.. 6 A Z

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1845.03.07 Nr56

VVl e lki e go

Xię twa POZNANSK

Nakładem Drukami Nadwornej W De/cera i Spólki. - Redaktor: A. Wannottiki.

.JI?M.

W Piątek dnia 7. Marca.

184&

Wiadomości kraj owe.

z u ad O d ry, dnia 18. Lutego. Seperatyści katoliccy w Niemczech pólnocnych.

(Dokończenie ).

W Wrocławiu, Lipsku, Berlinie i w Elberfeldzie dziwne dzieją się rzeczy. Sobory świeckie gromadzą się i uchwalają per majora zasaduione artykuły nowej wiary. Takowe postępowanie jest nader rozsądiie, jeśli się naradzamy o prawa lub ustawy kolei żelaznych, ale ponieważ w gminach wiary nie chodzi o większość opinii, lecz o jedność przekonania, przeto uiocnoby wątpliwą rzeczą być mogła siła propagacyjna religijnego wierzę zbałotowancgo do kupy czarne mi i bialeuii kulkami. Dotychczas przynajmniej zawsze nowa, serca ludów zapalająca wiara powstawała w samotności wielkich serc i duchów i dopiero w tym kształcie, jako ukończony czyn jednego człowieka, objawiając się w życiu historycznem, zajmowała umysły, pociągała za sobą massy. Uczuli zapewnie ci twórcy nowej wiary niedostateczność takowych debatów w ich zastosowaniu do rzeczy boskich, dla tego też koniec końcem uchwalili, ze nikt nie ma być wykluczonym z gminy dla tego że w to, lub w owo utewierzy. To oświadczenie stawia nas na posadzie religijnej samoistności, to jest p ro t e s tan tyz m u. Do tegoż samego celu zmierza także treść dogmatyczna nowej wiary, jako też całka zasada ustaw kościelnych, które jej wyznawcy chcą sobie na« dać. Ze sakramentów starego kościoła zatrzymali tylko dwa, chrzest i sakrament ołtarza. Wszakże ten ostatni tylko jako symbol duchowego połączenia się z Chrystusem, jako obrządek miłości i pamiątki, u czas w sęsie katoli - ckiein jako odradzającą się codziennie cudem transsubstaneyacyi ofiarę. Małżeństwo traci także charakter sakramenlaluy, lecz zachowuje jeszcze znamię czystości religijnej, którą kościół powinien poświęcić. N a miejsce tradycyi jako obowiązującego źródła prawdy, widzim tutaj prawo wolnego zupełnie badania; papież, kapłaństwo, spowiedź, wszystko to odrzucone. Czyż to więc nie jest szczerym protestantyzmem? Jeżli wraz z prymatem papiczkim odrzucamy centralny punkt ustawy, z święceniem i celibatem hierarchią, powagę stanu duchownego i szczególny jego do świeckich stosunek, wraz ze spowiedzią najważniejszy środek osobistej opieki nad moralnością ludu, ze sakramentami całą . praktykę katolicko- reJigijnego życia, wraz z tradycyą wreszcie źródło prawdy równe pisanemu słowu, - cóż jeszcze, powiedzcie proszę, odróżnia wyznawców takowej wiary od członków kościoła ewaniełiekiego? Prawda, niektóre szczegóły jeszcze, jak u, p. msza, którą jeszcze zatrzymali, ale wszak to rzecz oczywista, że i lu porzucając kalolickomistyczue pojęcie eucharystyi, nie możem znaleźć żadnej pobudki istotnej różnicy. stantyzmem widzim maleryałną niejako przyczynę, czemu kościół katolicko-uiemiecki, lub apostolsko-chrześciański, o ile jako taki chce sobie rościć prawo do samoistnej ukończoności i do niezależn ej e x y s t e n c y i , nigdy znacznego historyczuego wpływu mieć nie może. Kweslya wiary i kościoła toczy się w Niemczech między katolicyzmem i protestantyzmem; obadwa te wyznania ukazują nam się jako organiczne, że tak powiem, massy przekonania, jako spójnie żywotne nie od wczoraj łub dzisiaj, - mają wszakże swoją historyą, teraźniejszość i przyszłość. W tych wyznaniach złożone m jest wszystko co wiedza chrześcianska wywalczyła, w ich różnicy zawarta jest cała możebność najrozmaitszych pojęć i kształtów życia katolickiego. Jak katolicyzm przez głęboką mistykę swych doginów i sakramentów działa osobliwie na serce człowieka, a swoją powagi zasadą, cudowną prawie konsekwencyą swych usiaw we wszystkich czasach umysły historyczne (przypomnijmy sobie tylko teraz Hurlera), do siebie przywiązał; tak przeciwnie duch protestantyzmu przez elastyczność zasad swoich, przez łagodność i niewyłączność swych ustaw i zjednoczenia, daje indywidualnemu myśleniu, o ile ono na posadzie istotnego chrzesciaństwa polega, najrozleglejsze pole, największą wolność manifestacyi i kształcenia się. Czy w przeciągu wieków jeden z tych kościołów przejdzie do drugiego, któżby to mógł powiedzieć, jeżli pioroczego daru nie posiada? Lecz lo wie każdy, że wszystko co się chce usadowić między tymi koścołami jako połowiczne pośrednictwo, co od jednego kościoła nazwisko, od drugiego zaś istotę pożycza, aby pod takową maską rościć sobie jeszcze preteusye do trzeciego jakiegoś, samoistnego jestestwa, musi lub bez żadnego skutku samo dla siebie wegetować, lub te'ż w pędzie historycznego życia pochłonięfem zoslać od tego pierwiastku, z klórym w ścisłem isamowolnem znajduje się pokrewieństwie, - tutaj zatem od protestantyzmu.

