JI»'. 197. w Poniedziałek

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1845.08.25 Nr197

· · >« S "

N akładem Drukarni Nadwornej W. Deckera i Spółki.

WIAmMffiJ KRATOWE

Wypadki w Lipsku. (Ciąg dalszy.) - Teraz dopiero wzburzenie doszło do najwyższego stopnia. Lud bezbronny rozbiegł się, i począł się zbroić w co kto mógł, studencia uniwersytetu wyłamali drzwi do sali, gdzie były zamknięte ich rapiery i hibery, i gwardya komunalna stanęła pod bronią. Przywrócenie spokojności i wstrzymanie grożącego rozruchu było dziełem tak gwardyi jak gorliwości studentów i kilku znakomitych obywateli, którzy lud wszędzie powstrzymywali. Kompanie strzelców ustąpiły za miasto i @barykadowały się, nie śmiejąc wrócić do koszar, a bezpieczeństwo hotelu pruskiego wzięła gwardya komunalna na siebie. Około godziny trzeciej w nocy ustał rozruch, lud się rozszedł do domów a książę eskortowany przez gwardya nie bez głośnych pogróżek ruszył extrapoezta do Drezna dokąd przybył dopiero wieczorem, omijając kolej żelazną, dotąd wciąż jeszcze massy gromadziły się. W nocy napadnięto mieszkanie oficera, który kazał dać ognia, ale gdy tylko znaleziono jego żonę i dzieci, nie wzięto żadnej pomsty. Do Drezna przyszła wiadomość o tych wypadkach nazajutrz zrana koleją żelazną i lotem błyskawicy rozeszła się po stolicy. Król był w Piinitz, zebrał natychmiast radę ministrów, w skutek czego natychmiast koleją żelazną minister spraw wewnętrznych Falkenstein udał się do Drezna, a wojsko konsignowane zostało w koszarach, aby każdej chwili ruszyć mogło wagonami do Lipska. Król zjechał do Drezna i nazajutrz w p o l li d n ; c d a l p o s h ] c h a n i e d taCli z Lipska przybyłej z sześciu osób złożonej, na U{ c z d e D a m hI n fi i a.

sta Dr. Gross. Wnioski ułożone zostały poprzednio w Lipsku. Zgromadzona rada reprezentantów miasta w połączeniu z magistratem, uczuła potrzebę siln< demonstracyi na drodze konstytucyjnej, przyjęła doradcze glosy obywateli i studentów i przez deputacyą między innemi żądała od monarchy 1) usunięcia wojska liniowego .z Lipska; 2) oddania bezpieczeństwa miasta gwardyi komunalnej i studentom; 3) surowego i bezwzględnego wymiaru sprawiedliwości jako zadosyćuczynienic mieszkańcom Lipska. Wnioski te przełożone zostały radzie ministrów i zdaje się, że na trzy powyższe

IWE U WSI.

Powic.V z życia dzisiejszego.

(Vokończenie- ) Karabin (rafii raz przecie.

flie żeni się z panną Karoliną. Spodziewałam się lego, uważałam bowiem na balu, że daremne były zabieg' jenerałówny. Zapewne dziś do nas przyjedzie, bo nam przyrzekł . Po a pje z się, fe ie bar zo. lu.b i . dolrz.yinywa słowa danego 1fio nIe żenI *. J" ™ g AnIelą, nIC zenI SIę z J eneralowną, ale M u e przyjedzie doda «-ustaw z szyderczym uśmiechem, bo już wyjechał "GO LW% d1i a lamia.<l- a ,d'fq ]ałfa ft gf łłł8 : Jakaż przyczyna, IIi rozerwał z tą ną Anielą? Co . Ua «ego?, w.eleby było ni' . Ilan1iie lDloże lo lepiej wiedzą @emnle: I\lv? my zaś?, my nic nie wiemy.

. e' rozumiem zkąd panu Gustawowi przyszło to na myśl., cóż mHIE H9 lEg8... ., , , I mnie nic do tego, a przecież pokazało sic> gdym pomówił z hrabią Eugeniuszem, że mimowolnie grałem i ja w lej komedji dla niektórych, a może (ragedyi dla biednego serca opuszczonej. Marszalkówny pospuszczały oczy, jak gdyby dwóch zrachować nie umiały. Nic was nie rozumiem; gadajcie jaśniej.

J ednem słowem konIradans zabił miłość Eugeniusza.

Kontrndans? cóź ty pleciesz Gustawie!.,duia 25. Sierpnia 1845.

II{

Redaktor odpowiedzialny: Dr. J. Rymarkiewie%.

punkta zezwolono, albowiem bataliony liniowych strzelców odkomenderowane zostały z Lipska, a po ulicach «,-iasta widać uwijających się studentów w przepaskach kolorowych i z hiberami u boku. Komu zaś poruczone będzie śledztwo, nie wiadomo. Deputacyą za powrotem swoim doniosła obywatelom Lipska, iż król aż do łez był poruszony i oświadczył: że te smutne wypadki należeć będą do gorzkich doświadczeń jego życia, że go to boli, iż takowe wydarzyć się mogły w Saxonii, a mianowicie w Lipsku, ile, że sobie dać może to świadectwo, jak i on, i familia jego królewska, zawsze tylko dobro ludu mieli na ctlu, i tego obowiązku nigdy nie złamali; że go to więc boleć musi, iż w adresach, które odbiera, wyrażone są oraz zdania i wnioski, Uwłaczające temu zaufaniu, na jakie sobie zasłużył. Tego samego wieczora dnia 14. Sierpnia wiele tysięcy obywateli, między nimi także studencia, zebrało się do sali strzeleckiej, i obradowano nad bieżącemi wypadkami. Oburzenie powstało przeciwko redakcyi gazety rządowej Lipskiej,-która o tein co zaszło, z umysłu fałszywe dała sprawozdanie. Uchwalono zaprotestować przeciw tej relacyi, jako przeciw »gmatwaninie najpodstępniejszych kłamstw.« W skutek tego, nazajutrz główny redaktor pomienionćj gazety professor Dr. Hasse podał się do dymissyi. Głównym mówcą tego wieczora był Blum literat, zwrócił głównie uwagę słuchaczów na obchód pogrzebowy, ofiar poległych, który się miał nazajutrz dnia 15. odbyć. Wyznaczono deputacyą, która w połączeniu z radą. miejską miała wydać program tego smutnego obchodu. Osobaa deputacyą wysłaną została do komendantury wojska liniowego Z wnioskiem, aby dnia tego żaden żołnierz na ulicy się nie pokazał. (Dok. nast.)

