X 198. w Wtorek

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1845.08.26 Nr198

Nakładem Drukarni Kadwoinćj 11*. IIecI2e2u i Spółki.

WIADOMOŚCI KRAJOWE.

w y p a d ki' w L i p s ku. (Dokończenie.) - O pogrzebie samym donieśliśmy w przeszłym Numerze gazety. Oczekiwanie narodu całego zwrócono się na króla, który rzeczywiście jego zaufanie posiada, chociaż w rzeczach religii zawsze jest pewna względem niego podejrzliwość. Dynastya katolicka, a nawet ściśle katolicka i naród protestancki, dumny z tego, ze Lutra wydał z pośród siebie, stawiają kraj ten w krytycznćm nader położeniu, a dzisiejsze reformy musiały je zrobić jeszcze krytyczniejszem. Wśród takiej napiętości umysłów z jednej i z drugiej strony, w największą niepore wydarzyły się wypadki Lipskie, których punktem środkowym jest ksiąźe najbliżej tronu stojący. Opinia publiczna przeciw niemu sie oświadczyła i jego ma za główną przyczynę nieszczęść i niepokoju. Niebezpieczeństwo ztąd swoje czuł ksiąźe najlepiej, gdy, mogąc koleją żelazną w 31 godzinie stanąć w Dreźnie, dzień cały na omijaniu najkrótszej drogi strawił. N ajgłówniejszćm będzie staraniem Rządu zarzut danego rozkazu do-strzelania na lud, odwrócić od księcia. Mowa ministra, którą miał do rady reprezentantów w odpowiedzi na. adres, juz tak kategorycznie zarzutu owego z księcia nie zdejmuje, ale więcej choć przez słabe prawdopodobieństwo dowodzić usiłuje, źe rozkaz strzelania na lud nie mógł wychodzić od księcia, ale od władzy cywilnej. Innąby zapewne była mowa, gdyby się rzecz po prawdzie tak miała. Nieochybnie jużby był winowajca znany i przed sąd stawiony, gdyby to była osoba podrzędna. Dziś winowajcy tego dopiero szukają. Może, źe go i znajdą.

Stolzenfels d. 18. Sierpnia. - Naj. Pan wraz z Królową małżonką, ndają się dziś statkiem parowym przez Moguncją i Frankfurt do Monachium. Słychać, że Naj. Pan ztamtąd wróci do Berlina, a Naj. Królowa uda się do wód Ischl. B e r l i n, d. 2 O. Sierpnia. - Król oczekiwany tu w przyszłą sobotę, a z powrotem J. Król. M. spodziewamy się ogłoszenia ważnych postanowień. Pan Bodelschwingh przybył tu dzisiaj. Jak zapewniają, Król raz jeszcze ponowił temu mężowi stanu swe życzenie, aby ostatecznie objął ministe

(-liano czyli mierzwa Pcruańska

Dobre umierzwienie gruntów jest podstawą każdego przychodnego gospodarstwa. Zwyczajna mierzwa albo bywa niewystarczającą przy »n 8 cnym nawozie, albo .niedosta.teczn.ą_...Qr y r -.zadkienl mi ŁzwieniJ1; dla m cnym naWOZIe, amo l11euusICllcllncJ pl JI LvUMul unelLwlelllu, Ula 1ft\i y swojej wymaga prócz lego znacznej pracy i pociągu. Dawno WI c oglądali się gospodarze za innym środkiem, któryby mniejszy co S obieto$ci, był oraz. siln i . eiszY1T co do podniesienia rośli1)ności k roli.

: wan}e po}<.azaiQ $lę. tM Ko siL'-utecznęm przy Ii<.onloz ynaC p). Wl:. ac h, jnnićj działało na oziminy. Posypywanie mąką z palonych i melony eh cza c , fkuteczne głównie na ogrodowizny. W najnowszych dopiero RzeAz n ylan . ° pokazało się naj dzielniejszą podnietą zboża ozimowego.

do EuropyZaACa, *e dopiero tak pozuo wprowadzono jego używanie (j u an e m n a j t » . j i ... . P . d ' " , .. , ',,"-H M., T5Iea« +tl.... Skapllenlałe odc o y rpaRow. l1!0rsKlch. 0 I rq - mllv 11l1 ; aSSłv. ł lironla »-»gO., S na li I ł I d . . . I . Slnn mnr ..-. t wyspac morza po u nlow.e go 1 spp KDlrnego, o sla zaWsze 0«. :6<j,), .:-. . · 1. .. . '\k 4 -Ł z J1W r i <¥mi g \;I H o ieJra ;prig g :r i I e Q1ru wze, u SII d-owi o j l i t t a r fi Q :rfYYe 7 Z di Jme g.e s #il ł te tłuczone p r z e, a u sp o Ci u «. o . l s a r s z e o, e - Clemnle J sz e. k er 1 y » nelone na mąkę dają dla lego tak wyborna mierzwę, źe takowa za««,'* w BOb.ezuacxną iloŚĆ «polnych, jakich njcdóstajc mierzwom «woronoźnycli zwierzą. Z powodu, ze u p t a b 6 w , ak' 'j a b f H "y m odchodzą kanałem odchodowym , źe odchód fe" zaraz twardn'cj e i kamienieje, cała ilosc soli w tych kamieniach oraz skrystalizowała się, a nic zmarniała ani wywietrzeniem ani odpływem. Peruanie od naj dawniejszych czasów znali upladniające skutki tej · nierzwy. Najodleglejsze opisy tych krain wspominają o niej. R o b e r t - *ou w dziele swojem »Ameryka« tak się o rolnictwie dawnych miesżduia 26. Sierpnia 1845.

