VVielkiego

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.09.21 Nr220

T)):

I iaicil PO ZNAN SKI EGO.

Nekladem Drukarni Nadworaej 1[. Deckera i Spółki. - Redaktor: A. WannouieM

JW « « O .

W Srodę dnia 21. Września.

1848

Wiadomo ści zag raniczneRossya.

z Petersburga, dnia 9. Września. N. Cesarz J mć, w skutku odbieranych dotąd przedstawień a nagrodzenie tych, którzy vv wojnie przeciwlco- buntownikom Polskim udział mieli, anakami honorowcmi polskiemi zasługi woj skowej, oraz medalami za szturm Warszawy, Najwyżej rozkazać raczyf: ostateczny termin dl * takowych przedstawień naznaczyć na dzień i. Stycznia 1843'roku, z zastrzeżeniem, ii jeźliby też przedstawienia u* €lynione były po upływie wzmiankowanego łrmirm w takim razie pozostawiać re bez skutku. .. · Ł powoda wzrastającego» we Wschodniej' SyberyiprŁemysju dobywania złota, N. Cesarz zezwflnf na otworzenie w tamecznym Górmczym Oddaiale, osobnego bióra f ta sprawy tycaące «c tego przemys-lk. Ft a fi e y G.

Z Paryża, dnia 12. Września.

Rodzina królewska spodziewana W tych dniach z 5IaTKH Eu w Tuileryach, i głoszą, że i Królestwo Belgijczykow tutaj przybędą i do Eu, jak dawniej głoszono, nie pojadą. Z Strasburga, dnia 12. Września.

Z radością powitano u nas poczynione przezministeryum rozporządzenia pod wzglęo*ernf znaeznego zmniejszenia armii, która od kilku lat, od chwili panowania gabinetu marcowego, krajowi tyle wydatków przysparzają. W okolicy naszej przynaimnjej I mnie) wojska sie znajduje, nii dawniej. Wszędzie odbywają się wydziedziczenia dl» kolei żelaznej' z Paryża do granicy niemieckiej, i w ciągu nie wielu lat stolica Franeyi s nami" połączona będzie. S tarają się teraz linią tale wytknąć, ii wcale nie będzie trzeba ob* jeźdźać,- i obliczono, ie wtedy z Paryża doS trasburga w ciągu 11 do 12 godzin będziemożna zajechać. Anglia.

z L o n d y n u, dnia 10. Września. Zdrowie Arcybiskupa kantuareńskiego o ty.

