GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1845.02.25 Nr47

Nakładem Drukami Nadwornej W. Dekerm i Spółki. - Redaktor: A. Wannowaki.

J\ile& *

We Wtorek dnia 25. Lutego.

1845.

Wiadomości kraj owe.

Bronzowy medal nagrody z powodu udziału swego w wystawie płodów przemysłu w Berlinie otrzymali: fabrykaut sukna F e r d y n a n d Menzel w Swarzędzu (W. Xi<;stwie Poznańskiem) i stolarz H e g e w Bydgoszczy. Publiczną uzyskali pochwałę: Mechanik F. G. PI age mann w WieI.

Wilczaku pod Bydgoszczą, ślusarz E. L.

Schierstein w Poznaniu, siodlarz Jakubowski w Poznaniu, dziedzic hI. Cieszkowski w Wierzenicy, budowniczy machin J. Netrebski i mularz H. Kielmann w Poznaniu, dziedzic dóbr i właściciel cegielni T r e s k o w w Radoj ewie, dziedzic i właściciel młynu gipsu Wilkoński w Wapnie i garncarz Szerbiński w Czarnkowie. Gazeta Powszechna Auszburska donosi z Poznania pod d. 11. Lutego. Obrany Arcybiskupem Gnieźnieńsko Pozuańskim X. Prałat Dr. Przy łuski przez Papieża potwierdzony został; teraz jeszcze w tak nazwanym kanonicznym egzaminie stawać musi, który Biskup innej dyecezyi zwykle przedsiębierze, aby względem kanonicznych wiadomości egzaminauda potrzebne złożyć sprawozdanie. Dawniej X. Biskupowi Wrocławskiemu zwyczajnie funkcyę tę powierzano. Ponieważ jednak teraz katedra ta osierocona, nie wiadomo, kto miejsce jego zastąpi.

Wiadomości zagraniczne.

Polska.

z Warszawy, dnia 20. Lutego. Z powodu zgonu Jej Cesarskie'; Wysokos'ci Wielkiej Xi<;zny Elżbiety Micbałowny, Małżonki panującego Xi<;cia Adolfa Nassauskiego, odbyły się w dniu onegdajszym w świątyniach wszelkich wyznań nabożeństwa żałobne. W kościele Metropolitalnym św. Jana obecni byli na nabożeństwie urzędnicy wszystkich władz Królestwa a lud pobożny napełniał przybytek Pański. Rossya.

Z Petersburga, dnia 4. Lutego.

Słabość Cesarza minęła już całkiem. Cesarz wygląda wprawdzie trochę cierpiące, lecz ciągle życie swoje regularne i czynne prowadzi i nie zaprzestał codziennego poruszenia na wolnćm powietrzu. Cesarzowa w ostatnim tygodniu znacznie znowu cierpiała, dla tego też rzadko kiedy z pokojów swoich wychodzi. Mieliśmy tu nie tak dawno nader świetne bale, dane przez posła austryackiego, Hrabiego Colloredo, potem przez Hrabiego Woroncow, nareszcie zaś w lokalu szlacheckiego;\. klubu. Na żadnej z tych uroczystości nie było widać" członków familii cesarskie 'j, która się wciąż na swój własny obręb ograuicza. Dla tego też bliskt karnawał zapewne bardzo spokojnie u nas przeminie, Zeszłej środy Książę i Księżna Leuchten; przy nowem wosueseńskim prospekcie. Cesarstwo przyjęło ich tułaj przy wjeździe z chlebem i solą, podług starego ruskiego zwyczaju; toż samo uczynili przeszłej niedzieli kupry tutejsi przez uroczystą deputacyą, na której czele znajdował się prezydent miasta. Hrabia Wo ro ncow, który jeszcze tutaj przebywa, dostał, jak powiadają, w swej nowfij posadzie jako namiestnik Zakaukazyi i naczelny wódz w wojnie z góralami, bardzo rozlegle upoważnienie do posuwania, nadgradzania i karania, (jenerał leitnant Gurko, pozbawiony swej godności jako nadrządzca cywilny Zakaukazyi, który teraz tutaj się zuajduje, jak i wszyscy prawie wyżsi naczelnicy wojskowi armii kaukazskiej, ma być w randze szefa sztabu armii kaukazskiej przydany Hrabiemu W oroncow i towarzyszyć mu w kilku dniach na miejsce przeznaczenia. Generał-IeitnantKluk von Klugenau jeden z najdzielniejszych między teraźniejszymi Generałami w Kaukazie, rodem z Auslryi, który jako oficer niższy wstąpił do wojska rossyjskiego i od lat już 20 w niem służy, ciągle walcząc z góralami, mianowany został S7.efein 19 dywizyi czynnej piechoty w Kaukazie. Tą dywizyą dowodził dawniej Generał leitnant Rennenkainpf, który, jak wiadomo jest teraz pod sądem wojennym. Marynarka rossvjska poniosła znaczną stratę przez śmierć admirała Greigh, który dnia 3 O. Stycznia umarł, i mimo późnej starości do ostatniej chwili w czynnej służbie zostawał. Będąc z urodzenia Anglikiem prze szedł za młodu ze służby angielskiej do rossyjskićj i zasłużył się wielce osobliwie jako komendant porlu sebastopolskiego i floty tamże stojącej. Jutro zwłoki jego z kościoła angielskiego zostaną przeniesione na cmentarz smoleński,

Francya.

