GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1844.06.24 Nr145

Wielkiego

Xi stwa p O Z N A N S K I E G O.

Nakładem Drukarni Nadwornej W Deketa i Spółki. - Redaktor: A. Wannotcski.

9 JVQ& ·

W Poniedziałek dnia 24. Czerwca.

1844»

Wiadomości krajowe.

Z B e rlina, daia 19. Czerwca.

Słychać, ze N. Pan do Szląska się uda, aby opłakania godny stan tkaczów tamecznych przez osobiste przypatrzenie się dokładniej poznać.Jarmark na wełnę, dzisiaj się rozpoczynający, zdaje się odpowiadać pomyślnym po nim powziętym oczekiwaniom, kiedy większa część sprowadzonej na targ wełny juz sprzedana a to za ceny po 5 do 10 talarów za centnar wyższe od przeszłorocznych. - Na rozkaz N. Króla teraz też Euinenidy Acschyla w podobny sposób jak Antigona i Medea, na scenie przedstawione zostaną. - Zabrane dawniej dzieło: "SJricfe ilit>if$cn Slcmcno »on SJ rentatw unb SBctljtna »on Srnim" znajduje się teraz w księgarniach.

Z prowicyi Pruskiej. - Stosownie do Gazety Pow sz e c hn ej Królewie cki e'j aresztowanie księdza katolickiego w T o r u n i u , którego postępowanie z duchownym, gospodarzem swoim, pomocy policyjnej wymagało, stało się powodem zbiegowiska ludu, które wszelako bez użycia przemocy po wypuszczeniu aresztowanego z więzienia na wniosek dziekana, wkrótce się zakończyło. Wydalenie tego księdza z Torunia i przeniesienie jego do zakładu Demerytów w Rehwalde jeszcze przed owym wypadkiem przez władzę Biskupią nakazane, obecnie do skutku przyjdzie. - Wieczorem dnia 17. Czerw, część orszaku N. Cesarza rossyjskiego w siedmiu pojazdach przez Królewiec przejeżdżała udając się przez Stallupouen do Petersburga. - Gazeta k ról e w i e c k a obejmuje wiadomość, że stan zdrowia W. Xiężny Alexaudry, córki Cesarza i małżonki Xi<;cia Fryderyka Heskiego, wedle doniesień z Petersburga nieco się polepszył.

Wiadomości zagranIczne.

Francya.

Z P aryż a, dn. 14. Czerwca.

Na dzisiejszem posiedzeniu Izby Deputowanych toczyły się dalsze obrady względem kolei żelaznej z Orleanu do Bordeaux. W końcu wczorajszego posiedzenia wyrzekła była Izba konkluzyą obrad względem poprawki PP. Muret de Bort i Chasseloup- Laybat, według której budowa kolei żelaznych i zakładanie szyn ma się odbywać na koszt rządu, tak jednak iż rządowi wolno być ma koleje żelazne wypuszczać towarzystwom do użytku. Dzisiaj miano nad tein glosować. - W calem posiedzeniu widać było jakąś niespokojność. - P . Bi ne au podał poprawdę, którą dopiero na mównicy zredagował. Treść jej następująca: »Przeznaczono summe 12 milionów na kolej żelazną z Orleanu do Tours, a drugą summe z 3G mil. na kolej z Tours do Bordeaux.« Pan Bineau rozbijał swoje poprawkę, którą, jak się zdaje, dla tego tylko podał, aby znów wprowadzić ua scenę kwencji prawo w r. 1842. uchwalone znów zarzucić a w miejsce jego inny przyjąć może sposób dokonania kolei żelaznych. Domaga on się, aby budowanie kolei żelaznych rząd całkiem na siebie przyjął. (P. Bineau jest sam znakomitym inżynierem, a zatem znawcą rzeczy, który postępy nauki i mechaniki od r. 1842., mianowi - cie pod względem kolei żelaznych, dobrze zna i ocenić umie.) Według jego przekonania należałoby prawo z r. 1842., które wtenczas dobrem być mogło, teraz za niepraktyczne uważać. Pomimo to cofnął P. Bineau przy końcu mowy poprawkę swoje. Wśród powszechnego oczekiwania i głębokiej ciszy przystąpiła Izba do głosowania nad poprawką pierwszą. Odrzucono ją, lubo nie .wielką większością. Przystąpiła potem Izba do art. 2. i 3. Według art. 3. upoważniony jest minister robót publicznych do wypuszczenia kolei żelaznej z Orleanu do Tours i Bordeaux, a to na czas 41 lat i 16 dni, rachując od czasu założenia szyn kolejowych. Trzech depulowanych podało do artykułu tego następującą poprawkę: »Minister robót publicznych jest upowaźniouy do zakładania szyn kolejowych z Orleanu do Tours. Zaassygnowana-jest summa 111 milionów na założenie szyn w wzmiankowanej części kolei, oprócz kredytu prawem z dnia 11. Czerwca 1842. otworzonego.« I tę poprawkę odrzucono. Na dzień jutrzejszy zwołana jest Izba deputowanych do biór koncern rozebrania prawa tyczącego się wychowania wydziałowego. Będzie to zapewne jedyne roztrząsanie tegoż prawa ze strony Izby deputowanych w czasie tegorocznych posiedzeń, i dla tego rozpraw łych z wielką oczekują niecierpliwością. Z dnia 14. Czerwca.

