.. GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1842.11.09 Nr262

VVi elki e go

Xi estvva POZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Nadwornej W. Deckero i Spółki. - Redaktor: A. WannowBki.

86$.

. W Srodę dnia 9. Listopada.

1849.

Wiado mości k raj owe.

Wydziały stanowe.

p o s i e d z e n i e, dnia 25. P aźdz. Koleje żelazne. - (Dokończenie.) Za rok [842 wynosi ostatniej pozycyi wydatków ogłoszonego głównego etatu za rok 1841., odpowiadająca przewyźka w okrągłej summie 3,097,000 Tal., a po odtrąceniu przeznaczonej na pokrycie niedoborów w docho dac!> i świadczenie la.sk summy 1,350,000 Tal. pozostaje rzystel przewyiki na zwiększenie" głównego kapitału rezerwowego 1,747,000Tal. Znacjna przewyźka tejże względnie czystej przewyzki z 1841 roku na tera. szczególniej poleca, że tu wzięto za zasadę wypadki administracyjne r ostatnich 6 l a t 181 i, z których pierwszy w »kutek- przywiedzionego poprzednio do skutku niemieckiego związku celnego znacznego niedoboru w dochodach celnych doznał. N ar 1843 nie można jeszcze byto głównego etatu ułożyć. Ale tyle już teraz pewne go, że w tymże co do uposażenia kassy umorzenia długu, państwa w skutek zniżenia stopy procentowej względnie 1842 roku 1,200,000 Tak oszczędzić będzie można. Doliczywszy zaś to oszczędzenie do etatowej czystej przewyiki za rok 1842 w ilości 1,747,000 Tal. wykazałaby się na rok 1843 czysta przewyźka

2,947,000 Tal., ale przez zniżenie podatków W ilości 2,000,000 Tal. wynosiłaby tylk0947000 Tal. W roku 1843 znacznie się wprawdzie zwiększą Wydatki i przy loteryi także, jak jui W przedłożonym zgromadzeniu memoryale wykazano, niedobór 60,000 Tal. przewidzieć można. Jednakże można z niejakim prawdopodobieństwem przypuścić, źe te przewyżki w wydatkach i niedobór w dochodach dadzą, się przez inne etatowe dochody zupełnie pokryć, tak źe czystą etatową przewyżkę gospodarstwa krajowego na rok 1843 najmniej na 900,000 Tal. przyjąć można Pominąwszy pożądane następne powiększa nie głównego kapitału zapasowego, przewyźka takowa nie jest zapewne za wysoką, aby z pewnością rozmaite zmiany nadzwyczajnych wypadków w dochodach i zwiększone wydatki bez obawy o niedobór zakryć, i sama przez się, w połączeniu z spodjiewanemi większemi dochodami z podatków niestałych, przez zaprowadzenie ulepszonych związków kommunikacyjnych, nie jest dostateczną do b e z war u n k o w e g o przyjęciagwarancyi dla systematu kolei żelaznych w ilości 2,000,000 Tal., a to tero, mniej, gdy na porcie prze* zniżenie opłaty od listów - w loteryi - i przez rozprzestrzenienie związku celnego niedobór w wydatkach zapewne nastąpi. podobieństwem przyiąć, że gwarancya ta nigdy więcej nad połowę roaximum - więc tylko około 4,000,000 Tal. - i tych zapewne jeszcze dopiero po upływie lat 10 wymagać będzie. Dochód zaś b soli w ciągu lat od 1821 do 1842 zwiększył się O 2,300,000 Tal., więc rocznie przeszło o 100,000 Tal. Równe zwie kszanie się w ciągu 10 lat następnych jużby zatem potrzebę tę zupełnie zakryło, a to tein bardziej przewidzieć można, gdy zniżona cena konsumcyą zwiększy a przemycanie zmniejszy, i nadto koleje żelazne przewóz jej znacznie ułatwią. Tymczasem nadzieja, ie się do zniżonych podatków odwoływać nie będzie potrzeba, nie tylko na tein obliczeniu jest oparta, ale mocniej leszcze na stanowczo wyrzeczonej przez N. Króla woli: że tylko w o statecznym razie i przy wyczerpaniu wszystkich innych środków do tego się zwrócić trtseba będzie. Po*tekiem wyłuwzczeniu rzecjty przystąpiono do obrad, na których tak za jak i przeciw gwarancyi prowizyi. różne powody przytaczano. Z wielu stron poczytywano za rzecz dogodniejszą, gdyby rząd sam zajął się budową, albo wprost w pomoc przyszedł; porrie'Waź rząd, mogący lepiej urzędników swoich wykształcić i dozierać, niż osoba prywatna, rnrfże także budowę i administracyą dróg szynowych lepiej i taniej uskutecznić, i ponieważ dalej zbieranie akryj tyleby zabierało czasu, że już z tego powodu przewłoka znaczna nastą pić musi. Z k'lku stron objawiono obawę, że gwaran ćya nie będzie dostateczna do osiągnięcia celu, gdy dochód z niektórych dróg szynowych le 1 - d wo na pokrycie kapitału zakładowego wystarczy, a przy ograniczonej na pewną liczbę lat gwarancyi trudno będzie kapital na budowę zgromadzić. Na dowód zaś, że dochód z dróg szynowych jest w ogólności watplirry, i że sama gwarancya nie jest dostateczną do 'łacłicceńia do tego rodzaju przedsięwzięć, w nmiej ludnych prowincyabh, odwoływano się 'do* kolei żelaznych 'nadreńskiej , diisse Ijdotfsko"elberfeldskićf i warszawsko - krakowakie 'i.

