r. i I

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.09.13 Nr213

&101

Wftelfiti&go - l -

. .

POZNAIV8KIEGO.

Nakładem Drukarni Nad woraćj II'. Beckera i Spółki. - Redaktor r A. WannowaM.

M $113*

We Wtorek dnia 13, Września,

184$.

Wiadomości zagranIczne.

Francya.

Z Paryża, dnia i. Września.

W skutek odbyte} onegdaj Rady Ministrów nader ważne depesze do Admirała La'Siisse, dowódzcy eskadry wLewancie, wyprawiono. Niebawem po zamknięciu Bady Admirał Duperre do Eu pojechał. Piszą z TuJonu z di 29. Sierpnia: »Dowiadujemy się dzisiaj, że fregata amerykańska «Congress« o 60 działach, poprzedzana przez inny okręt tegoż narodu, do Mahoń zawinęła. Eskadra Stanów Zjednoczonych na morzu Śródziemnym liczyć odtąd będzie 2 okręty liniowe, 2 f-regaly i 2' Korwety. Comrnndore amerykański jedwgp z ófi-cerów swoich do Cesarza Marokańskiego wysłał, który wszelako pod różnemi pozorami wzbraniał się go przyjmować. Przygotowani jesteśmy na wiadomość, źe siły mors-kie Unii Amerykańskiej Tanger bombardują, aby się pomścić wyrzą dzonej Konsulowi Amerykańskiemu zniewagi. Dywizya Leray zostanie się bex wątpienia nad brzegami marokańskiemi, aby w razie kroków nieprzyjacielskie h bronie poddanych naszych.« Wznawia się pogłoska, źe Generał JRumigny jako Generalny Gubernator Algerii w miejsce Generała JBugeaud nastąpi. Głoszą, oraz, źe

Xiążę Aumale Wicekrólem Algieru ma być mia» nowany, kiedy teraźniejsze stanowisko Xiccia N emours w iunkcyi takowej mu do Algieru udawać się nie pozwala. Generał Bugeaud zostałby wyniesiony na godność Marszałka i Para Francy? Słychać" źe rząd nowe otrzymał wiadomości, z Tripoli r które wszelako o mniemanćmzamordowaniu czterech Francuzów tamie nie nie wspominają. Xiąźę Nemours-, który opuściwszy znowu Paryż, do Compie-gne się udał, aby odbyć przegląd zgromadzonych tam wojsk, zastał w obozie pod St. Omer piramidę kamienną, rękoma żołnierzy na pamiątkę Xiecia Orleanu wystawioną. Piękny ten pomnik okryty napisami, wymienraja>cemi pobojowiska, na których się śp. Xiąźę najzaszczytnićj odznaczył. Teraz znowu regularnie tygodniowo więcći składają do paryzkieh kass oszczędności, niz z nich odbierają. Ale w jak nadzwyczajny sposób te tak pożyteczne zakłady wzrastają we łrancyi z każdym rokiem, przekonać się można z wykazu ich stanu w końcu r. z, W dnia Sla Grudnia- 1841., prócz kass oszczędności w Paryżu, było tych. zakładów w departamen» tach 285, ich kapitały umieszczone w kassach depozytowych i konsygnacyjnych wynosjły 241,661,552 fr., t j. o 52,921,601 fr. więcej nit warte w tych kapitałach dla rozszerzającego .ie, ducha porządku i sposobów utrzymania, szczególniej pomiędzy roboczerni klassami jak niemniej ich wpływ na podniesienie moralności, są do nieoszacowania. Odkąd tu odebrano wiadomość, ie San Juan de Nicaragua w Ameryce centralnej opasała eskadra angielska, zwróciła się znowu uwaga publiczna na projekt przekopania przesmyku Panama dla otworzenia związku między odnogą Mexykariskq a morzem Poludniowe'm.

Anglia.

Z Londynu, dnia 2. Września.

