X 269. w Poniedziałek

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1845.11.17 Nr269

Nakludeni DriiKnriii Nadwornej lt*. Deckera i SjińjA-i.

WIADOMOŚCI KRAJOWE.

p o z n ań, d. 15. Listopada. - W ciągu tygodnia tego ciągle odbywały się tu aresztowania, a jak głoszą, miano i z prowincyi kilka osób do więzienia przywieść. - Dyrektor policyi Dunckcr przybył tu przedwczoraj Z Berlina.

W numerze 3 1 5 . powszechnej pruskiej gazety donoszą z Derlina, iź duo 8. Listopada w Poznaniu 25 osób aresztowano o niebezpieczne komunistyczne zabiegi, i źc z wyjątkiem jednego księgarza wszyscy aresztowani należą do niższej klasy Indu, jako czeladź i bez zatrudnienia zostający słudzy. Co się tycze liczby, zgadza się to z prawdą, iż 8. Listopada aresztowano 25 osób, ale podług wiadomości pewnych obźałowani nie należą do niższych klass ludu, powiększćj części są to obywatele tutejsi, majstrowie, czeladź, i ani jednego nie masz między nimi służącego bez zatrudnienia. Czy obźałowani są podejrzani o komunistyczne zabiegi, tego powiedzieć nie moża, gdyż wyraz k o m u n i z m stał się dziś ulubionym mianownikiem bez żadnych granic. Gazeta zaś Yossa mmi. 265. utrzymuje, że nie tak komunizm, jako raczej polskie narodowe idee były podstawą tych zabiegów. K ról e w i e c, dn. 1. Listopada. - Dzisiaj nadeszła tutaj odpowiedź na adres, który W Sierpniu posłany został do Króla przez tutejszych mieszkańców co do rozwiązania towarzystwa przyjaciół protestanckich. Wydane w tym względzie rozporządzenie ministra kultu i spraw wewnętrznych brami następnie: Jego Kr. Mość raczyła podpisanym ministrom przedłożyć podpisane przez Pana i znaczną liczbę Krolewczan przedstawienie z miesiąca Sierpnia r. b. dotyczące rozwiązania istniejącego w rzeczonem mieście towa A - rzystwa przyjaciół protestanckich. Uważając na stan rzeczy i wychodząc z zasad, które Jego Kr. Mość co do towarzystwa tak nazwanych przyjaciół protestanckich przyjęła, możemy Panu jako tez i reszcie podpisanych na prośbę, przez nich wyrażoną, tę tylko dać odpowiedź, że, ponieważ towarzystwo Królewieckie, jak to osobliwie widać, z adresu podanego przez podrektora Wechsler na ostatniem zgromadzeniu przyjaciół protestanckich w Koethen w czasie Zielonych Świątek odbytem," uznało się za takie, które

PRZYSZŁE SKUTKI KOLEI ŻELAZNYCH DLA EUROPY.

(Z Przeglądu Kaukowego.)

(UuhzY ciąg. t) Jeżeli do jakiegokolwiek kraju zakazanym zoslał przywóz zagranicznych bawełnianych tkanin, jakie skutki stąd wynikają? Takie, że pod obroną tego zakazu, krajowa produkcja bawełnianych tkanin z nadzwyczajną prędkością rozwija się: przez niejaki czas kapitały, włożone do tego przćniysłu, dają wielkie procenta; wielu'kapitalistów porzuca swoje utrudnienia i zaczyna tkać kilaje, muśliny i t. ar, lecz nakoniec konkurencja zniża cenę na wyroby i ustanawia dawniejszą cyfrę dla zysków produkującego. Gdzież są nadzwyczajne korzyści syslematu zakazują' cego dla kapitalistów? Znowu odbierają to samo, co dawniej. Przed zmianąswoich zatrudnień, oni wysyłali za granicę wełnę, konopie, sadło, lia sto milionów zip.; - teraz wysyłają tylko na dziesięć. Może kto myśli, źe jest korzystnem powiększenie sposobów użycia kapitałów, pochodzące od systeniatu zakazującego, który zwraca kapitały do nowych gałęzi przemysłu. Lecz jakaż z lego korzyść, jeżeli w tymże czasie trzeba ucinać dawne gałązki? J estto zwyczajna zmiana, często połączona ze stratą. Zmiana w ilości zysków może być dwóch rodzajów: może być zmiana ogólna, zależąca na podwyższeniu lub zniżaniu ceny wszystkich .v ogóle płodów, i zmiana prywatna, zależąca na podwyższeniu tylko niektórych robót. W ostatnim razie równowaga, jak powiedzieliśui}', z bystrością się ustala, i zmiana ta jest prędko mijająca, Lecz kiedy zachodzi ogólna

D-e

W: \1 pstopada 1845.

Redaktor odpowiedzialny: Dr. J. Rymnrkiewicz.

z tych samych co inne wypłynęło pobudek, to samo ma nazwisko i cele, 1 te same spodziewa się mieć skutki, zważywszy to wszystko, towarzystwo Królewieckie musi podlegać temu samemu zakazowi, jakiemu podlegają) wszystkie inne towarzystwa tak nazwanych przyjaciół protestanckich. Berlin, 2G. Października 1845.

WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE.

Rossya i Polska.

