, )J( 271. w Srodę

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1845.11.19 Nr271

Nakładem bruharni Nathvofiioi U', liprkora Spółki.

i» a * t łań, dnia 19. W Astopańa. ( G ł ó d w Ir l a n d y i.) - Akt zupełnie bierny zniesienia cła zbożowego; nic wybawi od śmierci głodnych wieśniaków irlandzkich, jeżeli im natychmiast nic da się środków zarobienia pieniędzy na zakupienie sprowadzonego zboża. Gabinet przeto myśli o zwołaniu parlamentu. Środki zaś zapomożenia nie zależą na zatwierdzeniu pożyczki i\ miliona funt. szt. projektowanej przez O'Conella, ale na tćm, by parlament zatwierdził robotę kolei żelaznych w Irland vi i inne prace publiczne, gdzieby lud ciągły zarobek mógł znaleźć. W Irlandyi samej czują nader mocno tego potrzebę. W zeszłym tygodniu odbyły się tam dwa zgromadzenia bardzo ważne. Pierwsze w dniu 3 l. p. m. złożone z obywateli Dublina, na którćm znajdował się książę Leinstcr, lord Cloncurry, O'Conell i wiele innych bardzo znakomitych osób; odbyło się ono w sali koncertowej tego miasta pod prezydencyą lordu majora; drugie zas odbyło towarzystwo rolnicze irlandzkie. Obydwa zgromadzenia wysłały swe deputacye do lorda namiestnika Irlandyi s by przedstawić mu swe wnioski, które brzmią dość jednakowo. To szczególniej jest godnćin uwagi, że oba zgromadzenia postanowiły, iż nie należy przyjmować od rządu albo ludu angielskiego żadnej jałmużny, ale szukać środków pomocy W własnych zasobach kraju i w ulepszeniach gruntu rozwiniętych za pomocą właściwych prawnych środków. - Najważniejszćm było zgromadzenie obywateli Dublina. Odczytano na nićm raporta wszystkich części królestwa, wystawiające nędzę kraju jako nader wielką; niejaki pan Gonnan oświadcza nawet w swym raporcie, że rzeczy należy nazywać po ich własnej nazwie i mówi że głód jest tuż przed drzwiami. Mianowano następnie komitet pod prezydencyą księcia Leinstcr, który ma zostawać w bezpośrednich stosunkach z lordem namiestnikiem, względem środków dla usunięcia złego. Głównie mają się zajmować użyciem klassy ubogiej do osuszania i użyźniania gruntów nieużytych dotąd (których według lorda Cloncurry ma się znajdować w kraju 5 milionów morgów). Projekt O'Connella, by nałożono nowy podatek majątkowy nie znalazł wcale sym'" patyi; również źle projekt ten był przyjętym na licznych zgromadzeniach w południowej Irlandyi, gdzie rozbierano środki zapobieżenia skutkom wynikłym z braku kartoili i sposoby zapobieżenia ich zarazie. (Wiadomo;

Spory Literackie Izraelitów Polskich.

«A kk> w ciemności clici.lzi. nie wic kfd} iilżie.... Wierzcież w światłość, abyście lI,TI sanami światłości.

Kwan. Jana XII 35. 36.

