GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1843.05.09 Nr108

VVi elki e go

Xicstwap O Z N A N S K I E G O.

Nakładem Drukami Nadwornej W De/cera i Spółki. - Redaktors A. Wannowstci.

noo .

We Wtorek dnia 9. Maja.

nus.

Jutro, w dzień . pokut Y i modlitwy, nie wyjdzie Gazeta.

Wiadomości zagraniczne.

Polska.

z War s z a w y, dnia 3. Maja. W dnia 24. Kwietnia (6. Maja) b. r., o godzinie 12 w południe odbędzie się zwykłe publiczne posiedzenie Banku Polskiego, na którem odczytane zostanie Sprawozdanie tegoż Banku z czynności w roku upłynionym dokonanych. Donoszą z Petersburga, że do Tobolska sprowadzony został o 2000 wiorst szkielet mamuta z mięsem, skórą i sierścią, znaleziony na brzegach rzeki Taz, wpadającej o 300 wiorst od morza Lodowatego do rz. Jcnissej. Z pokarmu pozostałego w żołądku tego przedpolowego zwierzęcia można będzie z pewnością wnieść, czyli Syberya i w czasach przedpotopowych była tak zimną jak teraz. Rok 1843 w rocznikach badaczów natury bardzo jest ważny: na niebie kometa potrąca się prawie w drodze swej o słońce, a z łona ziemi wydobywają się szczątki zaginionego świata. W gubernii Orłowskiej, we wsi C h i n e l u, należącej do Xieznej Trubeckiej, żona włościanina, mająca wieku lat 30., urodziła w dniu

12. Lutego r. b. czworo dzieci (3ch chłopców i jeduę dziewczynę). Wszystkie te dzieci żyją równie jak i matka, która wyzdrawiać zaczyna. - W T gubernii Ołonieekićj, we wsi Lipowej, włościanka mająca 35 lat wieku, w Listopadzie r. z. powiła troje dzieci, płci żeńskiej, z których jedno przyszło na świat dn. 26., a dwoje trzeciego dnia później. Dziecię średnie w 18 dni umarło, a dwoje innych dotychczas żyje. Kra n c y a.

Z P aryż a, dn. 25. Kwietnia.

Twierdzą, że Pan Piscatori uda się do Aten jako poseł, skąd dotychczasowy urząd ten sprawujący Pan Lagrenee ma udać się do Pekinu, dla wyjednania pozwolenia okrętom francuzkim wolnego przystępu do tych wszystkich portów, gdzie mogą wpływać angielskie. Do tychczas nie bardzo rząd nasz był szczęśliwy w wyborze dyplomatycznych agentów w Chinach, ani konsul w Kantonie, ani nadzwyczajny Komissarz J ansigny, ani wreszcie teraźniejszy nowy generalny konsul P. v. Ratti Meuton nie byli ludźmi zdatnymi do zawiązania rozgałęzionego handlu z Chinami, który wreście nie jest łatwy do zawiązania, dla nadzwyczajnej małej kousumpcyiherbaty w Francyi. Idą wprawdzie niektóre francuzkie półsukna pod angielskim stemplem do Kiintonu, i fabrykanci tego przedmiotu juz mieli nawet w Elbeui' zgromadzenie w celu narady nad rozprzestrzenieniem tej gałęzi handlu, ale zbywa jednak zawsze na wielkich artykułach mogących okręty zapełnić, bo ani towary zbytkowe, które Francya tam dotąd wyseła, jako to zegarki, zwierciadła i t. p. ani jedwab surowy, kamfora i podobne rzeczy, które stamtąd sprowadza, nie są w stanie okrętu napełnić. Północni Amerykanie biorą na okręty, jeźli im zbywa na ładunku, za balast ołów, lub surową bawełnę, zaczynającą już na chińskich targach konkurować z indyjską. - Francya zaś nie ma żadnych surowych materyałów, którychby Chińczycy potrzebować mogli. - Dziennik kommunistyczny la F r a t e r ni te przestał po krótkiej nędznej exystencyi lat kilku, zupełnie wychodzić. Ryf on organem najzapaleńszych zwolenników tego stronnictwa i zawierał systematyczne wyobrażenia ich utopii, uważające wszelką własność jako główne złe dla rodzaju ludzkiego. Przeciwnie dziennik furierystów P b a l a n g ę wstąpi w liczbę pism dziennie wychodzących, przyjaciele tego systemu złożyli się na 2 do .300.000 fr. aby postawić go w tćm stanie. Może on nawet osiągnie pewien stopień zadowolnicnia i wpływu, już to po części dla tego, że inne dzienniki poruszają się w okręgu za nadto ścieśnionym interessem partyi, której służą, już to, że tym którym krytyka obecnego stanu rzeczy przez Fuerystów bardzo się podoba, zaczynają nabierać chętki do korzyści tego stowarzyszenia. Posytywna jednakże Fuerystów teorya nie robi wielkiego postępu, bo ogół przylgnął do obecnego stanu rzeczy- a myślący bojąc się nieznośnej tyranii, jako wypływu koniecznego tego systemu, odrzucają go zupełuie. Z dnia 28. Kwietnia.