· U k a z y r z ą d z ą c e g o S e n a t u, 23. Sierpnia. - 1) Ukaz z ogłoszeniem; potwierdzonego 3 1. Lipca przez N. Cesarza Zdania rady państwa, stanowiącego następne dodatkowe przepisy o rozrządzaniu dobrami spadkowemi: a) Dobrami spadkowemi nie można rozrządzać w testamencie. Jeden tylko dozwala się wyjątek od tego ogólnego prawidła: Osoba, nie mająca ani dzieci ani innych w prostej zstępnej linii sukcessorów, może wszystkie swoje spadkowe dobra, lub część ich, zapisać mimo najbliższych swoich sukcessorów i nie zważając żgC ...' ha stopień pokrewieństwa, jednemu lub jednój z d-d-zj'cl* lub i-ó\s-łiio bli»kich ItrowjiycK, lecz z togo domu, K którego mu się dostał zapisywany wybranemu przezeń sukcessorowi majątek', chociażby osoba ta, pochodząc od żeńskiej głowy lub dla innej przyczyny; nic nosiła nawet nazwiska testatora lub testatorki. Przy tćm wszakże, ted kto sporządza testament, powinien zostawić przeżywającym go mężowi lub żonie na dziedzictwo! siódma, część wszystkich dóbr spadkowych, przecho A dj.ących bądź na wybranego przezeń sukcessora, bądź na innych .vpadkobier-i ców podług prawa, b) N a tćjźc zasadzie właściciel niemający ani dziecię ani innych w prostej linii sukcessorów, jeśli dotrą doszły doń z różnych domów, może wybrać i naznaczyć po jednym z każdego domu sukcessorzC c) Testamcnta, któremi bezdzietni dziedzice zostawiają', podług art. 889. Ukł. ust. cywilno sukcessyjne dobra, dalszym krewnym mimo bliskich krewi nych i prawnych spadkobierców, powinny być urzędowie, zeznawane sporządzone zaś inaczej wówczas tylko poczytują sie za ważne s gdy będą oddane do schowania Radzie opiekuńczej lub Komitetowi towarzystwa filarltropieznego. Testator jednak w razie obłożnej choroby niedozwałającćj miizmiana, wtedy wahanie trwa długo i sprawia silny ruch w warunkach odbytu towarów. Niczem nie można udowodnić, ażeby systemat zakazujący mógł być przyczyną ogólnego i ciągłego podwyższenia zysków. Chyba systemat ten powiększa siły produkcyjne kraju i zmniejsza wydatki? Przeciwnie, wycieńcza płodność i powiększa wydatki, -albowiem kieruje kapitały do przedsięwzięć trudnych i połączonych ze znacznemi kosztami. Może powiedzą, źe systemat zakazujący, niszcząc część narodowego kapitału, przez to samo nadaje mu większą wartość? Temu nie będziemy zupełnie pizeczyii. Systemat zakazujący, istotnie nieraz gubił zuchwałych i chciwych kapitalistów; nie mniej słusznem jest także i to, źe rodzaje przemysłu, które mogą istnieć tylko pod protekcją zakazu, częsta wymagają daleko większych wydatków, aniżeli przemysł właściwy kra

"apilale, nieznęunym pr_" pitału, stają się przez to silniejszeuri, mogą podwyższyć.cenę na wszystkie w ogóle płody. Lecz klóź zechce podobnemi wnioskami usprawiedliwiać systemat zakazujący? Wt e d y trzeba będzie chwalić i takich dziedziców, którzy umówią się, aby obrócić na nawóz połowę swego żyta dla podwyższenia ceny drugiej połowy. Przykłady pokazują, źe systemat zakazujący bardzo powiększa liczbę klassy roboczej, tak, źe rzemieślnicy niekiedy prawic darnio pracują w fabrykach. J estto najdotkliwszy zarzut, jaki można uczynić surowym taryfom. 1 tak przypuszczając z jednej strony, źe systemat zakazujący, przy niektórych okolicznościach, może podwyższyć ilość zysków, z drugiej strony trzeba dodać: w miejscu zamieszkania, stosownie do art. 866. Ukł ust. cywilnych. (T. X. wyd. 1842. r.) 2) 1. Wrześ. - Ukaz z ogłoszeniem prawideł o przeznaczonym na fundusz dla szkół żydowskich poborze świecowym od Żydów. (Pobór świecocy, jest podatek od świec zapalanych przez żydów w dni szabassu i święta następne: Paschy (Pejsach) 4 dni; nadania praw na górze Sinai (Szebuos) 2 dni; Nowego roku (Rosz-haszana 2 dni i święta namiotów (Sukes) 4 dni.

- Pobór ten opłacają: i) każda para małżeńska t. j. mąż z żoną, wyjąwszy małżeństwa młode mieszkające przy rodzicach; 2) wdowcy i wdowy, tudzież małżonkowie rozwiedzeni. - Wolni są od poboru; a) żydzi rolnicy; b) żydzi w czynnej wojskowej służbie; c) kobiety posługaczki; d) żydzi ubodzy; c) Karaimi i żydzi krymscy mieszkający wKarasubarze. Żydzi Ryscy wolni są od poboru, póki będą utrzymywali założoną w Rydze żydowską szkołę; żydzi osiedleni wSybcryi, i póki nie będzie osobnego o nich rozkazu. - Podatek świecowy pobiera się od kupców podług gildyj, do których są zapisani, a od żydów mieszczan podług trzech klass, na które się dzielą w miarę posiadanego majątku. Po opłacie poboru każdy płacący może zapalać liczbę świec dowolną. Pobór wydzierżawia się na cztery lata razem z innemi króbkowemi poborami. Pierwszy termin liczyć się będzie od dnia zawarcia kontraktu <U> 1. S tycznia 1849. r. Przedmiotem licytacyi co do tego podatku może być tylko większe łub mniejsze zniżenie procentów, wyznaczonych za normalną miarę kosztów samego pobierania. Taxa poboru od 1845. do 1849. r. jest następująca: od kupców lej gildyi 26 kop. sr., 2ej gildyi 20 KOp., 3ej gildyi 12 KOp., od mieszczan dostatnich 8 k., średniej klassy IJ KOp., niższej klassy 2 kop.) War s z a w a. - Policya tutejsza, powodowana rozkazami wyższej władzy, tudzież dla zapobieżenia złemu, jakie wynika z tolerowania gier hazardowych po kawiarniach, szynkach itp. miejscach publicznych, rozciąga baczny dozór nad podobnemi zakładami. Prócz tego, ludziom, którzy obrali sobie za jedyny sposób utrzymania szulerstwo, wzbrania pobytu w mieście tutejszćm i wyjednywa decyzye władzy wyższej, iżby w miejscu przeznaczonćm dla nich na zamieszkanie, pod dozorem policyi zostawali. Mimo wszakże przedsiębrania powyższych środków, dość często otrzymują sic doniesienia, że w rzeczonych miejscach istnieją gry hazardowe, a nie dawno powzięto wiadomość, że do kawiarni pod Nr. 3., przy ulicy Sto Jańskićj ntrzymywanej, każdodziennie przybywają lokaje z restauracyi i od znakoiuitszych osób, tudzież markiery, i tam po całych nocach szulerując, przegrywaj? dość znaczne summy pieniężne: - że tym sposobem-słusznie na nich pada podejrzenie, ii nie tylko utrącają swoje mienie, ale nadto mogą posunąć się do własności panów, u których w obowiązkach pozostają; sprawdzono nakoniec, że jeden z przebywających tamże lokajów, służąc w znacznym domu przez lat kilkanaście i zaoszczędziwszy sobie do 3,000 zip., od czasu jak zaczął uczęszczać do wspomnionćj kawiarni, całą tę summe w karty strwonił; zaś drugi, przegrawszy [»obierane zasługi i niemogąc oprzeć się chęci do gry, zastawił srebra mu powierzone. Na zasadzie takich wiadomości, jeden z rzędników policyjnych otrzymał rozkaz zajścia do wzmiankowanej kawiarni, dla przytrzymania wszystkich prowadzących grę w karty i dostawienia ich do aresztu policyjnego. Do wykonania polecenia tego wybrano noc dnia 1. ni. b, Mimo ostrożności, jaką właściciel kawiarni zachowywał, również mimo tego, ze tylko za uinówionem hasłem do pomienionćj kawiarni wejść zezwalano, delegowany urzędnik zdołał wtargnąć tamże, w czasie, gdy gra juz rozpoczętą była, i przyaresztował sześciu powyżej rzeczonych służących, inni zaś z powodu ciemności uciecz