Z Paryża. - Najnowsze dzieło Michel e t' a »Ksiądz, kobieta i familia» równie pod względem przywar jak i zalet swoich prawdziwym płodem pióra Micheletskiego. Taż sama powierzchowność nauki, toż samo aforystyczne opracowanie, taż sama ciemność stylu, które w dawniejszych dziełach autora tego zuachodzitny, łączą się i w lem dziele z ową żywością pomysłów, gorącem uczuciem i oryginalnością q*y kładu. P. Michelet obrał sobie za cel i zadanie wykazać nieszczęsne skutki wynikające <Ma życia familijnego z przeciwieństwa między filozołieznem wykształceniem męża i religijne'm wychowaniem żony. Przez to przeciwieństwo, powiada P. Michelet, pożycie familijne swoje

najświętsze i najwznioślejsze znaczenie straciło a wina główna spada na zabiegi spowiednika i opiekuna duszy. Stosownie do autora ksiądz naturalnym nieprzyjacielem rodziny, z której sam będąc wyłączonym rozkoszy ouej zazdrości. Rozumie się, że Pan Michelet z tej przewrotnej wychodząc zasady naj zaciętszym przeciwnikiem celibatu duchownych, który w tym tylko razie przypuszcza, kiedy godność kapłań - ska znowu, jak w pierwszych wiekach Chrześciaństwa, z warunkiem długoletniego doświadczenia i uszanowanie nakazujace'j starości połączone'm zostanie. Klasztory jeszcze bardziej obudzają gniew Pana professera, poczytuje ich istnienie za anachronizm z 9(%go wieku. Wychowanie klasztorne panien z domów zamożnych jest w oczach jego najwigksze'm złem towarzystwa w dzisiejszej Francyi. Podług jego pudauia liczba panienek wychowywanych po klasztorach albo innych zakładach duchownych, dochodzi obecnie do 6 O O, O O O! Liczba klasztorów panieńskich, podług dokładnego obliczenia Paua Michelet, w wielu częściach kraju teraz większa jeszcze, jak była przed rewolucyą! W Lugdunie n. p. powiększyła się od r. 1 780.

o 2 O. Bogactwa klasztorów w tymże samym stosunku pomnażają się; nawet za czasów starych Królów nie posiadały one tyle majątku, jak obecnie. Wtenczas albowiem córkom bogatych rodzin tylko mały posag do klasztorów dawano, podczas kiedy dzisiaj wszystkie dzieci równy udział mają w sukcessyi a tak znaczne majątki przechodzą w posiadanie klasztorów. Pan Michelet domaga się usilnie, ażeby rząd choć raz ścisłą kontrolę nad klasztorami wykonywać zaczął, ponieważ teraz w tych zakładach wszelkie prawa Francyi w nicość się zamieniają. N a poparcie twierdzeń swoich przytacza kilka przypadków wielkich zaiste nadużyć i zuchwałego targnięcia się na prawo osobistej wolnOSCI, wydarzających się w rozmaitych klasztorach francuzkich.

Wspomnieliśmy już, że X. Biskup Lugduński, Kardynał Bonald wyklął dzieła Pana Dupin: Książka podręczna francuzkiego publicznego prawa kościelnego« i »Odparcie twierdzeń Hrabi Montalembert w jego katolickim manifeście.« U n i v e r s udziela tę exkom unikg, której koniec brzmi jak następuje: »Pod wezwaniem uświęconego imienia Boga potępiamy i potępiliśmy rzeczone dzieła jako obejmujące nauki niweczące prawdziwe swobody kościoła i stawiające w ich miejsce haniebne serwituty, dowodzące maxym sprzeciwiających się wbrew starym kationom i przyjętym przez kościół frau dry apostolskiej, zaprowadzające do kościoła prezbyłerianizinus, lamujące wykonywanie prawne iurysdykcyi kościelnej, popierające schizmę i kacerstwo - więc zawierające zdania fałszywe, kacerskie i wznawiające obłędy, które już buła dogmatyczna Auctorem fide i naszego Ojca św. Papieża Piusa VI. błogosławionej pamięci pod d. 28. Sierpn. 1794. potępiła. Zakazujemy wszystkim duchownym dyecezyi naszej dzieła te czytać albo mieć u siebie; zakazujemy im innych do czytania ich zachęcać; zakazujemy niemniej professorom teologii i prawa kanonicznego książki te uczniom swoim do rąk dawać; toż samo zabraniamy leż professorom fakultetu filozoiiczuego uniwersytetu.« - Naturalnie Fan Dupin w Konstytucyoniś c i e nie omieszka odpowiedzieć a tak można z pewnością znowu budującej polemiki wyglądać. - Równocześnie Biskup z Rennes nader surowy list paslerski przeciw teatrom, złym książkom i prassie w ogólności ogłosił.

