź wątpliwość o zamordowaniu Szacha- Sudsza. Nazajutrz po jego śmierci Futti Dźung został ogłoszony w Bala Hiszar Xciem Afghanistanu; kraj jednak cały podzielony jest na trzy stronnictwa. Wszędzie uzbrajają się bardzo czynnie. S<ldzą, ze Szach Sudsza zamordowany został z powodu, ie chciał wojsko afghańskie poprowadzi« przeciw Akbar Chanowi dla oswobodzenia Generała Sale. W Bunkdełkund umarł Tedez Sing, Radsza U rtszy.

Rozmaite wiadomości.

z p r a""re li ki ,IJ; - O O ' - nboamKa terac ego« w y s z e d ł A 22. , zawiera: Le compagnondu tourde France par George Sand (ciąg dalszy). - Wietrzyk poezya. _ Z Poznania dnia 24.

I 25. Czerwca 1842. - O władzy i jurysdykcyi urzędu radzieckiego, według prawa zasadniczego w mieście Krakowie niegdyś obowiązującego (CIąg dalszy). _ RozLTór krytyczny h.stor. hter. pobk. Wiszniewskiego przez A. Mosbacha (ciąg dalszy).

Pierwsza machina parowa WeFfanCyt;: Aa Pogodzeniu akademii umiejętności w parjzu dma 18. Kwietn.a, p a n Arago odczytał niektóre wypisy z dzieła Pana EV Gros o p.erwszych parowych machinach we Francyi. Zaszczyt wynalezienia siły parowej, który Anglicy przypisują Hrabiemu W orcester , podług Pana Gro» przynależy Francuzowi na. zwiskiem bałomonowi Cau», roku 1615. Pierwszym, który wystawił pewien gatunek apaZ rato w parowych «był angielski kapitan Savary znamy, wynaleziona jest przez Pana Papin, który wodnej pary używał do wypróżnienia z powietrza wielkich przestrzeni, ale tylko male« mi modelami doświadczenia swoje odbywał. W roku 1705. Anglicy Newcomen i Cowlej ulepszyii wynalazek Papina i zbudowali machi« nc parową do A 'pompowania wody, a pierwszą podobną do tej, wystawiono w Francyi r. 1739. w kopalni węgli kamiennych niedaleko Valenciennes, która 75,000 franków kosztowała i wodę przez cały tydzień nacieklą, we dwóch dniach wyczerpywała. Miasto Blois Wznosi teraz pomniki temuż Dyonizemu Papin, jako pierwszemu wynalazcy machin parowych. Urodził się on tamże dnia 22. Sierpnia 1647. r.

Szczególniej sze uwiadomienie. - Pewien bardzo znakomity uczony, posiadający gruntownie dwanaście iczyków, daje do wyboru dwa z nich temu, coby mu za nie dożywotnie każdego dnia porcyc sztuki mięsa odstąpił. A ktoby był tak hojny i dodał mu do tego butelkę piwa, mógłby mu za to perskim językiem się przysłużyć. A że oberżyści zwykle raaią dużo wołowego mięsa, a nie bardzo są biegli w językach, przeto uczony spodziewa się, że żądanie jego pomyślny skutek uwieńczy. Oświadcza także, że właścicielom domów gościnnych, swój system filozofii podług pryncypiów Kanta, za ich szlachetniejszy sposób rachowania, jak najchętniej odstąpi. W ogólności mnóstwo niepotrzebnych, zbytkowych rzeczy jak np. teoryę poezyi, kameralistykę, astronomiję i inne tym podobne przedmioty, które pojedynczemu człowiekowi oprócz tego na nic się uie przydadzą, gotów jest ten uczony wymieniać za rzeczy nieodbicie potrzebne, jakoto: za drwa.. świece.. buty i tym podobne. ( Nadeslano. J Poznano - Polscy, artyści dramatyczni, pod dyrekcyą Pana Chełchowskiego, nie przestaną jeszcze uprzyjemniać wieczorów Poznańskim obywatelom. To tylko szkoda, że repertoar Pana Chełchowskiego ogranicza się jedynie na sztukach olbrzymich, więcej a la rococo, jak narodowych. Poznań, aktorów polskich, pragnie koniecznie widzieć Polakami; a tymczasem oni przedstawiają się im Francuzami lub Włochami. Publiczność Poznańska jest niechętną takiej cudzoziemczyznie; a tym sposobem artyści, mimo całą swą zdolność, jakiej odmówić im nie można, nie odbierają od widzów zasłużonej nagrody. Z tego też powodu pierwsza z polskich artystek, z pod pióra której wyszedł piękny przekład »Oblubieni, cy z Lamermoru", nie jest w swoim żywiole.