Miasta nadmorskie, gdzie są porty wojenne, uskarżają się bardzo ua stratę jaką ich ludność ponosi z tego, że pewna liczba okrętów i statków ma być rozbrojoną i rozebraną. Szczególniej w Tulonie nie wiedzą co mają począć sobie z massa ludzi, którzy dotąd jako robotnicy zatrudnieni byli na statkach, w arsenałach i w warsztatach okrętowych. - Od czasu jak Thiers wszczął był wiadomy alarm, dopytywanie się o tych rześkich ludzi było tak wielkie, że znaczna część mieszkańców wiejskich okolicznych, porzucała swe dawne roboty,' i udała się do miasta zwabiona wysokim dziennym zarobkiem. Ludzie ci mają teraz być rozpuszczeni z służby publicznej, co dla nich wprawdzie bardzo jest niekorzystnem, ale z drugiej strony rzecz biorąc na uwagę, nie może przecie rząd swej floty dla tego na stopie wojennej utrzymywać, aby nie rozpuścić i nie oddalić z zakładu tysiąca robotników. Budowa tych 18 parostatków, które są przeznaczone do służby zaatlantyckiej jest już w warsztatach w Tulonie, Rochefort, Brest i Lorieut prawie ukończoną. - Czternaście z łych statków ma siły po 450, a cztery po 220 koni. Służba ich zacznie się, skoro fregata » Gomers «, która dla przygotowań różnych w tym interessów do Ameryki była popłynęła, a w powrocie swein, z przyczyny trzęsienia ziemi na Guadelupie, spóźniła się, nnpowrót wróci. Już od poniedziałku pracują nad rusztowaniem do fajerwerków mających być w dzień imienin Królewskich wzdłuż quai d'Orsay spalonych. Mają one być nader kosztownie i świetnie urządzonćmi, a to, aby przytomnym tu Księciom Niemieckim dać wyobrażenie o poste» pie naszej pyroteclmiki. Front tego fajerwerku rozciągać się będzie od mostu Tuilerjów aż do mostu Izby Deputowanych. Przy złożeniu uszanowania ciała dyplomatycznego w Tuileriach podczas imienin królewskich, będzie miał zwyczajną mowę do monarchy nowo przybyły nuncyusz papiezki, monsiguorFornari, bo on odtąd jako doyen ciała dyplomatycznego ma być uważanym. Wszczęły się były wprawdzie dla tego jakieś trudności, lecz te z przyczyny uległości wiedeńskiego gabinetu załatwione; wiadomo bowiem, że od dawnego czasu naj starszym z członków ciała dyplomatycznego był tu poseł austryacki. Układy na kongressach w Wiedniu i Akwizgranie warują wyraźnie papieskiemu Nuncyuszowi pierwszeństwo przed wszystkimi innymi, bo Papieża uważają nie tylko za głowę całego katolickiego kościoła, ale i jako udzielnego świeckiego Monarchę. Pierwszeństwo jednak to miało tylko mieć miejsce na dworach wyznania katolickiego, a że we Francyi nie ma istotnie żadnej panują · cej religii, tylko wszystkie wyznania mąją równe prawa, mogła więc powstać wątpliwość, czyli nuncyusz papieski na dworze Tuileriów może żądać pierwszeństwa przed posłem af że przed rokiem podobny spór o etykietę zaszedł w Bruxeli pomiędzy tym samym monsignorem Pornari a margrabią de Rumigny, posłem familijnym francuzkim; margrabia utrzymywał, że, ponieważ Król Belgów wyznaje religią protestancką, poseł familijny ma pierwszeń - stwo przed nuncyuszem papieskim. - Gabinet zaś Taileryjski rozporządził był wówczas, że nuncyusz papieski na dworze panującego niekatolika nawet ma przed wszystkimi pierwszeństwo, i zalecił zarazem margrabiemu ustąpić monsignorowi Pornari. W skutek więc owego rozporządzenia przyznał dwór francuzki i tą rażą pierwszeństwo nuucyuszowi.

Z dnia 29. Kwietnia.