B e r l i n , d. 13. Sierpnia. - Rozporządzeniem ministeryamćm z dnia 28. Lipca zakazano surowo tutejszym cenzorom, przepuszczać artykuły tyczące sie religii jakiegokolwiek wyznania, w tych pismach czasowych, którym wyraźnie nie dano pozwolenia do roztrząsania wątpliwych i czasowych kwestyi religijnych. Berlin.- GazetaTrewirska donosiła niedawno temu, że znaczna liczba niemieckich robotników udała się z Paryża do północnej Ameryki, w celu

Nie inaczej., biedna Aniela Bóg widzi, jakim sposobem wlazła w len nieszczęśliwy kontradans na balu, którego nie umie zapewne, i tańczyła szkaradnie; Eugeniusz przy najlepszych serca zaletach boi się śmieszności, a dziś w świecie trzeba umieć konIradansa koniecznie; dziś zgrabność powierzchowna przed wszystkiein. .. Gdym się o całej rzeczy dowiedział, starałem się o ile mocy przerobić Eugeniusza, ale... znalazły się przyjaciółki, które wylłumaczyły Anieli, że on umyślnie wysławił ją na śmieszność dla dogodzenia jenerałównie, i właśnie gd)in rozmawiał o tein z Eugeniuszem nadszedł bilecik od Anieli i jeduem słowem związek, z którego można było rokować szczęście obojgu;\. rozerwany na zawsze. No proszę.. a to pięknie... Anielka pisywała do niego.

Cóż w lem złego moje panny; pisać wolno, ale fałsze rozsiewać dla własnych widoków... o! to nie jest drooa dostania mężów. Umilkli wszyscy na chwilę, bo się bab by pan Ksawery, który był nielitościwy czasem, nie wyciął większej jeszcze kapituły, Najwięcej stracił na tćm uprzedzony Eugeniusz, ciągnął dalej p. Ksawery; bo Aniela zlolo nic dziewczyna, prawdziwy anioł, a jakiegoż można się spodziewać szczęścia z człowiekiem, który stawianie nóg takie lub owakie przenosi nad serce. Niechże sobie tańczy konIradausa za granicą; na starość, jeżeli mu dobrze dogryzie jaka salonowa baletniczka, z którą będzie musiał wybijać takt małżeński, westchnie on nie raz za Anielką, klóra zapewne nie zuajdzie się w towarzystwie, jak panie moj e, ale za to ręczę, że z niej żona a matka będzie... a to moje panie przed wszystkie m idzie... i lepiej się stało!.. Wiesz co Gustawie, to dla ciebie żona! Zarumienił się Gustaw, a pan Seweryn przycupnął, bojąc się, by ta myśl pana Ksawerego nie trafiła do jego dobrze zapiętej kieszeui. ściła część ich Paryż, i poszła do Ameryki, aby się przygotować na przyjęcie znaczniejszej liczby robotników, a w ciągu tego lata, nie rachując w to dzieci, 16 O robotników z Paryża udało się za nimi. Ze względu na liczne wychodztwo z Niemiec nie przypisywalibyśmy tym wędrówkom wielkiego znaczenia, gdyby też nic odznaczały się od innych duchem assocyacyi, jaki je znamionuje. Mieliśmy przypadkowo sposobność dowiedzieć się o zasadach, do których się nowe te osady przyznają, i podług których zamyślają urządzić wzajemne stosunki, i udzielamy ich czytelnikom naszym. Prospekt następujący ma tytuł: »Cel i główne zasady Nowych Niemiec i tymczasowe warunki przyjmowania nowych członków« Celem ma być: »utworzenie osady składającej się z robotników, która ma wprowadzić w praktykę system wspólności, i w ten sposób tak pod moralnym jak pod fizycznym względem przysłużyć się ludzkości.» Z głównych zasad tćj społeczności następujące przedewszystkiem zasługują na wzmiankę: »T owarzystwo zaspakaja potrzeby każdego z członków, tak fizyczne jak i duchowe, a w ogólności zapewnia ono wszelkie korzyści i przyjemności, na jakie wystarczą środki nowych Niemiec. Za to obowiązany każdy członek przyczyniać się w miarę sił swych duchowych i fizycznych do utrzymania wzrostu i postępu nowych Niemiec. Ponieważ nic nie stoi na przeszkodzie połączeniu się dwóch osób, które mają do siebie wzajemne przywiązanie, tajemne miłostki nie mogą być cierpiane. N owe Niemcy nic uznawają za godziwe, aby kobieta była poddaną mężowi, ponieważ każda osoba jest samodzielnym członkiem N owych Niemiec, i jako taka winna być uważaną. Ponieważ N owe Niemcy nie chcą mieć w swćm gronie osób nieszczęśliwych, wolno przeto stadłu niezgodnych temperamentów i usposobienia, a których spokój domowy mógłby być dla tego goryczą zatruty, przytoczywszy dostateczne przyczyny, za poprzedniem zezwoleniem towarzystwa, rozłączyć się x sobą. Pomiędzy warunkami do przyjęcia na członka, następujące wymieniamy: Każdy członek musi być zaopatrzony z własnych funduszów w pieniądze do podróży, które z Paryża wynoszą około 70 talarów. Każdy jest nieograniczonym panem swych pieniędzy, aż do złożenia po przybyciu do Nowych Niemiec słowa honoru, że będzie członkiem, i że oddaje swój zapas do rozrządzenia towarzystwu. Członkowi, któremuby przykro albo żal było, należeć do N owych Niemiec, summa do towarzystwa wniesiona, zostanie wydana. Do tego czasu niektóre tylko główne zasady spisano, na które każdy, mający chęć należeć do towarzystwa, zgodzić się musi; urządzenie się i uporządkowanie wzajemnych stosunków zostawiają robotnicy doświadczeniu, mniemając, ze dopiero przybywszy na miejsce i rozpatrzywszy się lepiej, (czego w Europie nie można było uczynić) da się coś pewnego i stanowczego w tym względzie postanowić. Dalej żądają od każdego, chcącego być członkiem towarzystwa, aby był nieskażonego charakteru> aby z zaufaniem i odwagą przystąpił do wykonania tego przedsięwzięcia, aby nie cierpiał na jaką chorobę zaraźliwą albo dziedziczną, i aby nie był starszym nad 45 lat. Kto nie zna jeszcze żadnego zatrudnię nia, przez jakieby mógł być użytecznym osadzie, ten winien się tak długo poświęcać ogólnym zatrudnieniom, jako to: nauce, rolnictwu, chodowaniu bydła, myśliwstwu i rybołóstwu, aż się którego z nich wyuczy. Dalej obowiązany każdy, chcący być członkiem N owych Niemiec, znać język niemiecki, chociażby nawet z innego pochodził narodu. Religia będzie w N owych Niemczech historycznie uważana, nie będzie tam dla tego ani księży, ani kościołów ani nabożeństwa, ale wychowanie i nauka za to ma być skierowana ku rozwijaniu i kształceniu każdemu wrodzonych zdolności. Już teraz nawet posiada osada znaczny księgozbiór. N owe Niemcy leżą pod

