I\.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1844.06.19 Nr141

noc w więzieniu przepędzić i dopiero nazajutrz go wypuszczono. Wszystkie papiery jego policya zabrała i dotychczas je przechowuje. Hiszpania.

Z M a d ryt u, dnia 7. Czerwca.

Progresisłowski dziennik E s p e c t a d o r zajmuje się ciągle kwestyą małżeństwa Królowej i rozbiera następne kwestye. »Czyż stronnictwo umiarkowane myśli doprowadzić do skutku zainęźcie uaszej Królowej bez poprzedniego wyrzeczenia zdania Kortezów w tern względzie? Czyż moderatyści uważają dzisiejszy stan kraju sa stosowny do zajęcia się tą kwestyą?--Czyż sądzicie, ze Hr. T r e p a n i będzie człowiekiem stosownym dla naszego narodu i stanie się panem trudnych okoliczności, w jakich dziś kraj się znajduje? Na pierwsze z tych zapytań odpowiada ministeryaluy dziennik H e r al d o: »Co się nas tycze nie.« »Na drugie.« Jak tylko nasz szanowny kolega wyraźuiej swe zdanie objawi, odpowiemy mu, ponieważ jego kwestyą zbyt ogólnie jest wyrażona.« Na trzecie nakoniec tak odpowiada: »Nie sądzimy inaczej, albowiem nie mamy żadnego innego kandydata o rękę Królowe;, jak ten, którego ona sama za zgodą kortezów wybierze. Przy tern H e r a b do wezwał dzienniki opozycyjne E s p e c t ador i Eco deI Comercio, aby ogłosiły swój sposób myślenia w kwestyi małżeństwa. Teraz po skończeniu wyborów do tutejszego ayuntamiento pokazało się, że stronnictwo monarchiczuo-konstytucyjne liczy w nich w Ogóle 4826 głosów a progresiści tylko 39.

Wyszedł tu drugi i ostatni tom: »Wypadków znakomitych« przez HI. de Miraflores (88 O stI. in 8vo.); klo tylko chce się obznajmić z tajemnemi sprężynami, które były powodem ostatnich wypadków w Hiszpanii, a szczególniej upadku Don Carlosa, powinien czytać to dzieło pisane z wielką znajomością ludzi i faktów. Autor znał osobiście wiele głównych osób w tym wielkim dramacie, a chociaż opuścił niektóre fakta mogące obrazić osobistości, jednakże dobrze wywiązał się z swego tu zadania, Z Paryża, dnia 9. Czerwca.

Wiadomości z K u b y dochodzące do d. 25.

Kwietnia mówią tylko o inkwizycyach pomiędzy murzynami z powodu odkrytych spisków i skutku tych poszukiwań. Do tego dnia powieszono już 200 murzynów a 400 osądzonych tego samego losu oczekiwało. - Z Anglików wziętych do więzienia w dniu 24 rozstrzelać miano sześciu a gubernator na protestacyę konsula angielskiego odmowną udzielił odpowiedź.

- Alicante, które niedawno zaczęło się wznosić po klęsce powstania Boneta uległo nowemu nieszczęściu. Wszystkie budynki pięknej królewskiej fabryki ty tuniu zgorzały ; 25 O O robotników i robotnic na długo zostaje bez chleba.

Portugalia.

Podobnie jak w Szwecyi z malarzem Nilson postąpiono, którego za to, że przeszedł do wiary katolickiej, z kraju wygnano, tak teraz stosownie do doniesienia uczynionego radzie miejskiej w Edinburgu, Maryę Joaquina na wyspie Madej ra, malzoukę Manuela Abes i matkę siedmiorga dzieci, na śmierć skazano, ponieważ o niektórych naukach kościoła katolickiego, mianowicie o transsubstancyi i czci świętych pańskich protestanckie, zapewne od missy onarzy angielskich przyjęte zdauia objawić się odważyła. Najmłodsze dziecię tej nieszczęśliwej jest jeszcze przy piersiach w więzieniu osadzonej matki. Edinburska rada miejska chce Hr. Aberdeena wezwać, aby całego wpływu swego użył, by rząd Portugalski do cofnięcia tego barbarzyńskiego wyroku spowodować. (Gaz. powsz. Auszb.) Belgia.

