GAZ

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.09.07 Nr208

VVi e lki e go

T A

>K1 c$4Mrp O ZJVAIVSKIE G O.

Nakładem Drukami Nadwornej W Deekera i Sp»łki. - Redaktor; A. WunnotcaHi.

-JI?90 .

W Srodę dnia 7. Września.

184 * .

Wiadomości zagranIczne.

Polska.

z Warszawy, dnia 2. Września. Według sprawozdania Ministra Oświecenia Narodowego za rok 1841., Okręg Naukowy Warszawski liczył w tym roku ogółem wszystkich zakładów naukowych 1242, a mianowicie: Kursa Prawne, Kursa Pedagogiczne dodatkowe, Instytut gospodarstwa wiejskiego, *»itnnazyum Realne. Szkoła Rabinów, In« · tytut Nauczycieli elementarnych w Łowiczu, 10 Girnnazyów, 21 Szkół Rzemieślniczych Niedzielnych, 941 Szkół Elementarnych, 6 Szkół żydowskich, 52 Prywatnych Pensyi wyższych 133 Prywatnych Szkół niższych. Uczących się było w tym roku 60,865, a Nauczycieli i urzędników 1863. 'W domach pry. · walnych N a u c z y c i e I i było 87, Nauczycielek 41. - Biblioteka Rządowa w Warszawie za Wiera w »obie toradw 60,946 i 1353 numerów mapp, rycin i nót; 1423 sztuk dawnych medal ów I monetr Pruskich, Hollenderskich i Polskich. Gabinet Zoologiczny zawiera 32637 exwnplarzy; w gabinecie plastyczno-botanieznym, składającym się z roślin zasuszonych i ich wizerunków wojskowych, znajduje się S89 exemplarzy; gabinet mineralogiczny składa się Z 2u,772 przedmiotów» gabinet fuyciny

zawiera 846 narzędzi, machin i innych sprzętów; gabinet modelów: 1) techniczno-architektonicznych, i 2) do wykładania geometryi wykresinej, mieści yr sobie Z£O przedmiotów; w gabinecie wyrobów gipsowych jest 680 exemplarzy,- w zbiorze obrazów Kczy się 25 dzieł malarzy krajowych; zbiór osobliwości składa się ze 100 przedmiotów; Obserwateryum Astronomiczne zawiera 30 narzędzi, przy niera biblioteka obejmuje 348 tomowy ogród botaniczny mieści w sobie 12,275 r 0dzajów roślin żywych. Po 6tygodniowej nieprzerwanej suszy i upałach, spadł wczoraj rzęsisty deszcz i orzeźwił nieco- spragnioną ziemię. Rossya i Polska.

z n a d g r a n i c y p o l s k i ej, d. 21. S i e rp ni» . Otrzymujemy tera * bliższe wiadomości o rozgłaszanej tylokrotnie przez pisma publiczne rzeczy, t. j. o domniemanych nieporozumieniach, jakie się wydarzyły w Rossyi w skutek ważnego ukazu względem nadawania prawa własności poddanym chłopom, jako przygotowania do przyszłego zupełnego usamowolnienia tychże. Objawiły się tam wprawdzie różne zniechęcenia i inne oburzenia, ale te ani z strony arystokracji jako takowej, ani t e i z strony chłopów przeciw szlachcie nie wypfynęłyi uważać Je albowiem należy za mV