Dosyć już o tein mowy było dobrodziejko moja; ja mam dla was coś nowego... proszono mnie bym rozdała bilety na piknik. N a piknik! wszyscy i wszystkie krzyknęli głośno i wesoło.

Tak jest, na ostatni wtorek! bilet dobrodziejko moja po dwa dukaty.

I owszem! i owszem! okrzyk się powtórzył.

A tymczasem na boku kolo okna musiało coś zajść czułego między Gustawem a panem Ksawerym, bo go Gustaw ze Izami prawie w oczach, x wyrazem uszanowania na twarzy pocałował przy wszystkich w rękę. Nikt na to nie uważał, tylko starościanka musiała zrozumieć przeczuciem dobrego serca, o co idzie, i zwilżone oczy odwróciła od wesołej zgrai, a długo niemi spoczęła na twarzy rozpromienionej wyższem uczuciem pana Ksawerego, który w tej chwili przywołał do siebie pana Seweryna. A to doskonale, ma chere amie! w niedzielę u nas, w poniedziałek u starościny, a we wtorek piknik. C'cst charmant, kochana mamo! będziemy się bawić doskonale.

J ak to będzie przyjemnie! Dawno nie było tak wesoło, jak tego roku.

Dobrodziejko moja, bierzmy się do składki., po dwa dukaciki.

Dawajmy! dawajmy!.. To wcale nie wiele.

Dwa dukaciki! proszę asindzki; to zapewne nie wiele, ale i ja mam dla was ładną składkę. Mówiliście tylko co, że wasze bale nudne na wsi, obmawialiście się należycie; tam był ścisk, swąd, tam kapusta, tu fajka, tam zimno, tu nie dobrze, a teraz chce się wam znowu balów. Ja nie przymawiając nikomu sam jestem waszego zdania, że takie bale proszone i wystawne na wsi nic nie warte; jechać o mil kilka, marznąć cały dzień, przyjechać do zimnej i dymnej kwatery, ubierać się na bal, kiedy człowiekowi głowa do poduszki się skłania, czekać na obiad, który oczywiście szlachecki kucharz nie tak prędko zwarzyć moie - to nie

43 stopniem północnej ezerokości nad jeziorem Costonany i rzeką Fox, niedaleko miasta Milwaukie i stacyi pocztowej Freistadt, i zajęły Wisconsin, hrabstwo Jefferson pomiędzy jeziorem Michigan a rzeką Misissipi. Położenie ma być bardzo pomyślne. Niezbyt gęste bory ułatwiają uprawę: klimat nadzwyczajnie zdrowy, podobny do klimatu Franc vi i środkowych Niemiec, ale bez porównania czystszy i weselszy. Okolica wydaje owoce obudwóch wyż wzmienionych krajów. Rola dotąd zakupiona zajmuje 32 O O mórg, morga po 8 złt. polsko Osadę tę założono w Czerwcu zeszłego roku, a chociaż wolno, przecież na pewnych zasadach postępują założyciele. Dom mieszkalny z oborami, woły, krowy i cielęta w dostatecznej mają liczbie, a 10 mórg roli już w kulturze. O rolnictwo i chodowanie bydła o tyle tylko się starają, aby własne opędzić potrzeby, główną rzeczą będą rzemiosła i fabryki, których wyroby znaczny niezawodnie będą miały odchód do sąsiednich miast i okolic. K ról e w i e c 12. Sierpnia. - Zgromadzenia nasze obywatelskie wzięły już koniec: Uległy one niestety następstwom środków naszej policyi, i nie mamy wielkiej nadziei, aby ministeryum zmienić miało swój surowy zakaz i powołało je znowu do życia. Kiedy się niedostatecznem okazało pierwsze napdmnienie, rozciągnięto je na ogół, ale i to nic nie skutkowało. - W pierwszy poniedziałek po zakazie wystąpiło dwóch mówców: Walesrode i N agel, a zgromadzenie złożyło z góry zaraz 100 talarów, jako karę, jakiej za wystąpienie ulegli mówcy. Zakaz pierwszy w skutek tego odmieniono, aby odtąd każdego, któryby się ważył występować z mową w B6ttchersh6fchen, natychmiast aresztować. Łatwo było można przewidzieć, źc podobne aresztowanie napotkać może na gwałtowny opór i stać się pobudką do wielkiego zaburzenia; postanowiono dla tego, aby zaprzestać występować z mowami, i utrzymać w ten sposób w zgromadzeniach dawną dozwoloną barwę. Lud prawda zawiedziony w swych nadziejach okazywał nieukontentowanic, ale pomimo to, jakeśmy już dawniej donosili, w największym porządku wrócił do miasta i udał się przed mieszkania pp. Walesrode, Heinricha, Dra. Jacoby i Balio, wynurzając w głośnych okrzykach swe przywiązanie i szacunek dla nich, i śpiewając piosnki obywatelskie. - Chociaż tłum ten liczny był bez dowódcy, i chociaż nie widać było ani jednego policyanta, najmniejsze nie zaszły nieporozumienia ani gwałty, a kłótnią, która powstała później w piwnicy w skutek nieostrożnego wmieszania się kilku polieyantów, jeden z obywatelów sam zdołał załatwić, co dowodzi jasno, że chociaż przez krótki tylko czas istnienia, potrafiły jednakże te zgromadzenia wielce wpłynąć na ukształcenie swych członków. Ruchy reakcyjne, które zamierzało wywołać kilku z tutejszych obywateli, zostały bez najmniejszego wpływu, częścią dla niezgrabności obranych ku temu środków, częścią dla niepopularności tych, którzy się narzucili na przewódców. Podobnie bezskutecznemi okazały się usiłowania, wprowadzenia przyjazniejszych jak dotąd stosunków pomiędzy wojskiem a obywatelami. Przyczyny tych rozsterek nie zdoła usunąć powierzchowne zbliżenie się, do jakiego okazali się gotowymi wojskowi; datują one się z dawniejszych czasów. Tutejsza resursa obywatelska, której chciano ustąpić na letnie koncerta ogrodu Borka, dotąd do resursy wojskowych należącego, wolała obrać na ten cel ogród prywatny, a inne towarzystwo pod nazwą »związek mający na celu zabawę« i składające się z rzemieślników i urzędników niższego stopnia, miewało koncerta w pozwolonym sobie ogrodzie, i zaprosiło na nie znaczną liczbę wojskowych, którzy pomimo to nie raczyli przecież, jakby się było można spodziewać, i jak im wypadało, zaprosić przynajmniej przełożonych tego towarzystwa na zabawę, którą na dniu 3.1. m. wyprawiali, co dotknęło bardzo członków towarzystwa. I uroczystość na cześć dawnych wojefco