Dla tego tez nowa nauka w kościele katolickim o tyle tylko uczyni postępy, o ile w ogóle protestantyzm uczynić może, - wybadywanie jeduakźe tego, za dalekoby nas tu doprowadziło. Lecz stanowiąc to za prognostyk niechcemy wątpić, żeby się nowej wierze nie miało udać nawet w swej obecnej formie, jako eoś na pozór pośreduiczego między katolicyzmem i protestantyzmem, kilka gmin sobie uLoustytuować. W takich albowiem czasach,jakiemi są nasze, kiedy dwa wielkie publiczne przekonania w sprawach kościelnych i politycznych rozpadły się na niezliczoną ilość opinii, sądów i cząsteczek, i kiedy pod opieką trzydziestoletniego pokoju nie ograniczona subjektywność, - która jest wielkością i oraz słabością nowożytnych ludzi, - wyłoniła z siebie ogromny nieład idei, dążności i celów, - nie ma zapewne w świecie niczego, choćby jak najbardziej dyletanlyzmem trąciło, coby nie znalazło cząstkowego współczucia między ludźmi i przemijającej nie miało wzięlości! Właśnie w tej manii schadzek, w tym duchu odróżniania się objawia się naj oczywistszy dowód dla oka historycznego, że czas nasz nie ma tego powołania, aby się z niego nowy mógł wyrodzić kościół. Rzućmy okiem na dzieje Kwakrów, Hemhuterów, Menonitów - wszystkie te pojawy stanęły, skoro tylko tchnienie pierwszych założycieli ustało, i nie mogły mieć żadnego stanowczego wpływu na życie narodów. Ostatnią kweslyą, któraby nas tutaj mogła zatrudnić, byłoby postępowanie rządu z wyznawcami nowej nauki. Dotychczas rząd pruski trzymał się oczywiście jak najściślejszej ueutralności, jak sobie dalej postąpić zamyśla, o tern tylko ci mówić mogą, którzy w jego zamiary są wtajemniczeni. Ze stanowiska zaś prawa krajowego moźnaby tutaj następujące uczynić uwagi. Prawo krajowe zabezpiecza wolność sumienia każdemu pruskiemu obywatelowi; nowa nauka stoi na posadzie chrześciańskićj i nie grozi towarzystwu żaduem niebezpieczeństwem, dla lego wyznawcy jej mogą słusznie żądać, aby ich wyznaniu i odpowiednim jemu obrządkom żadnej nie czyniono policyjnej przeszkody. Prócz tego sumienie ludzkie w rzeczach religijnych jest miejscem swi<;te'm, w którego obrębie wszelkie policyjne środki już częstokroć okaza--ły się zupełnie bezskuteczne; gdyby zatem zaeady wolności sumienia nie było nawet w landrechcie, toby i lak każdy mógł być pewnym, że ze strony rządu żadne nie grozi męczeństwo -wyznawcom nowej wiary. Lecz z drugiej slrony nie mogą się także żadnego spodziewać tryumfu. Prawo krajowe rozróżnia towarzystwa religijne tylko tolerowane i zupełnie od rządu uznane, tylko te ostatnie mają prawo korporacyi. Uznanemi religijnemi związkami jest luterski i reformowany, - teraz zjeduoczonyi kościół katolicki; powiększać ich liczbę byłoby rzeczą wymagającą długiego namysłu. Tak jak rząd pruski z podwójnego względu, z jednej strony na interes zjednoczonego ewangielickiego kościoła, z drugiej zaś na wolność sunnerna prawami zastrzeżona, nie przytłumia i nie prześladuje staro luteranów, lecz nieuznaje ich takie, tylko znosi, toleruje" przeto i w tym razie odpowiadaćby musiało zasadzie równości żeby rząd ze względu na stanowisko kościoła katolickiego, i ze względu na powszechną woluość sumienia, separatystów katolickich ani nie przytłumiał na drodze urzędowej, ani tez nie uznawał, tylko-cierpiał. To ich zapewne tym wiece] zadowolili, ponieważ przy owej wspólności usiłowań którą między nimi a kościołem ewangielickim dość jasno widzimy, mogą co chwila z tego stanowiska tolerancyi przyjść do prawnego stanowiska uznania, przechodząc na łono kościoła protestanckiego, co też bez wątpienia będzie ostatecznym końcem cale'} lej sprawy.

Wiadomości zagraniczne.

Polska.

Z War s z a w y, dnia 1. Marca.

Z polecenia Heruldji, w dalszym ciągu swego' ogłoszenia z dnia 12. Stycznia r. b., podaje do powszechnej wiadomości, iż decyzyą J . O. Xięcia Namiestnika w Królestwie Polskicm, z dnia 14. Lutego tegoż roku, przez odezwę Naczelnego Prokuratora ogólnego zebrania Warszawskich Departamentów Rządzącego Senatu, He'"" roldyi w opisie wierzytelnym zakommunikowaU{, Szlachectwa dziedziczne, z tytułu nabytego przed ogłoszeniem obowiązującego prawa, PP. Michałowi Hieronimowi 2. imion Bieńkowskiemu, z herbem Korwin, oraz Leonardowi, Stanisławowi Wojciechowi 3ch imion, i Markowi Marcelemu 2(h imion, Sulkowskim, z herbem Korczak, wszystkim urodzonym w Królestwie, obecnie zaś w Cesarstwie Rossyjskićm zamieszkałym, zatwierdzone zostały. Vrancya.