uchronne zamieszania w skutek urzeczywistnienia owego ukazu. Pomiędzy szlachta, pokazała się wprawdzie renitencya, ale tylko sporadycznie i tam tylko, gdzie bezwzględnie na wszelkie tradycyjne uprawnienie sprzecznie z postępem czasu uwagę zwracano, aby prędzćj czy później zupełnego upadku arystokraty i nie przyspieszyć; i najograniczeńszego bo wiem rozumu człowiek jasno widzi, źe dworskie i urzędowe szlachectwo mimo wszelkiej czarodziejskiej zasłony, jaką je otoczyć starają się, W obecnym czasie jest nic nie znaczącą rzeczą. Większość szlachty tymczasem po* czytuje bezwarunkowe trzymanie się tradycyi za niepodobne do wykonania, i przewidując korzyść materyalną, chętnie się co do tego śro dka wielkiego z rządem połączyła, przez co spodziewała się bez szczególnego niebezpieczeństwa dostać w europejską kolej dziewiętnastego wieku. Mało więc zważać należy na opór pojedynczych arystokratów przy wykonaniu tego ukazu. Gorzej wygląda na łonie chłopstwa samego, gdzie przyzwoite i sprawiedliwe rozdzielenie spodziewanej własności gruntowej J1a największe natrafi trudności. Posiadane od wieków przez chłopów role wszędzie są z sobą pomieszane, tak że każdy płóski swoje w różnych miał miejscach, Użyteczne zaś nadanie prawa własności wymaga koniecznie skupienia posiadłości, to zaś tern bardziej między korporacyami wywołuje kłótnie i niezgody, gdy pojednanie się tym ostatnim pozostawić należy, ponieważ zupełny brak czuć się daje osób uzdatnionych do rozmierzania i bonitacji ziemi, a przynajmniej nie ma ich w dostatecznej liczbie, Tak więc owe publicznie rozgłaszane drgania i poruszenia ograniczają się na sporach o moje i twoje, z jednej strony między chłopami a szlachtą, a z drugiej i to po większej części między chłopami a chłopami. Dla bezpieczeństwa tronu z tak nazwanych drgań niczego się obawiać nie trzeba. - Z Warszawy dowiadujemy się, że Xiaźę Namiestnik jeszcze tamie z Petersburga nje>powrócił, ale go się na końcu tego miesiąca spodziewano. Stosownie do wydanej niedawno temu ustawy, obadwa polskie departamenta Senatu z początkiem miesiąca Października b, r. czynności swoje rozpoczną. A tak znowu uczyniono nowy krok aesymilacyi. Gdyby Cesarz, jak w Warszawie przypuszczano, udał się osobiście na manewra do Kijowa, wtedy spodziewają się także jego obecności i w Warszawie. W południowych powiatach Królestwa i w sąsiednich okręgach galicyiskich sroźyły się ostatniemi czasy okropne burze, a wicher, grad > ulewy ogromne przestrzenie całkiem spusto

szyły. Gdy żniwa W owych okolicach Jeszcze się nie ukończyły, co się tam zwykle dla braku ntk wydarza, szkoda niezmiernie jest wielka. Zresztą sprzęt w Polsce przynajmniej tak ,est obfity, źe zboże ostatniemi tygodniami znacznie staniało, przez co posiadacze starych zasobów, sami żydzi, niezmierne poniosą straty. - Na Bugu, znacznej pobocznej rzece, do Wisły wpadającej, wystawiają teraz kosztem rządu most łańcuchowy, do którego potrzebne filary, łańcuchy, śruby i t. d. w kraju robią. Spodziewają się, źe most ten handel wewnętrzny bardzo ożywi. Jak małoznaczny zaś jest tenże jeszcze mimo wszelkich sztucznych środków pomocniczych, okazuje się z szczupłych dochodów z kanału Augustowskiego, który w ciągu całego upłynionego roku mało co więcej nad 3000Tal. prusk. przyniósł, podczas gdy jego utrzymanie roczne przeszło 10,000 Talarów kosztule.

Francya.

Izba Parów. Posiedzenie d. 2P.

Sierpnia. Na początku dzisiejszego posiedzenia przeczytał Prezes list królewski, w kł< · rym N. Pan wynurza swoje podziękowanie za uchwalenie przez Izbę posągu dla Xiccia Orleańskiego. Jest on następujący: »Mój Kanclerzu, zanadto wzruszony jestem uchwałą Izby, ażebym się nie miał zaraz udae do WPana z prośbą abyś był w obecności tejże organem uczucia, i a K i e la jednomyślna uchwała we mnie wzbudziła, dopóki sam nie będę w stanie objawienia, jak głęboko mnie wiru. szyła. Nic bardzie) życzeniu serca mego odpowiedzieć nie mogło, jak oglądanie tak blisko moje pomnika ukochanego syna, którego tyłko opłakiwać mogę, tak jak on sam zawsze był bliski mnie, dopóki mi go Opatrzność zostawiła. Królowa i cała moja rodzina łączy się ze mną, abyś był w Izbie Parów tłumaczem uczuć naszych. Ludwik Filip.« Z Paryża, dnia 28. Sierpnia.