Książę J oinville wczoraj odbywszy konferencję 2 ministrami wojny j marynarki, w towarzystwie kilku oficerów sztabowjch do Tulonu wjjechał. Rozumiemj, że banderę swoję zatknie na pomoście okrętu liniowego »le Souverain.« P. V arnier, członek komissyi naukowej dla Algieru, który po traktacie nad Tafną Prancyę przez dwa lala u Abd el-Kadera reprezentował, na tej wyprawie marokańskiej Księciu przydany został.

Sir Henry Hardinge, nowo-mianowany generał-gubernator Indyi wschodnich, w drodze tainże, udając się przez Marsylię do Egiptu, przybył tu i został przez Lorda Covley i Pana Guizot Królowi przedstawionj.

111M

Anglia.

z Londynu, d. 12. Czerwca. »Dobrze też było,« «wyrażają pisma tutejsze,« że pobyt Cesarza rossyjskiego dluze'j nie potrwał. Zabiegi republikanów tutejszych, których Cesarz niespodziane'm przybyciem swojem zmieszał i zdekontenansował, nie zostały bez skutku. Anglik powolny z natury pierwszemu wrażeniu od razu oprzeć się nie umie, ale z czasein reflektuje się i pierwotnym, przemagajątym w nim uczuciom znowu się całkiem oddaje. Cityi Londyńska pierwszy dała powód do gadaniny; wniosku uczynionego w jej gronie, aby Cesarzowi dać wielką ucztę nie przyjęto; Cesarz znowu zaprosili klubu oficerów nie przyjął - najbardziej zaś brutalne i niezręczne postępowanie policyi przyaresztowaniu Hrabiego Ostrowskiego, lubionego tu i poważanego powszechnie, opinię publiczną oburzyło. Już w d. 9. m. b. sprawę tę jako pogwałcenie praw osobistych obywatela w Izbie Niższej wniesiono a minister spraw wewnętrznych, Sir J.Graham, bronił się jak mógł, oświadczając, że Hr Ostrowski, jeżeli się sądzi być pokrzywdzonym skarg? przeciw władzy wnieść może. - W ostatnim dniu pobytu Cesarskiego Jud zniechęcenie okazywał; okrzyków radości pie słyszano, wszędzie milczenie a nawet też i sykanie. Z dnia 14. Czerwca.