le się pofepszyło, ie jui buletynów nie \vyda14. Doniesienia z okręgów fabrycznych są jeszcze te same co dawniej. W niektór) ch miejscach już się roboty rozpoczęty, podczas gdy w innych znaczna część fabryk dla braku robotników jeszcze nie otwarta. Przeciwnicy właścicieli fabryk przypisują tymże po większej Części winę i twierdzą, ie w większej części przypadków samolubstwo tylko i sknerstwo przesadzone wstrzymywały ich do wyznaczenia robotnikom mafoznacznego tylko dodatku do ich zwyczajnej p ,acy> a do tego» większej części przedmiotów handlu odbyt znacznie się teraz zwiększył i polepszył. Ze robotnicy w krótkim czasie zniewoleni będą ustąpić, aby z głodu nie umierać, zdaje się nie* zawodną, ale obawiają się jednak nowych ruchów, a tak sędziowie pokoju w Staffordshire na odbytem zgromadzeniu postanowili czuwać nad utrzymaniem spokojności przez rozsełanie patrulów konnych we wszystkich kierunkach. - Z Manchestru donoszą, źe tylko obawa przed władzą wofskową motłoch na wodzy utrzymuje, i źe mimo wszelkich środków policyjnych tu i owdzie jednak spokój» ność przerwy doznaje. Podobnie w Merthyr Thydwill we wtorek były zaburzenia, ponieważ właściciele hamerni 100 -150 znanych 51 swych zasad kartystowskich robotników do służby przyjmować nie chcieli. 40 z pomiędzy nich przeciągając ulice, żebrali, trzymając kapelusze z napisem: »W Anglii, wolnym i chrześciańskim kraju, każą nam z głodu umierać, ponieważ kartystami je»teśmy.« - W południowym Staffordshire odbyło się zgroma dzenie między grabarzami węgla i majstrami któremu Lord Dartmoulh przewodniczył. Grabarze przedłożyli swe zażalenia i po długich sporach otrzymali nareszcie przyrzeczenie ze strony najznakomitszych maj strów, źe skargom ich zaradzić chcą. Więc jest nadzieja, źe wszyscy grabarze węgla wkrótce znowu do pracy powrócą. Zresztą sąd przysięgłych w salford prawie co dzień sądzi sprawy wichrzycieli, i luź to ich za winnych, już to za niewinnych ogłasza. 90 robotników skazano tara na karę więzienia. Wielu ze szlachty i bogaczy odprawia teraz część służących swoich, aby przez wynikające stąd oszczędzenia w gospodarstwie wynagrodzić sobie straty, przez podatek od dochodów ponoszone. A tak Hr. Derby 25, a inny szlachcic 10 służących swoich odprawił, a bankier pewien w Hrabstwie jednera obrachował, źe w całym obrębie onego 12,000 ludzi przez za E rowadzenie podatków od dochodów do źe ranego chleba przywiedziono - c o wszelako zdaniem naszem, trochę jest przesadzonem. \ V Środę sroźyła się tu wielka burza, która połączona z ulewą i piorunami prawie przez - całą godzinę trwała i nareszcie w kierunku ółnorno-zachodnfm dalej pociągnęła. W nietórych częściach miasta wicher wielkie zrządził szkody, woda pozalewała pojedyncze domy a piorun zabił i zranił kilka osób na ulicy. Z Londynu, dn. 10. Września (wieczorem).

N. Królowa znajduje się obecnie z Xieciem Albrechtem na klassycznej ziemi szkockiej, jak tutejsze dzienniki pałac Scone pod Pcrtbera izaczynający się tamże kraj górzysty nazyWaj'a/ dokąd dostojni ci goście, podług ostatnich wiadomości, dążyli. Scone, gdzie w zeszły wtorek zanocowali, było rezydencyą, do której, podług Szekspira, Król Malcolm przyjaciół ewoich na swoje koronacyą zaprosił, i także sławny las birnamski leżał na drodze dostojnych gości. W środę z rana przejeżdżali oni znowu przez miasto Perłh i udali się w kierunku ku JUunkeld. Okna i balkony zapełnio · ne były ciekawemi widzami i wszystko przybrało uroczystą postać. Przekonano się, źe równie N. Pani jak jej dostojny małżonek zdrowiej wyglądali, niż w pierwszych dniach pobytu swego w Szkocyi, gdzie im podróż morska nieco była zaszkodziła. Na przedniem siedzeniu otwartego pojazdu leżała szkocka czapka, tartan i złota przepaska, w które się Xiąźę Albrecht miał ubrać za przybyciem swo · im na góry. Okoliczność ta wielki wywołała zapał pomiędzy w gronie widzów będącymi góralami, a powitanie przez nich N.' pary tem serdecznieisze b) ło. W Lancarty wystawiono bramę tryurnlalną, a w Downhillu, gdzie droga zwraca się do Stanieją, wystąpiła cała ludność tameczna w świątecznym ubiorze na swoje malownicze wzgórza z proporcami i chorągwiami, a na gościńcu także wspaniała słała brama tryumfalna. N a wzgórzach pod Birmaneni wystawiały proporce narodowe nader okazały widok. W mieście Dunheld gdzie już od samego rana wszystko było w ruchu, stanęli dostojni państwo o godzinie 1 i doznali tam z strony górali nader uprze,mego przyjęcia. N. Królowa zamyśla jak słychać, powracać wraz z Xieciem Albrechtem ze Szkocyi lądem i wtedy przyobiecała N. Pani zaszczycić swoją obecnością zamek Kaveusworth. Sir 11. l'eel chce w powrocie swoim z Edinburga odwiedzić Xiccia N orthuniberiand w Alowick 1.astle i dwa lub trzy dni w Jorku przepędzić, gdzie pierwszemu Ministrowi przy tej sposobności publiczny dać obiad postanoWIono. . , Okręt »Bland,« który d. 30. Czerwca Kap opuścił, przywozi następujące wiadomości: · W sobotę, dnia 27. Czerwca, otrzymano W Cap Town bezimienną depeszę z Port Natal przez Graham Town donoszącą, że wojsko Ka» pitana smita co do nogi wpień wycięto, i źe Boersowie opanowali obydwa skunery, stojące w tamecznej zatoce z zapasami, t. j. »Mazeppa i Luisa,« jako też, źe się obawiano o statek uCasch, płynący tamże z małym oddziałem woiska z Port Elisabeth. Królewski okręt »Isis« odpłynął d. 28. Czerwca z odnogi Simon do Port {Natal, i wieść niosła, że okręty juRy i JBramble« niezwłocznie za nim c* miały. Dawniejszy Supercargo o-j krętu holenderskiego w Natalu, o którym sądzono, ie Boersów do buntu podburzył, znaj' <łu;e się teraz w Cap T own. w więzienia.« S u n umieścił te wiadomości,' nie ręcząc za ich wiarogodność, choć je za bardzo doprawdy podobne poczytuje. Hiszpania.