Bruxelski Independence donosi z Hal pod d. 30. Maja: «Miasteczko nasze od dwuh dni w wielkim ruchu. Wczoraj widziano koleją żelazną przybywający pociąg jakich 30 do 40 wozów. Zajęte one były przez wychowańców obydwóch kollegiów jezuickich z N amur i Brugelette, którzy pod dozorem professorów swoich w kościele tutejszym Najświętszej Panny Maryi na nabożeństwie być chcieli. Było tych jezuickich uczniów około 400 a professorów 60. Równocześnie stanął tu biskup z Chalons, zapalczywy przeciwnik uniwersytetu francuzkiego, a z drugiej strony, z Bruxelli, ukazał się HI. Montalembert. Dzisiaj odbyło się nabożeństwo, na ktore'm X. biskup celebrował. Po tej uroczystości koscielnej udał się podobno do L6wen, a czcigodni ojcowie Jezuici z wychowańcami swymi odjechali. A U S t r y a.

Z Gorycyi (G6rz), dnia 3. Czerwca.

Dzisiaj przed południem o godz. 11., w przytomności wszystkich tu obecnych członków familii królewskiej, rozstał się z tym światem Książę Angoulemew69. roku życia. W czasie długiej choroby pokazał zmarły Książę prawdziwie religijną moc duszy, i cierpienia bezsennych nocy znosił z rezyguacyą. Szczera żałość i wdzięczna pamięć szlachetnych jego przymiotów panuje nie tylko w gronie jego familii, naszego miasta. Z T ry est u, dnia 4. Czerwca.

Donoszą z pewnych źródeł, ze niezadługo rozpocząć się mają w Wiedniu układy względem nowego traktatu handlowego i żeglugowego pomiędzy Austrya i Rossyą, i słychać, ze autor znanego dzieła o finansach Auslryi, Pan Tengoborski, w układach tych ze strony Roseyi użyty być ma. Włochy.

Z Liworno, dnia 29. Maja.

Przybyło tu co tylko dwuch maronickich księży z Bejrutu, z poleceniem naczelników Maronitów do Wiednia, aby prosić Austryą o o p ie kę nad ich naro d e m, ponieważ zaufanie, które w tym względzie położyli we Francy», osłabionćm zostało przez ścisłe trzymanie się Francyi z Anglią. Obchodzenie się, jakiego doznawają Chrześcianie Libanu, taK. jest oburzającem, iż konsul franeuzki P. Bouvre'e, uczyniwszy wszelkie kroki, by rząd swój spowodować do przedsięwzięcia energicznych środków, widział się nareszcie być zmuszonym, żądać odwołania swego, i już udał się w podróż do Francyi. W okropnem sweui położeniu, przypomnieli sobie Maroniei pomoc, którą im Austrya już kilkakrotnie przyniosła, i postanowili dla tego udać się wpiost do gabinetu wiedeńskiego. J eden z wysłanników tych ma się nawe*, jcźli tego potrzeba będzie, udać do Petersburga, by takim sposobem przez jcdnoczesue wmieszanie się Austryi i Rossy i, położyć koniec uporczywości dywanu, który chrzescianoro syryjskim drogo odpłacać każe obietnice i ustąpienia, które zmuszony był uczynić reprezentantom Francyi i Anglii w sprawie renegatów.

Grecya Dziennik sporów donosi stosownie do fisiu z Malty z dnia 24. Maja: »Słychać, że niektóre prowincyeTurcyieuropejskiej, wyspy Archipelagu, osobliwie Kandya, co chwila do podniesienia buntu i wybicia się z pod jarzma tureckiego gotowe. Listy Aten z d. 20. Maja donoszą, że rząd grecki Valenzasa i innych przewódzców stronnictw, którzy do Tessałh udać się chcieli, aby powstanie tam uorganizować, aresztować kazał. Przytrzymano te'ż okręt naładowany bronią i auiunicyą, przeznaczoną dla greckiej i sławiańskiej ludności Turcyi, która co moment powstać gotowa.

1I130

Rozmaite wiadomości*.