PC

- Redaktor odpowiedzialny: Dr. J. {iyinartcieiriez.

ryum spraw wewnętrznych, i po upływie 24 godzin, które p. Bodelschwingh zażądał do namysłu, oświadczył, iż jest gotów spełnić wolę Monarchy. - Z nad Renu dowiadujemy się także, iź wiadomość o wypadkach Lipskich u goszczącego tam Dworu sprawiła jak najgłębsze wrażenie, i źe natychmiast listy i gońców od króla i królowej Wiktoryi wyprawiono do Drezna. - Starania Dra. D r o n k e o złagodzenie tyczącego się go rozporządzenia, żadnego nieosiągnęły skutku. Rząd Austryacki ma zamiar zgromadzić wojska nad granicami Szwajcaryi, gdzie co chwila oczekują nowego wybuchu wojny domowej. - Ksiąźe Karol wkrótce ma przybyć z Petersburga. Berlin. - Stanowisko, które rząd zajął w naj nowszym czasie, naprzeciw poruszeniom religijnym i wypadki po innych krajach niemieckich zaszłe z tych samych powodów, spodziewać się każą, źe związek niemiecki pytanie to religijne weźmie pod rozwagę i wyda ogólne postanowienie w tej mierze. Nie możemy nic stanowczego powiedzieć, jakie przybierze znamię to rozporządzenie ale według prawdopodobieństwa sądzić możemy, źe w sprawach religijnych toź samo zajmie Frankfort nad Menem stanowisko, co i w politycznych. Rzeczą jest pewną, źe pewne wielkie państwo południowe wnosiło od dawna o energiczne postępowanie naprzeciw religijny III ruchom i zdaje się, że chętnie teraz przystaną na jego wniosek. Wypadki w Lipsku, zająwszy całkiom uwagę naszą, wpłyną, na ten horoskop polityczno-religijny i dla tego żałować przychodzi źe teraz one się wydarzyły. - Toż samo rozporządzenie, które wyszło do Uhlicha, otrzymali także Ronge i Czerski, pierwszego zakonsygnowano we Wrocławiu, drugiego w Pile, nic wolno im bez pozwolenia podróżować. Wiemy, iź cały ruch niemiecko-katolicki w Prusach zawisł od tych dwóch osób, ztąd snadno osądzić skutki, jakie wypłyną z tego postanowienia rządowego. - Wszyscy gospodarze miejsc publicznych otrzymali uwiadomienie, że nie wolno im pozwalać na żadne zgromadzenia w celach religijnych- Z tego powodu ogłosił właściciel zakładów w Tivoli po gazetach, że podobne zgromadzenia u niego odbywać się nie mogą. Tymczasem zamieszczają gazety protestacye przyjaciół światła z podpisami imion i nazwisk. Naj. Pan wydał podobno rozkaz gabinetowy pod d. 5. t. m., w skutek którego, zostają zakazane zgromadzenia protestanckich przyjaciół światła,

" . jego. Hisżf-używać tej mierzwy, i upladniają nią zasiewy swoje. Mnóstwo Europejczyków osiadłych po miastach nadbrzeżnych, a "a w e t . w gAbi kraju samego, patrzało się na ten rodzaj mierzwienia, i widzieli jego skutki. Nie można zatem przypuścić, aby niewiadomość była przyczyną, że tak długo zaniedbywano korzystać z tego szczególnego gatunku mierzwy w Europie. Alexander Humboldt w podróżach swoich po Ameryce wspomina także g n a n o i jego użytek opisuje. Za powrotem swoim przesłał nawet próby tej mierzwy kilku uczonym do Paryża. W dołączonym opisie o wynajdywaniu i użyciu jej przez mieszkańców Peruańskich dodaje: wielkiem dobrodziejstwem dla skalistych i nieurodzajnych wybrzeży Peru, jest wynalezienie guana, które się stało znacznym przedmiotem handlu. Najwyborniejsza to mierzwa na uprawę tak nazwanego Tureckiego żyta (mais). Opowiada dalej, źe już r. 1810. na wyspie S1. Domingo obeznał go jeden Pcruańczyk z użytkiem tej ujjerzwy, i źe jej tam przy plantacjach kaw / z wielką korzyścią używano. Gdy pierwsze próby tej pelryhkacyi do Europy przywieziono, nie chciano wierzyć, zęby te kamienie byty płodem zwierzęcym i sądzono, źe są wulkanicznego pochodzenia. Wszelako już naj dawniejsi pisarze zatwierdzają, źe guauo jest skamieniałością odchodów ptaszych. Ac o s t a pisarz z czasów jeszcze pierwszego wylądowania Hiszpanów do Peru powiada: Na kilku wyspach Jeżących blisko wybrzeży Pcruańskich widać bielejące się wierzchołki skał i pagórków, tak, jak gdyby śniegiem były okryte. Są to odchody ptaków morskich, które się po tych sk""L a r , l gnieżdżą. G a r c i ł a s s o d e la Ye g a, którego dzieło wyszło w r. 1360. W Hiszpanii, donosi, źe na calem wybrzeżu od Araguipa aź do Tarapaoa, --Jakiś polski hrabia, podobno Br. wniósł tu o pozwolenie wydawania pisma peryodycznego, podtytułem »Gut Morgen.« Rzeczą dosyć przytćm jest charakterystyczną, że nowy minister spraw wewnętrznych bardzo gorliwie się tą rzeczą zajął i sam osobiście odwiedził polskiego redaktora. O tćm później daleko więcej powiemy. - Mówią, ze minister wojny Boyen, komenderujący pierwszym korpusem armii hr. Dohna w Królewcu złożą swe urzędowania. - Uzupełniając doniesienie o uroczystościach w Briihl, podajemy tu osnowę toastu, który wniósł Naj. Pan, na cześć Królowej angielskiej. Moi Panowi! Napełnijcie wasze kielichy! Rzecz się tyczy odgłosu, który słodko brzmi w angielskich i niemieckich sercach, odgłos ten rozległ się na polu zwycięztwa z wielkim trudem dokonanego, jako znak błogosławiony braci wojennej. Dziś rozlega się ten sam odgłos po trzydziestu latach pokoju, będącego tych trudów owocem, po ziemiach niemieckich, nad brzegami pięknego Renu. Ten odgłos brzmi: Victoria! Moi Panowie! Spełnijcie kielichy aż do dna. Zdrowie to pijemy na cześć N aj. Królowej angielsbiej i irlandzkiej! Niech żyje królowa Victoria i jej dostojny małżon e k! - Francuzkie pisma zamieściły ten toast - z uwagami. Berlin. - Gazeta barmeńska donosi: Od kilku już dni mówią tutaj o wniosku zrobionym panu Rochów, aby przyjął znowu nic obsadzone dotąd miejsce ministra spraw wewnętrznych. Utrzymują powszechnie, że pan Rochów okazał się gotowym do przyjęcia tego wniosku. W ten sposób kryzys ministeryalna, o której szeroce rozpisywano się po gazetach, byłaby raz przecież stanowczo ukończona. Ze względu jednakże na zaprowadzenie niezadługo niektórych zmian politycznych, ministeryum to nie może sobie obiecywać dłuższego istnienia nad dwa lata. Pogłoska o wystąpieniu tajnego ministra gabinetu, generała Thile, zdaje się potwierdzać. M a g d e b u r g, 2 O. Sierpnia. - Na nieszczęście, na dniu 18. t. mieś.