Z drugiei strony także wznowiono jeszcze · «'odwołaniem się do poprzedzających posie dzeri wątpliwości o potrzebie kolei żelaznych w o g ó l e, i W y n u r z o n o o b a w ę, że, g d y b y gwa» Tancya prowiżyj zostające do rozporządzenia przewyżki rządowe wyczerpała" zbywałoby na Środkach" do 'popierania innych równie "'Ważnych, a może uawet ważniejszych, przez sprawiedliwość"i moralność nakazywanych celów. Wśród takioh okoliczności, \ przy uznanćj -ważności 1 rzeczy samćj zdaje się być przyzwoitszem poddać ją raz jeszcze pod roz

*..... A , wtegę mających;aią za kilka miesięcy zebrać Stanów sejmowyeh prowincyalnych, a tym sposobem skorzysta się na czasu do nagromadzenia jeszcze więcej materyałów i do sprostowania zdań ludu. Naprzeciw »emu widział się być prczydujący Minister spowodowanym do uczynienia tej ogólnej uwagi, że, jeżeli w memoryale maxym um mających się zaręczyć piowizyi na 31 prC. przyjęto, przez to bynajmniej nie wyłączono, iż, jako ż jednej sirony maximum tego nie wszędzie udzielać należy, tak z d r u - g i ej s t r o n y także w przypadkach, gdzeby takowe dla celu nie było dostatecznćm, zaręczenie wyższej stopy procentowej przyjąć będzie można, bo o tyle tylko idzie, ażeby nie przekraczano o gól nej na gwarancya prowiżyj od kolei żelaznych przeznaczonej summy. Co się wyrażonego dochodu z reńskiej i diisaetderfskiej kolei żelaznej tyczy, rzekł Pan Mi nistcr, że zakładanie tychże połączone byl<j»,z takiwmi trudnościami miejscowemi, jakie się nigdzie prawie indziej w Europie nie wydarzają'" lec.z(ie AbIMqHj eszcze .ocenić nie raoi n a, czyli »ię z czasem hojnie jnie opłacą, co przecie bardzo do prawdy podobną rzeczą. Potem 'powtórzył tenże kilkakrotnie, że, gdy pytanie, czy rząd sam ma się budową tą zająć, było przedmiotem na(troskliwszego zgłębienia, i gdy z -przeważających powodów stanowczo się przeciw ,ternu, "óświadczouo, przyzwoitą zdaje się być rzeczą, zaniechać w tej mierze dalszych obrad. Z drugiej strony zaś oświadczyło się kilkanaście głosów za bezwarunkowym potwierdzeniem i na korzyść gwarancyi. - Przy wo dzono, że właśnie gwarancya prowizyi nastrę cza rządowi rozliczne środki do wpływania na spekulacye prywatne, a przez to rHi'pomyślność dróg szynowj ch Na dalkZe uwagi, że chociaż konieczność i etóiowność gwarancyi prowizyi są widoczneaii, rządowi jejzcze'oprocz ostatnich inne ważne środki do wzmagania systematu dróg szynowych pozostają, a mianowicie przez to, że trudne i kosztowne prace przygotowawcze przez swoiih urzędników uskutecznić nl6ze, .0drzekł'Pan Minister, że to zamiarom rządu odpowiada, jak tego już tez kilkakrotnie doyyiop U Podobnież nadmienił Pan Minister na rzucone pytanie, ię się zajmą istotnie rewizya, istnącego prawa o kolejach żelaznych; ie takowa' jest wyraźnie zastrzeżona j konieczna, gdy owe prawo nosi na spbre piętno"'mniej kolejom żelaznym sprzyjającej dąjńości, aniżeli tego obecnie żywy interes, wymaga, jaki teraz rząd dla tego rodzaju przedsięwzięć okazuje. Na tera zakończon» dzisiejsze po*iedzenie.