- Z powodu dymissyi Paua Drouin deLhuys, deputowanego z M e l u n, wyborcy tego miasta napisali do tegoż Pana de Lhuys list następny: »Panie deputowany! wyborcy okręgu Melun, którzy dali ci dowód zaufania w twojej miłości kraju i świetle, dowiedzieli się o postępku dotykającym ciebie w twojćoi znakomitćm stanowisku, jakkolwiek zdawało się, że długoletnie twoje usługi i wiadomości szczegółowe powinny by cię uwolnić od wszelkich środków podobnych. Tylko gabinet utrzymujący się postrachem i rozsypywaniem łask szczegółowych mógł dowieść raz jeszcze, ze nie ma dlań nic świętego. Oparłeś się panie deputowany pokusom, któremi cię otoczono: przełożyłeś honorFrancyi nad honor spiskowego Prilcharda; w sposób prawy wykonałeś obietnicę daną twoim wyborcom, a poświęcając twoje osobiste położenie wypełuieuiu twego mandatu, stanowczo oddzieliłeś się od systemu, klóry zamknąwszy oczy, stara się o nagromadzenie na Francyę niebezpieczeństw wszelkiego rodzaju. Służyłeś wiernie krajowi starając się zatrzymać go u brzegu ptzepaści. - Dzięki ci za to. Nabyłeś nowych praw do szacunku i zaufania wyborców z Melun, nigdy ich gorliwość i usiłowania o tobie nie zapomną; tracąc względy gabinetu zyskasz w sympatyi narodu większe siły, które pozwolą ci postępować bez żalu drogą raz przez ciebie tak szczęśliwie wybrana. Pojąłeś, że deputowany, będący urzędnikiem publicznym, nie może wypełnić swego posłannictwa, gdy mu potrzeba przytłumić głos sumienia i zapomnieć o własnej

woli; swobodniejszy dzisiaj, będziesz mógł łatwiej połączyć twój głos wymowny z głosem odważuych obrońców swobód i praw Francyi. Dowiedziesz w ten sposób ludziom, którzyby chcieli zwątpić o rządzie reprezentacyjnym, że znajdą się jeszcze na szczęście serca szlachetne, umysły niezależne, w których honor i prawość równie jak miłość i sława kraju, zapuściły głębokie korzenie. Dalej następują rozmaite podpisy. W B o r d e a u x uzbrajają dwa żelazne parostatki przeznaczone do Oceanii, »Australie« o sile 160 koni i »Pengouine« o sile 70 koni; oprócz tego baron Mackau wydał rozkaz, aby przygotowano do trzechletniej żeglugi fregatę ładunkową »Seine.«

Anglia.

Z L o n d y n u, dnia l 5 . Lute g o.

Pogłoski o konkordacie z Papieżem zbija teraz stanowczo list Dr. Cullen, Prezesa kollegium irlandskiego w Rzymie z dn. 25. m. z. do katolickiego Arcy-Biskupa Dr. Murray w Dublinie, w którym wyczytujemy: »Poczytuję się za szczęśliwego, iż Panu donieść mogę, ze pogłoska o zaprojektowanym konkordacie całkiem płonna. Ojciec św. sam mi to dzisiaj powiadał; spodziewam się, że tej wiadomości ogłosić nie omieszkasz. « Telegraf elektryczny na południowo zachodnie'j kolei żelaznej całą treść mowy tronowej w przeciągu dwóch minut podał do G o s p o r d , co czyni na minutę blisko 3 O O liter. Tak więc mowa tronowa mogła tegoż samego dnia o godzinie 5J- wyść drukowana w Gospord. Kapitan Grover odebrał wiadomości o Dr.

Wolfie aż do dnia 10. Stycznia. Znajdował on się jeszcze w Erzerum i starał się odzyskać siły do podróży przez góry do Trebizondu. W Teheranie przyjętym został W olf jak najlepiej przez tamecznego posła angielskiego, Pułkownika Shiel, który wysłał naprzeciw niemu rządowego kuryera A Potem opuścił Teheran w lektyce i przybył jadąc powoli do Tabriz, gdzie rozsądna pomoc lekarska tyle mu sil wróciła, iż po kilku dniach wypoczęcia podróż swoją do Erzerum w lektyce mógł kończyć. Gdy przybył do granicy tureckie'j, musiał wsieść na koń z przyczyny ogromnych zaspów śniegu, wreszcie dnia 4. Stycznia przybył do Erzerum zupełnie wycieńczony i cierpiący. Skoro tylko tameczny komisarz angielski, PólkowniK Williams dowiedział się o zbliżaniu się Doktora, natychmiast wyjechał naprzeciw niemu aż do ostalniega wąwozu i towarzyszył mu do miasta. sty pisać, lecz spodziewano się, że pieczołowita opieka Półkownika Williama wzmocni go tak, iż za dwa tygodnie będzie mógł wyjechać do Trebizondy. Kapitan Grover dodaje jeszcze, że Wolff przez cały czas pobytu swego w Bucharze znajdował się w najwi<;ksze'm niebezpieczeństwie, i że warty wciąż łóżko jego otaczały; ocalenie swoje winien był jedynie perskiemu posłowi Mirzie Kuli Khanowi, który szlachetnie oświadczył, że bez Wolffa Buchary aie opuści. Tak u nas jak wszędzie na prowiucyi ogromne od wczoraj i przedwczoraj spadły śniegi; w niektórych miejscach leży śnieg na 2 i 3 stopy, - dla tego też komuuikacya na kolejach żelaznych mocno przez to utrudniona. Królowa kazała sanki swoje z Windsoru do Brightonu sprowadzić, gdyż spodziewają się wyborne'j sanny dla ciągłych mrozów. Na posiedzeniu Izby nizsze'j d. 14. Lutego Sir B. Peel cały swój plan finansowy w głęboko pomyślane'; i tresciwe'j mowie rozwijał.

Hiszpania.

Z Madrytu, dnia 7. Lutego.