wieczorem spokojność skutkiem lekkomyślności niektórych znowu przerwaną została, i zbiegowisko ludu przez ciekawość do tego stopnia "wzrosło, że musiano użyć siły wojskowej. Ze zmierzchem zebrała się wielka massa ludzi ni placu katedralnym złożona po większej części z ludzi młodych, a w szczególności z studentów, czeladzi rzemieślniczej i chłopców. Spokojna zabawa zamieniła się wkrótce w nieprzystojne krzyki i gwizdania i gromadzenie się tłumne, któremu urzędnicy policyjni starali się zapobiedz aresztowaniem główniejszych sprawców. To oburzyło tłum, śród wrzawy i krzyków przeciągnął on przez wały i ulicę książęcą na stary rynek, gdzie jeszcze wielu ciekawych się znalazło. Zamierzano bowiem wyprawić serenadę komenderującemu, zawdzięczając mu okazaną przezeń przy wypadkach przeszłego wieczora ludzkość, która przecież z powodu natłoku ludu a przeto z ubawy przerwania spokojności, nie została dozwoloną. Mnogość ludu zwiększyła się tym sposobem na starym rynku i musiano użyć pomocy wojskowej, by zmusić massy do ustąpienia. Wkrótce potćm lud rozszedł się i około godziny 11. wszystko było w spokojności. Przedsięwzięto jednakże nowe aresztowania. (Gazeta Magd.)

WIADOMO ŚCI ZA GRANICZNE,

R O S S Y a.

P e t e r s b u r g, d. 13. Sierpnia. - Przez rozkazy dzienne cesarskie mianowani: 25. Lipca, Naczelnik sztabu korpusu inżynierów górniczych Generał-porucznik Czewkin, senatorem, z pozostaniem członkiem rady tegoż korpusu i zaliczeniem do armii. - 26. t. m. liczący się warmii Generał-porucznik Bollen L, senatorem warszawskich departamentów rządzącego senatuw długości przeszło 200 mil morskich, używają guana do mierzwienia; źe przed wj lądowaniem Europejczyków, za czasów I n c a s starano się o rozmnożenie i ulrzymywanie owego ptastwa z religijną troskliwością. Pod kary śmierci nie wolno było zabić plaka, ani lądować na wyspy w czasie ich gnieżdżenia się. Z naj świeższych pisarzy naj ciekawsze podaje spostrzeżenia pan A 1eide d' Orbigny, który f. 1826. wysłanym był przez J)yrektoryat muzeum Paryskiego do wyższych zachodnich wybrzeży Ameryki południowej, i w obszernem dziele Voyage dans l'Arne rique m erid i ouałe, dał z lej podróży sprawozdanie. Opisując podróż po nad brzegami Boliwii, powiada: niineśmy stanęli na wysokości Lo bj er, uważałem, źe wszystkie wierzchołki skał, jak wysoko bałwany morskie nie sięgały, biało były nafarbowane. Nie umiałem sobie tego widowiska wylłotnaczyć, aż się przekonałem, że owa biała materya, była mierzwą ptastwa morskiego, zwaną guano. Deszcze jej łu nie spłukują i ztąd wielkiemi nagromadza się massami. Po zajęciu Peru przez Europejczyków zmniejszała się ludność pierwotnych tego kraju mieszkańców, róluiclwo upadło, i użycie guana stało się rządkiem. Na początku bieżącego stulecia nie spotrzebowano go więcej nad 120 beczek rocznie, co nader małą jest ilością w porównaniu ogromnych tego maleryalu zasobów. Guano białe, jako świeższe i czystsze płacono zwykle dwójnasób drożej, niżeli guano czerwonego i ciemno szarego koloid, które jest starsze. Centnar (ego pośledniejszego gatunku przy wyvrozie za granicę sprzedawano za pół dolIara, około 5 gr. pol.; na miejscu samem materyał ten nie miał żadnej wartości.

Dopiero %<\)7 Europejczykowie, a mianowicie Anglicy zwrócili nań uwagę, i robiąc z niego przedmiot handlowy, poczęli go wywozić po za C a p H o rn, zaczęto się także guano wzmagać w cenie. Rząd Peruański

Przez reskrypta cesarskie mianowani kawalerami orderów: św. Alexandra Newskiego, l. Lipca: Mistrz dworu hrabia Wielhorski i radzca tajny senator Oboleuski. - Sw. Stanisława l. klassy, tegoż dnia, kontr-admirał hrabia Heiden, dyrektor Alexandrowskiego brzesko-litewskiego korpusu kadetów Generał-major Helmersen, i radzca tajny królewsko-pruski hrabia Bernstorff. - 4. t. m. prezes Jarosławskiej izby sądu kryminalnego rzeczywisty radzca stanu Miasojedow. Reskrypt cesarski do P. General-adjutanta Bibikow z d. 3. Czerwca 1845.