Izba wyższa. Posiedzenie d. 13. Czer A wca. Ostatnie zajścia w posiadłościach francuzkich w Afryce, które każą się spodziewać wojny między Prancyą i Marokko, nie mogą być obojęlnemi dla Anglii, i dla tego Margrabia Claredon widział się być spowodowanym zażądać od ministrów bliższego wyjaśnienia stanowiska rządu angielskiego do wspomnionych zajść. Pytania jego tyczyły się następujących punktów: N aprzód, czyli szanowny Lord (minister spraw zagranicznych) powiedzieć może Izbie, azali wysłana z Hiszpanii do Marokko wyprawa, przedsięwziętą jest w skutek rady rządu francuzkiego; drugie, czyli między Prancyą a Marokko przyszło istotnie już do kroków nieprzjjarielskich, i nareszcie, czyli Konsulowie Najjaśniejszej Królowej na wybrzeżach Berberyi wszystkich chwycili się środków, by zapobiedz zaczepkom? Uważa on pytania teza nader wa£. z P owodu zobowi ą zań , które An g lia ne] rar maprzeciw Marokko, z drugiej strony z powodu przyjacielskich stosunków Marokko z Anglią, które cesarz państwa tego zawsze zachować się slarat. Lord Aberdeen: Mjlordowie! spróbujęudzie/Je dostateczuą odpowiedź na trzy pytania, uczy zapewniam go, iż największein mojem życzeniem jest dążyć zawsze do tego, by przeszkadzać wznowieniu się nieprzyjaźni w jakiemkolwiek bądź świata kraju. Nie dosyć na tern iż się staramy na wszelki sposób zgodny z naszym honorem narodowym i z naszemi interesami utrzymać pokój, ale obowiązkiem także naszym jest starać się tam go przywrócić, gdzie złamany został; nieszczęściu wojny na całym świecie na przeszkodzie stać musim. Muszę zwrócić uwagę na nieporozumienia między Sardyniąa Tunisem, by wskazać, iżeśmy byli środkiem do utrzymania pokoju między dwoma państwami w czasie, kiedy pokój ten mocno był zagrożony, a skutki zerwauia ouego wielkie wywołałyby nieszczęście. J a z mej strony nie obawiam się bynajmniej jak inni, iżby iuteresa nasze na morzu Śródzieumem miały być zagrożone w skutek zmuiejszcuia tamecznej naszej floty, sądzę bowiem, iż państwa tameczne o istnieniu floty tej powątpiewać nie będą. Spór między Hiszpanią a Marokko już trwał dawno. Mój szauowny przyjaciel nie dobrze obeznany jest z rzeczami, jeźli utrzymuje, iż jeden przypadek - ścięcie hiszpańskiego konsularnego agenta - stał się powodem sporu tego; juz dawno z obudwócb stron zachodziły nieporozu* mienia i zażalenia, a te mogły spowodować rząd hiszpański do przedsięwzięcia energicznych środków. Nie chcę bynajmniej zapuszczać się w objaśnienie słuszności zażaleń tych" które do tego* doszły stopnia, ii zagrażały krokami nieprzyjacielskiemu Ale szanowny przyjaciel mój utrzymuje, iż stan Hiszpanii w obecnym czasie nie dozwala dowierzać, że rząd hiszpański wyprawę taką bez cudzej pomocy i rady przedsięweźmie. Rozumiałem, że przyjaciel tnój zna dostatecznie Hiszpanią, i wie iż tamże nie tym trybem idą rzeczy jak u nas lub w innych krajach. Zagrożona wyprawa przeciw Marokko nie była li tylko kwestyą hiszpańską, ale w Madrycie tajono prawdę przed posłem angielskim i francuzkim, i obadwaj nie wprzódy w sprawie tej oświeceni byli, aż dopóki rząd hiszpański zamiar swój objawił. Gdy zaś rzeczy już do tego doszły punktu, oświadczył Cesarz Marokkanski rządowi angielskiemu, iż żąda naszego pośrednictwa, by sprawę tę spokojnie zakończyć. Nasz poseł równocześuie zrobił rządowi hiszpańskiemu wniosek, by zażył do tego pomocy władz naszych, a ambassador francuzki połączy! się ściśle z posłem angielskim, by rząd hiszpański nakłonić do zakończenia sprawy. Obadwa mocarstwa przyjęły nasze pośrednictwo, sądzę