Hiszpański okręt wojenny »la Girouda« płynąc z Malagi wziął na linę statek jeden uszkodzony, aby go do Algesiras odprowadzić. Ale skoro przybył blisko Putita de Europa w obręb bateryi angielskich, zaczęto do niego strzelać SOfuntoweini kulami, pomimo że zaciągnieniem bandery potrzebne dał hasło. Było to dnia 28. j>. m. Część machiny parowej została uszkodzona. Na CTczorajszein posiedzeniu zażądał Pan Fernandez de la Hoz objaśnienia od ministerstwa względem lego wypadku. Minister marynarki odpowiedział, że bateryą angielską dowodzący oficer był lej myśli, iż hiszpański okręt wojenny zabrał ów siatek będący w obrębie wystrzału angielskiego, i dla tego kazał do niego dać ognia. Dowódzca linii Gibraltarskie'j, Generał Lara, zażądał zaraz zadosyć uczynienia, a Gubernator Gibraltaru dal całkiem zaspakajającą odpowiedź. W rzeczy samej przesadził Sir R. Wilson winnego oficera do innej bateryi, rozkazał, aby nigdy już do okrętu hiszpańskiego ostrego ognia nie dawać, i udał się osobiście do Generała Lary, aby mu żal swój z tego powodu wynurzyć. P. Martinez de la Bosa dodał, że rząd zapewne się nad tem zastanowi, czyli dalszego zadosyć uczynienia żądać należy ( zwracając na to uwagę, ie prawo tyczące się handlu Negrami z wypadkiem takim w najmniejszej nie jest styczno

SCl. Co do tego wypadku mąją być wysłuchani świadkowie z jednej i z drugiej strony, bu Anglicy twierdzą, że wtedy dopiero do rzeczonego okrętu ognia dali, gdy na dane mu znaki zastanowić się nie chciał. Holenderski okręt handlowy »Vronso J 0hanne, przeznaczony do żeglugi z Antwerpii do Marsylii, stanął na pare dni w Gibraltarze; ale wnet potem pod pozorem, że 18 skrzyń z flintami na brzeg kalaloński wyłożyć zamyśla zabrany został przez hiszpański okręt wojenny i do Palmy zaprowadzony. W rzeczy samej znaleziono owe skrzynie, ale były przeznaczone z Antwerpii do Marsylii; lubo konsul hiszpański w Antwerpii doniósł był podobno, że strzelby te przeznaczone były do zamachu przeciw prowincyi Katalonii będącej w stanie oblężenia. Tutejszy holenderski Poseł, Baron Grovestius, domagał się natychmiast wydania okrętu, wynagrodzenia i zadosyć uczynienia, a ponieważ go nie zaspokojono, więc się cofnął od dworu. Przybyli tu niedawno rossyjscy dyplomaci są radzca stanu Baron Bode i były generalny konsul w Tabris, P. AniczkotI Wczorajszego wieczora miał P. Martinez de la Boża długą rozmowę z posłem francuzkim względem prawa rewizyjnego, w skutek czego wyprawiouo gońca do Paryża. Za przykładem Francyi domaga się i rząd hiszpański od gabinetu angielskiego, aby prawo rewizyi albo zniesione albo przynajmniej ograniczone było. Pan Seijas popierał ten wniosek długą mową opartą na powszechnem prawie narodów. Z dnia 8. Lutego.

Donosiłem nie dawno temu, że katedra apostolska zwrócenie niesprzedanych jeszcze dóbr kościelnych duchowieństwu za główny podała warunek do zawiązania układów w sprawach kościelnych i że Pan Castillo y Ayensa o tern osobiście gabinet zawiadomił. - Na posiedzeniu dzisiejszein Senatu, minisler skarbu z następu« jącćm wystąpił oświadczeniem: »Bząd oświadcza Senalowi, że podając wniosek o tymczasowe zawieszenie sprzedaży dóbr kościelnych, miał zamiar, aby o zwrócenie tychże dóbr wnieść, skoroby pora była po temu. Bząd tego zdania, że pora ta nadeszła i oświadcza Kortezom, iż golów wnieść projekt do prawa o zwrócenie dóbr tych duchowieństwu.« Oświadczenie to sprawiło nadzwyczajne zadziwienie. Pamiętają bowiem wszyscy, że minister skarbu niedawno temu stanowczo przeciw temu zwróceniu niesprzedanych jeszcze lumę z stronnikami tegoż, ponieważ wniosek taki podali, do wystąpienia z kongresu przymusił.

Niemcy.

Z F r e i b e r g a, dnia 18. S tycznia.

Pzedsięwzięte tu śledztwo z powodu nieporozumień zaszłych między oficerami garnizonu a akademikami górniczymi wykazało, że pomiędzy tymi ostatnimi niedozwolony istnieje związek, który za korporacją uchodzić i uznany być chce. Zanosi się podobno na wydalenie 40 akademików. A U S t r y a.

Z Wie dnia, duo IJ;. Lutego.

Już od dawnego czasu rozmyślają tu u nas o reformie naszej cenzury. Wielu sądzi, że teraźniejszy prezydent hrabia Sedlnicki, ustąpi z swego stauowiska podpozorem wyższego awansu. Przeznaczonym podobno jest na miejsce jego namiestnik cesarski w Styryi, hrabia Wickenburg. Lecz zdaje się, że te wiadomości nie są całkiem uzasadnione. Hrabia Sedluicki zostanie zapewne na swojem miejscu.