Dymitrze, synu Gabryela. Ze szczególnćm ukontentowaniem przekonałem się w czasie podróży Mojej po powierzonym wam kraju, o wzorowo-pieczołowitej i pożytecznej działalności waszej. - Stała gorliwość i od dawna mi znana troskliwość wasza o dobro ogólne, zjednały wam zaufanie i szacunek mieszkańców, a z tćm wespół i szczególne Moje zadowolenie. - Widoki i chęci Moje były przez was w zupebiości zrozumiane, a rozkazy dokładnie wykonywane; poświęciliście się trudnym obowiązkom zarządu trzema guberniami i kraj ten winien wam wszystkie ulepszenia swoj e, porządek i urządzenie. W zupełnej ufności iż nie przestaniecie dalej postępować w tćm coście zaczęli z równie niezmordowaną troskliwością i przezornością, za przyjemny poczytuję obowiązek wynurzyć wam moją szczególną wdzięczność 1 zadowolenie. Pozostaję ku wam na zawsze przychylnym. » F r a 11 c y a.

Paryż 18. Sierpnia. - Książe Nemours zasłabł w Bordeaux, tak podróż do Bajonny opóźni się o dni kilka. Z ostatniego miasta uda się w końcu tego miesiąca przez Jean, Oyanzun, Astijanaga i Tolozę do Pampelony. Podług nowego patentu prawa spis wyborców bardzo się uszczuplił.

Do Października f. p. wynosiła liczba wyborców w Paryżu 20,3 01 , teraz podług nowego patentu podatków 15,952. Tym sposobem usuniono wyborców 4349 w Paryżu, najwięcej ze strony opozycyjnej, gdy tymczasem z ministeryalnych zwolenników między kupcami podano na liście podatkujących mnóstwo niby opłacających przeszło 2 O O franków podatku rocznego. W tym samym stosunku 459 deputowanych nie będzie wybieranych przez 220, O O O wyborców na ludność 32 milijonową Francyi jak dotąd, lecz przez 175, O O O najwięcej podatkujących. Z tąd spodziewają się, że reakeya nastąpi w całej Francyi, która żądać będzie zapomocą petycyi zmiany wyborów. Nad obwarowaniem Paryża tak nagle pracują, iż spodziewają się fortyfikacje ukończyć jeszcze w tym roku. Oppozycyjnc dzienniki donoszą: Książe Metternich pisał listy do wielu posłów tutejszych, mających wielkie znaczenie, aby go »jako prywatną osobę« odwiedzili w czasie pobytu królowej angielskiej. Uważają tu za rzecz godną zastanowienia, iż posłów francuzkich w Austryi i Frankfurcie nie zaproszono na uroczystości. Według rozporządzenia ministra przychodów dwa razy będą odchodzić na miesiąc pakietboty z Marsylii do Egiptu. N ajwiększy dziennik ze wszystkich jest la Semainc, pierwszy numer wyszedł na próbę. Jest to tygodnik jak się okazuje z tytułu. Składa się z 16 kart z 32 stronami czyli 96 ogromnemi kolumnami, wszystko na jednym arkuszu; tak ułożony numer rozpada na dwa oddzielne zeszyty po 16 stronnic, dwie osoby mogą razem czytać wygodnie. Pismo to kosztuje 18 franków rocznie i wychodzi drzeworytami, kamieniociskami i obrazkami ozdobione. Zewsząd zanoszono skargi na niegodziwe postępowanie celników, przy przetrząsaniu rzeczy na granicy, dla tego wydał rozporządzenie minister fi_ogłosil natenczas, źe wszystkie pokłady guaua na wyspach przyległych są własnością państwa, i źe nie wolno nikomu ani go nabywać, nni nićili kupczyć. Odtąd handel mierzwą peruańską stał się monopolem rządu. Pierwszy układ stanął z kompanią kupiecką angielską, która okupiła sobie przywilej wyłącznego handlu giianein, na lal cztery po sobie, płacąc rządowi po 20*dollarów za beczkę. Nie HY wożono jednak więcej nad 20,000 beczek.

W Europie tylko gdzieś nie gdzieś robiono tą mierzwą doświadczenia i -tylko na próby posyłano z niej małe transporta do Anglii i FrancyPo raz pierwszy ogólniejszą na guano obudził uwawę lord Stanley, wywodząc na zgromadzeniu agronomicznem w Liwerpool roku 1841., wai źne skutki tej mierzwy, już licznemi doświadczeniami stwierdzone. G 0spodarze Angielscy zamówili znaczniejsze kwoty. W krotce kilka okrętów guanemnnaladowanych zawinęło do portów i sprzedawano centnar po 22-28 szebngów. Skutki mierzwienia nic musiały odpowiedzieć oczekiwańvm nadziejom, gdyż w latach następnych mały o guano był popyt. Cena centnara spadla f. 1812. na 14 szelingów a w roku 1843. nawet na 9 szelingów. Koszta transportu wynosiły na beczkę 6 funtów sterlingów, a na miejscu samem sprzedaje ją rząd Peruański po 6 funtów 10 szelingów.

W ostatnich dwóch leciech podniósł się pokup znacznie. Dostarczano go do Francyi i do Niemiec. Spekulanci poczęli oglądać się, czyby w innych okolicach morza południowego na podobne nie natrafiano składy mierzwy ptasiej. Wyprawione w tym celu okręty odkryły na południowej stronie Afryki, mianowicie na wyspie I c h a E o e, pod 26,25 0 połud. szef. a 14,16 0 wschód, dług. daleko obiitsze massy; niżeli w Peru. Wyspa I eh ab o e, dziś przezwana G u a n o, przedstawia nagą skałę bez żadnej wegetacyi, i ma w obwodzie około 1200 yardów, od celnym większy wzgląd i grzeczność przy przeglądaniu rzeczy na osoby podróżujące. Mają oni tam tylko przystępować do rewizyi samej osoby, jeżeli jest podejrzenie ugruntowane przemycania towarów zakazanych. Według wiadomości z T ang e ru z d. 6. Sierpnia, Tatyiikacya traktatu w Lala-Magrnia kilka dni wprzód nastąpiła. Generał Delarue zabierał się do wyjazdu z powrotem do Francyi. M o n i t o r pisze, że Generał Pierrot z I łaj ti doniósł we własnoręcznym liście od króla o swym wyborze na prezydenta rzeczypospolitej i potwierdził J ó z e fa G e o r g i A u g u s t a E l i e na posłów rzeczypospolitej Hajtyjskiej we Francyi. Książe B e r g h e s appellował od wyroku sądu przysięgłych.