Trzebaby koniecznie Pannę Palczewską ujrzeć w roli Barbary Radziwiłłównej, Klary Dobra»tyriskićj, lub Ludgardy; a naówcz*» publicmość* Poznańska, nie kwiatami, lecz uwieńczyłaby ją łzami swojemu - Panna Palczewską jest brylantem trupy P. Chełchowskiego. Mimo szczupły zakres roli Zuzi, w sztuce »Kościuszko nad Sekwaną«, w której z całym blaskiem objawić swego nie mogła talentu, poznała w niej przecież publiczność wyższej artystki usposobienie. £ntuzyazm, jaki obudzą samo imie Kościuszki w sercu prawego Polaka, musiał ustąpić miejsca talentowi. lJierwszy raz Polacy stali się niesprawiedliwymi względem oko» chanego swego bohatera, - i Zuzia zwyciężyła Kościuszkę! - Gra Panny Palczewskićj nazbyt musiała być piękną; ponieważ, kiedy uczucie miłości ojczyzny wszystkich przywołało aktorów, - znawcy tylko Pannę Palczewską oklaskami uczcili. Ja,.. Ka... Ra...

OBWIESZCZENIE. " Plac na ulicy Młyńskiej położony, do funduszu retablicyjnego należący, 59 prętów kwadratowych zawierający, dnia 30. m. b. o godzinie litej drogą publicznej licytacyi na sali posiedzeń ma» gistratualnych ma być sprzedany. Warunki podczas godzin urzędowych w Re» gistraturze naszej mogą być przejrzane. Poznań, dnia 11. Lipca 1842.

Magistrat.

Aukcya koati.

Dnia S. Sierpnia r. b. przed południem o godzinie 9tcj sprzedawać się będzie publicznie kilka ze stadniny wyłączonych 5cio- i ćcioletnich ogierów, podobnież kilka z ogierami czystej krwi stanowionych klaczy w najlepszym wieku, jakotćż pewna ilość 3 rocznych klaczy dobrego tutejszego zarodu, za gotową zaraz zapłatę w pruskim kurancie. Bliższe warunki, jakolitez konie same, przejrzeć można dzień przed terminem na stanowisku w Poznaniu. Sieraków, dnia 16. Lipca 1842.

Kr ól. - Pruska Stadnina Poznańska.

fó p" Doniesienie dla chorujących na ztby. *mIl(\ Na wieloliczne wezwania Wjsokich Osób osiadłem w mieście Poznaniu i slarać »ię zawsze będę o rzetelne i słuszne służenie Szanownej Publiczności, aby sobie stałe jej zjednać zaufanie. Ubodzy, którym chętnie bezpłatnie niosę pomoc, zastaną mnie codziennie od 7- do 8. godziny rannej. Jednakże w końcu t. m. wyjadę na niejaki czas do Szląska, dla czego upraszam o wczesne zamówienia, jakieby kto miał jeszcze do uczynienia. W.olff, Król. Pruski aprobowany dentysta i chirurg przy Nowej ulicy Nr. 3. podle Bazaru.