z Madrytu, dnia 4. Września. E c o d e l C o m e r c i o , kupnem nabyty przez fnfanta Dbn Francisco de Paula, dzisiaj swoje · »wyznanie wiary «Mada. Oświadcza, ie wy padki na nieszczęście tak się zawikłały, iż nie omieszka do niezawisłej prassv się przyłączyć, nie ma bowiem słusznych powodów do bronienia ministeryum, jakkolwiek osobisty charakter kilku członków wyspko szacuje. E c o Eowstaj e następnie na system ministra skarbu, tory się okazuje być zupełnie ułomnym; r»ąd powinien czem prędzej Stany zwołać, aby im stan skarbu przedłożyć i do mądrości I c h się ucie«.

Szwaj C ary a.

ZNeuchatelu, dnia 2. Wrześni».

(Gaz. BazYlej.) - W mieście naszem ruch nadzwyczajny panuje, a to w celu godnego przyjęcia dostojnego Króla. Rada Stanu zezwoliła na to na pierwszy kredyt 25,000 ir. Wiflką salę na ratuszu rozprzestrzeniają, łączą ją z pałacem Hrabi Pourtalwsa i jak najgustowniej.przyozdabiają; w niej albowiem dany będzie wielki bal. Czynią podobnież przygotowania dó wspaniałego oświetlenia miasta. Król zapewne tylko dzień jeden lub dwa w mieście naszem zabawi, a dwóch użyje na zwiedzenie Locie i Lachauxdefond, gdzie go także z wielkićm uniesieniem przyjmować będą. . .. Z Lucern" dnia 8. Września.

(G.P.)-y Wczoraj poselstwo Rady Bejen* cyjnej pod względem oddania wyższych zakładów naukowych w Lucern pod zarząd · Jezuitów Wielkiej Radzie przedłożono; jest ono stanowczo p r z e c i w Jezuitom. Zaś W. Rada, zamiast coby poselstwo Rady Regencyinej sama pod rozbiór wziąć miała, postanowiła znakomitą większością głosów, ustanowić z póirAj siebie Kommissyę dla rozważania tej sprany. J uz to postanowienie i skład Kommissyi dowodzą, że większość Rady Wielkiej Jezuitom s p r z y ja. Z pomiędzy 9 członków Kommissyi tylfc o 3 należy do liczby przeciwników zakonu. Tegoż dnia wieczorem Komroissya posiedzenie »we odbyła i wiekszoscia. 6 głosów przeciw 3 uchwaliła wniosek do Rady Wielkiej; »aby w celu oddania Kollegium pod zarząd Jezuitów, z zakonem ukjadj zawiązano.« Dzisiaj' Kommissya je»«cse jedne, eessyę odprawi, a jutro sprawa

!35S

cała pójdzie pod wyrok Wielkiej Rady. Dyekussye będą zapewne bardzo żywe i cała publiczność wypadku ich z ciekawością wygląda. Szwecya i Norwegia.