Centralne depot artylleryi pracuje usilnie nad przysposobieniem WSzyTstkich materyałów do lania armat, przeznaczonych na obwarowanie Paryża. Trzydziestu dwóch czeladników ciesielskich oskarżonych o koalicyą siedzi w więzieniu. Naprzód uwięzieni ponoszą tę karę od miesiąca. Wedłup S e n t i n e II e de T o u lon nieodkryto dotąd sprawców pożaru na przystani Tulońskiej. Dnia 15. Sierp, rano, w dzień imienin Napoleona, pokładziono wieńce na posąg jego na placu Vendome. Odprawiono przytćm nabożeństwo żałobne w kościele inwalidów na pamiątkę Napoleona. Anglia.

Podróż królowej do Niemiec, daje powód gazecie Morning Chronicie do nagany polityki ministeryalnćj. Organ ten lorda Palmerstona powiada, ze podróż ta posłuży tylko do obawy tych państw, które nic zgadzają się z polityką dworów północnych. Odwiedziny królowej dworu króla pruskiego w połączeniu z pobytem Meternicha w Johannisbergu nie mają być bez politycznych względów, a najbliższym celem jest zapewne alians Anglii z północnemi państwami. Chronicie sądzi, że nawet król holenderski był w obawie i dla tego jedynie odbył podróż do Anglii, aby się przekonać, że nic złego przeciw niemu nie zamierzają. Nie ulega jednak żadnej wątpliwości, iż Guizot powinien był się przekonać o niechęci Anglii, ze słów ministerstwa, kiedy bardziej uważa na zabiegi agentów francuzkich w Hiszpanii, Syryi i Grccyi. Zapewne Aberdeen starać się będzie przekonać Metteniicha, iż Francya pod pozorem rozszerzenia swego liberalizmu, szerzy wpływy dla swojej polityki. Z tego powodu, sądzi Chronicie, zamierzają zawrzeć nowy alians Rossya, Austrya, Prussy i Anglia, którego celem jest utrzymanie status quo posiadłości teraźniejszych państw europejskich. Połączenie się Texas ze Stanami zjednoczonemi północej Ameryki nastąpiło w skutek podobnej umowy. Wiadome są protestacye w tej mierze i zabiegi rządu angielskiego i francuzkiogo. Teraz po dopełnieniu tego aktu dobrowolnego, dobrze odczytać jest artykuł Times, który najlepiej odkrywa usposobienie angielskie i jasno widać, jak Anglią dotknęło to połączenie rzeczypospolitych, zagrażające coraz bardziej suprematyi angielskiej na morzu. Times tak mówi: jakkolwiek działania angielskiego posła w Mexyku rozbiły się o zgodność kongressu texaiiskiego, nie mamy jednak powodu do pożałowania udziału, jaki Francya i Anglia brała w tej sprawie. Pośrednictwo tych państw było udaremuione, przy słabości Mexyku, a postanowieniu dobrowolnej Texasu. Ale pośrednictwo to było jedynie godnćm państw europejskich. Tak Francya jak Anglia nie miały samolubnych zamiarów (?), postępując razem w zgodzie i nie ziściły się przepowiednie Cathouna i Kinga, że Filip Ludwik i Guizot inaczej do Anglii, inaczej do Stanów zjednoczonych przemawiali. A chociaż Francya i Anglia przyłądalona od bizogcJw Afryki około 3 mil. - fokłady skamieniałej mierzwy poczynają się na sześć stóp nad najwyźszein wzniesieniem wody i wznoszą się ua slóp 40. Morze w lej stronie nadzwyczajnie jest burzliwe, rozbijające "wałtownie bałwany swoje o slroine urwiska skaty, nie dającej żadne* przysłani dla okręlów. -Ładunek zatem bardzo trudny i niebezpieczny. Żeglarze rusztowania pod skałami budować muszą, i dopiero po nich sprowadzają odłamy skal guańskich na niniejsze statki i do okrętów odwożą. Mimo takiej pracy i niebezpieczeństwa wielka powstała konkurreneya. Przeszło sto okrętów zawinęło już w pierwszych sześciu tygodniach do nowo odkrytej wyspy, kilka z nich rozbiło się o skały, reszta wszakże z zupełnym ładuukiem odpłynęła do Europy. w / o o - AhI. wywieziono z wyspy Ichaboe do 70,000 beczek, z Peru do 20,000. Handel (ego przedmiotu do Europy podniósł się zatem w ogromnych postypach. R. 1840. przywieziono do Anglii tylko 20 beczek, f. lS41. 800 beczek, 1842. 10,1100 beczek, 1843. 20,000 "beczek. N awóz guana mianowicie do Liwerpoolu zapełnia wszystkie targi.