Jeszcze się tu stosunki tak dalece nie zmieniły, aby myśleć można o zmianie. Dobrodziejstwo wolności druku nigdy nam zapewne z Nieba nie spadnie. Wszystko co w tym względzie na teraz uczynićby mogli, ograniczy się zapewne na utworzeniu osobnego kollegium cenzury, w którym bezwątpienia zaprowadzą zasadę kollegialności, t. j. uchwałę przez glosowanie. Postępowanie zupełnie narodowe i pełne taktu arcyksięcia Stefana w Czechach, ułaskawienia w Galicyi i wielkie przyzwolenia uczynione w Kroacyi, są niejako oznaką zmienionej zupełnie polityki gabinetu austryackiego w sprawach słowiańskich. Wiochy.

Z Rzymu, dnia 28. Stycznia.

Dzisiaj rano przybył tu do poselstwa pruskiego strzelec polowy jako nadzwyczajny goniec zBerlina. Przywozi on depesze dotyczące nowo zaszłych wyborów biskupich dla Wrocławia i Paderbornu. Gdy konduktor skoropoczty listowej zeszłej soboty właśnie do Bononii chciał odjeżdżać, odebrał rozkaz policyjny, aby wszystkie mu doręczone listy natychmiast wydał. Rząd chce tym sposobem pewne, zdaniem jego niebezpieczne korrespondencye między Rzymem i Romaguą przejąć; naturalnie o to się uie troszczy, że listy-wszelkie osób prywatnych przez takie improwizacye o dni kilka później do miejsca przeznaczenia swego dochodzą.- Postanowienie pod względem postu dla ubogich i w tym roku bardzo łagodne. Z dnia 8. Lutego.

Missya Pana Strove, którego niedawno temu poseł Rossyjski P a p i e ż o w i przedstawił, nie wydała skutku, którego sobie w Petersburga życzono a to (podług pogłoski) dla tego mianowicie, ponieważ obrana forma układów na nadzwyczajnych zupełnie polegała przypuszczeniach, nie zaś dla trudności, które z przedmiotem samym mogłyby być połączone. - Duch buntowniczy w Romagni stosownie do nadchodzących stamtąd doniesień, nie jest jeszcze bynajmniej przytłumiony i pojedynczo wydarzające się bezprawia, jak n. p. ostatni napad na brygadyera karabinierów, nie są bynajmniej czynami zemsty prywatne'j, lecz zjawiskami zniechęcenia powszechnego. Między przywódzcami Włoch odmłodzonych w Paryżu i Londynie a zniechęconymi w kraju samym ciągle zachodzą styczności i być może, że komitet Londyń ski na przyszłą wiosnę nowego zamachu na spokojność Włoch ze strony morza doświadczać będzie.

T U r c y a.

Z K o n s t a n t y n o p o l a , dnia 29. S tycznia.

Przed kilku dniami odbyła się tu w mennicy narada, między dyrektorem mennicy Dysoglu i kilku znaczniejszymi bankierami względem założenia banku tureckiego. W mieszkaniu Rifaata baszy skradziono dn.

27. t. ra. klejnoty wartujące 40,000 piasirów.

Złodziej już znany, ale go jeszcze nie schwytano. Cesarski hatiszeryf wydany niedawno i 0gloszouy przez dzienniki zrobił wielkie wrażenie w tutejszej publiczności i w ciele dyplomaty cznćin, każdy zapytuje się pod jakim wpływem tajemnym, pod jakiem natchnieniem sułtan nagle postanowił, bez żadnego widocznego powodu, tak ostro zganić postępowanie swego gabinetu, i to zganić z taką surowością, że ludzie najbardziej potępiający systemat dzisiejszy używają wyrazów monarchy dla usprawiedliwienia zdań swoich. Zdaje się, że Sir Stratford Canning od czasu ogłoszenia tego hatiszeryfu jest gorzej jeszcze usposobionym względem gabinetu i niechęć tę swoją widoczniej okazuje; wszystkie usiłowania, wszystkie ustąpienia ministrów tureckich skruszyły się o jego żelazną naturę, jego nie wslrząśuiouą wolę, która oburza się na wszelki targ z własnćm sumieniem. -Sultan wydając ten hatiszeryf przeciw swym ministrom nie wiedział, że też same skargi były Europy; znana jego miłość własna i uczucie własnej godności byłyby go wstrzymały od manifestacji tak późnej i tak jawnej. Tak więc ostrożność ulubieńców sułtana, aby mu ukryć prawdę i uie pozwolić dojść do uszów jego, ich chęć oszukania go względem głosu opinii publicznej o ich rządzie, zwróciły się właśnie przeciw nim samym. Sułtan nie tylko gani swych ministrów ale czyni to jeszcze z niezwykłą jawnością w sposób taki, że cała Europa o lem się dowiaduje; dziwić bię lylko potrzeba, źe dobroduszuość młodego monaichy nie została · wyczerpaną. Ze wszystkich reprezentantów zagranicznych jeden lylko sprawujący interesa Francyi nie zatwierdził hatiszeryfu cesarskiego.