1. że podwyższenie to w żadnym wypadku uie może być ogólnem i trwałem; 2. ie jest kórz.) sine tylko dla kapitalistów; 3. że jest rzeczą niesłuszną wymagać dalszego trwania systemalu zakazującego jedynie dla zabezpieczenia kapitalistom tych zysków, z których korzystają, czyniąc stratę konsumującym i robotnikom. · ł>rócz tego powtarzamy, że ciągle podwyższenie zysku wcale nie może być uważane, jako konieczny i prosty skutek systemalu zakazują, cego. Zobaczmy, co lo są za ludzie ci kapitaliści, którzy żądają jakichkolwiek nowych zakazów. Po większej części są lo ludzie przebiegli, którzy chcą się wzbogacić kosztem swoich bliźnich, zebrawszy tylko pierwsze płody zakazu. OoJ wiedzą, że konkurencja później zniży cenę protegowanego przemysłu, i że wszystko skończy się na jawnych stratach dla całego kraju. Lecz co im do lego. Oni dorobili Bic majątku: «*1 dopięty.

Nakouiec uczyńmy fę uwagę, źc podług zdania niektórych politycznych ekonomistów, podwyższenie zysków jest skutkiem nic syslemalu zaKazuła.cego, lecz prędzej wolności handlu. «Wystawcie sobie, mówią o P" lf e ***ckolwiek państwo zniosło u siebie systemat zakazujący. Kapitaliści nalycbniiasł zaczną prowadzić handel z cudzoziemcami. Kapitał, który użyją dla nowych obrotów, wziętym będzie z kapitału będącego vr ruchu w pr* £» ny sfowo A) krajowej. Kapitał wewnętrzny zmniejszy 6i«. Wartość jego zostanie podwyższona}.« Jest to sołizmatj kapiui, użyty na handel z cudzoziemcami, istotnie będzie wzięty z kapitału wewnętrznego. Lecz w jakim kształcie? Już Powiedzieliśmy, te pieniądze to samo, co płody. Wypadnie płacić cudzoziemcom płodami wewuętrzuego przemysłu. Wiec kapitał wewnętrzny nie zmniejszy sięką ratowali się; zabrał takie do 100 zip. pieniędzy i karty. Skoro ludzie ci dostawieni zostali do biura policyi, przebadano ich i po zażądaniu opinii o ich sprawowaniu się od panów, u których służą, każdy z nich uległ karze policyjnej, także napomnianym został, że gdyby powtórne dostrzezono go na grze w karty, surowsza nan kara wymierzoną będzie, następnie, stosownie do życzenia swych panów, uwolnieni zostali. - Tych, którzy zbiegli z kawiarni w czasie nadejścia urzędnika policyjnego, zarządzono poszukiwanie, a po wyśledzeniu, do takićjże samej odpowiedzialności pociągnięci zostaną. - Na właściciela kawiarni wymierzono karę aresztu z zagrożeniem, ze jeżeliby ta nie skutkowała, trudnienie się tym procederem będzie miał sobie wzbronione. (Gaz. pol.) Francya.