Z Paryża, d. 21. Lutego.

Hrabia Mole, klóry się był cofnął po pierwszych klęskach nowej koalicyi, postanowił znów podobno wystąpić w szranki przeciw Panu Guizotowi, chcąc mu całym swym parlamentarnym i zaparlamentarnyin wpływem wytrącić z ręki tekę spraw zagranicznych. Na stronę przeciwników ministerstwa przechylił się o stalnic mi dniami także wpływ najpotężniejszego z tutejszych domów bankowych. Powiadają, ze Pan Rothschild bardzo jest niekontent z wniosku do prawa względem kolei żelaznej do Belgii, o przyzwolenie której rzeczony bankier od kilku lat usilnie się stara. Do tego przyczynia się jeszcze jedna okoliczność, która esystencyą te

raźniejszego gabinetu z inlcressami domu Rothschildów niezgodną czyni. Niepewna przyszłość ministerstwa Soulł-Guizot *:ięży na francuskich papierach, a P. Rothschild nie może z tego powodu ostatniej pożyczki 200 milionów tak korzystnie sprzedać, jakby sobie tego życzył. - Zmiana gabinetu podniosłaby może rentę o dwa lub trzy franki; i stąd sobie wytłumaczyć można, dla czegoby P. Rothschild życzył sobie Hrabiego Mole w miejsce Pana Guizota.

- Portugalski poseł, Wicehrabia de Carre ira miał audjeucyę u Króla, aby Jego Królewskiej Mości oddać ozdoby wielkiego Krzyża orderu wieży i miecza, które królowa Portugalska dla Xi<;cia Aumale przysłała. Król ode« braI ozdoby orderu, i przyodział niemi natychmiast obecnego księcia. - Następnie Jego Kr. Mość przyjmował deputaryę poczlmistrzó w, którzy w imieniu wszystkich swoich kolegów żalili się na straty, jakie z powodu kolei żelaznych ponosić maszą. Król z uwagą słuchał odczytania bardzo długiej petycyi i odpowiedział następnie: «Poczty są dla kraju konfecznetni, ich linie coraz bardziej po Prancyi się rozszerzają; muszą utrzymać systemat koinmuuikaryi nienaruszony i z tego powodu zasługują na najmocniejszą uwagę. - Dochód, klóry wam odejmują nowe drogi trzeba innem i środkami zastąpić. Pamiętać o tern rząd powinien, bo rdzie tu o czysto rządową insfylucyę. Jeżeli przy nowym syslemacie niektóre osoby część swych korzyści tracą, słuszność wymaga, aby im stosowne zadość uczynienie udzielono. Ta ważna kweslya zwróciła juz na siebie uwagę miiustrów i w krotce zostanie przedmiotem rozpraw stosownych. «

Z dnia 23. Lutego.

Wczoraj Dr. A. Rugę przez prefekta uwiadomiony został, że minisleryiim rozkaz wywołania jego cofnęło, że mu więc wolno w Paryżu pozostać. Pokazało się bowiem, że on spokojnym uczonym a w wolnej Prancyi poszukiwaniom naukom i dysknssyom pod rozmailćmi systemami rządów przeszkód nie stawiają. Słychać jednakże, że P. Rugę dobrowolnie latem r. b. do Drezna się uda, jak to już przed dwoma miesiącami był postanowił. Z dnia 26. Lutego.

Wniosek pana Remunat względem nIemożności pogodzenia pewnych urzędów z funkcyą, deputowanego dozna pewnie tego samego losu, co przeszłą rażą. Podobny wniosek podał był dawniej p. Gauguier, a p. Remusat zabił go swojeni sprawozdaniem, w klórem wszystkie powody jak najjaśniej i najdobitniej wyłuszczył. gorye jego nie mąją ścisłych granic. Królewscy prokuratorowie, ich subslyluci przy sądach pierwszej instancyi, generalni prokuratorowie, generalni adwokaci lub ich subslyluci, wykluczeni być mąją od prawa zasiadania w izbie, ponieważ dla obowiązków służbowych na miejscu bawić powinni. Przeciwnie mogą być deputowanymi prezesowie i sędziowie przy try» buualach pielWsze] instancyi, lubo z lem ograniczeniem, że tylko w innym okręgu obrani być mogą. P. Bignon obrany dziś został sprawozdawcą względem budżetu wydatków, a to większością 14 głosów przeciw 3, które padły na pana Lepelletier d'Aulnay.

Wniosek pana Garnier Pages względem długów hiszpańskich len przynajmniej na teraz miał skutek, że nim izba ważniejszy jaki krok uczyni, papiery, o których była mowa, notowane być nie mogą. P. Guizot, który przestrzegał, aby nie czynić żadnego zbyt pospiesznego kroku, oświadczył, że traktuje już pod tym względem, chcąc francuzkich wierzycieli zaspokoić. Mrozy ustały nareszcie; od kilku dni nie widać już śniegu w okolicach Paryża, i spo - dziewać się można, że na tern skończy się zima, która tu tego roku tak nadzwyczajnie długo trwała.

Anglia.

Z Londynu, dnia 26. Lutego.