Polska.

Znadgrafnicy Polskiej, d. 28. Paźdz.

Cesarz podczas ostatniego swego w War szawie pobytu sprawiedliwość wymierzył przeciw ludziom; cb się nie Wahali łupić majątek narodu, Cieszymy sie, ze te oszuk'a"netwa wykryto i gniew Cesarza każdy prawy człowiek zapewne pochwali. Ci co. na czele tej bandy stau, są z urzędów swoich zrzuceni; słychać, źe jeszcze wielka część podrzędnych urzędników nie za długim czasem od» dalona a majątek ich, przynajmniej głównych sprawców, skonfiskowany zostanie. Koziimieja, źe uczynione w>krycie tylko są początkiem dalszych tego rodzaju odkryć i źe dotychczas tylko cząstkę zmarnotraw onych milionów wypośrodkowano. Zapewne nie długo potrwa a i to, co dotychczas jest w ukryciu, na jaw wydobyłem będzie; zwracamy przy tern uwagę, źe winni do tak nazwanych *półp.< tryotów czasów naszych należą, których na nieszczęście narodu dość jeszcze mamy w Polsce.

R O S s y a.

Z P e t e r s b u r g a, d. 24. Października.

W nocy z dnia 11. na 12. b. m. zakończyła Życie w Petersburgu, naj starsza ze znakomitego rodu Golicynów, Xi na Anna Alexandrowna Golicynowa, z domu Xiczniczka Gruzyiska.

Była ona małżonką zmarłego Gane-al-Porucznika, Xiecia Borysa syna Andrzeja Golicyna, wnuka Generał- Feldmarszałka Xiecia Michała syna Michała Golicyna, bohatera pod Leśnym i pod Półtawą. Pradziad jej, w prostej linii ze strony ojca, bylto Car Gruzyjski, Wachtarig V., a ze strony matki pradziad, Xiąźę Alexander syn Daniela Menszykow, b)ł ulubieńcei» i przyjacielem Piotra Wielkiego. Francya.

- Z P a r y i a, dnia 24- Listopada.

Ważny bardzo spór został w tych dniach zgodnym sposobem załatwiony. Wiadomo, ze Kardynał Fesch mianował swoim uniwersalnym spadkobiercą Józela Bonapartego, HI. Summers, a pomiędzy legatami znajdował się także ieden, w którym pewnemu zakładowi, dopiero wznieść się mającemu w mieście Ąjacio, zapisał znaczne dobra na Korsyce, gotowe pieniądze, mnóstwo przedmiotów sztuki i swoją zaległą pensyą jako Arcybiskupa Lyońskiego i Kardynała francuzkiego! W następ nera roz porządzeniu -wyznaczył fundusz na budowę kościoła i grobu w Ajacio dla familii Bcnapartow, a rozporządzenie Króla Ludwika Filipa z dnia 3. Września I. *., upoważniło miasto

Ajacio do przyjęcia tych obudwdch legatów.