P a ryż, 8. Listopada. - Pogłoska nie potwierdziła się, aby marszałek Bugeaud został wezwany na ministra wojny. Tymczasem z innej strony za rzecz pewną podają, iż generał Molin de S1. Yon mianowany został ministrem wojny i że rozporządzenie w tej mierze zostało podpisane wczoraj przez króla. Marszałek Soult, mówi Monitor, pozostaje prezesem rady ministrów, a generał porucznik Molin de St. Yon zastąpi go w ministerstwie wojny. Baron Martineau des Chesnez radzca stanu i generalny sekretarz został mianowany podsekretarzem stanu. Generał Dclarue ma być dyrektorem spraw algierskich zamianowany. WedługKonstytucyonela, generał porucznik Tugnot de la Noye usuwa się od kierowania sprawami art yleryi. Marszałek zaś Soult byłby dawno już oddał tekę ministerstwa wojny, gdyby był pokończył niektóre zaległości w tym wydziale. National utrzymuje, że marszałek Soult pierwszych depeszy od Bugeauda nie chciał przyjąć, bo nie chce z nim zostawać w żadnej styczności. Thiers często bywa w zamku królewskim, po swym powrocie do Paryża. Wczoraj odwiedził on księcia Joinville z powinszowaniem, iż mu się syn urodził. Ze statystyki zbrodniarzy okazuje się, iż w ostatnich ośmiu latach 6 O O O wypuszczonych zostało z galer w Brest, Toulon i Rocbefort. 1 700 na nowo popełniło zbrodnie i zostali wyrokiem za winnych uznani. Z więzień wypuszczono w podobnym czasie 55,000 osób, a w pięciu następnych latach 16,000 z nich zostało na karę skazanych. Pod Tiaret dostał się porucznik Lacoste z dwunastu żołnierzami do niewoli. Urzędowe doniesienie nic więcej o tćm nie dodaje, lecz mamy pod ręką dwie prywatne wiadomości, jedne z Maskary, drugą z Oranu, które. zawierają szczegóły, potrzebujące jednak jeszcze potwierdzenia: szef jednego pokolenia wezwał porucznika Lacoste na konferencyą, gdy przybył z towarzyszami poproszony został, by siadł do małej biesiady. Tymczasem broń odstawioną wynieśli potajemnie Arabowie i zaczęli strzelać do rozbrojonych tym sposobem Francuzów, a zabitych w ogniu spalono. Jednemu szasserowi nazwiskiem Marthy udało się wraz z murzynem, który służył u porucznika Lacoste uciec do swoich, w tej samej chwili, kiedy go chciano wrzucić w ogień. Porucznika później dopiero ścięto. Pismo zaś z Oran opowiada: Biedny porucznik Lacoste i jego żołnierze zginęli. Otoczony od Arabów ze swemi towarzyszami schwytanym został. Żołnierzy wprzód zamordowano, porucznika naostatek zachowano, by tćm okrutuićj nad nim się napastwić. Mówią, że go pokrajano w kawałki. Rząd rzeczywiście myśli o wyprawie przeciw Madagaskarze. Jeszcze liczba okrętów nie jest oznaczona, lecz ze stacyi Bourbon mąją się okręty przyłączyć do floty wysłanej z portów francuzkich. Wojska złożone być mają z morskiej piechoty i artyleryi, posiłek im dodany zostanie z jednej kompanii inżynierskiej. Na wyspach Bourbon i Maurycyusza pochwalono

Działanie zagranicznego haudlu zależy na lem, że za jego pośrednictwem, w zamian swoich krajowych płodów, odbieracie pewną massę przedmiotów, których nie możecie posiadać ani w takiej ilości, ani w tak dobrym gatunku, ani za tak tanią cenę, jeżeli będziecie produkowali je w domu. Za te przedmioty trzeba zapłacić odpowiednią ilością krajowych płodów. Więc działanie zagranicznego handlu zależy właściwie

1 czy może je podwyższyć? Jeżeli będziecie sprowadzali z zagranicy tylko przedmioty zbytku, zyski pozostaną w jednakowem położeniu; lecz jeżeli przywóz zagraniczny będzie składał się z towarów, należących do pierwszych potrzeb życia, wtedy zmniejszą się wydatki klassy niższej, i taniej będziemy płacili robotnikom. Powiemy to inne mi wyrazami: wpływ zagranicznego handlu na zyski podobny jest do wpływu rolnictwa w urodzajnych strefach kraju, gdzie, zamiast dziesięciu procen - tów, odbieranych z nieurodzajnej strefy, wypada trzydzieści proceutów, Systemat zakazujący może być korzyśbiyui tylko dla rolników, jeżeli, jak w Anglji, rozciągnięty jest na płody rolnictwa. Dziedzice nie mają czego się obawiać konkurencji, gdyż nigdy między nimi uje może być lak silna, aby była szkodliwą. Przeciwnie w rękodziełach, konkurencja natychmiast obala wszystkie korzyści pochodzące ze zakazuJeżeli jaki kraj posiada dziesięć bawełnianych rękodzielni, przynoszących Uzydzieści procentów, bądźcie pewui, ie jutro powstanie jeszcze dziesięć rękodzielni, i jeżeli konkurencja ta nie zniży ceny na bawełnę do ostatniego stopnia, wtedy powstanie jeszcze dziesięć i jeszcze dziesięć. Lecz jeżeli idzie o płody rolnictwa, jak wtedy powiększycie li* czbę tych rolniczych rękodzieł? Można tylko rozprzestrzenić niektóre towe. Ruda kolonialna na wyspie Bourbon watowało podziękowanie dU fana Romain Desfossćs i chce mu oddać medal bity kujego pamięci w 2000 egzemplarzach. Medal ten ma mieć napis: na pamiątkę walecznego francuzkiego dowódzcy Romain Desfossćs, i Francuzów i Anglików pod Tamatawe «m. 15. CzelWca 1845 . Na drugiej stronie : Jako dowód jednomyślnego życzenia mieszkańców wyspy Bourbon, aby wyspę Madagaskar zdobyto i ukolonizowano. Rada kolonialna miała toż życzenie przesłać do króla Francuzów.