Wiadomo, że na ustawienie statuy marmurowej Byrona, dłóta Thorwaldsena, w opactwie Westininslerskie'm, duchowieństwo żadną miarą zezwolić nie chciało, ponieważ posąg człowieka, co za życia zupełnym niedowiarkiem i gardziciclem głównych zasad chryslyauizmu być się okazał, w kościele miejsca znaleźć nie może. Posąg tedy wspominony, arcydzieło sztuki rzeźbiarskiej, od lat kilku leżał zapakowany w urzędzie celnym Londyńskim; teraz nareszcie ma być wypakowany i zapewne w Trinity-collegium wKantuaryi, gdzie Lord Byron nauki pobierał, ustawionym będzie. Ponieważ nowa linia komunikacyi pomiędzy Suez i Kalku1tą przez Ceylon i Madras jest wprowadzona w użycie, dla lego oprócz poczty w te slrony co miesiąc w dniu 7. odchodzącej, jeszcze w dniu 24. każdego miesiąca odchodzić będzie poczta do Indyi, Egiplu, morza Śródziemnego przez Marsylię. Według pewnych obliczeń dowcipnych na «rzędowych wyracbowaniach opartych pokazuje się, że roczny dochód Anglii, (to jest summa wszystkich dochodów przechodzących 60funtówszterlingów) w roku 1801. był obliczony na 92,882,144 ft. szt. - Dziś zaś dochody przeszło 150 ft. szt., liczące czynią razem w Wielkiej Brytanii rocznie 195,287,544, a jeżeli przypuścimy, że dochód 60 do 15 O ft. szt. wynosi dziś tyle w co 1801. roku, wówczas ogólny dochód roczny Wielkiej Brytanii za 1844. rok czyni 257,787,575 f t. szt. Nie leżymy tu Irlandyi lam bowiem podatku dochodowego wcale nie wprowadzono. - To ocenienie jest dosyć przybliżone. W ostatnią Sobotę umarł fu Wiliam Weilesley Pole, hrabia Mornington, brat księcia Wellingtona, mając lat 82. Sprawował on pod rządem Torysów różne wysokie urzędy, nareszcie pod Sir R. Peelcm w r. 1834. urząd generaluego poczlmistrza. J e dyny syn jego Viscount Wellesley jest dziedzicem dóbr i jego tytułów. Umarł także w Sobotę w 74 roku życia Sydney Smith, kanonik w St. Paul, jeden, z najznakomitszych i naj dowcipniej szych publicyst ów angielskich, tudzież jeden z najgienialniejszych i najuczeńszych pisarzów parlyi whigowskie] .

Hiszpania. · Z Madrytu, dn. 20. Lulego.

Kapituła w Toledo, podjąwszy się proprio motu duchownej admiuislracyi dyecezyi podczas osierocenia katedry arcybiskupiej, umieszczonych tu w ciągu rewolucyi wikaryuszów ciągle oddala i w miejsce ich dawniejszych mnichów mianuje, powierzając im opiekę dusz i obowiązek miewania kazań. JNawct w obecności Królowej Krystyny na tych, co dobra klasztorne kupili, z ambon kląlwę rzucano. Ministrowie temu jednak zaprzeczają. Onegdaj dama jakaś, porządnie ubrana, ale zupełnie na umyśle obłąkana, w kościele San Luis po mszy w głos zawołoła: »Niech żyje duchowieństwo! zakonnicy bosi i karmelici!« - Baron Meer jako Prezes członkom najwyższego sądu wojennego i marynarki rozkazał, aby każdą rażą nim idą na sessyę, wprzód mszy św. słuchali. Za to H e r a l d o naród hiszpański przez iłómaczenie Żyda wiecznego tułacza w feiletonie swoiia o ś w i e c i ć się stara. Portugalia.

Z Lizbony, d. 18. Lulego. - N. Królowa nocy zeszłej córkę szczęśliwie powiła. Kząd z tego pocieszająrego powodu przez trzy dni zabawy publiczne nakazał. Austrya.

Z nad Dunaju, dnia 23. Lutego.

Nadeszle tu wczoraj wiadomości z Szwsjca

ryi sprawiły bardzo niepokojące wrażenie. Zapowiedziany pochód pólków wolnych z Aargau do Lucerny i groźna mina uzbrojonego ludu, obalenie rządu Waadilandzkiego, i zatknięcie chorągwi rewolucyjnej w Lausannie, zakłopotanie zwierzchności, zaczynające się rozwiązanie wszelkich węzłów społecznego porządku, pociągnąć tylko mogą za sobą skutki najsmutniejsze. Cośmy już często powiedzieli, to powtarzamy i teraz jeszcze, ze kweslya wypędzenia Jezuitów pokazuje się być rzeczą poboczną, ze raczej obalenie obecnego porządku politycznego, wywrócenie ustawy z r. 1815. głównym jest celem wszelkich zabiegów radykalnych. -Niedaleką jest tiioŻe chwila, kiedy pozór, jaki wprowadzenie znienawidzonego zakonu do Lucerny podało, całkiem spadnie; nie wróci się przeto spokojność w Szwajcaryi, ponieważ dążność partyi dalej sięga. Dotąd patrzyły lylko mocarstwa z da/a; zgadzają się one na zasadę zachowania ustawy federacyjnej z r. 1815.; na środki, jakieby przedsięwziąść należało, zgodzą się także łatwo. W tej chwili, kiedy w Waadt mianowano rząd tymczasowy z władzą dyktatorską, kiedy teuźe głosi konieczność zmiany głównych, zasad ustawy, przyspieszy się zapewne porozumienie mocarstw co do rzeczonych środków. Rząd Sardyński wyśle podobno korpus obserwacyjny nad granicę Szwajcarską; Austrya da podobny rozkaz dwom lub trzem regimentom; związek niemiecki zasłoni Badeńskie; co Prancja uczyni, to się wuet pokazać musi. Być może, że energiczne takie kroki ze strony mocarstw zwrócą Szwajcaryą do dawnege rzeczy porządku.