O ważności atoli tych zapisów powątpiewa zaczęli najznakomitsi prawnicy tutejsi, tak dalece, że uznano stósownćm, raczćj przez do» brówolną ugodę spór ten załatwić, a niżeli oddać go pod rozstrzygnienre sądowe. Ugoda ta nastąpiła teraz w ten sposób: Józef Bona. parte' oddał miastu Ajaccio sposobem- darowi; zny wszystko to co mu Kardynał Fesch był zapisał, tylko źe nie całą bogatą galeryą obrazów przyznał temu miastu, ale 100 obrazów oddał miastu Bastia, 150 miastu Corte, i inne 150 różnym mniejszym miastom. Co się tyczy budowy kościoła i grobu, oświadczył Hr. Survillier», źe dopóty tego nie uskuteczni, dopóki wygnanie familii Bonaparte nie zostanie znIeSIone. Anglia.

Z L o n d y n u, dnia 29. Października.

Arabski okręt wojenny »Sułtana,« który przywiózł dary Imama Mu.skatu dla Królowe!, obecnie na warsztatach w Woolwicbu zupełnie naprawiają, a na korku przyszłego tyodnia ż powrotem pod żagle wyjść me. Liczba majtków i niewolników na pokładzie wynosi 40; rząd kazał ich na trzy miesiące w ryż, cukier i ser zaopatrzeć; mięsa przyjąć nie chcieli, kiedy tylko mięso takiego zwierza jadać im wółno, które jeden 2 nich sam ubił. Sternik ożenił się z angielką, a Kapitan temi dniami także z sierotą angielską w Woolwicbu ślub brać chciał. Wszakże duchowny związkowi ternu pobłogosławić się wzbraniał, dopóki nicdostąpi przekonania, źe oblubieniec, nie umiejący ani słowa po angielsku, przez tłomacza choć powierzchowne tylko otrzymał wyjaśnienie znaczenia takowego obrządku, dla tego para odeszła, aby próbować, czy w Deptford księdza jakiego nie znajdzie. Zresztą reden z arabskich majtków oświadczył, źe Kapitan w ojczyźnie już ma dwie żony. Admiralicya rozkazała, aby 12 kotwic i 10 dział 1*2funtowych, prócz innych poda runków Królowei dla Imama, na pokład »Sułtana« sprowadzono Morning-Herald. który między gazetami Torysowskiemi oddzielne pod Względem polityki zewnętrznej zajmuje stanowisko i cią. gle z Panem U rquhart w związkach zostaje, pyta się: »Czy wielkie mocarstwa do Spraw Serbii mieszać się będą? Czyż Anglia, nie chchąc o źadnem doświadczeniu pamiętać, znowu czynnie do sprawy wewnętrznej W. Porty wkroczy! Czy znowu tak będziem głupimi, aby upadek Turcyi przez pośrednictwo między Porta i jej serbskimi poddanymi przyspieszać? Twierdząca odpowiedź na te pytania nie jest bynajmniej niepodobieństwem. pią - upadek ostatniego ministerym tureckiego sprowadził. Wszakże (tak nam powiadaj ą) Sir Stratford Canning przez niebezpieczne dążności czynów rządu tureckiego od I. 1840. do obalenia minitteryum zniewolonym się wi dział, i Dla czegóż jednak dążność ta była niebezpieczna? Z powodu interwencyi Europejskiej w roku 1840.«