Stare opactwo Westminsterskie i trumna prawdziwego angielskiego Świętego, Edwarda Wyznawcy, rzadko były świadkami tak uroczystego obrzędu, jakim było odbyte w tych dniach poświęcenie i instalowanie pięciu Biskupów kościoła angielskiego, przeznaczonych do Anliguy, Guj any,. Barbados, Gibraltaru, Malty i Tasmanii. (Vandiemensland) Obrzędu tego dopełniła kommissya z Biskupów złożona, gdyż Prymas Państwa, Arcybiskup Kanterburyjski, jest jeszcze chory. Całe duchowieństwo dyecezyi londyńskiej było na tern obrzędzie obecne. Muzyka była z dziel Spora i Haydna, a Tedeum i Venicreator z kościelnej muzyki szkoły angielskiej. Niemcy.

Od brzegów Renu 24. Sierpnia.

Wiadomości o przybyciu Xiccia Nemours do Strasburga powzięto wszędzie 2 wielkiem zadowolnienie nr, ponieważ przybycie jego jest dowodem,' że tenźej chce się oswoić" z prawdziwemi interesami Alzacyi. Królewicz ten doznaje wszędzie największego współuczucia, a jeżeli nie odbyły się żadne na przyjęcie go uroczystości, to nastąpiło z powodu żałoby, Jitóią nosi jeszcze armia i inne władze po zgonie brata jego. Przed kilku dniami rozmawiał Xiążę Nemours?; Panem Champy, Adjunktem Mera, o ludności Strasburga. Pan Champy powiedział to, co mu podyktowało serce jego i doświadczenie; Xiążę odpowiedział: "O, wiem ja, lud ten jest dobry, wyborny!" W tern odezwała się inna osoba: »Tak, Monseigneur, ma całkiem niemieckiego ducha....« Xiąźę dodał żywo: »a frnacuzkie serce!« Z F r a n k i o rt u r>/M., d. 2. Września.

Pan Wagner udał się .do Senatu tutejszego % proźbą d wyznaczenie Kommissyi do rozpoznania jego wynalazku elektro-magnetycznej lokomotywy, którą chce odbyć próbę jazdy na Tauuuskiej kolei żelazne'}.

Tutejszy dziennik zawiera następujące sprostowanie o domnicmanem uwięzieniu

Xiccia Lichnowskiego W Barcelonie: «Umie« szczona w dodatku do Dziennika frankfortskiego wiadomość* Barcelony z dnia22. Sierpnia wymaga o tyle sprostowania, gdy się jedynie na jednostronem doniesieniu jednego dziennika barceloriskiego opiera, z którego je paryski stenograficzny Korrespondent wyjął. Naoczny świadek, który Barcelonę dnia 22go Sierpnia wieczorem parostatkiem "Venitien« opuścił i przez Marsylią i Lugdun tutaj przybył, zapewnia, że Xią£ę Lichnowski W ciągu przeprawy z Walencyi (nie Lizbony) do Barcelony ani przez Hiszpana nagabany, ani leż na niebezpieczeństwo zostania przez Hiszpana w morze wrzuconym wystawiony nie był; że owszem całe to podanie na .; zmyśleniu prassy barcelońskiej polega. Xiąźę Lichnowski, ozdobiony przez N. Królową portugalską wielkim Krzyżem ordfru Chrystusa, udał się się przez Gibraltar, Malagę, Alikante, Kartagenę i Walencyą do Barcelony. Jako dawniejszy oficer pod Don Carlosem nie mógł się w tern przez republikańskie stronnictwo nawiedzonem mieście dobrego spodziewać* przyjęcia. I w istocie objawiły się także zaraz po jego przybyciu maniiestacye massy ludu, które władza za tern niebezpieczniejsze poczytywała, gdy równocześnie rozsiano pogłoskę, że Xiąźc Lichnowski jest Don Baroonem Cabrerą. Dla zabezpieczenia Xcia od wzburzenia w niższej klassie ludu, nakazano uwięzić go zupełnie w dobrej myśli. Domniemany Sekretarz Xiccia nie tylko nosi tytuł Hrabiego, ale ten musi się także słusznie należy. Młodzieniec ten bowiem jest Hrabia Teleky i należy do lednćj z naj znakomitszych rodzin węgierskich. Papiery obydwóch Ka« wale rów były w zupełnym porządku i wizowane nawet przez Posła hiszpańsko w Lizbonie. Z Monachium, dnia 3. Września.