W pytaniu tyczqee'm się amnestyi politycznej są podobno ministrowie różnego zdania. Większość, jak słychać, oświadczyła się przeciw temu krokowi, a mianowicie Minister Spraw zagranicznych mocno podobno przeciw niemu powstawał, obawiając się, aby tego za znak słabości rządu nie uważano. Wiadomości giełdowe, dnia tegoż.Interessa giełdowe szły dzisiaj nadzwyczajnym trybem; od dawna nie widziano spekulantów tak się krzątających. Zrazu udało się wexlarzom rentę zniżyć, ponieważ skorzystali z niskich notowań londyńskich; nareszcie rzeczy pomyślniejszy wzięły obrqt, a renta 3proeerrtowa zakończyła się na 82. 25. Pogłoski polityczne umilkły. Doszła tu wczoraj wiadomość, że Senat hiszpański w projekcie adressowym umieści' wyraz małego nieukontentowania ze słów Pana Guizota wyrzeczonych pod względem spraw hiszpańskich z okazyi obrad Izby deputowanych nad tajemnemi funduszami, a w skutek tegoż doniesienia odbyła się podobno około południa rada ministeryalna pod przewodnictwem Króla w Tuileryach. Gdyby nieukontentowanie to wyszło było z Izby deputowanych, na którą Espartero żadnego obecnie nie wywiera wpływu, nie zwroconoby wcale na to uwagi. Ale ponieważ Senat przez Esparterę niejako wybrany pod bezpośrednim jego wpływem zostaje, przeto na rzecz tę z innego zapatrują się stanowiska, i słychać, że Pan Guizot upoważnionym został do przełożenia gabinetowi hiszpańskiemu stosownych wniosków przez Xcia de Gliicksberg. Tego rana długą miał rozmowę Pan Guizot z Panem Hernandes, sprawującym iuteressa hiszpańskie, udzielając mu treści depeszy, które dzisiaj wieczorem Xciu de Gliicksberg przesyła Gabinet tuileryjski; zwraca w nich uwagę na niestosowne wyrazy, w jakich projekt adressowy Senatu hiszpańskiego mowie naszego Ministra Spraw zagranicznych przymawia, protestując szczególnie przeciw słowom: wy r a ż e - nia nieumiarkowane (expressions peu m e s u r ć e s ), mającym na celu rzeczoną mowę P. Guizota. Gabinet tuileryjski dowodzi, że ani jeden wyraz Ministrowi Spraw zagranicznych się nie wymknął, któryby nie miał prawnego swego powodu w układzie familijnym pomiędzy obydwoma dworami Prancyi i Hiszpanii. Z tej też właśnie przyczyny, dodaje rząd nasz, nie wąchamy się bynajmniej piśmiennie i urzędownie oświadczyć i powtórzyć, że dwór tuile ryj ski nigdy wprawdzie bez potrzeby do wewnętrznych spraw hiszpańskich mieszać się nie chce, ale nad zachowaniem wzajemnych praw familijnych i przywilejów między obudwoma dworami wymówionych czuwać będzie umiał. Dodają, że Pan Guizot osnowy rzeczonej depeszy udzielił także Lordowi Cowley. Dla lepszego zrozumienia tej sprawy przypominamy tu, że Pan Guizot w mowie przytoczonej oświadczył tylko, iż Prancya żadnych innych nie rości sobie pretensyi, nad zachowanie układów familijnych zachodzących pomiędzy obudwoma narodami. Układ familijny z r. 1761. opiewa wyraźnie, że obadwa Królowie Hiszpanii i Prancyi zaręczają sobie wzajemnie korony dla siebie, swoich potomków i dziedziców, i w tym celu, gdyby tego potrzeba było, zbrojną podadzą rękę. Na tej zasadzie opierając się Pan Guizot w mowie oświadczył, że każdą zmianę dynastyi w Hiszpanii Prancya zbrojną siłą odeprze. Dopóki układ ten familijny pomiędzy Prancya a Hiszpanią istnieje, słowa Pana Guizota źle tłomaczone być nie mogą. Chcianoby wprawdzie wyciągnąć stąd wniosek, że Prancya rozporządzić chce zaślubieniem KroIowe 'j hiszpańskiej; ale to inne jest pytanie, które tu nie należy. Tymczasem zdaje się być rzeczą niewątpliwą, że w skutek owego układu familijnego dwór binacyi zaślubienia Królowej Izabelli, któraby zmianę dynastyi na tronie hiszpańskim pociągnąć za sobą mogła. Anglia; Z Londynu, dnia 24. Kwietnia.

Dzisiaj skończyły się ferye Izby niższe'}. N a początku sessyi złożono wielką liczbę petycyi przeciw bilowi minisleryalnemu o wychowaniu dzieci, a P. Roebuk oznajmił, że w interessie wolności sumienia wniesie poprawkę. Sir J. Graham obiecał w przyszły poniedziałek przedłożyć odmiany, jakie rząd J. K. M. w celu tym przedsięwziął porobić. P. d'Israeli uczynił pytanie o zaszłych zawikłaniach między Rossyą, Serbią a Turcyą. Sir R. Peel wyłożył przedmiot ostatnich dyplomatycznych układów w tej rzeczy, które swój początek wzięły w ugodzie zawartej w Adryanopolu, a potwierdzenie otrzymały hattischeriffem Porty z. roku 1829. i dodał: «Układy w tej rzeczy pomiędzy Rossyą a Turcyą jeszcze się ciągną i niepotrzebuję, jak mi się zdaje, parlamentowi dopiero oświadczać, że, jakkolwiek Anglia nie zostaje w żadnych stosunkach pośrednich lub bezpośrednich z Serbią, jednak życzeniem jest rządu J. K. M. użyć każdego prawnego wpływu do zapobieżenia wybuchowi wojny, a zarazem jest golów, takich rad udzielać, któreby się z iuteressem i godnością państwa tureckiego zgadzały. « Dnia 23go Kwietnia umarł w swej włości w Derbyschire Richard Arkwright Esq., który miał być najbogatszą osobą prywatną w Europie - bogatszym od familii Peel, bogatszym nawet od dotąd niezamężnej jeszcze dziedziczki Mis Rurdett Coutts. Czyli bogatszym był jak Rothschild, tego niepowiedziano; Standard wątpi jednak czyli Rarona tego do kategoryi ludzi prywatnych policzyć. - Matka Sir Henryka Pottingers, który Anglikom tyle srebra z Chin przesyła, stoi jako pryncypałka domu handlowego indyjsko-europejskiego pod firmą Pottmgcr, Horel et Comp, na liście bankrotów.