wesoło!: a potem za chwilę zabawy pokutować dlus»"l'- Pf;7-eknrjamito nie milo!; a potem za dobre chęci być obmówionym, szarpanym plotkami, to nie pięknie!. Dajcie tego roku pokój balom wszelkim, a nalomiast złóżcie się tu ze mną na tych nieszczęśliwych, którzy się u nas w kraju popalili. Mielibyście serce tańczyć, kiedy lam plączą: hulać, kiedy współbracia marzną moie w nędzy j płodzieL.- Wy macie dobre Eerca!: czasem was jaki szatan gdyby wąż Adamowy ukąsi, ale wnet wracacie do dawnvch z krwią wyssanych uczuć. Dajcie pokój balom, a zamiast pikniku sprawcie za wasze dwa dukaty ciepłą odzież biednym, za ło ja po wielkiej nocy, da pan Bóg doczekać, tu przycisnął Gustawa do serca - może was na wiosenną zabawę innego rodzaju zaproszę do siebie!... Milczenie nastało ogólne!... ale ro dalej się stało nie wiem! jeżeli się dowiem, nie omieszkam donieść jak najprędzej .

Ki e l c e, dn. 15 Sierpnia. W tych dniach pan Tymicniecki w fabryce Białogorjskićj, pod dozorem W. Prcalsrher, naczelnika zakładu tego, wykończywszy maszynę do żęcia zboża, własnego wynalazku, właśnie w dniu wczorajszym po razy dwa na polach wsi Czarnowa u W. "Wolskiego pod miastem Kielcami, odbywał z nią próby, w obliczu znakomitej liczby urzędników i obywateli". Zyto, na którem maszyny do świadczano, dosyć rzadkie i mietlicą przerosłe, dla braku lęgości i oporu nie było odpowiednie: pomimo tego wszakże, rezultat ziszczając wszelkie nadzieje najpomyślniejszym się okazał; maszyna bowiem z szybkością przebiegając zagony, zboże na nich najdokładniej poźęła, tak dobrze i nisko, jak ręką ludzką wykonać się nie da; garście składała równo i bez largauia, że zaraz z łatwością w snopy wiązane być mogło. tych stanów do siebie, i jak tutaj powszechnie utrzymują, nie ma najmniejszej nadziei do pojednania, zanim stan wojskowy nie zmieni dotychczasowego sposobu myślenia, nie przestanie się wyłączać, i nie będzie się zadawalniał powierzchownein tylko zbliżeniem się. - Zajmuje wszystkich obrót jaki Wziął proces pana Walesrode, który mu wytoczono za ogłoszone drukiem prelekcye jego- Posłano go do wyroku w drugiej instancyi do tutejszego trybunału, a Walesrodc przed podaniem obrony wniósł o wyłączenie prezydenta z kollcgium przy wyrokowaniu. Opiera on swój wniosek na tern, źe kanclerz W egner, przez dobrowolne przyjęcie obrony porucznika .Leuthold w sprawie znanego pojedynku, za nadto się okazał zwolennikiem pewnego stronnictwa politycznego, aby go można uważać za bezstronnego sędziego w sprawie politycznego przestępcy. Który sąd ma wyrokować w drugiej instancyi, rozstrzygnie w obecnym przypadku minister sprawiedliwości; trybunał oświadczył wszakże, że jeżeliby tutaj miano wyrokować, natenczas bez wątpienia kanclerz W egner, nie będzie mógł mieć udziału przy wyrokowani«. Walesrode udał się do ministeryum sprawiedliWOSCl, tłumacząc się, że bynajmniej nie było jego zamiarem, wnosić o Wyłączenie całego sądu, że owszem życzy sobie, aby sprawę jego tutejszemu sądowi oddano do zawyrokowania, i że wniosek jego zawierał tylko prośbę o wyłączenie prezydenta. N a odpowiedź czeka jeszcze dotąd.

WIADOMOŚCI ZAGRAMCZNE.