Żadne względy czasu, miejsca, osób, nie zdołają uniewinnić mówienia nieprawdy - czyli to samo na odwrót, prawdę winniśmy mówić zawsze, wszędzie i przed każdym. J ak bowiem postępowanie i działanie według własnego przekonania i zasad moralnych świętym jest obowiązkiem moralnego człowieka - tak również dla występującego na wido -wnią publiczną, jeżeli (ylko pragnie godnie odpowiadać swemu powołani ", bezstronność jest święlą powinnością, prawda metą, do której dąiyć powinien. Z tego więc stanowiska uważając obowiązki publicysty, izystęPu. t; do sumiennego ocenienia art. p bezimiennego Korrsp. w gaz. Urdk. wAli 224. umieszczonego.- Korrsp. wsnomniony na samvm ws(ęe wyeilal się obwiniać refferentów reformie żydów sprzyjających gadaUiwość, a sam kreśli jej filozoficzną definicyą w sposób gadatliwy, która łńa służyć za krasomówczą ozdobę jego literackiej pracy. Dla bliższego poznania jego filozoficznej delinicyi gadalliwości, nie od rzeczy będzie przytoczyć jego wyrazy: «Gadatliwość nie jest przywarą nowszej daty, nie jest obczyzną, ani swojską wadą, lecz pospolicie miernym ludziom Wszystkich stanów wrodzoną naturą« - Zwracam uwagę szanownej publiczności, czy to jest ważną rzeczą dla ogółu, jakiej daty jest gadatliwość i t jnkifch okolic do nas zawitała - czy się to zgadza z drowym rozsądkiem, źe gadatliwość jest wrodzoną naturą- wiadomo bowiem powszechnie, źc przyroda jest krynicą wszelkiej doskonałości, jest, źe lak powiem, wcieleniem wiekuistego słowa, widomą myślą i pojawem łloga - Latein nie podpada źadiiej wątpliwości, źe defiuicya jego jest fałszywą

- »>.

do. A9.Jlistopada 1845.

Ki-dnktor <>t1j>o»i<><lziHlii.i: Dr, J. Rymarkieiricz.

że lord Farnham podał projekt; by zarażone kartofle trzbć na tarkach, następnie kilkakrotnie w wodzie płukać, a mąka ztąd otrzymana może być użytą do pieczenia chleba). Wiadomości z Dublina z daty wczorajszej wspominają o wypadku audyencyi urzędników magistratu dublińskiego u lorda namiestnika. Projekt ich składał się z następnych części: l) Zająć lud przy budowlach publicznych. 2) Zakazać wywozu zboża; 3) Założyć publiczny skład zboża. 4) Zakazać pędzenia wódki i robienia piwa. 5) Zaciągnąć pożyczkę przynajmniej z milion funt. szt. pod rękojmią wydziału lasów, by za to kupić zboża. Lord namiestnik odpowiedział, źe rząd juź zwrócił swą uwagę na całą sprawę, żć kazał wykonać naukowe poszukiwania względem powodów zarazy kartofli; jednakże raporta władz dotąd brzmią nader rozmaicie, dla tego nie podobna nic stanowczego przedsięwziąść, dopóki żniwa dalej poprowadzonemu nie bcc14> źe certy nd targach są dotąd zbyt wysokie, jednakże nic tracąc chwili pośle natychmiast rządowi projekta przez deputacye- mu przesłane. Pdmimo ich ważności riic przecież stanowczego powiedzieć nie może, gdyż wszystkie te środki sa: tegd rodzaju, że bez przyzwolenia parlamentu nic htogą być rozstrzygnietemi. W tej odpowiedzi widzą potwierdzenie wieści, że parlament rychło zwołanym zostanie; mówią nawet że lord Ilaytesbury wyraźnie to powiedział księciu Leinstcr:

W Anglii także nie brakło na zgromadzeniach, które rozbierały dzisiejszy stan rzeczy. Tak np. izba handlowa w Manchester, rada miejska Edynburga, zebranie rzemieślników w Glasgowic, oraz inne zebrania i korporacyc korzystały z tej sposobności j by położyć na siali swe głosy za wolnym dowozem zboża i podać petycye w tym celu do gabinetu.

WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE.

Rossya.

U k a z r z ą d z ą c e g o s e n a t u z dn ia 6. W r z e ś n i a . : dany rządząc cemu senatowi 15. Sierpnia: «Stosownie do środków użytych w r. iBtl. względem przedaży trunków w guberniach; w których wolna ifli przedaź