WIęC ii dałem dostateczną odpowiedź na pytanIa pIerwsze. Co się tyczy drugiego pytania odpowiadam, iż gdyby szanowny przyjaciel wczoraj mnie o to pytał, dałbym odpowiedź, iż między Prancyą i Marokko, nie tylko że do żadnych nie przyszło kroków nieprzyjacielskich, ale nawet że się tych spodziewać nie można. Małe wypadki które zajść mogły i zaszły w rzeczy samej są bez znaczenia, i dla tego pomijam one całkiem, Powiem jeszcze szanownemu przyjacielowi memu, iżem żadnej nie odebrał wiadomości o wypowiedzeniu świętej wojny. Gdyby wojna podobna w rzeczy samej wybuchnąć miała, wszelkie przedsięwzięcia wstrzymania owej rozbiłyby się o fanatyzm Maurów. Co się tyczy trzeciego pytania szanownego Lorda, wszystkie pogłoski o zaniedbaniu powiuuości naszych konsulów są bezzasadne» Inne czynności Izby nie zawierały nic ważnego. Wstępne kroki ko wniesienia prośby do Izby Wyższej o kassacyą wyroku przeciw O'Connelłowi i spólnikom jego tak dalece już ukończone, ze stosownie do umowy z Lordem Kanclerzem roztrząsanie tejże prośby już się dnia 4. Lipca rozpocznie»

W tych dniach narodowe towarzystwo umiarkowania odbyło swoje posiedzenie. Sprawozdanie przez sekretarza odczytane obejmuje następujące wiadomości. »Szczególniej wielki postęp uczyniło towarzystwo wstrzemięźliwości w Ameryce północnej, gdzie 4 miliony (prawie czwarta część ludności) wyrzekło się używania wszystkich odurzających napojów, a wielu z nich oświadczyło, że tylko małą ilość wina dla zdrowia potrzebną pić będą» Najznakomitsi kupcy w Montrealu w Kanadzie postanowili tym tylko okrętom powierzać swe ładunki, na których nie ma trunków spirytusowych. W S1. John w Neufundland, gdzie przed kilku laty pijaństwo w przysłowie zamieniło się pomiędzy klasami niższemi, zupełnie prawie teraz znikło. Także w Indyjach wschodnich usiłowania towarzystwa dobry skutek wydały, biali i czarni czynią ślub i pozostają inu wiernemi. I to dowodzi, że teelotalizm, t. j. wprowadzenie herbaty zamiast innych napojów, jest nawet w strefach podzwrotnikowych nie szkodliwe. Niemniej wielkie postępy uczyniła sprawa umiarkowania na wyspach morza południowego, wczem się odznaczają wyspy Sandwich. - W najznaczniejszych miastach Indyi Wschodnich istnieją towarzystwa wstrzemięźliwości. Co się zaś tycze E u r o p y oświadczyli Bawaryi pozakładano towarzystwa wstrzemięźliwości (o reszcie Niemiec powiedziano tylko, że w Osnabriick 7 O O O ludzi ślub niepicia mocnych truuków złożyło). We Prancyi nic się zrobić nie daje, a w Holandyi i innych częściach stałego lądu niewstrzemięźliwość raczej powiększyła się jak pomniejszyła. - Jako kraj wzorowej wstrzemięźliwości ojciec Mathew przytacza I r l a n d y ę, gdzie powracanie do dawnego nałogu nader rzadko się zdarza. W Anglii towarzystwo liczy 96,034 członków, ale ponieważ wiele osób wstrzymuje się od spirytusowych trunków nie należąc do towarzystwa umiarkowania, a inni przynajmniej zwyczaj używania wódki zarzucili, przeto i tu liczyć można liczbę, samą tylko herbatę pijających, 1,200,000 a nawróconych pijaków do 120,000. Hiszpania.