Chwaląc uczucia przez sułtana wyrażone, żałuje, jak zapewniają, że sułtan z laką jawnością wykazuje niezdolność gabinetu, mającego za sobą sympatyc rządu francuskiego. Osoby dobrze znające lajemnice serajowe, tak objaśniają ogłoszenie tego haliszeryfu. Riza Basza pojął, że potrzeba nadać sprawom państwa i polityce dywanu ruch więcej postępowy, więcej liberalny, słowem więcej zgodny z interesami prawdziwemi kraju, dla tego to zawiadomił sułtana o niektórych faktach, które musiały obudzić podejrzenie młodego monarchy dotąd prekonauego, źe .wszystko idzie jak najlepiej. Zasiągnąlon wiadomości, które nic byJy wcale zadowalniającemi, a rozgniewany słusznie, wydał ten hatiszeryf, w którym nie oszczędza nawet Riza Baszy, swego ulubieńca. - Choroba Biza Baszy była bardzo silna, mocne zapalenie pleury zagroziło nawet jego życiu. Kilka razy krew mu puszczano i choroba ustąpiła, ale dotąd jeszcze leży w łóżku, a przez mIeSIąc nie będzie mu podobna wyjść. - W czasie jego słabości sułtan za niego rządzi. - TomrugAga intendent policji, chcąc w tych dniach udać się do pałacu, dla odwiedzenia jednego z swych 2najomych, przyjechał na koniu, aż do pokojów sułlańskich, jak to robi Riza Basza, gdy się do pałacu udaje. Sułtan, który był świadkiem tego znieważenia etykiety, rozkazał mu dać dymissyę, uwiadomił jednakże wprzód o te'm Riza Baszę, który lego urzędnika protegował.

- Hrabia Sturmer dał w zeszły poniedziałek bal świetny. Całe ciało dyplomatyczne, wybór towarzystwa i ministrów tureckich, również jak wielu podrzędnych urzędników na nim się znajdowało, napełniając pyszne salony inlernuncyatury austryackiej. Pomiędzy wysokiemi osobami tureekiemi, widziano ministra? skarbu w białych rękawiczkach, przybierają

cego lon fashionable i naumyślnie zapewne udającego zwyczaje europejczyka. - Jednakie Sir Stratford Canning nie mógł być świadkiem tego powierzchownego nawrócenia. Nie chciał on ponlzac się, znajdując się w towarzystwie ludzi, dla których nie ma szacunku. Tego dnia jeszcze oświadczył, że ma zbyt mocny ból głowy i że dla tego nie może się udać na bal internuneyusza. Lady C a n n i n g, która nie miała tych samych powodów, była zupełnie zdrową i należała do tej świetnej uroczystości, która przeciągnęła się późno w noc. Wszyscy nader byli zadowoluionemi nadzwyczajną, a nader uprzejmą grzecznością pani i pana Sturmer w przyjęciu swych gości.

M e x y K.

Z Veraeruz, dnia 2. Stycznia.

Polityczue położenie M e x y K U taką w ciągu miesiąca postać przybrało: Od dawnego JUZ czasu, kiedy jeszcze Sautana z armią swoją w środku kraju stał i niechciał złożyć naczelnego dowództwa, pomimo, że ministra wojny, który mu je oddał, zaskarżono i na sześcioletnie więzienie w fortecy skazano, wzmagało się nieporozumienie pomiędzy nim a kougressem. Skutkiem tego było, że tymczasowy prezes C a n a l i z o z ministrami swymi salę posiedzeń izby deputowanych i senatorów zamknął, a dnia 29. Listopada pamiętny wydał dekret, w którym sobie i ministrom nie ograniczoną przyznaje władzę i krok uczyniony usprawiedliwia. Deputowani i senatorowie odbywali dalsze zebrania w mieszkaniach prywatnych, awszystkie władze stolicy i inuych miast, które dekretu uznać nie chciały, rozwiązały się. Takowy stan rzeczy długo trwać nie mógł: w stolicy wybuchła rewolucya, a dotychczas rozszerzyła się po całym kraju z takiein uniesieniem, jakiego nawet w czasie ogłoszenia niepodległości nie znano. Wszyscy obywatele pospieszyli natychmiast stawić się na rozkazy nowego rządu, w Mexyku wpisało się w przeciągu pierwszego kwadransu kilka set do milicyi obywatelskiej. Wojska przystąpiły wszędzie, jedne zaraz, drugie później, częścią dobrowolnie, częścią bojąc się ludu. Nadużyć nie było żadnych, tylko posągi Sautauy obalono, popsuto i wytarto imię jego z nowo-wystawionego teatru. W Veracruz domagał się lud, aby natychmiast do powstania przystąpić, a wojska musiały ustąpić. Wszystkie prowin - cye i wszyscy generałowie dowodzący, do których doszła wiadomość o ostatnich gwałtach, oświadczyli się zaraz przeciw Santauie, bo pokazuje się, że wszystkie owe rozporządzenia od niego wyszły. Prócz tego dopuścił się w ostatnim czasie jeszcze wiele innych gwałtów, kasował nieprawnie cła, zaciągał wojska przemocą, Juntę departamentową w Qneretaro, która się przeciw niemu oświadczyła, do więzienia wtrącić i śmiercią jej grozić kazał. Atoli członkowie jej nie dali się tern zastraszyć. - Santana miał teraz tę śmiałość zapylać się w Mexyku, czyliby mu prezesostwo oddano, gdybyf do Mexyku poszedł, na co mu odpowiedziano, aby przed sądem stanął. Udaje, że z Queretaru z swem wojskiem wynoszącem 8 O O O ludzi na MexYK uderzy, ale nic nie wskóra, bo miasto to dobrze jest ufortyfikowane, pełne wojska i milicyi, a prócz tego wkroczą jeszcze generałowie Bravo i Alvarez mający po 5 O O O żołnierza. Krótko mówiąc, położenie jego jest teraz takie, że w przeciągu trzech dni uciekać będzie musiał lub się poddać; bo tak mu wszelkie komunikacye odcięto, że oficerowie jego wcale nie wiedzą, co się w rzeczypospolitej dzieje, gdyż inaczej i ci by go opuścili, co też zapewne uczynią, skoro stan rzeczy rozpoznają. Także i Veracruz forty fi - kują, wszystkich wnijść pilnują ludzie kouni, tak, iż trudno mu będzie tędy uciekać.