czął. - Wdalszjm ciągli swej recenzyi cytuje art. w Gai. Pot; umieszczony, który literami A. T. jest oznaczony, tebt treści klórego nie p 0ją! lub pojąć nie starał się - w spontina bowiem korrsp., źe reffer. A. T. utrzymuje jakoby dyrektor Lewicki był falnuidysfą, co j[cst fałszem samym aft, si dlij - - albo,viem -A- 1'. . twje r.4,z i - j \dY)1ie" ŹG d\ rektor Lewicki jest zwolennikiem lalmudystów, mylnie więc korrsp;z»raoina oDwiuia. *"?Lt -»-»- -<t niŁpmwia o i;eiv.«--J««" O M I; J run malując przeszłość i teraźniejszość tegoż ludu w wyrazach, ź klórj myśli wywabić nie można. - Nie maloby się przeto przysłużył publi tiości, gdyby chciał w osobnej rozprawie w tym przedmiocie jaśniej siij wywnęlizyć. Korrsp. bezimienny kończąc swój art., grtniąc refferenlówreformie sprzyjających, zarzucając, iż im zbywa na przedmiotowe'in usposobieniu, źe nie tilają wyobrażenia 6 (alfriudżie i literaturze Hebrcjskiej, i jako czciciel taluiudystów kreśli na nowo filozoficzną dcfiuicyc talmlidu, a mianuje go drogą pamiątką naukowej EncyklOpcdyi. - Cd się tyczy tej delinicyi wyrzec nie waham się, źe jest bezzasadną, mylną i fałszywą, źe ko rr .."1Jłjrnął Nie' jr.f '!z iP . da.J -le-(gz «:4 ł ruhnbri t; .JA Illi\= ffet Albo\\riem kto. ł'fylttć8' Ibe lfrt\H' i i.sfęi..i I z-wh kkżą' tazwagą -irł1ar l tllinudem zastanawiał, naocznie jest przekonanym, źe teil nie zasługuje imienia drogiej Encyklopedycznej pamiątki - ale przeciwnie, źe jest tkaniną przesądów, zabobonów, śmiesznych głupstw, bezużytecznych sU cieli i przełożeniem miejscowej władzy, określić stanowczo prawa i obowiązki żydów co do wyrabiania i przedaźy trunków gorących, w miejscach, w których im wolno jest mieć stałe zamieszkanie. W skutek czego, potwierdziwszy teraz ułożone o tern w Ministerstwie spraw wewnętrznych i rozpatrzone w radzie państwa prawidła i przesyłając je rządzącemu Sena towi, rozkazujemy wydać stosowne rozrządzenia ku należytemu ich wykonaniu.« (Główne tych prawideł przepisy są następujące, żydzi kupcy wszystkich trzęch gildyi mogą brać w drzerzawę przeduż trunków i pobór akcyzy w miastach i miasteczkach tak skarbowych jako i obywatelskich, w pierwszym podług warunków rządowej trunkowej przedaży, a w drugieh podłiio - formalnych kontraktów, z zachowaniem potwierdzonych przez N. Cesarza prawideł o przedawaniu trunków po powiatach, jako też w odległogłości dwóch Wiorst od miast, w których przedaź trunków Żydzi zadzierzawią, czeladnicy i inni słudzy do dzierżawy należący powinni być nie Żydzi, żydzi mogą na prywatnych i skarbowych browrach najmować się na winników, gorzelnych, piwo- i miodowarów , wtedy tylko, gdy będą mieli od swojej gminy świadectwo o dobrem sprawowaniu się. Pizy ich najmowaniu należy zawierać kontrakty, z wyraźnem zastrzeżeniem, że najęty Żyd nie będzie pędził wódki ani wyrabiał innych trunków dla siebie, lub dla innych Żydów, że nie będzie tych trunków przedawał z browarów lub lochów, i że za swoje pracę nie będzie brał wynagrodzenia trunkami, zamiast pieniędzy. Żydzi mogą też zakupować u obywateli hurtem na potrzebę trzymanych dzierżaw, lub na przedaź obywatelom albo dzierżawcom także hurtem, to jest nigdy nie mniej niż beczkę. Kupiona hurtem przez Żydów wódka, nim zostanie przedaną, może być składana w tym samym browarze, lub w prywatnych sklepach i magazynach ,.w miastach - za wiedzą Policyi i pod dozorem dzierżawcy, a w miasteczkach - pod dozorem "dziedzica. Na wywoź z browarów kupionej wódki, Żydzi mają brać bilety z sądów powiatowych i o każdym transporcie wódki, przy okazaniu biletów, mają uwiadamiać dzierżawcę i policyą, a w dobrach obywatelskich - miejscowy zarząd. Żydzi kupcy i mieszczanie mogą brać w arędę wszelkie handlowe i gospodarskie zakłady, w których się nie odbywa ani przedaź ani wyrabianie trunków, a mianowIcIe: gospody i domy zajezdne tylko w miastach i miasteczkach; a młyny, folusze, rybne zatoki i inne przedmioty arędy, wszędzie gdzie im pozwolono mieć stałe zamieszkanie. Również mogą mieć własne browary do robienia piwa i miodu stosownie do wydanych co do tego przepisów, byle tytko na hurtową, a nie szczegółową przedaź. I tak Żydom wszelkiego stanu i po -wszystkich bez. wyjątku wsiach', futorach, okolicach, tudzież na gruntach bezludnych zabrania się: i) mieszkać w szynkach, gospodach, karczmach i wszędzie w domach gdzie sic trunki szynkują, nie w miastach i miasteczkach; 2) zajmować się, samym lub przez innych, albo chrześcian, szczegółową przedażą wódki, spiritusu, wódek, naliwek, piwa i miodu i być stróżami składów; 3) roznosić te trunki i roz - wozić po wsiach, polach i drogach na przedaż szezegółową, na wymianę, lub dla częstowania; 4) mieć własne browary; 5) pędzić wódkę i wyrabiać gorące trunki bez szczególnego na to pozwolenia rządu. - Żydzi teraz trzymający szynki, karczmy i t. p. z mocy prawnie zawartych kontraków , zostają przy swoich zobowiązaniach aż do upłynienia umówionego w kontraktach terminu).