Gdy projekta zamęścia między Xieciem Bordeaux a Wielką Xiężnic»ką Alexandra, mimo długo toczących się układów, do żadnego wypadku nie doprowadziły, i gdy z drugiej strony w liberalnej Francyi coraz się wyraźniej objawia wstręt od zaślubienia sobie córek monarchów państw niekonstytucyjnych, postanowiły zatem niektóre najznakomitsze osoby stronnictwa legitymislycznego przedłożyć Xciu Bordeaux projekt pojęcia za żonę jednej F r a n c u z k i a jednej starożytnej rodziny, która przez wzgląd na swoje stanowisko i pokrewieństwo zawsze bardzo bliską była tronu. Z tego powodu toczyły się częste obrady i zawiadomiania; oczekiwać zaś trzeba do jakiego nareszcie doprowadzą wypadku, i jak miejscu, z któregoby wypłynąć powinno. Jeden dziennik niemiecki zamieścił wiadomość, ic Xiąźę Bordeaux kazał sobie przynieść serenadę przez muzykantów czeskich w dniu w którym się w Cieplicach o śmierci Xiccia Orleańskiego dowiedziano; zmyślenie to z rząd ką gotowością zaraz w biecfe i Konstytucyoniście przedrukowano; Codziennik lednak poczytał je za zfabrykowaną w Ministerstwie spraw wewnętrznych w Paryżu wiadomość. Lecz. gdyby nawet wiadomość ta była prawdziwa, nie widzę jednak w niej nic nadzwyczajnego. Ktokolwiek był u wód czeskich, wie, źe muzyka, która zrana na miejscu przechadzki albo w sali grywa, wieczorem po mieście chodzi i przed domami wszystkich znakomitych gości jedne i drugą sztuczkę od grywa. Nie przy więzy wanoby także do tej rzeczy tak wielkiej uwagi, gdyby tu nie chodziło o usprawiedliwiający wypadek obok zwiedzenia teatru przez jedne znakomitą rodzinę, która wieczorem, gdy wiadomość o upadnięciu Xiccia Bordeaux z konia nadeszła, ukazała się w domu opery. - Xiężna Dino, wnuczka Talleyranda, która z Wujem swoim w Londynie była, tamie honory domu poselskiego odbywała i do panującej dynastyi żywe okazywała przywiązanie, poróżniła się podobno na raz z dworem. Pewną jest rzeczą, ic się od wszelkich z nim styczności usunęła i żywo się innemi projektami zamęścia zajmuje. Posiada ona, jak wiadomo, znaczne włości około Saganu w bzląsku. Obecnie po zaszłej zmianie temperatury skutki dawniejszych upałów okropnie na jaw ewystępąją. Liczba chorych mnoży się w zatrważający sposób. W szpitalu workowym w Larochelle, gdzie cała załoga tylko 1250 ludzi liczy, w zeszłym tygodniu 620 ludzi (więc prawie połowa) chorobą było złożonych.

Z dnia 29. Sierpnia.

Dziś z rana o godzinie 9 przybył Król z Eu do Neuilly. O godzinie 10 zebrali się wszyscy Ministrowie w zamku i odbyła się tam ra da gabinetqwa, trwająca \ \ godziny. Jutro, zaraz po odroczeniu Izby, powróci Król do zamku Eu.

Anglia.

z Londynu, dn. 27. Sierpnia. Standard donosząc o obrotach wojsk pruskich nad Renem wyraża: »Pewna liczba inakomitych oficerów angielskich juz »ię zgromadziła w Kolonii, aby być świadkiem tego świetnego widowiska; słychać nawet, że w hotelu Belle- Vue jud pokoje dla Xiccia Wellingtona i kilku przyjaciół jego zamówiono. Wszakże nie wiadomo dotychczas, czy Xiąię