Z dnia 29. Kwietnia.

Sławny inżynier Rruneljest w niebezpieczeństwie życia; igrając z dziećmi przyjaciela, wpadł mu w krtań pół Sovereign, którym jakiejś sztuki dokazać chciał. Pieniądza tego nie było można dostać; trzeba było przywołać cyrulika,i zrobić WCIęCIe. Przy odchodzie poczty nie wiedziano jeszcze, czyli się ta operacya udała. Belgia.

Z Rruxeli, dnia 18. Kwietnia.

Gdy sąd naradzał się nad kosztami w sprawie Caumartina, wręczono temu ostatniemu list z poczly, pod adressem: Do Edwarda Caumartin, zabójcy; i w nim zagrożono mu, że na przypadek jeźli zostanie przez sąd uwolniony, niezawodnie z obcej ręki śmierć znajdzie. List ten datowany był z Paryża. N i e ni c y.

Z W i e s b a d e n u, dnia 16 . Kwietnia.

W tutejszym katolickim kościele odbył się wczoraj obrzęd chrztu całej familii żydowskiej. Składała się ona z żony przebywającego tu od niejakiego czasu bankiera Henoch z Rerlina, jej siostry i jej czworga dzieci, pomiędzy któremi 3 dziewczyny i 1 chłopiec, w wieku od lat 3 do 8. Akt kościelny trwał dwie godziny. Austrya.

Z W i e d n i a, dn. 2(1. Kwietnia.

Arcyxiążę Pranciszek Karol znajdował się onegdaj pierwszy raz po swojem wyzdrowieniu w teatrze zamkowym, jako w wilię uroczystości urodzin cesarskich, i z radością powitany został trzykrotneiu v i vat przez licznie zebraną publiczność. Wiochy.

Z Medyolanu, dn. 27. Kwietnia.

Gazetta di Milano opowiada, że kiedy Arcyxiążę Vice- król wczoraj wieczorem około godziny siodmej pieszo i tylko w towarzystwie jednego Szambelana z przechadzki powracał, na placu tum owym, około 50 kroków od zamku, przystąpił do Xiccia stary człowiek, podając mu pochylony jedną ręką prośbę. Równocześnie uderzył Xiccia drugą ręką, a to żelazem w formie miecza, lubo bez końca i ostrza, co tylko lekką sprawiło kontuzyą. - W pojmanym natychmiast i na policyą zaprowadzonym wśród ciżby ludu, poznano pewnego Giovanni SinelIi, szalonego robotnika, który już dawniej podobny zrobił zamach na życie pewnego szlachcica. Długo on przebywał w domu obłąkanych, z którego wreście na pozór uleczony wyszedł. Tymczasem ledwo co go wypuścili, aliści nagabywał władze swojemi sprawami; i tak też zamach wczorajszy dla tego tylko przedsięwziął, ponieważ mu Arcyxiążę rzył. Znaleziono przy niin pismo, w którem bez związku Prezesowi Sąda kryminalnego donosi, ze otrzymał od Boga polecenie zgładzenia Xwjcia. - Arcyxiuze jest zdrów zupełnie i wyjechał dziś rano do swojej małżonki do Turinu, która się tamże bawi u córki swojej, Następczyni tronu Sardyńskiego. Z P al e rm o, dnia 12. Kwietnia.

Od kilku dni widzimy policyą tutejszej stolicy potajemnie zatrudnioną; uwięziono już przeszło sto osób różnej klassy, szczególniej jednak rzemieślniczej. Niektórzy utrzymują, że odkryto wielki spisek przeciwko rządowi i że rozkaz uwięzienia tych osób nadszedł tu z Neapolu. Inni sądzą, i to bardziej do prawdy jest podobne, że ci uwięzieni są członkami obszernego, po całej naszej wyspie rozszerzonego tajnego towarzystwa, które oddawua zręczne popełniało kradzieże. Turcya.