Jeżeli Bugeaud przyjmie miuisterstwo wojny, natenczas generalnym gubernatorem zostanie ostatecznie Lamoricii're. Wiadomą jest rzeczą, ze marszałek ubiegał się o ministerstwo wojny, lecz wielu nie chce temu wierzyć, aby w chwilach tak krytycznych, jak są dzisiejsze, miał opuścić armią w Afryce. Donoszą z Algieru pod d. 3 O . Października: oddziały wojska pod dowództwem generalmajorów Gentil, Marcychy, Commann i Reveu oddano pod naczelnictwo generała porucznika Bedeau. Dziś 3 O O Arabów wzięte do niewoli w ostatnich bitwach posłano na okrętach do Bony. Z Medeah donoszą, że 14 Arabów obwinionych o polityczne zabiegi tam aresztowano. W nocy 24. Października udało się niektórym Kabylom przedrzeć przez łańcuch czat uas/yeli w Bugia i poczymć spustoszenia na cmentarzu europejskim. Wszystkie krzyże strzaskano nad grobami, groby porozkopywa»0. Po tćj zemście wrócili Kabylowie do swoich w góry. To postępowanie dotąd niezwyczajne pomiędzy Arabami dowodzi ich rozjątrzenia w czasach teraźniejszych i oczekiwać należy kroków nieprzyjacielskich w okolicy Bugii. Powiadają, że ministerstwo francuzkie zamierza wydać rozporządzenie, zakazujące wywozu zboża z Francyi, skoro wiadomość nadejdzie, że rząd angielski otwiera porty swoje w Anglii i Irlandyi dowozowi wolnemu zboża. Wprawdzie powiada pismo ministeryalue, iż zamiarem rządu angielskiego jest zaopatrzenie swego kraju bez ujmy innym kraju, gdyż według wiadomości z innych części świata, żniwa tam odbyły się obfite. We Francyi zaś tylko średnie wypadły żniwa i obawiają się przeto, iź massami wywożonoby z Francyi zboże, skoroby Anglia otworzyła swe porty, ztąd wywóz ten wywarłby dotkliwe skutki na Francyą. W piśmie jednćm z Algieru pod d. 3 O . Października czytamy: w tćj chwili panuje tu zamieszanie. Urzędowe kłamstwa, przesada, rozrzutność, przed oczyma naszemi się dzieją. Wszystko to przypisać należy administracyi Btigeauda. Jedyną naszą pociechą jest śród tego zamętu, że kolonia ta znajduje się w stanie krytycznym i tak na długo pozostać nie może. Marszałek udał się z Miliany do Tenie1. Z tamtąd ruszy do Tiaret, czego jednak zapewnić nie możemy, bo Bugeaud jest wielkim improwizatorem, tak w czynach, jak w słowach. Lamoricicre stoi wręcz naszego głównego nieprzyjaciela, a po szczęśliwych bitwach korzysta dalćj ze swoich zwyeicztw. Nieszczęśliwy wypadek pod Dszemmą mógł nas na chwilę zatrzymać, ale nie zastraszyć. Nasze położenie pod względem militarnym nie jest tak przykre, jak podają. Nasze ruchome kolumny wkrótce przywrócą stan panujący przed powstaniem, w Oranie. Ani na wschód Algieru, ani W okolicach Dellys, a nawet ani w poddywizyi Medeah, Milianah i Konstantynie nie okazują Arabowie groźnych postaci. Powstanie ogranicza się na okolice Szelifu i prowincyi Orano W środkowej linii jesteśmy mocni, obsadzoną trzymamy Milianę, Orleansville, Maskarę i Tlemsen. Żadnego z tych punktów nie opuściliśmy. Myśmy teraz przeszli do stanu zaczepnego. Abd el Kader jeżeli w tćj chwili nie schronił się do Marokko,

role; i jeden z naj smutniej szych skutków zastosowania syslematu zakazująrego do rolnictwa, zależy mianowicie na tein, źe zmusza uprawiać na nic nieprzydatne niwy. Wledy zaczynają orać co tylko się trafi, i właściciel ziemi, d'a powiększenia swoich dochodów, powinien tylko wynajmować ją i ściśle ściągać opłatę od najęcia. Takim sposobem zysk kapitalisty, z powodu konkurencji coraz zmniejsza się, do takiego stopnia, źe nakoniec systeinat zakazujący nie przynosi mu żadnej korzyści względnie dochodów; przeciwnie zaś, właściciel ziemi coraz się wzbogaca, przez wszystek czas, dopóki syslemat zakazujący rozciąga się na płody rolnictwa. Nie wierzcie temu, aby Angielska arystokracja, broniąc w parlamencie systeinaiu zakazującego, obstawała za kapitalistami, fabrykantami, za liczną K lassa fabrycznych robotników: cala rzecz zależy na tein, źe do arystokracji Angielskiej należą tamtejsi właściriclc ziemi, w głębi z iś kh nadętych mów, po prostu ukrywała się myśl wprowadzenia monopolium dla swego przemysłu. Oni bardzo dobrze" pojmowali, że jeżeli zaprowadzą wolność handlu innemi płodami, wtedy j li a d rolnictwem nie utrzyma się systeinat zakazujący. Ta sama historja powtórzyła się we Francji z cukrem burakowym.

Uprawianie buraków wcale tam nie może mieć miejsca; gdyby Francuzi nie wyznaczali niezmiernego cła od cukru trzcinowego, uikomuby nawet i nic przyszło do głowy wyrabiać go z buraków: wydatki na fabrykacją Cukru burakowego zuacznie przewyższają cenę trzcinowego. Lecz *Vaucnzom koniecznie chciało się rozwiną« u siebie nową ęaląź przemys'M_ Cpź wynikło? Zakłady burakowego cukru pozbawiają skarb waibej części dochodu z umiarkowanego cła od trzcinowego cukru, odbićTW odbyt u produkujących, którzy zamieniali na niego swoje wyroby, \ nują własne kolonje, prowadzące handel cukrem trzcinowymto trzymać się będzie na samej zachodniej granicy. Jakim więc sposobei III mogą nas zatrważać zbuntowane pokolenia, będące bez organizacyi, bez pieniędzy, źle uzbrojeni? Wiemy z doświadczenia, źe oddział 3000 z arr tyleryą, może bez trudności przechodzić całą Algieryą. Można przeto bez daru prorockiego łatwo przepowiedzieć że chwilowe powstanie Arabów i Kabylów wkrótce się uśmierzy. Tu nie masz żadnego niebezpieczeństwa, jest ono tylko w polityce naszego rządu» a raczej w braku polityki, w nieznajomości stanu rzeczy w Afryce, w ułudzie o nieomylności Bugeauda, o jego charakterze i o słabościach kierowników Algierskich. VV tych stosunkach znajduje się prawdziwe niebezpieczeństwo> i tego dosyć nie możemy .napowtarzać, bo jak długo tu nie zostanie machina administracyjna naprawioną, tak długo wojskowe zwycięztwa na nic się nie przydadzą. Zaczynać będą na nowo jak z robotą Penelopy. Z resztą nikt pojąć nie może, dla czego zapowiedziane posiłki nie przybywają do Oranu? Marszałek Bugeaud kroczy w krótkich pochodach do Tiaret. Generał Bar mustruje wojska w Algierze. Generał Bedeau objął dowództwo dwóch oddziałów w poddy wizyi Medeah. Generał Gentil tworzy rezerwę w MetidscbA Ale tam nie znajdą Abd el Kadera. Bonrjolly musiał .się zatrzymać nad Miną, bo nie ma dosyć wojska do zaczepki. Lamoriciere ze swemi 35 O O ludźmi zmuszony jest się rozdrobnić, aby w jednym czasie zakrywać Tlemsen, Oran i Maskarę. Gery jest otoczony nieprzyjacielem, który go liczba dwadzieścia razy przewyższa. W rzeczy samej, kiedy marszałek Bugeaud odpowiedział ministrowi powołującemu go do stolicy, iż droga do spotkania i zwyciężenia Abd el Kadera nie prowadzi na Paryż, kazał nam się spodziewać że za jego przybyciem do Afryki rzeczy inaczej, jak teraz» powiodą się.