Niektórzy spekulanci znaczne ponieśli straiy, zbywając towar za bezcen, albowiem guano długo s.ę nie trzyma. W ..szpjchlerzach Liwerpoolskich w których znaczne jego massy złożono na składzie, powstał tak niezno śny i przeraźliwy zaduch, ze robotnicy tam ua pracę chodzić nie chcieli. VV końcu Listopada roku zeszłego przedawano zwyczajne IchaboeGuano po 5 funtów 12 szelingów 6 pensów, wyborowe po 6 funtów. Pcrnańskie zawsze jest droższe i lepsze, płacono je na targach po 10 fun tów beczkę. Przy takim napływie rzeczywistego guana, trudno przypuścić aby dowozy jego do Niemiec były już fabrykacyi angielskiej, chociaż w rzecry samej dobrze chemicznie naśladowane guano, niczemby się od praczenie to nie uważały za casus belli, agenci ich jednak porówno pracowali nad utrzymaniem niezawisłości Texasu. Nie można posądzić Francyi i Anglii o własny interes, czyli sprawa ta w ten lub ów sposób będzie załatwioną. Nikt przewidzieć nie może, czyli to połączenie wzmocni Stany zjednoczone, czyli posłuży do ich ruiny. Państwo Texas powiększa przestrzeń brzegów nadmorskich, ale nie koncentruje sił obrony Stanów zjednoczonych. Północni Amerykanie zawsze myślą, iż państwo jakie europejskie czyha na podbój Texas i na .napaść południowej granicy Unii, ale obawa ta nie ma podstawy. Nie takie powody były europejskich mężów stanu, lecz wyższe daleko. Świat musi uważać połączenie się Texas za czyn najniesprawiedliwszy, jakiego się naród kiedykolwiek dopuścił. Wed ł u g teraźniejszego usposobienia opinii publicznej wEuropie, napaść podobna na kraj słabszy nie mogłaby przyjść do skutku. Nie zważając już na publiczne wypadki, należało pokazać rządom europejskim przez swe pośrednictwo, że prawa publicznej sprawiedliwości są szanowane z tej strony morza. Co się tyczy tego połączenia, nic mają się przyczyny obawiać żadnego przeciwnika Stany zjednoczone oprócz słabego i niezgodnego Mexyku, a ze względu na usprawiedliwienie tej sztuki, demokratycznej dyplomacyi. Stany zjednoczone przedstawiają wyłączny przykład i są potępione wyrokiem całego świata ucywilizowanego. Sam akt połączenia Texasu nie jest tak ważnym, ale zamiary ludu amerykańskiego stanowią przedmiot wielkiej wagi Odtąd trzeba będzie zaspokajać namiętność stronnictwa, które żadnych nie ma zasad. Wprawdzie nie zbywa i w innych krajach na tym duchu demagogicznym, ma Anglia jednego, a Francya4iczy ich wielu, którzy straciwszy łaskę panującego, przerzucają się na stronę opozycyi, ale rząd zawsze działa przeciw ich woli. W Stanach zaś zjednoczonych teraz przeważa stronnictwo niespokojnych demokratów. Trudno ukrywać przed sobą, że to pogardy godne stronnictwo w Stanach zjednoczonych grozi i posiadłościom i stosunkom naszym w Ameryce. Tylko obawa przed bronią Angielską wstrzymuje od napaści północno-amerykańskiej na nasze posiadłości. Posiadanie portu jak Halifax, żegluga na rzece Wawrzyńca i jeziorach, stanowi dla nich daleko ważniejszy przedmiot, aniżeli nabycie państw Texasu i Oregonu. Na ten raz nie jest jeszcze stronnictwo to gotowe do walki z Anglią, ale już dawno byłoby napadło na Kanadę, gdy ku jćj obronie nie była tak silna prawica podniesioną. Hiszpania.

Md ryt 10. Sierpnia. - Przybyły z S ewilli goniec przyniósł wiadomość, że zamierzano tamże zrobić powstanie, że jednakże wykryto spisek jeszcze przed wybuchem. Ramon Castaniera, który tego samego dnia kiedy porwano z mieszkania panów Sagotti, Ricgo i Esain, został aresztowany, uwolniono pod warunkiem, że w 24. godziny opuści Madryt. Więziono go ośm dni w wieży koszarów Guendias, nie powiedziawszy mu, za co i w skutek czego został wzięty. Z Malagi piszą z dnia 6. Sierpnia: »Przybyłych do Grenady panów Bresca, Vichler i Reboul przytrzymano; podobny los spotkał panów Garcia Segovia i Don Antonio Kamirez Areas.

Niemcy D r e z n o, d. 17. Sierpnia. - W czora po południu przybył tu o 5. godzinie na kolei żelaznej nadzwyczajny goniec z Lipska z depeszami do ministra wojny. Natychmiast wydano rozkaz do Radebergu, aby konna art ylerya przygotowała się do pochodu wieczorem przez Miśnią do Lipska. Nie wiemy powodów do tego rozkazu, niepewnych nie chcemy powtarzać wieści, dosyć że w wielkiej zostajemy obawie o Lipsk. - Dziś z rana wydano rozkazy aby powracali do szeregów wszyscy na urlopie zostając y żołnierzewdziwtgo w skutkach swoich różnić nic powinno, boć działanie jego dzieje się dopiero rozkładem chemicznym. U nas w W. Księstwie Poznańskiem zaczęto także nabywać guano do mierzwienia oziminy. Są już jego składy na miejscu i towarzystwo rolnicze Gnieźnieńskie na ostatniem posiedzeniu swojem zajęło się robieniem doświadczeń. Na większą skalę bo 120 centnarami, a zatem nakładem 600 talarów zrobił August Cieszkowski doświadczenie na Wierzenicy poci Poznaniem i zapewne o jego skutkach publiczności agronomicznej doniesie.

Nowe zatrudnienie inwalido w pary skich. Jesltó pora zielonego grochu Wszyscy tylko groch jedzą. Ale jak tu nastarczyć rąk do łuszczenia grochu dla całej milijonowej ludności Paryża? W kłopocie nad tein przyszła zacnym damom de la halle wyborna myśl do głowy. U dały się do hotelu inwalidów i wezwały starych wojowuików, którzy jeszcze obie ręce mają, aby przyszli im w pomoc - groch łuszczyć. Osobliwszy też to był widok, patrzyć się na tych starych wiarusów, siedzących na targowicy d e s l u n o c e n t a przy tak niewin - nej pracy I