Francya.

P a ryż, d. 11. Listopada. - Dziś ogłasza M o n i t o r dawno zapowiedziane rozporządzenia królewskie. General porucznik Molin de Saint- Yon został mianowany ministrem wojny, a pan Martineau des Chesnez podsekrefizmafów, ąlęhoko pomyślanych non - sensów, że lahntidziści w swetn głębokićm zaciekaniu się, zronili na niczein swe siły, a budując, że lak powiem, z najwikwinlniejszemi pomysłami zamki na lodzie, roztrwonili wszystkie zapasy rozumu, zniszczyli nawet cały swój dzielny iini, przez pogrożenie go w bezdenne przepaści łudzących umysłowych maniidet, nic mających najmniejszego cienia zasadniczej prawdziwości, a następnie nie mogących mieć żadnej naukowej wartości. - Z takiego więc stanowiska na talmud zapalrując się, radzę bezimiennemu korrespondentowi, ażeby się bezstronnie zbliżał do tych niemych pomników owej mozolnej i bezużytecznej pracy, i bezspoczynkowego wysilania się dowcipu, ludzi wprawdzie uposażonych od przyrody nnjświetniejszemi ninysłowein władzami, ludzi, których gdyby nieszczęsny talmud nie ujął był w swe sidła, a poświęcając się innym naukom, staćby się byli mogli świetną ozdobą i prawdziwein błogosławieństwem swego narodu, którego prześladowań i nieszczęść oni jedynie są przyczyną. - Wtedy dopiero korrsp. naocznie mógłby się przekopać, że ani Grecy, ani Rzymianie, ani inkwi2,Y.Ya Hiszpańska, ani w końcu świeży nieprzyjaciel z Damaszku, nigdy tak wielkiej i bolesnej nic zdołali Izraelitom wyrządzić szkody i krzywdy, jak te są, które im wyrządza talm ud - a który nie tylko jako nie użyteczny, ąle owszem jako szkodliwy i niebezpieczny, pod żadnym - względom nie może i nic powinien być uważany za drogą pamiątkę przeszłości. - Na ostatku nadmienić mi jeszcze wypada, że zdanie światłego * j UlUUl ...7., . , » M II q M II II H III II , i m i n t j v o tt f « A i i v li n li a, t* V Ł. \ * II II ]I - 3 q l li n c li li refferenta A. T., ie dyrektor Lewicki jest zwolennikiem talmudystów i nieprzyjacielem p o w S 2 e c I i nj e pożądanej reformy zgadza się z mojem przekonaniem. - Albowiem kto tylko czytał list wspomnionego dyre Mora do uczonych reformatorów, zbawienną zagładę talmudu na celu mających, łatwo pojął, iż tenże, który mojem zdaniem tak jest wstanie wyrokować o potrzebie reformy, jak ślepy o świetle; bo uie ma naj