Fran cya.

P a ryż, d. 16. Sierpnia. - Książe i księżna N emours udali się pod dn. 12. t. m. na wielki przegląd o 8. godzinie z Bordeaux do St. Medard, a ztamtąd do Chateau de Belfort, głównej kwatery księcia Anmale. Po śniadaniu wyjechali na koniach oba książęta do obozu, przed nimi księżna N emours w pojeździe. Całe wojsko 12, O O O było w dwa szyki wojenne ustawione, przed frontem przejechali książęta, a potem nastąpiło defilowanie. Mimo nadzwyczajnego upału i powtarzającego się deszczu, mnóstwo niezliczone widzów się zgromadziło. Naliczono w St. Medard przejeżdżających pojazdów przeszło 12, O O O. Wieczorem wrócili książęta do Bordeaux.. Powiadają, że podróż księcia N emours do Hiszpanii zostaje w styczności z zaprojektowanćm małżeństwem Infantki L u d w i k i F e r n a n d y z księciem Montpensier.

Salvandego mowa przy rozdzielaniu nagród w S o rb o n i e obrachowaną była szczególniej na zwalczenie dążności w projektach M i c h e l c ta i Edgara Quineta i napomnienie młodzieży do religijności, porządku i posłuszeństwa. U czniów uwagę zwracał, iź w czasie obecnym, gdzie tyle zachodzi ważnych pytań, spór o naukę przewyższa wszystkie inne pytania. Wszystkie stronnictwa, mówi minister, pochwyciły za to pytanie, wszystkie publiczne władze nad nićm rozprawiały. Ponieważ wychowanie ducha i duszy ze sobą graniczą, a zatem lata dziecinne i młodzieńcze pochwyciły stronnictwa za przedmiot swój w imienia przyszłości człowieka, budując na tern swe prawa i panowanie. Już Napoleon postawił te zagadnienia przed laty czterdziestu, rozwiązał je, jak zwykle we wszystkich rzeczach czynił, naprzód ugruntował siłę potrzebną do wszystkiego, a pozostawił następnym pokoleniom przydanie swoim pomysłom wolności. To zadanie nam się dostało w podziale. Potem rozwodzi się obszernie nad naukami w uniwersytecie, jak powinny być kierowane według potrzeb naszego czasu. Publiczna nauka, mówi dalej minister, gotuje wam przyszłość waszą. Tam · uczycie się równości, życia w społeczności, przyzwyczajacie się do robót,

, o skończonej próbie obecni ziemianie najlepiej mogący ocenić praktyczną »żyteczność wynalazku, który stwarzając w rolnictwie nową siłę, Iiajl)ickn,et_e jln gospodarstwa krajowego rokoju nadzieje, przejęci podziwem i wdzięcznością, ziomkowi wynalazcy powszechne składali podziękowania. Rozrzewniający zarazem był widok, jak lud wiejski także zdrowym rozsądki«.", j poc7rfvvein sercem przeczuwając dobrodziejstwa, jakie spłyną na niego z wynalazku lego, i pragnąc okazać, źe zarówno czuĆ i wdzięcznym być umie, wyprawił od siebie z wiejskich dziewic deputacie, a (e wieńcem żaiwiarsk*im szanowną głowę wynalazcy okryły: był lo hołd szczery i n.ezmyśl ony jak 6cccece lIliI H _a8aeg 6 serca," ale głęboko do duszy przemówił. o

Ż e ni ć al b o nie żenić" się ? Niedawno szukał kłoś, - pcwne'i niemieckiej gazecie, doświadczonego człowieka, klóryby mu umiał doradzić ożenienie. Takiź sam doradzca przydałby się był owemu młodemu hrabiemu M., o którym śmieszne zdarzenie 'opowiadają. Ten młody, majętny i dość lubiony panicz, żył sobie bardzo szczęśliwie; jadł, pił, jeździł polował - słowem byłto bardzo do rzeczy panicz, czvli jak u nas 'powszechnie z francuzka mówią: «był bardzo dobrze« (ii etait fon bic-n) Czasami tylko uczuwał jakąś tęsknotę, rad był mieć młodą, ładną, bogatą, kochającą żonę, lecz zawsze czemuś osobliwszy lęk go zbierał, ile r a Z Y O zawarciu ślubu pomyślał. Mimo to jednak zakochał się raz przecie w córce jednego ze swoich przyjaciół i sąsiadów, bardzo posaźnej i rozsądnej panience. A ponieważ ze wszech względów party ja obustronnie dogodną się zdawała, przeto postanowił pan hrabia stale i nieodzownie, zabrać się do stanu małżeńskiego. Kilka razy jeździł z gotowem oświadczeniem się rodzicom, ale w stanowczej chwili