Z S z t o kh o l m u, dnia 12. Września.

Wiadomości z C h rys ty an ii z d. 9. opiewają, że na Storthingu wniosek Wergelanda względem pozwolenia żydom osiadania także w Norwegii, odrzucono. Głosowało wprewdzie 51 za, a 43 przeciw wnioskowi; ale ie wniosek ten dotyczy się zmiany w prawie kardynalnem, przeto do przyjęcia go koniecznie -f części głosów potrzeba. Ziemia Siedmiogrodzka.

W reskrypcie królewskim nadeszłym do Sejmu Siedmiogrodzkiego we względzie używania węgierskiego języka, następujące znajdują się przepisy: 1) Prawa będą na przy. ezłość układane w łacińskim i węgierskim języku, w wątpliwych przypadkach rozstrzygać rod łaciński. 2) Sejmy przy układaniu swych protokułów w czynnościach swoich z Komroissarzem królewskim i w rapportach swoich do Krdla, używać mają języka węgierskiego. 3) Gubernium i inne urzędy królewskie korrespoiidować mają z sobą i z władzami narodu węgierskiego i szekleskiego w języku wę» ierskim; także reskrypta gubernialne do urzędw i władz wydawane będą w tymże lęz)ku. AJ Wszystkie władze i sądownictwa cywilne w powiatach węgierskich i szekleskich w urzędowych czynnościach swoich i układaniu protokułów i innych dokumentów, używać mają języka wygierskiego. 5) Księgi parali. alne tam, gdzie kazania są miewane po węgiersku, również korrespondencye władz duchownych ze świeckiemi narodu węgierskiego i szekleskiego, prowadzone będą w języka węgierskim i t d. Indye Wschodnie.

Z B o m b aj u, dnia 19. Lipca.

Mulmein Chronicie zapewnia, ie Król TharaWaddie umarł, i że pomiędzy synami jef o wybuchła wojna o następstwo tronu. - i innej strony zapewniają, że Król ten żyje i podburza władze? Sianu do wspólnej wojny religijnej przeciw Anglikom.

ROZlllaite wiadolllOŚci.

% Berlina. - Z listów z Celle (w Hanowerskiem) dowiadujemy się, ie KAról Hanowerski w tameczne'j kaplicy dworskiej zawarł morganackie śluby małżeńskie z wdową po Prezesie Sądu Appellacyjnego v. Beulwitz, w obecności Następcy tronu i innych przybyłych tam znakomitych osób. Będzie ona nosić t y W dniu po ślubie J. K. M. zachorował.

W Gazecie Królewieckiej czytamy co następuje: » Uniżone zapytanie. Co o tera bezstronny przyjaciel prawdy sądzić powinien, kiedy do ewanielickiego duchowieństwa dyecezyiw M a z o ws zu (Masuren) następujący okólnik wydano? Brzmi on dosłownie jak na slcpuje: »Wielebnego Pana upraszamy niniejszem: 1) wystawić atest in dup lo, ie zaprowadzenie i rozszerzanie niemieckiego języka w polskich wsiach nie tylko p o ź Y t e c z n ć m jest, lecz też w y k o n a ć się da, źe rodzice sami z tego mądrego środka wielce się cieszą, poznawszy <<ię na użyteczności języka niemieckiego,' 2) przez nauczycieli wezwać towarzystwa szkolne do oświadczenia, że z zaprowadzenia i rozszerzenia niemczyzny zupełnie &\, kontente. - Atest ad I. mógłby być w tych słowach ułożony: Zaświadcza się niniejszem urzcdownie, że język niemiecki po wszystkich szkołach dyecezyi tej w przeciągu kilku lat bez I.-udności zupełnie zaprowadzony został i źe w nim obecnie wszystkie nauki są wykładane. U czniowie nie tylko płynnie mówią po niemiecku, lecz nauczenie się języka tego posłużyło też za środek iormalny i wywarło wpływ zbawienny na rozwinięcie władz ujmyslowych. Pomyślny ten wypadek przekonywa rodziców o pożytku nauki języka niemieckiego i oświadczyli oni wyraźnie, ź e p o d żadnym warunkiem powtórnego zaprowadzenia języka polskiego sobie nie życzą. - Miejsce i data. (L. S.) N. N. X. Pleban i inspektor szkoły. Pieczęć urzędowa musi być Erzyciśnięta. Czekam tych atestów nie obynie w ciągu 4 tygodni dla dalszego ich odesłania. (Miejsce) dnia 6. Sierpnia 1842. podp. N. N. Superintendent.« Z Stutgardu. - Sławnynasz ziomek, Dr.