1'/20tarzem stanu \r wydziale wojennym. Marszałek Soult pozostaje prezesem rady ministrów. Generał Molin dc Saint- Yon został także parem Francy i. Generał porucznik Gazan mianowany dyrektorem w ministerstwie wojny, a generał brygady Delarne dyrektorem w wydziale spraw algierskich. Rozporządzenie co do marszałka Soult brzmi jak następuje; Marszałek Soult, książę Dalmacyi, zasmucił nas bardzo oświadczeniem, że mu niepodobna przy nadweręźonćm zdrowiu przewodniczyć sprawom ministerstwa wojny, a nie chcąc utracić jego znajomości gruntownych i doświadczenia tyloletniemi pracami nabytego, postanawiamy przeto jak następuje: Marszalek Soult, książę Dalmacyi, składając przewodnictwo w ministerstwie wojny, zatrzyma prezesostwo w radzie ministrów. Z A l g i e r u doszły nas następujące wiadomośei. M o n i t o raigierski z 5. Listopada donosi o wielkiej razi, którą wykonały wojska pod dowództwem marszałka Bugeaud dnia 27. Października na pokoleniach powstałych na południu od Tiaret i Teuiet el Had. Kolumna piechoty i jazdy, porzuciwszy swe ciężary i tornistry, rzuciła się na Arabów uciekających, których po dwunocnych marszach dościgła i zabrała znaczną ilość bydła i innych przedmiotów. Nieprzyjaciele z początku stawiali zacięty opór, ale ze stratą 3 O O ludzi rozpędzono ich. Były to pokolenia Uled Szelif i Beni Maysa, którzy udali się na drugą stronę Ccrson czyli dolinę otaczającą pustynię. Marszałek wysłał jazdę francuzką i arabską i dwa bataliony z 13. pułku pod generałem J ussuf 25. Października z Tukeryi. Dnia 27. Października zrana po ujściu drogi 25 Ueus dotarli do nieprzyjaciela. Między jeńcami znajduje się 80 kobiet i dzieci. M o n i t o r algierski donosi jeszcze, że Aga Sbeów nazwiskiem Sidi Mohaincd Bel Hadszi przychylny bardzo Francuzom, zosta! zamordowany na targu w Krammisow i że zbójcy uszli w góry. Jazda agi przywiozła trupa do Orleansvillc. Pułkownik St. Arnaud miał się pomścić jego śmierci. Bu Maza korzystał z tego oddalenia się pułkownika i ukazał się w górach Dahara, szerząc powstanie, które się dało uczuć aż nad brzegami bzelifu na wschód od Orleansvillc. Generał Bourjolly miał zamiar wkroczyć do kraju Flitassów, przywróciwszy związki z Mostaganem. Akbar powiada, że w Oranie upowszechniła się wiadomość, iż Abd ci Kader podał projekt wymiany jeńców wziętych pod Ain Temuszcn w liczbie 2 O O do niewoli bez żadnej obrony, którzy wracali do armii jeszcze słabi z lazaretów. Generał Lamoricifcre odpowiedział jednak', iż może z nimi uczynić co mu się podoba. Żołnierze ci mieli karabiny i 3 O O O nabojów, a jednak się poddali bez wystrzału, dla tego tez ich wymazano z szeregów francuzkich na zawsze. F r a n c e a l g e r i e n n e ma -wiadomość z O r a n u o powstaniu mnóstwa pokoleń mieszkających na ziemi marokańskiej przeciw rządom cesarza. Abd el Kader miał je zachęcie do powstania. - Victor Considerant, główny redaktor pisma Dćmocratie pacifice wrócił ze swej propagandy do Remów i Bruxcti. Chcąc socyalne pismo swe śród uboższej klassy ludu rozpowszechnić, będzie je tygodniowo wydawać za cenę 6 fr. rocznie. Spekulanci odetchnęli nakoniec. Wiadomości z Londynu nadeszły pomyślnicjsze. Kryzys pieniężna zdaje się, skończyła się, Sproccntowe renty poskoczvly o 35 cent., a 3procentowc o 45 centymów. I o akcye dopytują się. Anglia.