do uszanowania prawa i posłuszeństwa. Aby zostać wiernym zasadzie życia, należy nauczyć się samemu sobie panować. Trudno nauczyć się tego panowania nad sobą. Znajdziecie je nieodzownem w każdej chwili waszego życia, ono jest potrzcbnćm samej władzy państwa, samej wolności, każdemu obywatelowi. Nasi ojcowie, synowie innego rządu, nie znali się na takich przymiotach, nie panowali swym namiętnościom w czasie rewolucyi i w Czasie wojen zaborczych, dla tego ich ręka boska dwa razy dotknęła. My jesteśmy szczęśliwsi doświadczeniem ich i własnćm nauczeni. Widzicie sami wypadki przed oczyma. Wszędze teraz bezpieczeństwo, praca, bogactwo, cuda rozmaitego rodzaju, a świat pozdrawia ów pokój, w którym Francya ma przywilej odzywania się od lat blisko dwudziestu hukiem armat na całym świecie, wGrecyi, Belgii, na brzegach Mexyku, oceanu atlantyckiego, na morzu Sródziemnćm, na ziemi Afrykańskiej. Co Wasz kraj zdziałał, to macie utrzymać, dokonać. Trzynaste posiedzenie kongressu umiejętności we Francy!, które ma swe prace w Renach d. 1. Września rozpocząć, będzie najświetniejszćm. Mnóstwo przybyło krajowch i zagranicznych uczonych w skutek wezwania komitetu trudniącego się organizacyą. W nadchodzącym tygodniu ma się odbyć rada gabinetowa w zamku Eu \ Guizot uda się na nią. Marszałek złożył swe wotum na ręce króla, spodziewają się jednak, iż przed przybyciem Bugeauda z Afryki nic stanowczego nie zostanie postanowionem. Commerce w artykule Algerien powiada: byłoby to wielką korzyścią dla naszej kolonii Afrykańskiej, aby Bugeaud po otrzymanym trzymiesięcznym urlopie nie wracał do Algieru. Chcąc jeszcze dobitniej nasze zdanie wypowiedzieć, dodajemy, iż miejsce jego nie powinno być obsadzonera wojskowym gubernatorem. Jeżeli nas zmuszają do obrony naszych posiadłości, wojna jednak nie jest wyłączną tam sprawą naszą. Posiadamy niezmierną ziemię, która tylko czeka na pracę, ziarno i kolonistów. Moźnaż to ręką zbrojną dokonać? Zapewne nie, Na naczelnika Algieru potrzeba męża stanu. Takich mężów posyła Anglia do Indyi mimo wojen tamże prowadzonych. Wybiera na to miejsce najzdatniejsze talenta administracyjne. Co się tycze koionizacyi, nie możemy pogardzać ich przykładem. Dla czego nic mamy stawić na czele rządu w Algierze jakiego męża, który odznacza się bystrością rozumu i wyższym poglądem na rzeczy? Drugiego nam potrzeba podboju w Algierze, przemysłowego i moralnego, a do tego in * nych nam potrzeba ludzi.

Anglia.

Stan rzeczy w OTaheiti może dla rządów Francji i Anglji być powo* dem nowych zawikłań. Francuzi na Oceanie Spokojnym twierdzą, źe wszystkie wyspy stanowiące gromadę wysp Towarzyskich uznały kiedyś władzę królowej Pomarć, a zatem należą do protektoratu francuzkiego. Misijonarze zaś angielscy i kupcy dowodzą, że wyspy te nigdy nie zależały od królowej Pomarć, że niemi rządzili tylko naczelnicy osobni, którzy wcale nic do czynienia z Francuzami nie mieli. Zaprawdę, smutna to rzecz, że Francuzi tak chciwie zabierają te wyspy, znane zaledwie od kilku jcograficznych wydziałów i nielicznych okrętów, na połów wielorybów wypływa jących, i wytępiają krajowców tamecznych. Nie ma żadnego rozsądnego powodu, żadnego pozoru nawet do wdzierania sie wprawa i niezależność tych biednych ludzi, i niezawodnie admirał Seymour przyzna Im słuszność, gdy praw swoich bronić będą. Na nieszczęście obeeność współzawodniczących Hag na tych wodach i draźliwość naczelników dowodzących, zagraża pokojowi powszechnemu. _______zaszła zawsze jakaś przeszkoda - a tak odwlekała się cała sprawa od dnia do dnia, ba, nawet od miesiąca do miesiąca. N areszcie zniecierpliwiła się już matka panny, i wziąwszy jednego razu niezdecydowanego panicza na ustęp, zażądała aby natychmiast oświadczył, czy się chce, czy nic chce żenić, Przyciśniemy kawaler był w wielkim kłopocie, bo jakże lu się oświadczyć, gdy tyle różnych wątpliwości głowę zawraca. Wyprosił sobie więc 24 godzin namysłu, a w końcu zdał się na wolę Bożą. N apisał dwa listy, jeden proszący o rękę panny, drugi przepraszający. Oba te listy wrzucił w kapelusz i użył następującego dowcipnego sposobu wybrania sobie losu. »Szymonie,« - zawołał na służącego _ "osiodłaj sobie konia, weź jeden z tych lislów co lezą w kapeluszu i zawieź go do pana podkomorzego.« - »Który pan hrabia każe?« - »Który chcesz, wszystko jedno« Służący wziął jeden i pojechał.

Pan hrabia wziął drugi, i nie spojrzawszy nań, spalił go. Pan podkomorzy mieszkał o kilka mil, a zatem mogła odpowiedź dopiero nazajutrz przybyć. Czyż to więc nie jest ciekawe, nawet drażliwe położenie, niewiedzieć tak długo, czy człowiek ożeniony, czy nieożeniony? Żaden najdrastyczniejszy melodramat francuzki nie dorówna swojem wrażeniem skuteczności lak dowcipnego postanowienia. - Lecz młody panicz urodził się, jaklo mówią w czepku. Służący przywiózł mu odpowiedź przyjmującą jego prośbę o rękę panny - a tak został hrabia M. w kilku tygodniach naj szczęśliwszym małżonkiem.

Dziennika mód paryskich pod redakcyją Tomasza Kulczyc ki e g o, wyszedł N o. 17. f zawiera, prócz mód, następujące artykuły: 1) Dwa obrazy z życia, przez Innocentę z P* P*. 2) Z melodi; hebrajskich Kornela Ujejskiego: Jubal. 3) Marcin Chuzzlewit, kilka rysów Ameryki i jej mieszkańców. Ciąg dalszy.

B r u k s e l a, d. 15. Sierpnia. - Independance zanosi cztery skargi na plS mie, na przeciw usiłowaniom w szpitalach stolicy do prozelytyzmu. We Flandryi zaczęły ustawać ręczne tkania, kiedy szkoły tego rodzaju w roku zeszłym zupełnie ustały. Teraz należy dziękować usiłowaniom księdza de Haerne, że założono na nowo szkoły tkacze w Courtray i we wielu innych miejscach, do których przeszło 15 O dzieci chodzi; dzieci niżej lat 12 zarabiają tam na dzień od 20 - 40 centimów. Chwalą bardzo usiłowania księdza Haerne i jego nowsze odkrycia. N a posiedzeuiu d. 7. t. m. wyznaczyło towarzystwo dla sztuk pięknych i umiejetnos'ci komitet specyalny, do wykrycia przyczyn zarazy między kartoflami panującej. Bardzo obawiają się tu o tegoroczne żniwo. Zyto tylko jest średnie, pszenica dobrze się udała, ale oba zboża są zagrożone deszczami. Większą obudzą obawę choroba kartofli, która zaczyna się od zwiędnienia liścia, a potćm samym udziela się kartoflom. Jedyną obroną jest w tym przypadku otrzymanie łecin, poczem nowe odrastają liście i owoc się rozrasta. Turcya.