(G. P.) - Stosownie do wiadomości z Petersburga N. Cesara przy odbywaniu rewii zaziembij się i lekko zachorował, ale choroba ta żadnej nie wzbudza obawy. J. C. M. już do zdrowia przychodzi. J, C. W. Xiążc Leuchtenberg w towarzystwie małżonki swe; d, 1. Września przea Wiedeń i Monachium do Włoch się uda. Grecya.

Z A t e n, dnia 12. Sierpnia.

Według wiadomości z Lamia (Zeituni), w okolicy Larissy ma być ściągnięty korpus turecki, z 12,000 regularnej piechoty, należącej do niej artyłeryi i jazdy złożony, do czego poczyniono już stosowne przygotowania. Potrzebnaaraunieya wojenna nadeszła już do Larisy przez Volo. Drugi podobny obóz ma być założony pod Ar I..I,. Turecki oficer od artyłeryi wyż wzdłuż turecko-greckiej linii granicznej, w celu przekonania się o ich stanie wojennym. Do Joanniny przybyło niedawno 8 batalionów milicyi pieszej, każdy z 800 ludzi złożony, a jeszcze więcej ich jrst tamże spodziewanych. Tameczni Albańczycy drżą z obawy, aby te przygotowania wojenne nie były przeciwko nim wymierzone. Brazylia.

R i o - J a n e i r o, dnia 15. Czerwca.

Juz w ostatnim mym liście nadmieniłem o rozruchach, które w Sorokaba, prowincyi San Paulo wybuchły, co właśnie tam zaszło, jeszcze podówczas nie wiedziano. Teraz oznajmiono, co następuje: Niektóre osoby w powyżej wymienionetn miasteczku obwołały imieniem całej prowincyi, (która im do tego bynajmniej nie dała pełnomocnictwa) pułkownika Rafała Tobias de Aquiar prezydentem W San Paulo, a ten przyjął poruczoną sobie posadę z tern oświadczeniem: że on, równie jak i wszyscy Pauliści, jest wiernym poddanym Cesarza, i widzi się zmuszonym do tego kroku jedynie z tego powodu, ponieważ zdradziecka partya otacza Cesarza i swobody kraju niweczy; tę partyc obalić, jest jedynym jego zamiarem. Obok niego stoi Feijo, który miał rozwinąć taką żywość i czynność, jakiej się nikt nie spodziewał po człowieku, którego podagra i paraliż przez kilka lat do krzesła przykuły. Przeciwnie zaś Andradasowie pozostali w Santos, a A. Karlos miał oświadczyć, że Rafał Tobias jest oszukanym głupcem, i że on sam nie zrobi nigdy rządowi innej oppozycyi, jak tylko tę, na którą słowo i pismo prawnie pozwala. Utrzymują tu, że przewódcą całego tego zamachu jest właściwie margrabina dos Antos, która już od kilku lat z Ralałem Tobias zaślubiona, w ten sposób za wszelkie swe krzywdy pomścić się pragnie. Ma ona najglówniejszą dźwignię wojny w swym ręku, to jest wielki zasób pieniędzy. Także w prowincyi Minas (ieraes, w mieście Barbacena wybuchło takie eamo powstanie jak w San Paulo; i tu ogłoszono prezydenta, który 2 zgrają uzbrojonych ludzi »u d u r o Preto, stolicy pomienionćj prowin - cyi w pochód wyruszył. Rząd rozwija wszelkie siły, aby rAJ nowej burzy się oprzeć; atoh jeszcze na groźniejszą burzę zanosi się w samem pobliżu, w prowincyi Rio Janeiro, a nako nieć zasiłki rządu są wyczerpane! Powyższe wiadomości 2 Minas Geraes krążą tu najmniej od trzech tygodni, a pismo urzędowe aż do tej chwili ogłasza je za kłamstwo; nareszcie dłużej prawda utaić się nie mogła, przez co moralny kredyt rządu okropnego ciosu doznał.