Z Mexyku, z którym od dni kilku komunikacya przerwana była, dowiadujemy się teraz, że Sanlana z wojskiem swojem około miasta krąży i niby zaczepić je myśli. Miasto jest w stanie oblężenia, i zapewne oprzeć się potrafi. - Chodzi pogłoska, że czę<ć wojska Sautany z tej strony Puebli stoi, z czegoby wnosić można, że zapewne brzegiem tutejszym uciekać chce.

Stany Zjednoczone Ameryki północnej.

z L o n d y n u, dnia l 5 . Lu te g o . Statkiem parowym -"Cambrian« nadeszły tu wiadomości z N owego Yorku z d. 3 l. Stycznia, donoszące, że izba reprezentantó*» kongressu Stanów Zjednoczonych w i ę k s z o Ś c i ą 120 głosów przeciw 98 rezolucyą dotyczącą wcielenia Texasu do Unii przyj ę ł a . Texas ma podług tego jako oddzielne państwo wstąpić do Unii, wszakże za wlasnem zezwoleniem jego ziemia texanska później na 4 różne państwa ma być podzielona. Senat wyroku swego, w tej sprawie jeszcze nie wydał. - T eraz prawie żadnej nie ulega wątp li - wości, że i wniosek dotyczący zajęcia Oregonu pomimo wszelkich protestacyi Anglii przejedzie. Jeżeli więc senat powodowany uczuciemsprawiedliwości przeciw tym projektom się nie oświadczy, tedy Stany Zjednoczone na okropną katastrofę narazić się mogą t. j. na podwójną wojnę z Mexykiem i z Anglią. Stosownie do wiadomości z Mexyku, Santana dnia 4. Stycznia przez liiavo i Peredesa na równinie pod Appanem na głowę pobity i w niewolą wzięty został; Bravo sprowadził go do Mexyku. - Wiadomość ta wszelako może za wczesną, chociaż nie podpada wątpliwości, że Santana ulegnie. Kongres ogłosił go wyjętym z pod prawa i zdrajcą ojczyzny.

Rozmaite wiadomości.

RysporównawczY tu Paryżupolicyiurządzenia l Londynie.

Paryż i Londyn, dwa najogromniejsze miasta Europejskie, pierwszy liczący do miliona, drugi prawie do dwóch milionów ludności, naturalnie mają największą potrzebę dobrego urządzenia policyjnego. W ostatnich czasach między temi stolicami, równie jak między całą Francyą i Anglią, zaszło spólzawoduictwo, w którem oba narody zawiązały spór o wyższości urządzenia swoich stolic pod względem składu i sposobu działania policyi bezpieczeństwa. N astępne iszczególy wyszły na jaw z tego starcia się wzajemnych dowodzeń. W ogólności w Anglii systemat poprawczy bynajmniej nie lepszy od Francuzkiego . Tam w ogólnej massie równie źle urządzone są więzienia i przestępcy, skazywani na zamknięcie do czasu, w domach gdzie tleje główny zaród złego i zkąd najwięcej wyradza się do czynienia dla policyi i sądów, nie większej jak we Francyi doznają pieczy i starania. Wszakże, liczba przestępstw w Londynie i znaczniejszych miastach Wielkiej Brytanii zmniejsza się, kiedy przeciwnie w Paryżu się powiększa. W roku 1832. liczba uwięzionych w Paryżu wynosiła 9 O 4 7, po leciech dziesięciu, w 1842. r. wzrosła do 11,574, co czyni 28 procentów powiększenia. W Londynie w 1833. r. uwięzionych osób było b9,959 razem ze starem miastem czyli City; po dziesięciu leciech, w r. 1843., pomimo to iż czynność stoleczne'j policyi rozszerzona została o kilka mil na okolice Londynu, uwięzionych było tylko 63,477. To dowodzi że środki zatamowania przestępstw skuteczniejsze są w Londynie niż w Paryżu.

Skuteczność i dzielność policyi zależy od spo* sobu urządzenia i kierunku jaki jej nadano. Jeżeli sądzić będziemy według liczby ludzi któ wania nad porządkiem, Paryż powinniśmy uważać za miasto, strzeżone najlepiej w świecie. Kie mówiąc o 12 do 15,000 załogi i gwardyi narodowej, codziennie pełniących służbę, prefekt pulicyi ma w swetn rozrządzeniu 2600 ludzi pieszych i 400 konnych gwardyi municypalnej, batalion saperów ogniowych od 850 ludzi; kancelarya jego składa się ze 300 urzędników. Nadto ma on pod ręką tłum kommissarzów, inspektorów, sierżantów miejskich i innych agentów, do 2000 ludzi. Mimo takiego mnóstwa Judzi poświęconych jednemu przedmiotowi, w Paryżu bezpieczeństwo nie jest większe niż w innych stolicach; to wcale nie ochrania mieszkańców i mało zastrasza złoczyńców, rozbójników nawet, których pełne są, dniem i nocą, najludniejsze jego kwartały. (Dokończenie nastąpi.)