Niemcy.

L i p s k. - Petycyą tutejszych księgarzy do izby dotyczącą koncessyi do wydawania gazet, wywołało, jak donosi gazeta znad Wezery, zagrożenie rządowe, źe wszelkie podejrzenia rzucane na wypadki sierpniowe, pociągną za sobą natychmiastowe odjęcie koncessyi. Zagrożenie to wykonano już nawet na jednym z dzienników wychodzącym w Chemnitz. Petycya ta wykazuje niepodobieństwo, aby stan obecny mógł się nadal utrzymać» poniewaź, pomimo źe nakładca zadosyć uczynił wszystkim przepisom prawa, nie jest przecież pewnym własności swej i jej używania. »Własność pisma czasowego« tak brzmi główne jej miejsce, jest prawem majątkowym, Łtórego nabycie wymaga znacznych sił duchowych i pieniężnych, a kiedy opiekowanie się własnością prywatną jest jedną z pierwszych powinności rządu, kiedy przeciw wszelkiemu wdzieraniu się w sferę eudzij własności istnieje określona pewnemi przepisami droga prawna, widzimy tutaj własność słusznie i sprawiedliwie nabytą oddaną na łaskę i samowolę władz administracyjnych, przeciw których wyrokom ani opieka ani jakikolwiek środek prawny nie ma miejsca. Owoce długoletniej pracy i starania mogą bez wysłuchania strony, i bez wszelkich form być zniszczone przez nie ograniczony dekrety władzy ministeryalnćj; kapitał, włożony w jakie czasopismo, może bez wszystkiego być zabranym.« Podług zwyczaju w nowszym czasie zaprowadzonego w Saxonii, każda koncessya udzielaną tylko bywa z prawem odwołania, które żadnem prawem nie jest ograniczone. Celem petycyijest, aby samowolę tę usunąć, i aby co do gazet wyraodz zaprowadzenie pewnej regularnej drogi prawa. Lipsk, d. 10. Listopada. - Na adress 4. batalionu gwardyi komunalnej do batalionu trzeciego tejże gwardyi, żołnierze ostatniego odpisali pierwszemu co następuje: Bracia! wasz adres z 6. t. m. bardzo nas ucieszył. Nie chcieliście przyjąć pochwały, którą wam przysłać zamierzano. Dzia

Z lego wszystkiego pokazuje się, że położenie właściciela ziemi i po* loźeuie kapitalisty, produkującego i ihanufakturzysiy, przedstawiają dwie zupełnie różne kombinacje. Systeinat zakazujący sprzyja tylko dziedzicom, ponieważ są bronieni przed konkurencją przez monopolium naturalue, którego nic nie może osiabić. Takim sposobem nakoniec, pojmujemy istotność kwestji i widzimy gdzie trzeba zwracać uwagę, ktiedy kto chce zbadać skujki zmiany handlowego systetnastu w kraju, który nie przyznaje wolności handlu. Nie będziemy juźzatrzymywalisię na właścicielach ziemi: oczywiście, że wieUi z pomiędzy nich będzie odbierało mniej, niektórzy zaś wcale pozbawiają się swoich dochodów, bo wszyslkie nieurodzajne grunta wymazane zostaną z liczby uprawianych. Zobaczmy co będzie z kapitalistą i jego kapitalem, z robotnikiem i jego płacą. O b r o t o w y k a p i t a ł , to jest, summa, oddana na jaki przemysł, odbywa «woj obrót w pewnej przestrzeni czasu, najdłużej w przeciągu roku lub dwóch lat, i prawie ni

dzo dogodnym do wszelkiego przeistoczenia i tranzlokacji, zawsze z korzyścią może być użyty; dla kapitału stałego czasem nie można znalcść żadnego użycia i zdarzają się wypadki, źe traci całą swoje wartość, (Dokończenie ntisUipiJ