C z c i o n k i d o h i jer o g l i f ów. D o t ą d z b yw a ł o jesz c z e n a c zcion - kach, któremiby egipski hijeroglify drukować można. Teraz kazał dyrektor drukami królewskiej w Paryżu sporządzić takie czcionki. D 1 a oddania wszystkich figur, jakie w le'm piśmie przychodzą, potrzeba przeszło 1500- osobnych znakówg-, ".., m przyboczny rozłoży się po okolicznych wioskach. (Gaz. Magdb.) L i p s k , d. 17. Sierpnia. - Oddział gwardyi komunalnej, który był świadkiem strzelania na ludzi w d. 12. Sierpnia, ogłosił następujące oświadczenie: Wypadki godne opłakania zaszły pod wieczór dnia 12- Sierpnia w Lipsku, tak niedokładnie są opisane w dodatku do Nr. i 99. Lipskiej gazet y, iż my widzimy się spowodowani w interesie prawdy do złożenia publicznego s'wiadectwa względem wypadków, na które własnemi oczyma patrzeliśiuy i co na własne uszy słyszeliśmy. Wypadki zaś były następujące: Po biesiadzie u księcia Jana otrzymał wspólpodpisany Dr. Heyner rozkaz od komendanta tutejszej gwardyi miejskiej, jako dowódzca warty, aby podkomendnych, tutaj podpisanych, zaprowadził na targowisko końskie i przyłożył się do przywrócenia spokojności. Dr. Heyner pospieszył natychmiast od hotelu pruskiego na odwach i nigdzie nie był wstrzymywany, gdziekolwiek oświadczył, że idzie po ten oddział. Z odwachu prowadził Dr. lleyncr oddział z 42 ludzi przez Grimmaische Strasse, Moritzdainm na koiiskie targowisko. Tam przybywszy, zastaliśmy przed hotelem pruskim batalion strzelców. Przestrzeń między frontem wojska, a barierami spaccrów, była ogołocona z ludu. Za barierami stały tłumy ścieśnione na ścieszkach spacerów. Dr. Heyner prowadził swój oddział bez żadnego zatrzymania się przez końskie targowisko w kierunku do hotelu pruskiego i ustawił go na prawem skrzydle, prostopadle do frontu batalionu. Ten kąt prosty utworzony został z tego powodu, iż pułkownik Buttlar udał się naprzeciw oddziałowi Dr. Heyner, i nadmienił, że jest niepotrzebny i może wrócić; Dr. Heyner odpowiedział, iż nic może opuścić stanowiska tego bez zczwolenia komendanta Haase, który mu rozkaz wydał, to było powodem, że oddział stanął w ten sposób po za linią strzałów. Wkrótce potem ru szył prawy pluton batalionu, ku krzewinom około pomnika Thaera. Poczem usłyszano sygnał, a następnie dała ognia linia batalionu w kierunku promenady. W tym samym czasie usłyszano strzały ustawionego plutonu obok krzewin na prawem skrzydle. Nie słyszeliśmy przytćm żadnego ostrzeżenią, aby się lud rozszedł, albo że strzelać będą. Równic nie widzieliśmy żadnych krzykaczy postępujących naprzód, ani rzucających kamieniami na wojsko. Owszem strzelano przez plac próżny do ludzi zgromadzonych na promenadzie. Po strzelaniu postąpił batalion aż do barier promenad i wrócił na swoje stanowisko przed hotel pruski. Na to patrzelis'my i możerny to zaprzysiądz. (Tu następują podpisy). (Gaz. Magdb.) W i e l k i e k s i ę s t w o S a c h s e n - K o b u r g - G o t h a. - Według wiadomości nadeszTej dnia 20. Sierpnia )],0 Gotha, odbyła wjazd uroczysty królowa angielska, z księciem Albrechtem do Koburg dnia poprzedzającego. W Gotha spodziewana Królowa 27. Sierpnia.

B e l g i a Znany N aundorf, dawniej zegarmistrz w Krosnach, który sobie nadawał tytuł księcia N ormandyi, syna Ludwika 16. i długi czas tę rolę odgrywał, umarł w Delft dnia 10. Sierpnia, dokąd się schronił przed długami w Anglii. Pozostawia liczną rodzinę. W skutek nieustających deszczów podniosły się ceny zboża w Belgii, W ł O C h y.

Statkiem »Leonidas« mówi Constitutione!, który 10. Sierpnia odpłynął z Livorno , doszła nas wieść, że wielkie panuje zburzenie umysłów we Włoszcch, i że zanosi się na rozruchy. Załogę w Ravennie, gdzie jest stałe siedlisko komissyi polityczno-wojskowej, wzmocniono oddziałem Szwajcarów, który 28. Lipca zabrawszy z sobą armatę opuścił Bononią. Oddziały karabinierów w toż samo miejsce się udały dnia 6. Sierpnia. Spodziewano się nowych exekucyi. T u r C y a.

K o n s t a n t y n o p o l, d. 1. Sierpnia. - Doszły nas wiadomości z Kaukażu. Rossyanie przedsięwzięli znowu wyprawę w głąb Daghcstanu. Czerkiesy opierali się długo i mężnie przy jednym z wąwozów. Strata z obu stron była znaczna. W końcu jednakże cofnęli się górale, a wojsko rossyjskie obsadziło wąwóz. W części Czcrkiessyi podbitej w kilkunastu miejscach powstano, a z Anapy wypędzono całą dywizyą rossyjską. B ej ru t, 13. Lipca. - Wojna domowa w Libanie ustała, jakkolwiek obie strony broń swą zatrzymały. Komissya złożona z druzyjskich i maronickich naczelników, pod naczelnictwem Baszy traktuje nad ułożeniem

stosownego rządu dla Libanu. Nędza jednakże jest wielką a nadzieja pomocy bardzo wątła, prawie żadna. Drogi do Damaszku i nadbrzeżne napclnione są rozbójnikami, a okrąg Akry jest zawsze w ręku Beduinów, przez co rolnictwo tak cierpi, że wiciu chłopów głodem zmuszonych wyruszyło do Iloram, Safet i Egiptu. Ludnos'c z Ilasbeya i Rasccya o mało nic powstała niedawno, a tego powodem było okrucieństwo i ucisk Baszów. - Wyludnienie, szarańcza, nieurodzaj, rozboje Beduinów, doprowadzają ncdzę do najwyższego stopnia. Według wiadomości z Damaszku do 10. Lipca, Basza nareszcie postanowił położyć tamę temu bezrządowi i wysłał w tym celu oddział jazdy, Oprócz tego wezwał on do siebie 2 eh naj znakomitszych i największy wpływ mających druzyjskich naczelników z Ilasbeya, którzy nictylko temu rozkazowi byli posłusznemi, ale jeszcze kilku naczelników druzyjskich, którzy się odznaczyli w ostatnich zamieszkach okrucieństwem, wydali w kajdanach, Z drugiej strony Basza wydał rozkazy schwytania jednego naczelnika chrześcijańskiego z Ilasbeya, który swe mi poduszczeniami wiele się przyczynił do walki z druzami. Wszyscy ci schwytani naczelnicy w skutek projektu angielskiego konsula, mają być posłanemi z Damaszku do Konstantynopola, by tam swój wyrok usłyszeć. Stany Zjednoczone północne) Ameryki.