Z nad granicy węgierskiej, dn. 21. Lut.

Ostatnie nieporozumienia między Bauusem Kroacyi i rządem najwyższym obecnie już załatwione. Wynikały one jedynie z tej okoliczności, że rząd obawiając się nowych, krwawych zajść między Magyarami i lllyryjczykami pod względem przyrzeczonego już odbycia Agramskiej restauracyjnej kongregacyi przeciwny dał rozkaz. Ale jak słusznćm i uzasadnione m - owo odwołanie przyrzeczonej kongregacyi, okazuje ciągle między le'mi slronnictwy panujące wzburzenie; każda sposobność zamieszek i kollizyi jest dla nich pożądaną. A tak na ostatniej maskaradzie wprowadzili llliryjczycy maskę Węgrzyna dziko się szamocącego, którą diabeł za kark bierze, Zaś stronnictwo Ma g jarów pupę podobną do Biskupa illiryjskiego tyłem obróconą na ośle oprowadzało, biło ją a nareszcie publicznie spaliło.

Szwajcaryą.

Z kantonu genewskiego. - Zgromadzenie ludu, które się odbyło dnia 23. Lutego pod Genewą, uchwaliło następną deklaracją: »Obywatele szwajcarscy, którzy się dn. 23.

Lutego 1845. wliczbie 7,000 na zgromadzenie pod Genewą zebrali, oświadczają jednomyślnie, że wedlug ich zdania zakon jezuicki w Szwajcaryi z zasadami, na których Pederacya 22 kantonów polega, nie zgodny jest. Są zatem tego zdania, że do praw i powinności sejmu należy, wyrzec wydalenie niebezpiecznego tego zakonu z całego kraju Pederacyi szwajcarskiej.« Zgromadzenie poleciło przewodniczącemu, abj to oświadczenie przesłał prezesowi sejmu. Dnia 24go Lutego rozpuścił rząd wojsko, i wszystko jest spokojne. Z kanionu waadfskiego. - Władze i urzędnicy nadsełają ciągle rządowi tymczasowemu oświadczenia z przystąpieniem. Rząd tymczasowy pracuje bardzo czynnie, i całkiem, w granicach umiarkowania. Obadwa stronnictwa sposobią się do nastąpić mających wyborów, Jubo niepodpada wątpliwości, że takowe całkiem w duchu większości wypadną. Wielu obawia się, aby w dniu wyborów nie przyszło do scen krwawych; ale zdaje się, że się wszystko spokojnie odbędzie. Wiochy.

Z Rzymu, dnia 13. Lutego, Ponieważ stronnictwo wichrzycieli lemi dniami oficera jednego załogi Szwajcarów w Raweuie zemstą powodowane zamordowało, rząd z Bononii oddział komissyi kryminalnej do Rawenny wyprawił, aby tam badać osoby o dokonanie tego morderstwa podejrzane. Słychać, że rząd aby ukarać miasto Rawennę, gdzie część obywatelstwa od niejakiego czasu ducha nkspokojności i oporu dowodzi, rezydującą tam łegacyę znieść zamyśla i przenieść ją do Paenzy; tym sposobem Paenza stałaby się miastem slołecznem legacyi a Rawenna wielebj straciła. - - I w Ankonie wydarzały się niepokojące wypadki; nawet urzędnika jednego z powodu dwuznacznego postępowania pod sąd oddano_Listy z Bononii donoszą, ie ostatniego wieczora karnawału pod teatrem machinę piekielną z zapalonym lontem dość wcześnie jeszcze odkryto. Czyn ten wszelako przypisują nie tak politycznym wichrzycielom, jak laczej bandzie łotrów i rozbójników, którzy z powszechnego zamieszania, jakieby po pęknięcia machiny niezawodnie powstało, korzysta«; chcieli. Podczas kiedy się w Szwajcaryi o przywołanie Jezuitów biją i kloca, nie wiemy lu jeszcze z pewnością, czy czcigodni O O. Jezuici wśród takich okoliczności powołanie takowe przyjmą. - W Rawenuie kardynał Massimo jako legat proklamaeyę wydał, w której wszystkich prawnie myślących poddanych względem zabiegów bunlowników ostrzega i do spokojności i posłuszeństwa zachęca. Powiadają, że xw o wem mieście koszary wojskowe, były klasztor, rażeni z mieszkańcami w powietrze wysadzić chciano. Wszakże w tych kuszeniach Liberalistów lud nie ina udziału, dla tego lei rząd wolny od wszelkiej obawy, przynajmniej nierównie większy kłopot sprawia mu niedobór w kassach aniżeli owe zabiegi malkontentów. (Z gaz. manhejmskiej). - Słychać, że układy między katedrą apostolską i Rossyą w skutek przesadzonych roszczeń, czynionych w Petersburgu, lymczasowo całkiem zoslały zerwane. Kurya papiezka ze względu na szczególne okoliczności aż do pewnego punktu do K oncessyi była gotową, ale rząd rossyjski nierównie więcej żądał tak, iż od układania się zupełnie odstąpiono. Xiestwa naddunajskie.