laliście jako mężowie, którym więcej znaczy przekonanie własne o dopełnionym obowiązku, aniżeli pochwały, które mogły zakłócić jedność myśli i uczucia między batalionami gwardyi miejskiej. 1 nas wtedy tylko byłaby nagana zasmuciła, gdybyśmy na nią zasłużyli. Przyjmijcie podziękowanie za wasz udział przyjacielski od waszych braci z 3. batalionu. Z Ba waryi, d. 5. Listopada. - Krótko temu zakazano dziennikom wychodzącym w Bawaryi, zamieszczać artykuły, zawierające wieści niepokojące co do żywności t. j. cenzura kreśli wszelkie rozbierania tego przedmiotu. Powodem do tego był artykuł w gazecie Wyrcburskićj, którego autor zapatrując się na obecne stosunki, z rozmaitemi oświadczył się życzeniami dotycząccmi wywozu zboża, zakładania magazynów i t. p. W skutek tego wyszło rozporządzenie do cenzorów, które odwołując się do rzeczonego artykułu, zakazuje przepuszczać podobne życzenia, jako bcz:>kutecznc, niedozwala nadto umieszczać wiadomości w jakikolwiek sposób zastraszających. Rząd zapewne nie dostrzegł się, że zakazując publiczności naradzać się w tym względzie, przyjmuje tein samem na siebie obowiązek, zasłaniać ją od biedy i zbytniej drogości. Jeżeli publiczności nie ma być wolno naradzać się i przekonać o trudnościach w niesieniu pomocy, natenczas łatwo stać się może, że będzie ona żądała od rządu rzeczy niepodobnych, a ponieważ wzbroniono jćj nad tern wspólnie się zastanawiać, będzie w pewnym względzie miała do tego i prawo. Jest to drażliwa i słaba strona systemu, który nad wszystkie m przywłaszcza sobie opiekę. - Prawdą jest na nieszczęście, że zaraza pomiędzy ziemniakami szerzy się u nas coraz bardziej. Ziemniaki te chociaż zdrowe zupełnie były przy wybieraniu, to przecież tein bardziej teraz guić zaczynają w sklepach i w dołach. Znaczne zapasy stracono w ten sposób w przeciągu kilku tygodni, albo też, aby coś przecież uratować, wypalono w gorzelniach. Można teraz ziemniaków po tanich bardzo nabyć cenach, ponieważ wielu, nawet dobrych gospodarzy, pozbywa je spiesznie nawet z jakąś stratą; zboże zaś na każdym prawie targu podnosi się w cenie, tak że nieomal wszystkie gatunki w przeciągu kilku tygodni o 3 floreny poszły w górę, co tern ważniejszem jest, że po inne lata w tym właśnie czasie ceny zboża były najniższe. Nie zbywa wprawdzie na dowozie, ale dopytywanie o zboże większćm jest, jak przywożone zapasy. Przyczynia się do tego nadzwyczajnie znaczny wywóz do Hollandyi, Belgii, Francyi i Szwajcaryi. 1 tak wszystkie nieomal statki na Menie zatrudnione teraz wywozem zboża w okolice niższego Renu. Wśród takich okoliczności widoki na zimę i spozimek nie bardzo są poCIeszaJące.

M o n a c h i u m, d. 5. Listopada. - N i e tylko między klassą pracującą, ale nawet śród majętniejszych obywateli objawia się iiicukoiiteutowanie powszechne ze względu na ucisk teraźniejszych stosunków tak dalece, że.władze najwyższe zwróciły swą baczność na to wzburzenie umysłów i aby w części temu zaradzić, sądzą, że zakaz wywozu zboża nastąpi. Włochy R z y m, 28. Października. - Powtarzające się ze wszech stron wieści, że M i koł aj wpadnie tutaj inkognito na dni kilka, zaambarasowały wszy

OBWIESZCZENIE.

W borach-<lo dóbr C h walk owa i Kołacina należących, przy mieście Xiążu w powiecie Szreinskini połoionyeh, zostało 1663 sosie n i 81 brzózek jako suszki i przestarzałe wycechowanych, klóre w rozmaitych ilościach po 10., 20. do 50. iztuk dnia 24. Listopada r. bież.

i n a s t ę P n Y c h dni w karczmie dworskiej w C h wał k o w i e przez publiczną licytacyą najwięcej dającemu za gotową zaraz zapłato sprzedane być mają, o czein niniejszeui do publicznej podaje się wiadomości. Chęć kupienia mający mogą w dniach od 20.

Listopada począwszy, drzewo w mowie będące, które jeszcze nie zostało spuszczonem, obejrzeć i w ty i» celu do Nadleśniczego GiszczyńskSego z Zauieinyśla się udać, którego w rzeczonym czasie w gościńcu w Chwałkowie zastać będzie można. Poznań, dnia 13. Lisiopada 1815.

Król. Sad Nad-Ziemiańs ki. II. Wydziału.

Oprócz umieszczonych w obwieszczeniu nasztim z dnia 5. bież. ni. przysięgłych meklerów ustanowiono jako takich jeszcze przy sali handlowej: S z y m o n a S i l b e r s t e i n , M o r y c a Asch, Hirsza DamroBŻa, Elkana Renarda, Lewy A. Peysera. Umieszczony tamże przez omyłkę Kar o l Schoepke nie jest przysięgłym meklcrem.

Poznań, dnia 14. Listopada 1815.

D vrekcv a sali handlowej.

W Sa da c h, 2 mile od Poznania, jest od JSowego roku miejsce dla dobrej gospodyni, jeżeli bę dzie mogła swoia zdatnośc Audowodnić. Prawdziwe C na denfreis kie tasiemki niciane, inne białe lniane i batystowe tasiemki, prawdziwe angielskie nici konopne M a rs c h alI,stkich. - Kanclerz hrabia N esscirode ma już przybyć przed cesarzem, aby wy miarkować, co się święci. . Są to jednakże tylko domniemywania. Czcigodna Mieczy sławska, KMern klasztoru Bazylianek, znana po całym świecie z męczarni, jakich doznała w Polsce, przybyła tutaj w towarzystwie duchownego polskiego i zamieszkała w klasztorze zakonnic franeuzkich Sacre Coeur, gdzie zapewne zakończy dni swoje, ponieważ nie ma tutaj klasztoru ś. Bazyliusza. Pierwsze damy miasta naszego oddają jćj wizyty. T li r C y a.

K o n s t a n t y n o p o l, d. 15. Października. - Ostatnie wiadomości z Syryi przywiezione powiększyły tylko nieukontcntowanie pana Bourqucney przeciw Szekib Ellendeniii zamiast je zmniejszyć. Poseł Francuzki żądał, by szeik druzyjski, morderca ojca Carlo, został ścięty, jakkolwiek inny byłby skutek badań przeciw niemu prowadzonych, albowiem Francya jest moralnie przekonaną o jego zbrodni. Teraz przy badaniu kierowanćm przez Szckib EITendego wielka liczba świadków, a pomiędzy temi nawet Maronici zeznali, że szeik ów nie był nawet w Abbcga w czasie zamordowania ojca Carlo, dla tego tcź obwinionego zwiezienia wypuszczono. Francuscy missyonarzc zaś musieli rzeczywiście góry opuścić, i w tej chwili znajdują się w Bejrucie. Czyż pan Bourqucney rzeczywiście zażąda swoich paszportów. Bez wątpienia, jeżeli porta nie zmieni tych postanowień; wczoraj odbyła się z tego powodu koufereneya w Bujukderc, ale tćj skutków jeszcze nie wiemy.