K o n s t a n t y n o p e l, dn. 25. Lipca. Według wiadomości z Libanu z 13. b. ro. położenie tćj prowincji polepszyło się mocno. Oprócz zamordowania dwóch druzów i zburzenia kościoła w Metn, ponieważ druzowie mniemali, że morderstwo to przez Greków popełnionćm zostało, żadnych innych wypadków nie byliśmy tutaj świadkami. Chrześcjanie wrócili do swoich stron, pogorzelcy zaś zatrzymali się w Zahle i tam żyli z jałmużny

otrzymanej od swych współwyznawców: Kajmakan maronicki Emir Hay· dar, udał się Tiareszcie do Bejrutu, gdzie się już znajdował kajmakan druzyjski Emir Ahmend i wysłańcy okręgów mieszanych. Wedżibi Basza odbywał z niemi i z konsulami liczne konferencije, mające na celu ostateczne uspokojenie gór. Basza postępował z większą ostrożonością teraz i udało mu się pogod/.ić konsulów i maronitów, tak, że dziś wszyscy zaczęli się porozumiewać. Garnizony Libanu mają być powiększonemi przez pułki z Konstantynopola. Porta odpowiedziała, na mocne żądania pana Bourqueney, że szeik druzów oskarżony o zabicie księdza katolickiego, zostanie ukaranym, i że gotową jest udzielić wynadgrodzenic zniszczonym klasztarom, zostającym pod opieką Francj i, jednakże wprzód nakaże surowe śledztwo w tym względzie. Także pan Sturmer i pan Stratford Canning na stają na wypłacanie dawno przyrzeczonego wynadgrodzenia maronitoin i polecają najenergiczniejsze środki do uspokojenia gór. W dywanie podano projekt jeograficznego rozdziału Libanu, tak, by z jednej strony chrześcijanie z drugiej druzowie mieszkać mogli; rozdział dóbr wykonałaby wówczas konmiissija mieszana, a wychodźcom danoby wynadgrodzenia. * Wicie trudności stoi na przeszkodzie wykonaniu tego planu, a głównie przywiązanie górali do miejsc rodzinnych. Przed kilku dniami odbyła się rada porty, na której kilka ważnych postanowień w kwestji Libanu ułożono, ale treść ich nie jest jeszcze wiadomą. - Zaraza na bydło w Mołdawji i Besarabji, wielkie straty zrządziła.

Według urzędowych raportów w Mołdawji padło 100,000 a w Besarabji około 250, O O O sztuk bydła rogatego.

PUBLICANDUM.

Wybudowany most przez rzekę Wartę pod miastem O b o r n i k a m i zosta! pod driem łgo Sierpnia r. b otworzonym, i kouuinikająrym oddany, co niniejszein do powszechnej wiadomości podaję. Oborniki dnia ligo Sierpnia 1815.

K ról e w s k i B a d z c a z i c m i a ii sKi.

OBWIESZCZENIE.

"W nocy od 1. do 2. Lipca r. b. trafiło dwóch dozorców pogranicznych w obwodzie granicznym pomiędzy osadami M ora winem i JNlieleszówką w powiecie Oslrzeszowskim położonemi, na pewną ilość osób i 15 sztuk Świn pośrednich, 1 maciorę i 4. prosięta, klóre, gdy nieznajomi zaganiacze na zawołanie oflicyalistów zaraz opuścili i zbiegli, jako na domysł Z Polski przemycone, przyaresztowali inaslępliie za 54 Tał. 25 sgr. przez publiczną licytacyą N a Strzałkowie powiiilu Wrzesińskiego pod Eprzerlane zostały. / działem I U. liczbą 2. stoi Tal. 4362. dgr. 3. f. 6f.

Nieznajomi właściciele tychże świń wzywają A posagu ś.p. B ry g i t t Y z B o k o s o w s k i c h W ę - gię do udowodnienia prawa swego na zebraną s i e rs k iej. kwotę licytacyjną, stosownie do . 60 prawa Ktoby do tej iścizny i do tyczącego się docelnego karalnego z dnia 23. Stycznia 1838. r. wodu hipotecznego, mniemał mieć prawa, ze% lem nadmienieniem źe jeżeli się w przeciągu chce się <k> mnie, jako pełnomocnika dziedzi4. tygodni, od dnia ego rachując, w którym, ców, gfosić, in czej celem wymazania sądowne niniejsze obwieszczenie ostatni raz umieszczo- nastąpI w'ywoł nle.. . nćin zostanie w dzienniku regencyjnym, u Głó- Poznan, dnIa O. SIerpnIa J845. wnego U rzę d u celnego w Podzamczu nikt nie Jak o b Kra u t h o f er, rzecznik. zgłosi, summa wspouiuiona na rzecz skarbu obrachowaną zostanie. Poznań, dnia 14. Sierpnia 1815 r.

Prowincyaluy Dyrektor poborów.

w zastępstwie podp. Broekmeyer.

OBWIESZCZENIE.

Posiedzicieli następujących, w celu wymazania z księgi hipotecznej wypowiedzianych 4% jAJiśtów zastawnych: Nr.129/161. Bojanowo p Kościański na250Tal.