z M a d r y t u, dnia 3 1. Maja. Ogłoszenie dzierżawy monopolu tytuniowego wszystkich tu zajmuje. Jest to najgłówniejszy teraz wypadek, podróż królowej przy nim żadnego iuteressu nie wzbudza. Albowiem przy monopolu tabacżuym rzecz idzie o kilka milionów, które prywatny przemysł ciągnie z dochodów państwa. Żeby tylko zdołano przez zniesienie dzisiejszego stanu izeczy usunąć wszystko złe a nowego nie sprowadzić. - Z Morelli donoszą, o rozstrzelauiu 12 powstańców, pomiędzy któremi znajdował się jeden kapitan i jeden porucznik, którzy kiedyś pod Kabrerą służyli. W ogóle według nawet moderatyslowskich dzienników w samem Maestrazgo od 3 O. Kwietnia rozstrzelano 120 osób. - Jeżeli wody w Caldas nie pomogą Królowej Izabelli, która cierpi na liszaje, wówczas z Katalonii uda się do wód w S1. Sebastian. Dziennik mo de ratystowski El Caslellano tak się wyraża o zamęściu krolowe'j; «Królowa i Hiszpania potrzebują oświeconego i wołnomyślnego ksiącia, posiadającego pewne doświadczenie, i dobre osobiste przymioty, który byłby waleczny, uprzejmy i od wszystkich stronnictw przez swe położenie tak niezależny , że zawsze mógłby działać przez siebie i mógł dawać rady swej małżonce z calem 8wem współrzuciem i prawością rzeczywistego i szlachetnego Hiszpana. Oprócz tego musi być przyjacielem katolickiej religii, ale bez przesadzonych przesądów i bigoleryi; popularny bez poniżania się, uakoniec winien być przyjacielem sztuk i umiejętności i w ogóle wszystkiego cokolwiek w jakibądź sposób może powiększyć pomyślność ogólną.

Jeżeli przy tych wszystkich rzadkich przymiotach znaleść będzie można księcia należącego do potężnego narodu albo też do rodziny z cnót i oświecenia znanej, wówczas nie potrzeba się namyślać w jego wyborze. Gdyby zaś starający się należał do jednego z tych narodów malej wagi, których związki z Hiszpanią nie dają jej żadnej siły i oprócz tego mogą tylko doprowadzić do ambicyi i nieprzyjemności, gdyby należał do jedue'j z tych dynastyi działających tylko pod wpływem kierujących niemi wielkich mocarstw ; wówczas, mówimy to śmiało, wolelibyśmy hiszpańskiego księcia. Nie dałby on nam ani ważnych związków ani też wielkich bogactw, ale by nas wybawił od nieskończonych nigdy przykrości, a szczególniej oddaliłby wszelką myśl, że nasza niezależność i godność uledz może jakiemu niebezpieczeństwu. W końcu powtarzamy, źe kwestya małżeństwa, jakkolwiek jest ważna, dopóty musi być nietkniętą, dopóki królowa sama nie ogłosi księcia, którego przed inne mi jćj serce wybrało.« Dziennik H e r a l d o czyni uwagę, że cały systemat finansowy Hrabiego de Santa Olalla zasadzał się tylko ua te'ui, by kurs hiszpańskich papierów na giełdzie podwyższać i pote'm korzystnie pożyczki zaciągać. J ego następca Pan Mou, któremu tak niesłusznie nieczynność zarzucają, zwrócił całą swą uwagę na istotną poprawę systematu finansów, by kredyt publiczny poprawić, nie na jeden miesiąc ale trwale i na długo. Ale by kweslyą podobnego rodzaju rozwiązać, potrzeba czasu i gruntownego poznania rzeczy, tylko szarlatani prędko z systemami występują. Szwajcarya.