K o n s t a n t y n o p o l, d. 18. Października. - Czytamy ,w J o u r n a l de Cons t a n t i n o p l e z 11. b. m. Ostatnie wiadomości z Bejrutu stały SIę przyczyną ważnych działań ambasady francuzkićj przy W. Porcie i lękano się na chwilę, że stosunki dyplomatyczne zostaną zakłóconemu Środki przedsięwzięte przez Szckib Eiiendego względem cudzoziemców mieszkających w górach, dotąd były znane w Konstantynopolu tylko z sprzecznych raportów; jednakże dość było, by miały pozór pogwałcenia traktatów, ażeby W. Porta na skutek reklamacyi barona Bourqueney, ambasadora Francyi, objaśniła je w sposób, który naznaczy linię postępowania w Libanie i usunie wszelkie przedmioty sporu. Zapewniają, że rozkazy przesłane Szekib Eflendemu polecają mu natychmiast na nowo rozpocząć proces przeciw mordercom ojca Carlo i przystąpić do wynadgrodzenia klasztorów w Abci iSolima. Safwet Eilcndi, kiedyś tłumacz wysokiej porty, dalej sekretarz w ministerytim spraw zagranicznych, został mianowany sekretarzem sułtana. Safwet nie jest niczyim klientem, niczyją kreaturą, cały swój zawód winien sam sobie, swćj pracy i pilności, kto zna sułtana ten powinien się cieszyć z tego mianowania nowego sekretarza. Albowiem w ten sposób znajdzie się przynajmniej jeden człowiek zdolny pojąć europejski sposób widzenia rzeczyeJ r e c y a. Otrzymaliśmy dzisiaj listy z A t e n z dnia 26. Października. Nota angielska dopomina sic jak najspieszniejszej zapłaty zaległych procentów. To samo uczyniła Rossya, Francya zaś dotąd jest spokojnąniemiecką i angielską bawełnianą przędzę do robienia pończoch, we wszystkich gatunkach i kolorach, wybór białych haftowanych i misternie dzierzganych przedmiotów, przednie czarne i białe towary koszopleciarskie, mydełka gotowalnianc i przednie parfuuiy polecam do łaskawego uwzględnienia. IV ó w II o C z e s n i e mam z a s z c z Y t d o n i e ś ć u a j u n i ź e n i ej, iż mój h a n d e l p r z e n i o - słem do dawniejszego składu ubiorów, obok mego obecnie zamkniętego lokalu. C.' F. Schuppig w rynku Nr 8. naprzeciw ulicy Wrocławskiej. Eter gazowy.

Szanownej publiczności donoszę najuniźeiiiej, iź mi się udało sfabrykować eter gazowy, który dla jego pięknego, jasnego światła jako bardzo przedni polecić mogę. Funtprzedaję po 4 sgr. 6 f, czyli kwartę po 9 sgr. O łaskawy pokup uprasz» F. G. Elwanger, przy Szerokiej ulicy Nr. 29. obok Apteki. Szanowną Publiczność uwiadoniiam niniejszeui · nąjuiiiżeniej, iż mój skład przeniosłem z Nr. 55.

do Nr. 87. w rynku, i donoszę zarazem, iż mój skład futer na walnym jarmarku Lipskim święto-uiichalskim znowu jak najkomplelniej opatrzyłem, i przyrzekam ceny ile możności najtańsze obok rzetelniej usługi. M. A. L o wen s o h n .

U o wynajęcia mieszkanie na ulicy J e z u i c k i e j pod Nr. 8. na dole składające się z trzech pokoi, dwóch kuchni, wielkiego sklepu i komory, lak na szynkownią, restauracyą lub na handel zdalne, jest od 1. Kwietnia 1846. do wynajęcia. Poznań. Eliaszewicz.

Przy ulicy Pólwsi p o d Nr. 13. jest izba do wynaJęCIa. Miufi> i/iflilf/

Duia 14. Listopada 1845.

Obligi długu skarbowego .. Obligi premio» handlu iuorsk.

Ohligi Marchii Elekt, i N owćj Obligi miasta Berlina.

G'diuiska w'f. .

Listy zastawne Pruss. Zachód.

> W . X Pozuaiisk.

» dito Pruss. Wschód.

» »Pomorskie. . .

March. lilck.iN.

· » Szluskie. . . .

dito od rządu garaulowane Frydrycbsdory.

Inne monety złote po 5 tal, .

D.isconto.

AKcje Drogi ze] . Herl. - Poczdamskiej Ohligi upierw. Ilerl.-Poczdaius.

Drogi żel. Magd. -Lipskiej . .

Obligiupierw. Magd. - Lipskie .

Drogi żel. ilerl.-Aiihaltskiej .

Obligi upierw. Bcrl.-Anhaltskie Drogi żel. Dyssel. Blberfeld.

Ohligi upierw. Dysscl.-Elbcrf.

Drogi żel. Reńskiej . . . . . .

Obligi upierw. Końskie .... Drogi od rządu garantowane.

Drogi zel. Górno-Szląskiej . .

Obligi upierw. GórnoSzląsk.

dilo L U. B.. · » Beri -Szcz. LU. A. i B.

· Mugdeh -llalbersl Dr. żel. Wrocl.-Szwidii.-Frcib.

Obligi upierw. W ro c. Szw. - Pr.

lir. żel. Hónn - Kolońskiej. . . Drogi zel. Dolno - Szląskiej. .

Obli g i u p ierw. Duluo Szlaskit-i

Berli* %HlikvJ.

Sto- Na p r. kurant pa papie- i g otoprC rami. I wizuą

98*

97? 981 4

97 ii 103" 9 98', 98 98£ 98

97i

Si

4.

Hi 5* 5 4 4 4 4

99»

98i 98* 91H 97i

12H 107

107* 138 99