( Jfadesłano.J W zeszłą niedzielę o godzinie 3ciej po połu« dniu zebrali się poraź drugi w lokalu bazarowym członkowie mającego się utworzyć Kas» syna miejskiego. Zanosiło się znowu na burzliwe posiedzenie. Lubo bowiem na pierwszem zebraniu większością głosów uchwalono, ażeby, co do każdego członka balotowanie miało miejsce, wielu się ta zasada niedogodną łub niepraktyczną wydawała, i szło znowu o jej obalenie lub zmodyfikowanie. - Po wykrzyknieniu Papa I. prezesem do przewodniczenia obradom wtym(dniu, zagaił posiedzenie Pan M. wyrzucając postępowanie tymczasowemu komitetowi, który wziął na się ułożenie listy członków i zebranie podpisów. Następnie dał »ię słyszeć Pan S.; wywodu Wszelako swego, który miał być również 0skarzeniem rzeczonego komitetu, nie dopro« wadził do końca, albowiem okob rozśmieszenia, dotknął, jak'się pojedyncze głosy odzywały, osobistości. Przeciwko temu powstał Z wymową Pan L. stawając w obronie komitetu i napominając zarazem wszystkich członków do jedności. Tę też ostatnią myśl uchwycił dalej Pan 1 prezydujący, wyrzeka jąc donośnym głosem, iż wszyscy razem przytomni na dzisiejszćrn posiedzeniu, nie mniej · osoby, które się na liście podpisały, za członków bez balotovvania uważają się. Radosny wykrzyk z ust niektórych wydobył »ię na ten Vfniosek popularny, jednocząry Widać, że większości numerycznei o to szło, aby mieć u przywilej owane miejsce do zjedzenia kolacyi, znalezienia parlyi wisia, wytańczenia się. Podobne Kassyna wszędzie widzimy. Idzie o to jakie Kassyna nam potrzebne. Wszakże moralna strona w kaźdem przedsięwzięciu na pierwszy wzgląd zasługuje; tą stroną moralną w Kassynie tylko jest opinia, która się przez Kassyno kształcić, wyrabiać i objawiać może. Ztąd w samym zawiązku wykonaną być powinna zasadnicza myśl doboru osób, wszakże nie podług stanu, urodzenia lub majątku, tylko właśnie podług tćj opinii, która przez Kassyno zasilaną i w życie wprowadza« oą być powinna. X Z,...,skU

OBWIESZCZENIE.

Obwieszczenie z'dnia 1. z. mi:' zakazujące branie wody do budowli, prania i t, d. ze studniów ulicynych znosi się niniejszćm, gdyż brak wody ustał. Poznań, dnia 28. Października 1842.

Królewskie Oyrektoryuny Policyi.

uwiAuO MiEcsiE. Gdy posada nauczyciela przy parafialnej szkole ewangelickie; w VVM. Krakowie zawakowała, do której prócz mieszkania i opału przywiązana jest roczna pensya 1000 złt p. ; zatem kandydaci ewangelickiego wyznania, tej posady sobie życiący, jeżeli dokładnie język polski i niemiecki posiadają i na organach grać umieią, a takowe swoje zdatności, równie jak i swoje postępowanie pod względem leligii i moralności przez wiarogodne Świadectwa udowodnić są w stanie, winni padania swoje wraz z turni świadectwami aż do 20. Grudnia 1842. do kOllegium kościelnego franco na ręce podpisanego przesłać. Kraków, dn. 1. Listopada 1842.

Ewangelickie kollegium kościelne.

X. A. O t r e m b a. Pastor ewangel.

Pewien teolog ewanielicki z prawem obieralności, z Wrocławia, w najlepsze opatrzon świadectwa, mówiący dokładnie po francuzku, udzielający nauki w pierwszych początkach, w językach starożytnych i umiejętnościach; życzy sobie, dla własnego wydoskonalenia się w języku polskim, otrzymać jak najrychlej posadę guwernera w W. Xstwie Poznańskiem. Przyjmować będzie frankowane listy do końca Listopada pod adresem O. S. w Wrocław iu JVS 67. przy ulicy Matrhiasstrassc. Doniesienie o aukcyi.

Dnia 24. List o pada I. b. I.rana od godziny 8. sprzedawane będą dla nastąpionej zmiany w Dominium Belęczyn pod Osiecznem następujące przedmioty za gotową zaraz zapłatą sposobem aukcyi«. jako to: 1) różne złota i srebra, 2) zegary ścienne i zegarki kieszonkowe, 3J modne meble, 4) bielizna, 5) pościel, 6) garderoba, 7) porcelana, 8) szkło, 9) rprzęty kuchenne, 10) kilka pojazdów i bryczek otwartych, 11) sanki, 12) szory, 13) różne gatunki win, 14) przeszło 100 sążni powickszej części brzeziny i około 70 kóp chrostu. Belęczyn, dn. 29. Paźdz. 1842.