Rys processu dyscyplinarnego sądowego, przez Augusta Heylmana. (Dok.) »Takow« zarodki, (karności kryminalue'j, dyscyplinarnej i porządkowej) mówi autor (strona 5.) pomimowolnie rozwijały się i coraz wyraźniejsze znamiona przybierały w następnych cząstkowych urządzeniach lub zmianach naszego stanu prawniczego i administracyjnego, tak że dziś podział len teoretycznie uj ąć, i tak w zasadzie jako też w swem rozkrzewieniu i szczegółach rozprowadzić się da. Nazwisko i pierwotny zaród karności p o r z ą d k o we) tkwi wOrdynacyi Kryminalnej Pruski e'j, właściwy proces dyscyplinarny wynika z porządku sądownictwa i administracji francuzkiej, uakoniec karność za przestępstwa w służbie publicznej, bezpośrednio z naszego kodęxu karnego z roku 18 18., pośrednio zaś z systematu karnego austryackiego wypływa « ISa te wywody autora zgodzić się trudno; trojaki ów podział karności znajdujemy bowiem w każdem prawodawstwie krajów, które nad guberniami Królestwo składnjącemi wywierały panowanie; lak przeto w epoce Pruskiej jako i austryackiej, niemniej przy mocy obowiązującej piaw francuzkich, główne zasady karności znane były w prawodawstwie tychże gubernii i nie było tu ani stopniowego rozwinięcia, ani rozkrzewienia. Kary porządkowe nietylko przez samą ordynacyą Pruską są stanowione, ale nadto wyrzekane są nader często w postępowaniu sadowem francuzkiem, bez nich nie mogło się obejść i prawo austryackie, wreszcie autor sam z sobą wpadając w niejaką sprzeczność utrzymuje (na stronie 1) »iż wykonywany w kraju naszym syslemat karności tak co do inateryi, jako i do formy, bierze początek swój z wprowadzonej w lalach 18 O 8. i 1810. nowej całkowicie administracji krajowej.« kiedy podług tego co wyżej przytoczyliśmy, zdaniem jego część s y s terna tu znana już była za czasów pruskich. W hisloryi karności przedstawionej przez autora na próżno szukamy bliższego określenia biegu prawodawstwa i praktyki, nie powiedziano nam jakie trudności zachodziły do zwalczenia, jakie zadania wymagały rozwiązania na drodze prawodawczej lub praktycznej. Jakkolwiek epoka, którą autor zamierzył wystawić a mianowicie od 1808. do 1842. roku , nie jest tak obszerna i obfita w pomysły i zmiany, aby łatwo uchwycić można rozwinięcie jednej myśli w następujących po sobie urządzę ocenienie zebranych przez autora faktów mogło go naprowadzić na więcej stanowcze wypadki. Zdaje się iz konieczność ustawicznego porządkowania tego przedmiotu wynikła stąd, ze w prawie francuzkiem nie było uależycie opisane postępowanie dyscypliuarne i stopniowanie urzędników sądowych. Pomimo usilnego pragnienia zbliżyć się w tym względzie do prawodawstwa obowiązującego we Francyi, trzeba było samym tworzyć. - Ztąd wielki kłopot i ważne zapytanie, dotąd należycie nierozwiązaue: czy należy zastosować formy zwykłego processu cywilnego, czy tez przyjąć postępowanie kryminalne, czy nakoniec ustanowić coś pośredniego. Dalej z powodu nieoznaczonego stopniowania między urzędnikami sądowemi, częstokroć powstawała wątpliwość jakie sądy i nad jakiemi urzędnikami wykonywać mogą karność. Oceuiając niniejsze wywody historyczue w niateryi karności nastręcza się myśl, dla czego autor ograniczył się zebraniem faktów z epoki Xiestwa Warszawskiego i KrólesIwa, kiedy sam przyznaje iż systemat karności w guberniach obecne Królestwo składających wcześniej rozwijać się zacząt i zarody onego juz znalazł w prawie pluskiem i austryackiein? Porównanie tych prawodawstw z prawami francuzkiemi i rzut oka na porządek zaprowadzony w Rossyi może by