Wellington d. 29. Sierpnia tam .będzie mógł być obecnym. Słychać, że go Król Pruski bardzo uprzejmie zaprosił. Sława wojska Pruskiego w względzie naakowym teraz tak wysoko stoi, że pewnej liczbie oficerów angielskich od sztabu głównego dano pozwolenie wykształcenia się w tym kraju w sztuce wojennej. « fodlug niepewnych dotąd wiadomości Kapitan Wright, jeden ze zwyczajnych gońców Królowei i kopiami zawartych z Manami Zje» dnoczonemi układów, którym tylko na raty:fikacyi rządu zbywa, na »Great Western« do J ,iverpolu zawinął. T i m e s wyraża w te'] mierze: "Lorda Ashburtona ważne zlecenie co do istoty już ukończone. Nie możemy dotychczas szczegułów udzielić, ale jakikolwiek jest wypadek, dość missya jest spełniona. Pytanie groźne, czy wojnę, czyli też pokój mieć będziemy, o które rzeczywiście chodziło, na teraz przynajmoiej załatwione. Wszakże ile dotąd o rzeczy sądzić umiemy, zdaje nam się że przyzwolenia nie były bynajmniej obopólne. Cóżkolwiek Stany Zjednoczone uzyskały, Anglia niczćm chełpić się nie może, prócz zrzeczeniem się spornych punktów, których dotychczas, jakiemikolwiek bądź one były, jako niezaprzeczonego prawa broniła i przy których przez odwoływanie aię do wyroku rozjemcy obstawała. Jakie pobutki gabinet do takowego działania skłoniły, tego nie wiemy i chcemy chętnie po szlachetnym Lordzie, przewodniczącym wydziałowi spraw zagranicznych, najlepszych rzeczy się spodziewać. Nie możemy rozumieć, żeby znowu do owej tworzliwćj polityki wrócić miano, którąśmy zawsze potępiali. Owszem radzibyśmy tuszyli sobie że teraźniejsze (niechaj że będzie ostatnićm!) załatwienie spornego pytania polegając na mądrem uwzględnieniu zasad pra« wa narodów i związków handlowych, do uszczęśliwienia obydwuch krajów doprowadzi.« - Naval and Military Gazette twierdzi, że Xi}źę Wellington przyiąl naczelne dowództwo armii tylko tymczasowie, aby je po\4m złożyć w ręce Xiccia Alberta.

W niedzielę pożar zniszczył na zachodnim końru Londynu kilka zabudowań i zrobił szkody na 30,000 łunt. ezterl. Hiszpania.

Z Madrytu, dnia 20.Sierpnia.

Od kilku dni znowu wiele mówią o stosunkach Hiszpanii z Portugalią Twierdzą nawet, że wybuch wojny zagraża. W czasie uznania Dom Miguela przez Króla Ferdynanda VII., Hiszpanii pewne korzyści traktatem »pecyalnym pod względem żeglugi na Tagu przyzna tatu w Portugalii dotychczas ani mowy nie było, a gabinet hisrpański takie sprawy tej nie wznawiał. Obecnie atoli Hr. Almodovar obstawa przy spełnieniu traktatu. Celem popierania roszczeń swoich oddziały wojska ku granicy posuń;;!. Anglia różne kategoryczne noty w przedmiocie tym do Hiszpanii wydała. Od niejakiego czasu jednakże ton gabinetu z St, James złagodził »ic; życzą sobie bowiem wzmagający się wpływ Prancyi powściągnąć. Szwajcarya.

Z G e n e w y, dnia 10. Sierpnia.

Sąd Appellacyjny kantonu Wallis i wydał w tych dniach wyrok w sprawie Hasenpfluga, czeladnika gwoździarskiego, będącego rodem z Puldy, który pokłóciwszy się z niejakim Im hoffem, w zapale gniewu zada! mu ran;, i ten wskutek niej umarł. Wyrok ten jest nastęS ujące j treści: 1) Hasenpflug ma być przez gozinc wystawiony na widok publiczny, przykuty za szyię do 'słupa; 2) oprowadzany przez kata i chłostany przez dwóch siepaczy na gołe plecy; 3) piętnowany i 4) przez żandarmów za granicę kraju odprowadzony. Ten wyrok, przypominający najciemniejsze czasy średnich wieków, napełnia zgrozą serce każdego myślącego człowieka. Niemcy.

z Hamburga, dnia 8. Sierpnia. Pochowano tu wczoraj zwłoki Izaaka Hartwig d'Essen, Izraelity. Pochodzi on z Uanii i pozostawił majątku 800,000 mark, banco (2 miliony 666,000 złp.), które zapisał, wyjąwszy kilka darów prywatnych, na instytuta dobroczynne, jakie istnieją t u, w Altonie i Kopen« hadze, bez różnicy . religii. Austrya.