Rozmait e wiad omości.

z K o lon i i, d. 4. Września. (Gaz. alwhęr.) - Wczoraj wieczorem o godzinie 6. powitano uroczyście N. Państwo i ich dostojnych gości. Po wjeździe przez przepełnione ludem ulice Xi;jźąt z krwi królewskiej i innych dostojnych Panów, zawitał o godzinie 7J N. Król w towarzystwie N. Królowej, jadąc z Deuz, do tutejszego miasta i głośnemi okrzykami radości wśród odgłosu dzwonów i dział powi tany został. Czeretwość zdrowia N. Państwa przejmowała wszystkich żywą radością. Królowie hanowerski i wirłemberski nie przyjechali z nimi razem. O godzinie 9. udało się przeszło 700 mieszkańców miasta z pyszne mi obrazami tumu, ratusza, herbu kolońskiego i napisem Protectori ozdobionemi latarniami przed mieszkanie N. Państwa, gdzie trzy pieśni odśpiewali, którym się N. Królowa siedząc na balkonie, a N. Król obok niej stojąc, przysłuchiwali i uprzejmie za nie podziękowali. Dziś rano odezwały się znowu dzwony i działa. O godzinie 8 mej byli N. Państwo z Królewiczami na nabożeństwie w kościele ewangielickim, a członkowie Towarzystwa do. odbudowania tumu zebrali się tymezsowo na N owym rynku. Rozwinięto tamże chorągiew towarzystwa i o godzinie 9 ruszył cały orszak w uroczystym pochodzie do Tumu. Liczbę tych członków podają na 3-4000. Najpierw szła muzyka, potem niesiono chorągiew towarzystwa, dalej postępowali rzemieślnicy z godłami cechów swoich i z kolorami tumskiemi czerwonym i białym, Prezesowie całej budowy, Prezesowie i deputacye obcych towarzystw, a nakoniec niezliczona liczba samych członków. W Tumie samym, gdzie i N. Państwo byli, wykonano w czasie nabożeństwa mszą Beet* hovena i AHHrn;a Haendla. Około godziny 11 opuścił znowu orszak katedrę i udał się w koło niego ieźąeemi ulicami przyozdobionemu jak najwspanialej chorągwiami i sztucznie wyrabianemi drągami, na których »ię nazwiska albo herby miast, do towarzystwa budowy należących znajdowały, na plac tumski, którego wszystkie domy ludźmi przepełnione byty. Tam na południowej stronie, gdzie się wygotowany iuź cłiór kończy, urządzono wzdlui muru tumskiego balkon, a nad nim przepyszny baldachim przed miejscem, gdzie kamień węgielny zakładać miano. Na wschodniej «tronie i naprzeciwko tćjźe urządzono dwie inne obszerniejsze i gustownie przybrane galerye dla widzów. Około 11 godzinie ukazali »ię N. Królestwo w towarzystwie swych goicii naj* wych na balkonie i żywemi ojkizykami powitani zostali. Zaraz potem udał się orszak W tym samym porządku na plac tumski, a na końcu postępował poprzedzony od ducho. wieństwa i Kapituły JW. Arcybiskup Geisse!. Za przybyciem jego na balkon rozpoczęła się uroczystość religijna modlitwami poświęcającemu', na końcu których budowniczy tumski złożył dokumenta i takowe blachą przjkrył, poczćm Arcybiskup blachę owę przytwierdził, modlitwę końcową odmówił i zwyczajne uderzenie młotkiem odbył. bkoro potem tenże wręczył N. Królowi młotek i kitlnią, zeszedł N. Pan do kamienia węgielnego i miał. tamże donośnym i silnym głosem mowę, która serca wszystkim wzruszyła. Ile sobie z niej przypominam, wspomniał N. Pan o tern, jak przed wieki prze: szkody, które się zapewne więcej nie wrócą, dalszą budowę tego okazałego dzieła wstrzymały, ale jak duch jedności, poczciwość i prawość niemiecka, uwolnione przed 29 laty z wfęzów obcego panowania, znowu w Kolonii panują i zawsze panować będą, i budowa swyrn trybem postępować będzie; jak Kolonia jest w tern szczęśliwa przed wszystkie mi miastami, i On z łzami radości Bogu dzięku je, że do tej dalszej budowy jest powołany, tak jak On teraz trzy pierwsze uderzenia młotern czyni wśród wykrzyku: Niech żyje Kolonia!1 (Alłaf Koeln!) Tedy N. Pan mówić przestał i wszyscy, którym się szczęście słyszenia Króla w podzielę dostało, mocno byli wzruszeni; N. Pani i wiele dam w głos płakały i z wszystkich końców obszernego- placu dochodził wśród huku dział i odgłosu muzyki zapałem wywołany wykrzyk, jaki tylko słowo od ust do ust przechodzące wzniecić zdoł a, dla najlepszego i najłaskawszego Monarchy, który w ten sposób swo.e wewnętrzne uczucia wiernym Nadrtńczykom objawił. Teraz nastąpiły uderzenia młotkiem 2 strony Królowej, wysokich państw, pierwszego Kanonika kapitulnego, Nadburmislrza koloriskiego, Prezesa- towarzystwa, do budowy tumu i odśpiewanie uroezystej kantaty, poczemodprawiono modły i J W. Arcybiskup uroczystość tę kościelną stosowną zakończył mową. .Potem wciągniono wolno na wieżą pierwszy kamień budowlany przez, tumski kafar, ozdobiony chorągwiami i uroieszeŁonym. nad nim potężnym orłem, podczas, czego. Prezes towarzystwa do budowy tumu i tumski budowniczy przemowy mieli. Ustawienie kamieniawśród' odgłosu wszystkich dzwonów w całem mieście zakończyło tę znaczenia pełną uroczystość, która najszczytniejsze poświęcenie