Znad granicy tureckiej, dn. 16. Lutego, Rząd serbski z politycznymi więźniami leraz nierównie łagodniej się obchodzi, skrócił ira czas kary i innych użył sposobów, aby im ulgę sprawić. Znany jako jeden znajgorliwszych stronników familii Obrenowiczów pułkownik Micsicz w więzieniu w Garguszewaczu umarł, a były minister Rajewicz na jeduem oku oślepł a może i na drugićm zaniewidzi. Azya.

Z Londynu, dnia 21. Lutego.

NajpielWsza z poczt, klóre odląd co pół miesiąca mąją wychodzić do Indyów przywiozła wiadomości z Kalkuly aż do 8, a z Madrasu aż do 13. Stycznia, których (reść jest w ogóle o wiele ważniejszą jak wszelkie doniesienia od Łilku miesięcy. Oloż jest, co Times o tein mówi: »W l'endi.zabic znów jest wzburzenie; wybuchło powstanie, a Heera Singh, Rajah i J ella Pundit zosiali zabici. J ak zazwyczaj, tak i tu niezgodne mamy doniesienia o przyczynach powstania; jednakże najpodobuiejszem jeszcze do prawdy zdaje się być to doniesienie: Z powodu nieprzyjaznych slósunków, które od niejakiego czasu zachodziły między matką Ma.harajara i Heera Singhiem, widoczną było rzeczą, że czy później, czy prędzej przyjdzie do' wybuchu. Owa matka udała się do Heery prosząc go o ważną posadę dowódzcy dla brata swego, a prożbę jej lak żarliwie popierała rada wojenna, iż Heera będąc w ambarasie odłożył rozstrzygnięcie aż do dnia następującego. Dnia tego z rana jeszcze przed świtem wyruszył w to · warzystwie 8 O O ludzi do jakiegoś miejsca znajdującego się w okolicach Jam bo. Skoro się wojsko Khalsa w Lahorze będące o lern dowiedziało, puściło się za nim w pogoń, dognało i zabiło tak jego jako leż J ellę Pundita i kilku innych stronników Rajasa. Trupy ich pokaleczywszy porzucono, i ustawiono przy nich wartę, aby nie osięgły zaszczytu spalenia, potem głowy odcięto, które dnia 21. Grudnia przybyły do Lahore i w tryumfie po wszystkich noszone były ulicach; wreszcie powieszouo je dla widowiska najpierw przed bramą, a polem przed domem Kurruk-Singa, któryby był został ścięty niezawodnie, gdyby był Heera Singh wziął górę. Armaty grzmiały na znak radości powszechnej, a matka Maharajasa zwołała Durbar; dla okazania publicznego ukontentowania odbył się także jarmark w mieście, który Irwał dwa dni. Minister który leraz jest u steru rządowego w Lahorze nazywa się Lena Sing, któremu dopomaga Jewahir Sing, stryj młodego Księcia Dhulcep, Jewahir dowodził właśnie owero wojskiem, które Heerę Singa wraz z stronnikami jego ścigało i zabiło. Rząd angielski, jak sądzą powszechnie, ani myślał mieszać się z powodu tej rewolucyi zbrojną ręką w sprawy Lahory; chociaż lo wszystko dcbize przewidział, lecz uie zobowiązał się wcale wspierać to lub owo stronnictwo, ani też utrzymywać tego lub owego ministra. Lecz czy wkrótce nie będzie zmuszony wdać się w le stosunki, mimo autiwojennej polityki generalnego gubernatora, to naturalnie od dalszych w Pendszabie, wypadków zależeć będzie. - Także w N e p a ulu wybuchło powstanie, lecz ze wszystkiego miarkować można, że cala la rzecz była naprzód ukartowana. Rajnh obiecał abdykować na rzecz swego syna; lecz gdy się czas zbliżał, wzbraniać się zaczął, w skutek czego syn wsparty przez niektórych naczelników wydarł mu władzę. Nowy Rajah ma dopiero lat 27 i umysł niedołężny. Rząd angielski będzie się musiał wmieszać do tego, lecz wojna ta będzie zapewne raczej wojną adresów i nót dyplomatycznych, niż broni. - Wiadomości z Scindu co się tyczy sianu zdrowia wojska bardzo są jeszcze niepomyślne. Pułk górali stojący w Sukkur stracił już od przyjścia swego 200 męże czyzn, kobiet i dzieci, dla tego miał stamtąd niezwłoczuie wyruszyć. - WIndyach angiel szczytnem przyjęciu Lorda EHeuborougb w Anglii tak ze strony rządu, jako i prywatnych osób, wzbudziła powszechną radość w wojsku indyjskie» ), gdy tymczasem dzienniki i nieprzy - jaciele jego, z zaciętością przeciw temu powstawali.

Rozmaite wiadomości.

(Nadesłano. ) Przeglądając tegoroczny kalendarz dla W.