Z nad granicy tureckiej. - Wszystkie i to najpewniejsze wiadomości z Konstantynopola donoszą z pewnością o ostateczne'm przyjęciu waruuków podanych przez Rossyą względem Serbii. Porcie sposób wykonania ustanowień zupełnie pozostawiono. Całe żądanie Rossyi ogranicza się na lem, że chce prawnego wyboru; Porcie zaś zupełnie zostawiono do woli, czy chce te lub owe nieprzyjemne sobie osoby od kandydatury wyłączyć, czy chce władzę książęcą dotąd dziedziczną ograniczyć tylko na dożywotnią; zgoła ma "w tern zupełną moc działania podług swego widzi mi się. Poznać stąd więc łatwo można, że żądania B ossyi tylko granicy pytania zasadniczego sięgały, i że Porta tylko aż do niej ustąpiła. Co się zatem tyczy gadaniny o istotnem powiększeniu wpływu Rossyi na rząd turecki, przekonywamy się, że to jest zupełnie bezsadnem, bo otrz3 f mała ona tylko tyle, co się jej istotnie podług prawa należało. Rossya prócz tego niewystępowała tu samoistnie, ale jej interessa były połączone ściśle z interesami Austryi i staraniom jedynie tego gabinetu zawdzięczać można, że wszystkiego unikniono, coby wszechwładztwa Porty tu naruszyć mogło. Tym sposobem zamieszania w Serbii ukończone teraz być muszą. Austryackiemu gabinetowi pozostaje jeszcze ukończenie własnego interessu tyczącego się wolnej żeglugi statkamiparowem!, jeżeli to tylko jeszcze istotnie da się zrobić; bo straty jakie kompania parowej żeglugi austryackiej przez gwahowne, i przemocą wspieraną turecką konkurencyą już poniosła, zapewne, gdyby i polityczne to pytanie załatwione było, nie pozwoliłyby jej się u* trzymać dłużej na morzu. Dziwną jednak pozostanie rzeczą, że podczas, gdy rząd bastonadą nawet swych poddanych od użycia austryackich statków parowych odpędza, a do swoich nagania, arystokracya muzułmańska jednak swego życia i dobytku nie chce powierzyć nędznym tureckim statkom; i tak pomiędzy innymi, Enwery Effendi oświadczył stanowczo, że na żadnym innym statku, jeżeli nie na austryackim, nie uda się do Trapezundu; jako też w rzeczy samej popłynął na pokładzie »Stambułu.« Stany Zjednoczone Ameryki północnej.

Z New-Jorku, dnia 3n. Marca.

Sprawa przeciwko Kapitanowi Meckenzie ukończyła się nareszcie w sądzie wojennym, ale wyrok jeszcze nie wiadomy, gdyż takowy nie może być podany do publicznej wiadomości, dopóki w Washingtonie nie zostanie ogłoszony. Listy z Washingtonu wspominają, że gdy wyrok w tej sprawie przedłożony został gabinetom wi, Minister wojny, Pan Spencer, ojciec powieszonego Porucznika Spencer,- oświadczył, że złoży swój urząd, jeźli Kapitan Mackenzie nie będzie z marynarki Stanów Zjedn. oddalony; przeciwnie zaś Minister marynarki, Pan Upshur, oświadczyć miał, że poda się do dymissyi, jeżli ów Kapitan zostanie usunięty. - Z tego miało przyjść do żwawej kłótni między temi Ministrami.

Rozmaite wiadomości.

Z P o z n a n i a . - » Tygodnika literackie * go« wyszły N ra 16. i 17. i zawierają: Nr. 16. Poezya: do Pr. Liszta. - Miłość i cyrograf (Powieść fantastyczna.) - O dziele łacińskie m Walentego z Lublina. Przegląd pism peryodycznych wychodzących w Wielko Polsce przez Julię Wojkowską (Ciąg dalszy.) - Nr. 17.: Poezya: Nowe Jeruzalem (psalm.) - Szczęść Boże. - Do historyi dawnej Połski (Ciąg dalszy.) - Miłość i cyrograf, powieść fantastyczna. (Ciąg dalszy.) - Doniesienie literackie. - S prostowanie. glik opisuje polowanie na tygrysa w ludyach wschodnich. Towarzystwo myśliwych wyruszyło na polowanie, wziąwszy z sobą dwanaście słoniów, dźwigających na grzbiecie po kilku strzelców, bandę muzyczną i nie mały zasób palnych rakiet. J ak u nas ogniem wykurzają lisa z jamy, tak w tym kraju płoszą tygrysa z niedostępne'} gęstwiny. Całe grono myśliwskie stanęło nareszcie na tern miejscu, zkąd polowanie rozpocząć miano. Nim jeszcze rozpoczęto łowy, jeden z czeladzi zginął okropną śmiercią. Słoń rozzłoszczony, ze go przewodnik po drodze kijem okładał, zdeptał go na miazgę. Zaledwie towarzystwo ochłonęło z przestrachu, w tejże chwili wypadł tygrys z gęstwiny, i pognał dziko przed zatrwożoną drużyną myśliwską. Padło kilkanaście strzałów, kilka z nich ugodziło w tygrysa, który pomimo tego sadził przez gęste zarosłe. Tłumem pognano za nim i zapędzono w pobliże wsi, gdzie go kmiecie gęstemi wystrzałami sparli, tak, że go wzięto między dwa ognie. Nareszcie zewsząd oskoczony; padł o ziemię. Myśliwi oskoczyli w koło swoje zdobycz. J eden z grona trącił bronią w nieżywego na pozór tygrysa. Rozjadłe i na pół ogłuszone zwierzę, porwało się z ziemi, i rozbiło rzutem swojego cielska koło myśliwskie; to wylęknione przestrachem stało jak wryte. Po długiej bezprzytomnej chwili porwano za oszczepy, kilkunastu strzelców schroniło się pod brzuch słonia; myśliwskie bowiem doświadczenie uczy, że tygrys nie waży się nigdy zbliżyć do tego zwierzęcia. Z tej zasadzki padło znowu kilka strzałów, tygrys wściekły z iskrzącem ślepiem rzuca się na-słonia, na którym umieszczono bandę muzyczną, zatapia kły w nodze dyrektora muzyki, i z kawałem ciała uchodzi w nieprzebytą, skwarem słońca ogorzałą gęstwinę. Nadaremnie użyto wszelkich środków, aby go z tamtą d wyparować. Nareszcie puszczono słonia palnemi objuczonego rakietami, te zapaliwszy, wrzucono w niedostępne, suche krzewisko które niebawem stanęło w płomieniach. Słoń przestraszony ogniem, nie ruszył się z miejsca. Z goraeej gęstwiny umykały zwierzęta różnego rodzaju, róźno-barwne gady tocząc się kłębem, uchodziły z płomieni. Pisk zwierząt mieszał się z rykiem słonia, na którego grzbiecie zajęło się siodło, składające się z kilku materaców. Od