· 43/10,907. Kluczewo dito na 100 - · 72/10,333. dito dito na 25 - «88/10,349. dito dito na 25 · 89/10,350. dito dito na 25 - - 93/10,354. dito dito na 25 - - 15/5,495. S migiel dito na 500 « 58/4,647. dito dito na 50· 71/9,157. dito dito na 25 - «132/6,315. Radlin pow. Pleszewski na 100 - · wzywamy z odwołaniem się na ogłoszenie nasze z dnia 17. Stycznia 1845. r., aby te listy zastawne juź w roku 1840. publicznie wywołane, dotąd jednak niezłożone , z należącetni do nich kuponami w najbliższym terminie prowizyjnym t. j. w czasie od 4. do 16. Stycznia r. p. w kasie naszej deponowali i natomiast inne listy zastawne równ j wartości z kuponami odebrali; po uplynieniu bowiem tego terminu posiedziciele ich, z wyraźonem w tych listach zastawnych prawem hypoteki specyalne'j prekliidowani zostaną, listy te zastawne także we względzie tej hypoteki za nieistniejące uważane, w regestrze ziemskim jako i w księdze hypotecznej wymazane zostaną, złożone zaś w ich miejsce inne listy zastawne, pozostaną po potrąceniu wynikłych kosztów, na ich koszt i ryzyko w zachowaniu ziemstwa.

Poznań dnia 12. Sierpnia 1845.

Dyrekcya Jeneralna Ziemstwa.

"TTTŹATKOWO.

M" Meyer z domu Smith z Londynu, teraz w Poznaniu przy ulicy Fryderyk o w S K i ej p o d l i c z b ą "28. z a m i e s z kał a , ma honor donieść, że wracając w pierwszych dniach miesiąca Września r. b. z podróży do swoich krewnych, tu jak dawniej nauką języka angielskiego zamiłować się bedzie.

III Przy ulicy Magazynowej Nr. 127 $£ I I w mOJeJ nowo założonej dachówkami A ISg (cegielnia zawsze dostać można ża naj- v>1 łjsj pomierniejsze ceny szlamowane białe <1&1 p I dachówki, jako też cegły i gąsiory, tu- I j fcl dzież »lamowane cegły na piekarnie. 1$5 <A3> Poznań, dnia 15. Sierpnia 1845. < «<PI Karol E'linger, ceglarz. 5

Pizy ulicy Wodnej pod Nr. 28. jest bilard nadzwyczaj regularny, rok tylko jeden używany, za mierną cenę do sprzedania. l)ziś w oniedziałek dnia 25. Sier nia % vielki Roncert W Szelągu, wykonany przez S z war c e n b a c h s k ą kapelę z Berlina

Odbywają- podróż w celu dalszego praktykowania jako dentysta, było staraniem ino jem zaopatrzyć się we wszystkie jak najpraktyrziiicjsze środki uleczenia i utrzymania nadpsulyeh zębów przednich, szczególnie zaś srebrnej i złotej alinagauiii, służącej do wypełniania zębów, by wróciwszy i potrzebom Szanownej publiczności zadość uczynić. Lubo i dawniej w tym względzie, ile byłem w stanie, czyniłem, przecież teraz o wiele powiększony i polepszony mój attelier sprowadziwszy sobie, przy wielkim zapasie najlepszych i najnowszych zębów, dentystę z Berlina, który przez kilka lat u najznakomitszego dentysty nadwornego pracował. Tak więc Szanownej publiczności mogę zaręczyć, iż wszystkie operarye dentystyczne według metody Cara belli i inuych naj dawniejszych dentystów przedsięwzięte, przy jak najniższej cenie, będą ze wszyslkietn zadowolnia jącc. Wolff, Król. Pruski approbowany dentysta.

Poznań, przy ulicy WilhelmowskiejN r. 8.

obok poczty.

Handel mój towarami żclaznemi, sta Iowemi i lnosiężncmi łączę od dziś dnia z handlejn mojego ojca S. J . Au e rb ach a na Żydowskiej ulicy pod Nr. 1. · 2. Upraszając o dalsze zaszczycanie mię zaufaniem, dotąd doznawanem, wzywam Szanownych interessenlów najuniżeniej, aby dotychczasowe rachunki ze mną najpóźniej do St. Michała r. b uregulować raczyli. Poznań, dnia 25. Sierpnia 1845.

L. Auerbach, w Bynku starym Nr. 39.

Wanien kąpielnych tak do sprzedania, jak do najęcia zawsze dostać można u J. N. Szmalca, blachmistrza na ulicy Szerokiej N o. 21.

H urs giełdy JBerliiiskieJ.

Sto- ]I a nr. kurant.

Dnia 22. Sierpnia 1845. pa papie- K»IOprC\ rami. Wlzną

Obligi długu skarbowego .. Obligi premio w handlu luorsk.

Obligi Marchii Klckt. i N uwćj Obligi miasta lterlina . . . .

(xduliska W T. .

Listy zastawne Pniss. Zachód.

» W.XPoznaiisk.

· » dito · · Pruss. Wschód.

· Pomorskie... March. lilek.iA".

· Szląskie. . . .

dito od rządu garaulonatie Frydrychsdory. . . . . . . . .

Inne monety złote po 5 tal. · Disconto. . . . ... . . . . . . .

Akcje Drogi żel. Iicrl. - Poczdamskiej Obligi upierw. Bert. Pnczdams.

Drogi żel. Magd. - Lipskiej . .

Oblig-i upierw. Magd.-Lipskie .

Drogi zel. BerI. -Anhaltskićj .

Obligi upierw. Berl.-Anlialtskie Drogi żel. Dyssel. Elberfeld.

Obligi upierw. Dyssel.-iślbcrf.

Drogi zel. Reńskiej . . . . .

Obligi upierw. Reńskie .... Drogi od rza,du garuHlnwane.

Drogi zel. tiórno-Szląskićj . .

dito LU. B. . . Beri -Szcz. L U. A. i B.

« · Magdeh. - Halbere! Dr. zel. Wrocl.-Szwidn.-Freih.

Obligi upierw. Wroc. Szw.-Fr.

Dr. zel. Honn-Koloóskie.j . . .

Drogi żel. Dolno-Szląshićj. .

Obligi upierw. Dolno-Szląskićj

3 KlOT 90 } boi 99 99i 99 IlJ 4 1041 II 9» 99} Ę 99* 100 31 971 13/, .3/, II 7 It 1 n Er IJ I{ 202 5 I 1021 1024 IOOf 99 1004 117 110 1294 101} 31 4

96} 4 4 mm 5 mm 4 mm 4 10IJ 1IlJ