X. Poznańskiego, spostrzegłem w uim wizerunek kościoła Bernardyńskiego w Poznaniu i przeczytałem Opis jego. Czyli ten opis jest dostatecznym, o le'm sądzić nie mogę, gdyż ani erekcyi, ani późniejszych kolei i przemian, lego kościoła nieznam. Ale com w nim potrzebnein sprostowania znalazł, jest to, ii nie chce przyznać Panu Łukaszewiczowi, że »klasztor XX. Bernardyuów w Poz n a n i u, wydał kościołowi kilku biskupów i prałatów,« a to z tego powodu, iż posunięcie Bernardyna na biskupa i prałata »niezgadza się z naturą reguły zakonnej« i, ze «Bernardyni, nie mieli Stabilitaten) loci.« Że natura reguły, nie przeszkadza posunięciu na biskupa i prałata, dowodem są papieże, kardynali, a nawet za czasów naszych ks. Prosper Burzyński biskup Sandomierski, Reformat, z pod tej reguły na tę godność wyuiesieni; - ani tez brak stabililatis loci, czyli na jedue'in miejscu stałego osiedlenia, boć widzimy, że ci, którzy na biskupstwa i prałactwa są wywyższani nie zawsze także stabilitatem loci mają; a uawet i urzędnicy i wojskowi, podobnie nie mogliby być posuwani na wyższe stopnie, ponieważ i oni w tern samem, co do stabilitatem loci są położeniu jak i Bernardyni. Mylne zatem jest podanie kalendarza, jakoby klasztor XX. Bernardynów w Poznaniu, nie wydał kościołowi biskupów i prałatów; albowiem: 1) Jakób Dziducki biskup Enneneński (in partibus) suffragan Poznański, który umarł dnia 13go Marca 1568. r., był wprzód kustoszem prowincyi, i kustoszem czyli przełożonym klasztoru Poznańskiego. 2) Maciej Kurski biskup lakoż Enneneński, suffragan Poznański, który umarł dnia 27. Marca 1681., i jest pogrzebany n Bernardyuów, był wprzód sekretarzem i definitorem prowincyi, w klasztorze Poznańskim. 3) Pabijan z Krobi, nominat suffragan Wileński, który umarł dnia 13. Lipca 1622 roku, był członkiem zgromadzenia XX. Bernardynów tr Poznaniu, i tamże życie zakończył. Memoria Patrum ac Fratrum mortuorum etc.

Ze zaś zakonnicy posłuszni przełożonych rozkazom, udawali się na miejsca przeznaczone z kijem, było to dobrowolne ich poświęcenie się dla Boga; a że mieszkańcy zaopatrywali ich w żywność, była lo dobroczynna ofiara zasługę im skarbiąca; i lepiej wychodzili na tern, że sobie z mamony czynili przyjaciół, jak gdr dziś, zbiory swoje w wór dziurawy składają. - Żeby znowu ciz zakonnicy, mieli być »rozszerzaczami przesądów, zabobonów i guseł,« wyrzekł to Pan K a l e n d a r z, ze zbyt jadowitą żółcią, nieznróciwszy na siebie uwagi, iż sam daleko w prawdziwszem znaczeniu, wypełnia tę posługę. X. Jastrzębski z Morzewa.

W Ó z króla J a n a III. kazalnicą. Tryjumfalny wóz, którego len wiekopomny pogromca Turków po odsieczy Wiedeńskiej użył, znajduje się leraz we wsi Raddalz, właściwie Hradec, kolo Neu-Stettin, należącej rodzinie Klejslów, i jest w tamecznym kościółku na kazalnicę obrócony. Generał Klejst miał go podczas wojny siedmioletniej znaleść w pewnym czeskim klasztorze i zabrać z sobą do Raddalz, gdzie dla przechowania i uwiecznienia tak szanownej pamiątki, przeznaczył go do teraźniejszego kościelnego użytku. Dość jeszcze czytelny napis na rydwanie dowodzi autentyczności tego hislorycznego zabytku. Igła magnesowa wskazująca na południe. Na ostalniem posiedzeniu akademii umiejętności w Paryżu przedłożył p. Biot swoje dostrzeżenia nad używaniem kompasu w Chinach. Sławny ten oryjentalisla wyczytał w chińskich księgach wzmiankę o pewnem narzędziu astronomijnem, które na południe wskazowało i już na 27 wieków przed Chrystusem powszechnie znauem było. Osobliwszą jest rzeczą, iż igła magnesowa w Chinach i teraz jeszcze na południe wskazuje, przezco od owego czasu żadna tam deklinacyja jej zajść nie mogła.

(Sprostowanie.) - W numerze wczorajszym Gazety naszej na pielWszej stronie slup prawy, w.

15., zamiast: powiewa czytaj »powiada«, wiersz 19.

zamiast: , miało być »i -, a w. 22 zamiast: zdań żenią czytaj: »zdarzenia«w JT. Mt. Źupańskiego są do nabycia dzieła, coty.fiUo wyszlet jf. Krzyżacy i Polska, wspomnienie historyczne p. S. 41 Złt. 9, ««losy czasu Emanuela «cibla, powtórzy! po swojemu F. Y. Z. . . . . . . . . . . . . . . . .1 Złt.

£. Starożytności polskich To od Ł do Pacta coirventa, 4 Zlt 4. Pieśni ludu polskiego xebral i rozwinął Oskar Rolnerg. - Poszyt IV. zawierający pieśni od JWf*« && · do J @ 1. . . . . . . . . . . . . . .4 Złt. SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Sąd Madziemiański w Poznaniu, Wydziału I.

Dobra ziemskie Babin z przyległościami w powiecie Wrzesińskim, przez Dy rekcyą Ziemstwa oszacowane na 32,490 Tal. 24 Sgr.' mają być dnia 17. Czerwca r. 1845. przed południem o godzinie 10(ej w miejscu zwykłych posiedzeń sądowych sprzedane. Taxa wraz z wykazem hipotecznym i warunkami przejrzane być mogą w właściwe in biurze Sądu naszego.