ognia rozpaliły się żelazne pasy, któremi te materace przymocowane były. Biedne zwierzę w wściekłym bólu, miotało sobą na wszystkie strony, nareszcie z straszliwym rykiem rzuciło się w poblizką rzekę i zatonęło. Tygrysa już wyśledzić nie zdołano.

Czarodziejstwa przemysłowe. Powieść niesie, że w dawnych czasach tylko fenixy odradzały się z swych popiołów, teiaz z starych pantalonów, podartych butów, zeszarpanych fraków i tym podobnie, odradzają się zupełnie nowe, i to już nie jest bajką, Gdy dawniej ojciec napisał do syna: »Kochany mój synu! Matka posyła ci moją starą kapotę: każ sobie zrobić z niej nową,« śmiano się z tego jako z dowcipu. Lecz teraźniejsza przemysłowość zamieniła to w rzeczywistość i prawdę. Gdyż nie tylko w Chamille we Prancyi, ale już i w Raudnic niedaleko Lipska, są fabryki, które stare pantalony, fraki, surduty, płaszcze przerabiają znowu na wełnę, tę wełnę przemieniają w pilśń, a tę w najpiękniejszy buk skin, tak dalece, iż nie jeden panicz zadziera nos w górę w paletocie z łych samych gałganów, które niegdyś żebrak z spuszczonym nosem z siebie zrzucił. Podług doniesienia zawartego w «Allgemeine Anzeiger«, który, jak wiadomo, nigdy nie żartuje, pewien szewc w Apolda, gotuje ze starych butów i trzewików gąszcz, i wylewa z niego nowy rzemień, z którego najpiękniejsze obuwie sporządza.

Napis w polskim języku w Tyrolu.

W zamku Schlossberg wypisane jest w kilku językach, a między te'mi i w polskim następujęce zdarzenie: »Oswald Milser, właściciel tego zamku porwał opata Pryderyka z Wilbau podczas nocnej pory i uwięził go w zamku Klamm. Za ten czyn wyklęty został przez legata papiezkiego Jana z Gabrespino. - Gdy mimo to żądał przystąpić do komunii, a proboszcz mimo wyklęcia, hostyją mu podawał, zapadła się ziemia pod rycerzem, którego zaledwo żywego z przepaści wydobyto. Nawrócony tym cudem, rycerz habit mnichowski przywdział, a żona jego z rozpaczy samobójstwem życia dokonała. Dotąd pokazują w kapliczce ślady czterech palców Oswalda, wyciśnięte w ołtarzu, gdy lecąc w przepaść uchwycił się ołtarza. « margrabiego "Weslineałh, skazano za kradzież kilku cegieł torfu, na trzechletnie więzienie. Po odbytej karze, zuów osadzono ich w kozie.

Sędziowie wydając wyrok, zapomnieli o tej ważnej okoliczności, ze zbrodniarze torf spalili!

OBWIESZCZENIE.