Z Z Uri eh u. - Rządząca rada kantonu postanowiła na dniu 13. Czerwca przełożyć Wielkiej Radzie następujący wniosek względem kwestyi o Jezuitach, jako instrukcyą dla poselstwa honorowego: »Poselstwo honorowe wynurzy w imieniem Stanu Ziirichskiego to zdanie, że zakon Jezuitów naukami i missyami swe mi wielce się przyczynia do wzajemnego drażnienia umysłów ludzi obudwóch wyznań w Szwajcaryi, reformowanego i katolickiego, a tym sposobem szkodliwy wpływ wywiera na swobodny rozwój polityki narodowej. Ubolewa zatem stan Ziirichski nad tern, że niektóre Stany zakou ten do siebie przyjęły, i wynurza przychylne swoje życzenie, aby się te Stany z pod wpływu zakonu Jezuickiego usunęły, i aby dałszemu szerzeniu się tegoż same Stany katolickie tamę położyły. Przeciwnie Stan Ziirichski ze swojej wydaleniu tegoż zakonu z pojedynczych kantonów i Szwajcaryi ręki swej podać nie może, ponieważby to było wdzieraniem się w władze kantonów, do czego związek sejmu nie upoważnił. «

Austrya.

Z Pragi, dnia 15. Czerwca.

Przypadającą w roku 1845. uroczystość jubileuszową na pamiątkę zaprowadzenia chrześciaństwa do Czech przed lat łOOO, zamierzają tu solennie obchodzić albo ją też uczcić jakim publicznym, dobroczynnym aklem. W roku 844 powzięło kilku Czechów zamiar przyjąć religią chrześciańską, i udali się do Regensburga, gdzie ich Ludwik Niemiecki w pierwszych dniach Stycznia 845. wraz z ich świtą ochrzcić kazał. Jest to pierwsze historycznie uzasadnione podanie o rozszerzeniu się chrześciaństwa pomiędzy Czechami. Od tego to chrztu pierwszych Chrześcian czeskich odbytego w Regensburgu datuje się i to, że całe Czechy przed ustanowieniem biskupstwa pragskiego do dyecezyi regeusburskie'j należały.

Zjednoczone Państwa La Plata.

Z Paryża, dnia 12. Czerwca.

Najnowsze doniesienia o wypadkach wojennych pod Montevideo są dosyć pomyślne dla rzeczypospolitej wschodnie 'j. Dnia 3 O. Marca zaczęli Montevideanie przeciw Oribie zaczepnie działać i wojsko oblegające na głowę pobili. Stratę Oriby liczą na 450 ludzi, do których należy Generał Munoz. Wojsko Oriby, z początku 19,000 liczące, zmniejszyło się teraz aż do 8000. Najlepszą część wojska tworzą hiszpańscy baskowie. Według najnowszych doniesień stanęli posłowie tego korpusu przed bramami miasta, chcąc się z Prancuzami porozumieć, czyby u nich przyjęcie znaleźli, gdyby do oblężonych prześli. Ci tym więcej nabrali serca, gdy usłyszeli, że Rivera do Montewidco się zbliża i niezadługo tył nieprzyjacielowi zabierze. Gdyby to nastąpiło, byłby tryumf Montevideanow niezawodnyajty. Z Paryża, dnia 10. Czerwca.