Współwłaściciele i resp. wierzyciele realni Z pobytu niewiadomi, jako to: a. Józef Wincenty Prettwitz, b. Ludwik Adam Prettwitz, C. Helena z Kijowskich Prettwilzowa T. ślubu Bieńkowska i Teodor Prettwitz małżonek JeJ, oraz d. Wawrzyn Kąsinowski, zapozywają się na takowy publicznie. Poznań, dnia 6. Listopada 1844.

SPRZEDAŻ KO MECZ NA.

Sąd Ziem s ko-miejski w Poznaniu, dnia 25. Stycznia 1845. Statek do Jana Zehagen majstra cegieł i małżonki jego należący, na rzekę Odrę zbudowany, który policyjnie Nr. 820 , podług listy poborowej zaś znakiem VI. Nr. 35. oznaczony i na 250. Talarów oceniony jest, będzie z naleźącem do niego czółnem ręcznem na 3. Talary ocenionem, w terminie na dzień 11. Marca 1845. godzinę listą przed południem wyznaczonym, w Izbie naszej sądowej publicznie przedany. Taxe i warunki kupna w Registraturze przejrzeć można.

ZAPOZEW EDYKTALNY.

Nad pozostałością zmarłego tu J a n a G willi el ma Edwarda Holzheimer Radzcy Rejencyjnego i ekonomicznego, na dniu 25. Kwietnia 1844 r., otworzono dziś process spadkowolikwidacyiny. - Termin do podania wszystkich pretensyj wyznaczony, przypada n a dzień 13. Czerwca 1845. godzinę IOtą przed południem w łubie stron tutejszego Sądu przed Assessoren! Sądu wyższego Crousaz.

Kto się w terminie tym nie zgłosi, zostanie xa utrącającego prawo pierwszeństwa jakieby miał uznany, i z pretensyą swoją li do tego odesłany, coby się po zaspokojeniu zgłoszonych wierzycieli pozostało. Poznań, dnia 18. Lutego 1845.

Król. Sąd Ziemsko - miejski.

.Nieruchomość Karpiogród zwana, w tutejsze'm mieście na St. Marcinie przy ulicy Młyńskiej pod hipotecznym Numerem 161. położoua, J o. Xiecia Michała Radziwiłła własna, składająca się z dworku massiv murowanego, z stajni i wozowni, niemniej z obszernego placu, na którym przynajmniej trzy nowe zabudowania wygodnie postawione być mogą, jest do sprzedania z wolnej ręki Życzący sobie tę nieruchomość nabyć, raczy się zgłosić do Pana Wincentego Hermanowskiego, mającego upoważnienie do sprzedaży, mieszkającego w hotelu Hamburgskim naGarbarach. Dokumente wykazujące własność tej nieruchomości w KanCellaryi Radzcy sprawiedliwości Pigłosiewicza przedłożone być mogą. Poznań, dnia 25. Lutego 1845.

Aukcya wina Węgierskiego, Szampańskiego it. d.

W poniedziałek dnia 10. i we wtorek dnia 11. Marca przed południem od godziny IOtej a z południa od godziny 3cićj w lokalu aukcyjnym przy placu Sapieżyńskim Nr. 2., kilka set butelek dobrego, słodkiego i wytrawnego prawdziwego wina Węgierskiego, jako też słodki maślacz i partya prawdziwego wina Szampańskiego po 6 -12 butelek, jako też 20 tuzinów łlaszeczek prawdziwej Kolońskićj wódki, tudzież artya Hamburskich cygarów, przez publiczną! licytację za gotowe pieniądze sprzedawane będą. Anschiitz, Kapitan i Król. Aukcyonator.

Murs giełdy fterlińskiej.

Sto- JSa pr. kurant Dnia 4. Marca 1845. pa papie- gotoprO. rami. wizną

Obligi długu skarbowego Obligi premiów handlu niorsk.

Obligi Marchii Elekt, i N owej Obligi miasta Berlina » » Gdańska w T.

Listy zastawne Pruss. Zachód.

» » W. XPoziiausk » » dito » Pruss. Wschód.

» »Pomorskie.

March. E1ek.iN.

» > Szląskie. . . .

Frydrychsdory .

Inne monety złote po 5 tal.

Discouto.

Akcje Drogi ici. BerI. - Poczdamskiej Obligi upierw. Berl.-Poczdams.

Drogi żel. Magd.-Lipskiej . .

Obligi upierw. Magd. - Lipskie.

Drogi iel. JJerl.-Anhaltskiej Obligi upierw. Berl.-Anhallskie Drogi ici. Dyssel. F1berfe1d.

Obligi upierw. Dyssel.-Mberf.

Drogi iel. Beńskiej Obligi upierw. Keńskie . . . .

Drogi od rządu garantowane.

Drogi ici. Berliiisko- Frankt'ort.

Obligi upierw. BerI. - Frankfort.

» iel. Górno - Szląskićj .

» dito Lit. B. .

· Bert -Sstcz. Lit. A. i B.

« » Magde b. - Ha1berst Dr. żel. Wroel.-Szwidn -Frcib.

Obligi upierw. Wroc. Szw.-Fr.

Dr. żel. Honu- Ko1ouskiej . .. I

94i 99! 48 1041.

98 II{ 1004 1004

99} 94 99 i 99£ 984.

974.

3' ,

3' , 3' ,

994.

13 T V DA 3* 4i 1034 153* J02 105 r021 106 984 991 Ę 5 4 5 4 Ir 5 4 4

I25J 116 136 114 1194; 4 4 5 I 1424 1 -