Uwaga publiczności zwraca się niniejszem na ustawy w Nrze 2gim Zbioru praw na rok 1843. o przyjmowaniu nowo sprowadzających się osób i o obowiązku pieczy nad ubogimi z dnia 31. Grudnia 1842. r., ogłoszone, z tem dodaniem, iż według fu 9tego pierwszej ustawy: każdy, dający nowo sprowadzającemu się mieszkanie lub utrzymanie, obowiązanym jest pod uniknieniem kary policyjnej, dopilnować, aby się przybysz zgłosił, i że według fulI. , jeżeli zgłoszenie to nie nastąpiło, nowo sprowadzający się zaś zubożeje, i ciągły pobyt takowego okazałby potrzebę pieczy dla zubożałego z strony gminy, tejże zastrzega się wedle powszechnych zasad prawa wolność, upomnienia się o wynagrodzenie przez tego, którego było obowiązkiem czuwać nad tem, aby się przybysz był zgłosił. Oddaje się pod rozwagę, jakie skutki niepomyślne wyniknąć mogą, z zaniedbanego zameldowania nowo sprowadzających się, t. j. z za okręgu miasta przyprowadzających się 0só b, i poleca się zastosowanie do rzeczonych przepisów. Powyżej zagrożona kara policyjna przez rozporządzenie Król. Regencyj z dnia 1. Kwietnia r. b. ISr. 116/3. (Dziennik urzędowy na rok lS43. 3Nr. 15. pag. 125.) na 10 sgr. do 5 Tal. ustanowioną została. Względem kary policyjnej o zaniedbanie zameldowania przeprowadzających się w obwodzie miasta, pozostaje przy ilości ustanowionej rozporządzeniem policyjnem z duo 6. Maja 1837. r., według którego taż 10 sgr. do 2Tal. wynosi. Poznan, dnia 28. Kwietnia 1843.

Król. Dyrektoryum Policyi.

""OBWIESZCZENIE. " Dnia dzisiejszego wściekły pies w mieście tutejszein schwycony i zabity został, przez którego kilku ludzi zranieni i psj ugryzione były. Celem zapobieżenia większemu nieszczęściu rozporządza się niniejszem, aż e b j wszystkie psy w obwodzie policyjnym tutejszym na 6 tygodni od dnia- dzisiejszego rachując, bezpiecznie uwiązane zostały. Psy na wolność puszczone, schwycone i skoro właściciele takowych w 24 godzinach nie i głoszą się, zabite zostaną. Właściciel saino

pas biegającego psa za kontrawencyą przeciwko obwieszczeniu niniejszemu albo karze 5 Talarów podpadnie, lub na karę ośmiu dni więzienia osadzony zostanie. Przy tej okazyi zwraca się uwaga publiczności na . 92. do incl. 101. Regulaminu policyjnego z dnia 28. Października 1835. r. w Zbiorze Praw umieszczonego. Poznań, dnia 7. Maja 1843.

Król. Dyrektoryum policyi.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Sąd N ad- Ziemiański w Poznaniu.

Wydziału I.

Dobra szlacheckie Tworzymierki w powiecie Szremskim, sądownie oszacowane na 12,383 Tał. 26 sgr. 6 fen. wedle taxy, mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hipotecznym, i warunkami w Registraturze, mąją być dnia 4. Grudnia 1843. · przed południem o godzinie 10. w miejscu zwykłych posiedzeń sądowych sprzedane. Niewiadomi z pobytu wierzyciele realni, jako to: 1) Justyna i Małgorzata, rodzeństwo Rogowscy, 2) Teofila z Kory to wskich, owdowiała Rogowska, 3) Justyna z Domiechowskich, zaślubiona Piotrowi Rogowskiemu, oraz wszyscy nieznajomi pretendenci realni zapozywaią się na termin powyższy pod uniknieniem wyłączenia publicznie. Poznań, dnia 12. Kwietnia 1843.

OBWIESZCZENIE.

Dostawa drzewa na opał dla tutejszego Najwyższego Sądu Appellacyjnego i Sądu Nadzieniiańskiego, wynosząca około 94 sążni drzewa dębowego i 16 sążni drzewa sosnowego smolnego, ma być wraz z zwózką przez licytacyą mniej żądającemu wypuszczona. Termin w tej mierze wyznaczony jest na dzień 11. Maja r. b. po południu o godzinie 5tej w Izbie posiedzeń naszego Sądu przed Radzcą sprawiedliwości Wandelt, Dyrektorem KancelIaryi, na który ochotę licytować mających wzywamy. Pozuań, dnia 5. Maja 1843.

Królewski Sąd Nad-Ziemiański.

Kolonia.

Kolońskie towarzystwo assekuracyi ogniowej z kapitałem zakładowym Trzech milionów Talarów poleca się do przyjmowania assekuracyi wszelkiego rodzaju w nader umiarkowanych stałych pozycjach premialnych przez swego głównego Agenta Pr. Bielefelda, na rogu Butełskiej ulicy i rynku Nr. 45. 5 -nowe, trykotowe i drelowe, jako tez - * I - wybór z maleryj na kamizelki kaźmir- - s 5 - kowych,jedwabnych i pikowych, szale j S -i chustki, tudzież wszelkie do tego \ j z: wydziału należące artykuły poleca \ \ - nadworny liwerant - I - W. Levinlhal z Berlina,- i s - w starym rynku Nr. 56. u handlarza- ? I ZZmebliPana Płock podle kupca- 5 s - Pana Tdiger. - S

CrWVIjVWbVIjW LMjVVWVW'V VWV MJIjV L-VW LWVtWWI'VM.VI'V WW"O

.II: - - i - - * - 1 A - - P A - e-e UM. ID m........" .