Strauss, autor dzieła: das Leben Jesu zaślubił , się w tych dniach z panną Agnieszką Schebeśt, -sławną, śpiewaczką. Dr. Strauss jest synem kupca z Ludwigsburga, urodził się 1808. roku i jest wyznania ewanielickiego; panna Schobest Hr. się w Wiedniu 1813. r., jest córką oficera austr, i- religii katolickiej. Z Wiednia. - Na wiedeńsko-raabskiej kolei żelaznej w" miesiącu Sierpniu przewieziono nad-zwyczamą ilość 202,253 osób a towa, , row 47,094cetn.; dochodu byłol15,4u3zł.l8k. Cesarz Austryacki Jezuitom w Lintz zakazał w niedziele miewać kazania, ponieważ na Ewanielików zbyt żarliwie powstawali. Na* wet miewania kazań w dniach powszednich pod tym tylko warunkiem im dozwolił, żeby się od wszelkich zaczepek i uszczypliwości przeciw- innym wyznaniom, wstrzymywali,

1356*

UWIADOMIENIE SZKOLNE.

Popis publiczny ucznIOW Królewskiego» Gimnazyum S. Maryi Magdaleny odbywać" się będzie dnia 28., 2)-. i 30. Września; examin zaś z nawoprzybywającymi do szkół do, 6., 7. i 8. Października. Bieg nowy nauk raz» pocznie się dnia 10. Października. Poznań, dnia 19. Września 1842.

Król. Gimnazyum Ś. Maryi MagdaL* Ł)r. X. Prabu chi, Dyrektor.

SPKZEUAZ UHZEWA.

W borach do majętności Kórnickiej należących, sprzedane być ma ą przez licyiacyą następujące suche sążnie, w ilościach po 10 sążni, najwięcej dającemu za natychmiastową zapłatą, a mianowicie: 1) dnia 28. Września r. b. z ra na o godzinie 8mej w domu leśnym w Czołowi« pod Kórnikiem, na rewirze Mieczewskirn 1 Czołowskim: 250 sążni dębowych łupanych; 100» " pieńkowych, 100 » sosnowych łupanych; 2) dnia 2 9. Września r. b. zrana o godzinie 8mej w domu leśnym w Zwoli pod Zaniemyślem, na rewirze ZwolskinK 350 sążni dębowych łupanych>i 200 »sosnowych łupanych.

Gdyby zaś podane licytmn niiei taxy leśnej Wypaść miało, nad wczas zezwolenie W go N addzierzawcy Fijałkowskiego, na»pr»ybicie-, niniejszem się zastrzega. Bnin, dnia 16. Września 1842.' N a d l e ś n i e ziy Z o c h.

Dominium U edle wo pod Stęszewem przy szosie Wrocławsko-Poznańskiej może'sprzedać w tych dniach wywieźć się majijcego z pieca 120 wierteli wapna kamiertnege w najr lepszym gatunku; w drugim tygoelriiu podobną ilość. Rtoby sobie życzył' takowe kupić; niechaj się zgłosi do powyższego Dominium, Prawdziwą angielską smolę z węgla kamiennego i prawdziwy angielski pak z węgla kamiennego, ma w zapasie i przedaje w nader miernych cenach M. J. Ephraim W Poznaniu, Stary rynekNr. 79.naprze» · ciw głównego odwachu. j Nowe łazienki, na (irobli 3. 'c',' £ąod Sgo Michała do wydzierżawienia; oraz i pomieszkania tamże. Bliższa'wiadomość u właścicielki.

Zupełna wyprzedaźwielkiego składu wszelkich futr u JfMujBm JLoebel Whrszmc&hieyo na Starym tynku pod Nr. III wpodle kupca RoSeso