OBWIESZCZENIE.

Częstokroć wydarza się, iź zamiast przepisanego wycierania kominów takowe tylko przez wypalanie onychże uskuteczuionem bywa, a przeto nie tylko alarm, lecz nawet niebezpieczeństwo dla sąsiedzkich domów nastąpiło, przeto wymaga potrzeba nie tylko właścicielom domów ale i kominiarzom na to uwagę zwrócić, źe podobne postępowanie nie dopuszczalnem jest, dla czego przestępujący do policyjne') indagacji f )ociąguicni i karami prawne mi względem nienaeżycie nastąpionego wycierania kominów obłożeni być mają. Skoro jednak wyjątkowo wypalanie rossyjskich rur, z powodu osiadania sadzy lśniących konieczną potrzebą być ma, natenczas mają kominiarze w przeciągu 24. gadzin wprzód o tern władzy policyjnej donieść, aby tai stosowne rozporządzenia w celu zapobieżenia alarmów i niebezpieczeństwa pożaru wydać mogła. Za zaniedbanie tegoż doniesienia podpada kominiarz karze jednego do pięciu talarów. Poznań, dnia 27. Stycznia 1845.

Prezes Policvi M i n u t o 1 i.

Sąd Zieinsko-miejski Poznański.

Poznań, dnia 29. Lipca 1844.

Niewiadomi spadkobiercy zmarłej tu dnia 28.

"Września 1823. niezamężnej Agniszki Straszewskiej, której pozostałość 550 TaI. wynosi, zapozywają się niniejszem na wniosek ich Kuratora, aby się w terminie na dzień 28. Maja 1845. r. wyznaczonym, w Izbie naszej sadowe'j o godzinie 16te) przed południem zgłosili, inaczej zostaną prekiudowani, i pozostałość spadkobiercy zgłaszającemu się, lub w braku takowego, fiskusowi przysądzoną i do wolne'j dyspozycyi wydaną zostanie; zgłaszający się zaś dopiero po wyrzeczonej prekluzyi sukcessor bliższy obowiązany będzie, wszelkie rozrządzenia fiskusa za ważne uznać i przyjąć i nie będzie

mocen ani złożenia rachunków, ani też wynagrodzenia pobieranego użytku żądać, owszem obowiązany będzie, tern się kontentować, coby się wtenczas ze spadku jeszcze znajdować mogło.

UWIADOMIENIE.

Uchwała walnego zebrania z dnia 28. Grudnia r. z. przy wykonaniu niespodziane spotkała trudności. Celem umówienia się względem środków mających się dalej przedsięwziąść Dyrekcya towarzystwa agronomicznego powiatów Czarnkowskiego i Obornickiego wyznaczyła walne zebranie na dzień 3. Marca I. b. o godzinie litej zrana w Czarnkowie na sali hotelu Dębskiego. Podając do wiadomości Szanownych członków rzeczonego towarzystwa niniejszą decyzyję uprasza o ich łaskawe przybycie J. Szuinan pisarz towarzystwa.

Władysławowo, dnia 22. Lutego 1845.

W Chełmnie pod Pniewami jest 30 tryków dwuletnich, 80 macior i 100 skopów w 4tym i w 3cim roku, odznaczające się szczególnie wzrostem i nabitością wełny, do przedania ; źe zaś z baranów pewna część już zamówiona, raczą szanowni gospodarze, znający moją owczarnią a potrzebujący w tym roku tryków, wcześnie się zgłosić. M. Radoński.

14 nr» giełdy Berlińskiej.

Sto- N a ii r. kurant.

iJDnia 22. Lutego 1845. pa papie- gotoprC. rami. wizną

Obligi długu skarbowego Obligi premii'»»' handlu morsko Obligi Marchii Elekt, i N owej Obligi miasta Berlina > » Gdauska >v T.

Listy zastawne Pruss. Zachód.

» » W X. Poznaiisk » » dito » » Pruss. Wschód m » Pomorskie. March. Elek.iN » Szląskie. . . .

Frydrychsdory .

Inne monety złote po 5 tal.

Disconto.

Akcje Drogi ici. BerI. - Poczdaniskicj Obligi upierw. BerI. - Poczdams.

Drogi żel. Magd. -Lipskiej Obligi upierw. Magd.-Lipskie Drogi żel. Beri. -Aiihaltskiej Obligi npierw. BerI.-Anhaltski Drogi żel. DysseI. Elberfeld.

Obligi upierw. Dyssel.-Elberf.

Drogi żel. Reńskiej.

Obligi upierw. Hens ki c .... Drogi od rządu garautowane.

Drogi żel. Jierliiisko-1 'raiiki'ort.

Obligi upief»'. BerI. - Frankfort.

» żel. Górno- Szląskiej .

> > dito Lit. B, .

»Berl-Szcz. Lit. A. iB.

« Magdeb-Halbem Dr. ż e l. W r o c 1. - S z » i d n - F r e i b .

Obligi upierw. Wroc. ISzw.-Fr.

Dr. żel. Bonn-Kolońskiej. . .

8'« j ioo T V

9&J -<; Ę Ę

3* Vi 1001 48 IlJ

&, 4 3i 98 3t, 100.L 3t MOi

*? 4 13A IOU IJ

13A HA 4 4

182* 103* 1524

153i 4 1021 5 106 4 991 5 96£ 4 99* m 5 161 4 4 124 954 4 119i 4 5 140Ąl III

139i