Nam zyciel posiadający wiadomości przysposobić" chłopca do 3ciel klassy Gimnazyuiti,' raczy się zgłosić do Dominium W ę g o r z e w a pod Po biedziskami.

Powróciwszy z jarmarku Lipskiego, gdzie, jako i przez proste nadsyłki z Paryża, mój skład strojów dla dam w najświeższe i najgustowniejsze towary, zwłaszcza w suknie we wszelkich gatunkach, zaopatrzyłam, niuiejszem go poleca V. T y c. Poznań, dnia 9. Maja 1843.

A l! Uji UHj HiiiinH [iiiiiij Imii, miHiljig '""'"1 60 baranów z znacznie poprą- IE: zzń wnej zarodowej owczarni G lo - IHii Hi! glichen (Głogowieci majętności hs; '""'"1 Majorackiej Górnej Głogowy, stać j*E '""'""l będą podcjas tegorocznego jar- jTM '-i marku weimarskiego od dnia 6. j '"" '"" ££J CzelWca r. b. w domu kupcowej fI'"" ££1 Pani KonigsbergerprzyWro- Sf£ ££< nieckiej ulicy pod Nr. l. na prze- jTM :r? daż. ™mtwmi lUUUn mImg£3r* N a w a ń t u c h y - = I $ polecam bardzo znaczny skład najlepszego drelichu i płótna jako też drelichu własnej fabrykacyi kopę po 4 Tal. Haudlerz płócien S. K a n t r o w i c z , na rogu Wrocławskie'} ulicy i rynku Nr. 60. NB. Przyjmuję te'ż przędzę tak co do powyższych artykułów, jako też za inne towary w miejsce zapłaty, ile że takowe są mi do roboty potrzebne.

DONIESIENIE.

Codzień na śniadanie można dostać tak ciepłe jakoteź i zimne potrawy, a szczególnie'; maryna ty na ulicy Jezuickie 'j Nr. 8 .

- XXXXXXXXXflxf H & * Niżej podpisany handel, zawia- *%' gt} domia publiczność, iż znaczny zapas n» & obić li tylko francuskich., II{ xi nie w komisie, nie w móstrach, ani też Ix x' na czas wypłaty, lecz za gotowy pie- ix x uiądz nabył, przez co korzystając z ra- ix xl balu takowe taniej sprzedaje. iNadsełka Ix. xl ostatnia w naj nowszych deseniach nade- Ix * szła dnia 3. Kwietnia r. b. x ;f ,, j,edpawszy q o ie J:.ą rą-!! e (pI z \ e » ; x« wykonanie poleceń zapewnić może, że s*> £) i uadal na nie sobie zasłużyć potrafi x. Kaźmierz A. Szymański *x XI w Bazarze. x m x ./KIII *

Sto» Termometru i Barometru, oraz kierunek wiatru te Poznaniu. Od dnia 30. Kwiet. do 6. Maja.

Stan termometru Stan na.niżs Ina.w.isz.l barometru. + 6,5 3 + 16,2° 28. 2,7 =- Pólud. w.

+ 6,3° + 15,1° 28 ' 3,1. dito + 3,2° + 15,0° 28 o 2,3. dito + 6 3° + 16 2° 27 * 10 , 2 -- Pólno z.

, , 0,8° + 10,4° 27 s 10,4 * Pół. w. p.

0,6° + 10,3° 27 - 11,«. dilo O 0° / -f 13 0° 27 - 10,3 - Pólno. z.

Kurs giełdy U erlińskiej.

Sto- N a Dr. kurant pa papie- gotowiprC rami. zn».

Dzień.

30. Kwiet: 1. Maja 2.

3.

4.

5. » 6

Dnia 6. Maja. 1843.

Obligi długu skarbowego Pr. ang. obligacje 1830.

Obligi premio w handlu morsko Oblisfi Kiirniarcbii Berlińskie oblig. miejskie Gdańskie dito w '1'.

Zachodnio- Pr. listy zastawne Listy zast. W. X. Poznańskiego dito dito dito Wschodnio - Pr. listy zast.

Pomorskie dito.

Kur- i N owouiarch. dito Szląskie dito.

Akcje Kolei Berlińsko - Poczdamskiej dito dito akeje a prioris Kolei Magdebursko- Lipskiej dito dito akcje a prioris Kolei Berlińsko - Anlialtskiej dito dito akcje a prioris Kolei Dusseldorf. - Elberleld.

dito dito akcje a prioris Kolei nadreńskiej dito dito akcje a prioris Kolei Berlińsko - Frankfurt.

dito dito akcje a prioris Kolei Śląsk, górn Frydrychsdory.

Inne monety złote po 5 tal.

Disconto.

E.

104'-» 103y-, 4 al I 3

102% 103% 48 102% 106% 102%

103% 103% 102V 4

124% 5 4 5 4 5 4 4

73%93% 71 % 96 120% J3% 12 3

Wiatr.

108%

92%

102% ioęV 103V 102% 102%

10 3 i r 123% 103%

93%

III % 103%

13% 11 % 4