Z Cieplic, dnia 13. Sierpnia.

Xiąźę Bordeaux, bawiący tu u wód od 18.

Lipca pod nazwiskiem Hr. Chambord, opuści Cieplice d. 19. m. b, równie jak i Xiezna An goulcme, używająca kąpieli tutejszych pod nazwiskiem Hrabiny de Marne. Wody tutejsze miały bardzo zbawienny wpływ wywrzeć na zdrowie Xiccia, lubo nie ulega wątpliwości, źe jedne nogę będzie już miał na zawsze niecą krótszą; dla tego też najczęściej pokazuje się tu konno. Z legitymistów francuzkich bawią tu jeszcze: Xiąźę Levis, Xiezna Ulacas, Hr. I Stanisław Blacas i Hr. Loc Maria.

T U r C y a.

D Konstantynopola, dnia 10. Sierpnia.

Xiążę Maurokordatos podał Porcie odpowiedź na jej memorandum, we względzie pretensyj rządu tureckiego do greckiego; Poseł grecki rozwija w niej zasady, na jakich nowy/

traktat handlowy w miejsce poprzedniego, fcrćJrego Król Grecki nie mógł potwierdzić, ma być ułożony. Sądzą powszechnie, że prze:» obustronne przyzwolenia, sporne punkta zostaną rozwiązane. Z nad granicy tureckiej, d.20. Sierpnia.

(G. P.) - Niespokojności w Bułgarii i Macedonii stosownie do ostatnich doniesień, wojsko tamże wyprawione przytłumiło.-Z nad granicy Czarnogorców piszą, że między Wezyrem Hercegowiny i Władyką Czarnogórze zawieszenie broni zawarto, mające być ważne aź do Października.- Wykryty w Serbii osta» tnićmi czasy spisek zmierzał, jak się ze śledztwa okazało, do przywrócenia Xiecia Miłosza na tron Serbski. Minister serbski spraw wewnętrznych, Pan Radic-seritsch, miał się już stać ofiarą panującej w Senacie przeciw wszystkim ministrom nienawiści, t. j. dostał dymissyę od Xiccia. Indye Wschodnie.

Z Kalkutty, dnia 4. Czerwca.

W chwili odejścia poczty, uragan panujący w porcie i mieście od wczoraj, był w największćm swćm natężeniu. Kilkaset bark było zdruzgotanych, wejście do portu zniszczone, okręty prawie wszystkie, wyrzucone na brzeg, leżały w kupach po 5 do 6 jedne na drugich. Większa część gmachów publicznych i domów prywatnych jest mocno uszkodzona. 2:2:ai- ---gg-------- ą

OBWIESZCZENIE.

Dostawa drzewa opałowego dla biór Ziem« stwa, około 80 sążni dębiny wynosząca, ma W drodze submissyi nastąpić. Chęć dostawienia mający wzywają się, aby ceny swe włącznie ze zwózką do dnia 20. III. b. nam podali. Warunki dostawy są w Registraturze naszej do przejrzenia. Poznań, dnia 31. Sierpnia 1842.

Dyrekcya Jeneralna Ziemstwa.

Nasz skład prawtlsBiwycll Hawaiisbicli, Hamlmrsfcicli i Brem» S k i d i c y g a r polecamy szanownej Pu« bliczności. Mieczyńshi < > Schmidt, Kantor przy ulicy Wrocławskiej JV£ 30i A znaczny transport najlepsze» go świeżego s e r a S aswaycar» S k i e g O otrzymałem i przedaje funt po B sgr. B* MJl* Praeger* przy Wodnej ulicy w domu szkolnym imienia Ludwiki pod No. oQ.