Czarni mieszkańcy Hajty zupełne odnieśli zwycięztwo nad M u l a t t a m i ; ostatnie wiadomości z Port au Prince dochodzące do dnia 7. Maja, bynajmniej o tern wątpić nie ka« żą. Skoro Generał rządowy Pierrot pobitym został przez wojska dominikańskie przy San Yago, i tylko z 1000 ludzi powrócił do Hajty,powstanie na południu coraz to groźniejszą przyjmowało postać, a gdy powstańcy zajęli tamże miasto Jeremie, musiała nastąpić decydująca kryzis. Powstańcy wymaszerowali zjeremie przeciw samej stolicy Port an Prince. Skoro Mulaci z Cayes i Jeremie, ustępując przemocy czarnych, częścią się poddali, częścią do J amaiki i zjednoczonych państw (powi<;kszej części na okrętach francuzki ch) pouciekali, Mulaci w Port au Prince przekonali się także, że sprawa ich jest przegraną. Proponowano wprawdzie staremu Generałowi Guerrier, murzynowi, by stanął na czele; DumesIe, mininister wojny, wezwał obywateli, aby się brali do broni, oznajmiając im zarazem, iż on z swej strony wszelkie juz przedsięwziął środki, by miasto obrócić w perzynę, ażeby się niedostało w ręce powstańców, ale niechęć i rozjątrzenie przeciw ministrowi było za ogólne i za wielkie, jakżeby tenże mógł na serio myśleć o wykonaniu strasznego swego przedsięwzięcia, zwłaszcza, iż nadeszła także wiadomość do Port au Prince, iż Generał Pierrot, którego Prezydent Herard za poniesioną przy San Yago klęskę do odpowiedzialności pociągnąć chciał, podniósł rokosz przeciw niemu, i obwołał w Cap Hajty niepodległość północy, z żądaniem, by Generał Guerrier mianowany został prezydentem. Ostatni zdecydował się do przyjęcia władzy tej, która z północy równie jak z zachodu ofiarowaną mu była, gdy tymczasem południe wespół chwyciło się broni w zamiarze, aby jakiegoś czarnego postawić na czele rządu. Dnia 3. Maja odbył się wybór prezydenta wśród radosnych okrzyków po większej części z Mulatów składającego się ludu; dotychczasowa administracya zatrzymaną została, z wyjątkiem miuistra wojny Dumesla. Pytanie teraz, czyli nowemu prezydentowi uda się utrzymać przy liajwyisze'j władzy, i czyli będzie w stanie uspokoić wyspę.

Admirał francuzki de Moges i konsul francuzki Levasseur, sporozumieli się już z nowym rządem w Port au Prince, i wszelkie przedsięwzięli środki, by swoim rodakom wszędzie gdzie potrzeba, wyjednać pomoc i bezpieczeństwo. Czarni więc są zwycięzcami, a to dla jnteressów Prancyi nie jest małoznacznem, według zdania bowiem tych, którzy bliżej znają stan rzeczy na Hajty, właśnie między czarnymi najwi<;cej dotąd odzywa się współuczucia dla Prancyi. Wszakże dopóki Prancya nieusamowolni swych niewolników, tutaj z trudnością czegoś spodziewać się może.

(Nadeslano.) Panna Adaraina Kiszwalter, znana dawno z wysokiego talentu muzycznego, wzięła myśl opuszczenia rodzinnego jej Poznania w celu udania się do różuych miejsc, w ostatku do Paryża, a to dla rozwinięcia swego talentu w większym świecie. W tutejszem mieście, jak i wielu innych nam bliższych, między innemi w "Warszawie, Panna Kiszwalter często się juz słyszeć dała, a zawsze umiała się ogólnie podobać. Kiedy teraz koncert pozegnawczy przed swą podróżą, podobno w przyszły Piątek przed zwyczajnym czasem widowisk teatralnych, dać zamyśla, powinnością jest ziomków, aby przez zachętę udziałem, przez przydanie jej nawet tym sposobem potrzebnych środków, przyczynili się do wykonania powziętego zamiaru, który nam, przy znanym jej talencie, sławę przynieść może. Podobno i doborem najlepszych utworów, jako Chopina, Wysockiego, Dobrzyńskiego, Klary Wik, Talberga, Liszta, ma się ten koncert odzuaczycV M. B. Teatr Potshi.