ofrzymala przez wyraz: Protecton, powiewający z chóru najwznioślejszego dzieła nowego budownictwa. Z dnia 6. Września.-Podpisany przez N. Królestwo i ich dostojnych gości dokument dotyczący budowy Tumu w podwójnych exemplarzach (dla archiwum kapituły Metropolitalnej i towarzystwa dla budowy Tumu) jest treści następującej: »Gdyśmy za pomocą Boską i wśród życzeń błogosławieństwa ojczyzny Niemieckiej dzisiaj kamień węgielny pod dalszą budowę starego, czcigodnego kościoła kaledralnego Arcybiskupstwa kolońskiego uroczyście poświęcili i z nim' wieczny pomnik bogobojności, zgody i wierności zjednoczonych pokoleń narodu Niemieckiego na świętem miejscu złożony został, ku trwałej pamiątce tego, co się stało, niniejszy -dokument przez dostojnego protektora dzieła, N. Króla Pruskiego i N. Królową Pruską, oraz przez obecne na tej uroczystości dostojna osoby podpisany został. »Działa się w Kolonii nad Benem, czwartego Września roku tysiącznego ośmsethego czterdziestego drugiego. »Fryderyk Wilhelm. Elżbieta.« (Następują inne podpisy.)

300 sztuk skopów.

W zamiarze zakupienia cienko -wełnistych macior zmuszony jestem dla nieprzeładowania owczarni wyprzedać około JOo- sztuk poprawnych, rosłych i zupełnie zdrowych skopów. - Mający chęć kupienia raczą się zgłosić na mie scu i to ile możności przed 26. Września. , W. KosińsKi.

Targowa-Gdrka w powiecie Sredzkim pod Wrześnią.

frz&daz drzewa opału wego. Od dnia dzisiejszego w boru M o r a w s k i m, milę od Poznania, sprzedaje się: sążeń brzeziny w szczapach, po 3 Tal. 22 sgr. 6 f. »dębiny a po 3» 12 R 6» u drzewa obałkowego po 2» 12» 6» <JI o s s, leśniczy.

Stan Termometru i Barometru, orus. kierunek iciatju to Poznaniu. OJ dnia 4 do 10. Września:

Stan termometru Stan Wia tr.

Dzień. barometru.

noinizsx.r lllll\ v J y. szj 9,2° + ,lJ; a o 28 c. 0,81. Zach.

4.Wrześ. + 5. » + 8,00 + 146° 28 m 1,0 .. dto.

'.. 28 « 2,0,.- Póln.

6. - -f 3 6° + lb, UO 7. - + 9 o + 16,» ? 27 - 11,II;»: Polu.-r. 8. . + 5 ° + 19,6 u 27 f 10,4--IPelud..w.

, 9. -f 12,0° + I *o 27 * 1) ,3JI'ohIA. -2.

» 10. - + l O, O» -f-10° [27 - 9,1 HPZPbl.

,