rozlało znakomite świallo na całą pracę autora i pokazało właściwe znaczenie processu dyscyplinarnego i związek jego z glówuemi zasadami rządowemi. We Francyi, process dyscyplinarny szczególniejszą ma ważność, której w krajach czystomonarchicznych mieć nie może. Monarcha francuzki iiiocen jest mianować sędziego, lecz nie służy mu władza oddalenia go z uizędu; potrzebny jest tym końcem wyrok sądowy i poprzedzający go process dy»cypliuarny. Jeżeli czyn którego się dopuścił członek władzy sądowej, nie nosi na sobie cechy przestępstwa, a wszelako tego jest rodzaju, iż ubliża godności sędziego i kolledzy wykraczającego mniemają iż nieprzystoi z nim zasiadać, w takim razie usiłQją oni naprzód drogą namowy uaklouić go aby żąda! uwolnienia od służby, i dopiero, jeśli starania ich nie wezmą skutku, wytoczonym zostaje formalny process dyscyplinarny. Łatwo pojmujemy, iż przy rozpoznawaniu tego rodzaju sprawy, sąd obowiązany jest zachować najuroczystsze formy, że komplet sądowy podlega zwiększeniu i t. d. Wyrok albowiem sądu fraucuzkiego zastępuje w zupełności postanowienie Monarsze, tylko w skutek processu dyscyplinarnego można się pozbyć aie ·godnego członka magistratury sądowej, i trzeba nietylko władzę, ale i publiczność, przekonać o prawości zawieszenia, lub złożenia z urzędu. Nie potrzebujemy wyjaśniać iż te wszystkie for« marności mniej są konieczne w krajach, gdzie władza Monarsza nie jest ograniczona, a tern samem znaczenie processu dyscyplinarnego jest nierównie mniejsze. Tam głównie idzie o nabycie przekonania, czy jest wina sędziego, i czy jest tego rodzaju, iż winny nie może być ua urzędzie cierpiany, lub też na mniejsze zasługuje ukaranie. Nakoniec, aby rozbiór uiniejszy uczynić ile można zupełnym, wypada nam wspomnieć nieco i o stylu rysu historycznego. Autor ożywiony swoim przedmiotem umiał go wystawić w sposobie naukowym i interessującym, leci byłoby do życzenia, aby jeszcze otrząsł się zupełnie z wyrażeń które trącą niemiecką metafizyką i pozbył się affektacyi uczoności, która szkodzi nader jasności jego wykładu i utrudnia niekiedy nawet prawnikom z professyi zrozumienie jego pomysłów. Przytoczymy jedeu tylko przykład tego sposobu tłumaczenia się: »Wynalezieuie zakresu karności dyscyplinarnej (mówi on na str. 75.) co do jej substaucyi, wątku, osnowy, nader wiele trudności przedstawia. Albowiem treść materyalna, wewnętrzna, czyli substaneya karności dyscyplinarnej znachodzi się po wszystkich rozdziałach, prawodawstw obowiązujących cywilnego, kryminalnego, administracyjnego, skarbowego i policyjnego. Węzłem łączącym rozmaite ułamki substaneyalue karności dyscyplinarnej nie są to wyraźue przepisy, właściwein piętnem nacechowane, ale raczej wyobrażenie, pojęcie reguły, prawdy, mniej więcej zgodnie (?) przez władzę, lub ogół urzędników karnością władnących, przyjęte. W ogólności to tylko powiedzieć można, iż kodexem karności dyscyplinarnej jest z jednej strony całe Prawodawstwo obowiązujące cywilne i kryminalne, oraz cały ogół ustaw i urządzeń adminislracyi kraj owej, z drugiej unoszący się nad niemi duch intelligencyi moralnej władz, karność dyscyplinarną praktycznie wydobywających.« Zakończymy rozbiór nasz ogólnem spostrzeżeniem, iż praca niuiejsza sędziego appellacyjuego Hejlmaua, równie jak poprzednie, zasługuje na uwagę publiczności. Jest to dzieło urzędnika sumiennego, który wolne od zatrudnień służby chwile poświęca własnemu kształceniu się i nagromadzoneim wiadomościami, nabyłem światłem, pragnie podzielić się z ogółem prawników. C Z.