PrzedstaTa dana w zeszły Czwartek nie tylko zajmowała dusze, ale i oko: jeden to z najlepszych utworów Niedzielskiego, tyle zasłużonego scenie narodowej. Drama »Napoleon z Polakami w Hiszpanii" bardziej nas zajmować powinno niżeli ów »Napoleon Dumasa« lub »SRann beS Sluljmee« kiedy nie tylko treść w wielkiej części jest narodowa, ale i cały układnie jest, jak ów, zbiorem obrazków, po największej części pochwalnych, ma raczej całość dramatyczną: jakże tu wiele wiernych obrazów, jakie szczere malowanie poświęceń naszych rodaków przejętych miłością kraju i wierzących w pozyskanie domowej swobody na tej drodze, a z drugiej strony jakie nadużycia ich bohaterskiego zapału,! JaA*e zawiedzenie ich wiary. Malowanie charakterów szczytne; i male wady łatwoby usprawiedliwić: jeżeli n p . Napoleon popełnia dwumowność, mówiąc do Rovigo mającego czytać papiery: »czytaj, chciałbym wiedzieć co zawierająjr i nie jest więc tak krótkim jak sobie jego- i w ogóle każdego bohatera wystawiać zwykliśmy, to przecież można to uważać za chwilę wytchnienia od militarnej jędrności. N apoleona odegrał Pan Pfeifer nie tylko z najlepszym ucharakteryzowaniem zewnętrznem, ale i tym ruchem wolnym, a przecież wyrazem jędrnym, jak nam go wystawiają naoczni świa

dkowie. Rovigo, który się talentami wojskowe'mi tak wyeoko wybił, powinien był być nieco żwawszym, mniej sentymentalnym. - Sentymentalność Pani Holzmann, chociaż wypadała z roli, nie wszystkich zajmowała widzów, kiedy zajęci wojskowością nie myśleli na chwilę o położeniu przywiązanej żony i matki: przyznać jednak należy, że deklamacya i akcya Pani Holzmanu w każdem miejscu była mistrzowska. Pan Auczyccharakterystycznem wystawieniem Gener. Lnwala ogólną pochwałę sobie zjednał. Pan Królikowski rozwiązał trudne zadanie pułkownika francuzkiego, a przecież jednak Hiszpana tak, iż nic do życzenia nie pozostawało: P. Sturm równie się ogólnie podobał. Pan Monikowski, pomimo że podobno w miejsce chorego Chomińskiego rolę Sławińskiego w ostatnim czasie przejął, pomimo, że sam zasłabł także, przez pilność, talent i przejęcie się ważnością tej roli w ogóle ją bardzo dobrze oddał. Wdzięczna to rola Suryna: ale też J P. Piotrowski wojacką dzielność, a przecież ulękłość przed swym wodzem, a zwłaszcza przed - cesarzem - po mistrzowsku odmalował. Ileż to dla nas przypomnień: wszakże to Suryn, o którym nasi hiszpańscy bohaterowie piosnki śpiewy wali; następujący nagrobek »Tu poległ mężny Syryn, polską dzierżąc dzielność; w męztwie znalazł szlachetność, w zgonie nieśmiertelność« z ust do ust przechodził i w wielu naszych żyje pamięci. Artyści nasi nie tylko wzorową grą, ale i świetuą wystawą starali się wieczór uprzyjemnić. Przy powtórzeniu tego dPammatu, które, jak się spodziewać można, podczas zjazdu Sw. Jańskiego nastąpi, zapewne i ewolucye pójdą lepiej: wszakżeż mamy wielu co się niustry nauczyli i co by instruktorami być mogli! M.R

T e a t r p o l s k i m 'Poznaniu.

Dziś dnia 24. Czerwca: Rej z Nagłowic; przysłowie polskie w 3ch aktach, oryginalnie wierszem napisane. Zakończy komedya w iym akcie oryginalnie wierszem przez Hr. A. Predrę: N ikt mnie nie zna.

W poniedziałek dnia 24. Czerwca "ITI t Y koncert aiftoiiamcutowy w )Kel ą s p i b Początek o godzinie 51 z południa.

P o rt r e t y d agu e r o t yp owa n e, czarne i kolorowane, pojedynczych osób i kształtozbiorów, wielkości kamyka sygnetowego aż do 8 A cala wynoszącej, robię porządnie i tanio.

Bernard Pilehue, w rynku Nr. 71.