Parostatek »Britania« przywiózł ze sobą następujące wiadomości z N 0w c g oJ orku z l. Sierpnia. Dnia 19. Lipca wszczął "sig o godzinie 3. zralia pożar w Nowym Jorku. Z ulicy New-Sfrecf przeniósł się do Broad Strcc t , gdzie mnóstwo było nagromadzonej saletry. Wybuch'przy zllp a " j c 11 i u Ul; saletry dał się słyszeć we wszystkich częściach miasta, a ploniien; e zajęły o 100 kroków odlegle kamienice. O wpół do ósmej przedstawia\y Brond-Street, Exchange-Place, Beaver-Street i Brodway aż do WavcrIcY _House płonący amfiteatr; ogień nakształt orkanu, przelatywał niezmier]ie Przcstrzenie, unosząc ze sobą dymy, skry i popiół na wszystkie strony, Q \. godzinie gwałtowność pożaru uległa połączonym siłom ludzkim. Spai;i" s j e 3 O 2 kamienic, a stratę obliczono na 10 milionów dolarów. Wiele Przytćm osób straciło życie. - Z Texas nadeszła wiadomość, że konwent nal. o (lo wy potwierdził przyłączenie Texas do unii. Prezydent konwentu uwiaJ otnił o tern posła Stanów Zjednoczonych Doneisona. · Według tego Texas zachowuje swe nazwisko i mieć będzie rząd republikański. Konstyjiicya Texanska ma być przedłożona kongresowi w Washington. Nowe państwo odstępuje unii wszystkie publiczne gmachy, zakłady, porty, wszys tj LO eo do obrony państwa należy, zatrzymuje zaś wszystkie publiczne fundl]szc J zJemie. Z państwa Texas mają się najwięcej cztery państwa utwcrzY c. W tych państwach ma być niewola, czyli niewolnicza służebność zniesioną. - W Stanach Zjednoczonych są żniwa tegoroczne bardzo pomyślnc, a szczególniej w Michigan. M e X y K o.

N adzwyczajną drogą otrzymaliśmy numer gazety Times z 12. Sierpni.-, donosi ona co następuje: Statek »Fidelia«, który 16. Lipca odpłynął z NOwego Yorku, przywiózł nam wiadomość, że rzeczpospolita Mexykauska wypowiedziała wojnę Stanom Zjednoczonym za postanowione przez nie wcielenie Texas. Kongres narodowy niexykaiiski ogólną uchwałą z dnia 4. Lipca, uważa wcielenie to za zabór przeciwko układom i prawu narodów, i wydał w skutek tego następującą odezwę: 1) Naród mexykanski powol" Je wszystkich swych synów do obrony sponiewieranej przez nieprawne wcielenie Texas z strony Stanów Zjednoczonych niezależności. 2) rząd mexykanski, w skutek służącej mu prawnie władzy, i w interesie publicznej porządku, powołuje cale swe wojbko do broni i organizuje, aby w razie potrzeby mieć rezerwę, oddział pod nazwą »obrońców prawa i niezaleinoścji-" Podpisano w pałacu rządowym miasta MexYKo, 4. Czerwca: Miguel Arlestan, prezydent izby deputowanych; Francisco Calderon, prezydent izby senatorskiej. Zatwierdzono do druku i ogłoszenia: Jose Joaquin de Herrera. A. Ludwik Cuevas.» Generał Bustamante przybył 17. Czerwca do Vera Cruz ofiarując usługi swoje rzeczypospolitej, zimno jednakże od władz został przyjęty. Skarb publiczny mało bardzo posiada pieniędzy. - Wyrok zapadł na wspólników Santa Any, którzy odrzucili amnestyą, ni generała Canalizo i dawnego ministra wojny generała Basadre: obudwóefa skazano na dziesięcioletnie więzienie, pierwszego do twierdzy Perote, drugiego na zamek San Juan dc Ulloa. Swieżą oliwę frowancką poleca G. B i e 1 e fe 1 d, w rynku Nr. 87.

Z powodu różnych nieprzewidzianych wypadków, dla klórycbby walne zebranie Towarzystwa agronomicznego powiatu Czarnkow6kiego, Szamotuiskiego i Obornickiego 1. W r z eśnia się licznie zebrać nie mogło, jest Dyrektor ten termin odmienić zmuszony i zaprasza Szanownych członków powyższych powiatów, aby się na dzieii 13. Października do O b o r n i k licznie o godzinie luiej zrań a zebrać raczyli, a gdy ważne przedmioty do przedstawienia T 0waizyslwu nadeszły, raczcie Szanowni obywatele te» dzień dobru Ogólnemu poświęcić i ten zjazd swoją bytnością zaszczycić. Ignacy Lipski,p Obicia papierowe, tisztivy p ozlacan e . sztuki l Ę odebrał w najnowszych deseniach i prze- J :Q daje w cenach fabrycznych I S. Kronthal. I

Ceny targu we Dina z2 Sierpnia.

1845. r.

POZNANIU. od do Tai. igr. rcn.IT>1. sgi fen Pszenicy szefel 25 2 . 10 12 6 l . 27 6 J 22 6 25 1 10 1 12 16 17 6 1 i - -