Londyn, d. 8. Listopada.- Dziennik »Sun« donosi, że mało jest nadziei, aby nieporozumienia pomiędzy Anglią a Ameryką północną w drodze pokoju dały się załatwić; rząd dla tego przedsięwziął już kroki, aby W razie potrzeby milicyą powołać do bronimniejszego wyobrażenia o talmudzie i religii żydowskiej, zaciągnął się pod sztandar wojenny talmudystów, wypowiad ijąc wojnę uczonym reformatorom, bez umysłowego oręża, nie znając nawet taktyki wojny umysłowej; w mniemaniu, źe mocą swej nadętej wymowy przezwycięży rycerzów, walczących za prawdę tak błogą i ożywczą, tak jasną i promienistą, jak jarego słońca złociste promienie. Z powyższych więc uwag moich publiczność dostatecznie przekonać się może", źe gadatli - wość brak przedmiotowego usposobienia, i zarozumiałość, są wydalnem znamieniem artykułu bezimiennego korrespondenła, drugich o to obwiniającego. Kraków, dnia 25. Października 1815. r.

Pieśni gminne u Sławian. - Sami cudzoziemcy przyznają, ii ze wszystkich narodów Europy, ludy slawiańskie najpiękniejszćnii tego rodzaju poezjami się szczycą. Słusznie też panuje we wszystkich krajach slawiańskich nadzwyczajna gorliwość o wyszukiwanie i zbieranie tych narodowych utworów, które dotąd w powszechnem znajdowały się zaniedbaniu. Jednym z najnowszych i najpiękniejszych zbiorów w tym względzie są pieśni windyckie z Wyższych i Niż.szych -Łożyć, wydane przez Haupta i Schmalcra. Wiele z zawartych w tym zbiorze pieśni sięga czasów pogańskich - Pewien morawski literat: p. Mikszyczek, wydał w Bernie zbiór morawskich i szlązkich piosnek, uzupełniający podobne zbiory Hanki i Szafaizyka w Pradze, a Kollara w Wiedniu. - Również i w Węgrzech zbierają tamtejsi uczeni naiwne, a nader starożytne śpiewy naddunajskiego ludu. - Kozacy z nad czarnego morza i Donu doczekali się w swoim rodaku Maxymowiczu bardzo pi mego i rozsądnego zbieracza. - Nawet Bulgarowie tureccy przypomnieli so względem wypadku ostatniej narady gabinetu. Z wskazówek niektórych pism ministeryalnych można się dorozumieć, że ministrowie postanowili doczekać się sprawozdania komissyi wyznaczonej do zbadania stanu Irlandyi, a później dopiero drugie zwołać posiedzenie gabinetu w Londynie. Standard utrzymuje, że nie można myśleć o zniesieniu praw zbożowych i przypuszczeniu zboża zagranicznego bez opłat celnych. Nie chcemy, powiada Standard, zmniejszać niedostatku w Irlandyi słowami, ale z drugiej strony wystawiają go daleko większym, aniżeli jest w samej rzeczy, szczególniej, iz do tej przesady łączą się widoki stronnictw. Polecone przez Times Chronicie gwałtowne środki zbawienia, znosząc prawa zbożowe, zwiększyłyby jeszcze złe to położenie, gdyż rolnicy i robotnicy zmuszeniby zostali porzucić rolnictwo i czekać na pomoc rządową. Dla tego każdy środek przedwczesny może złe pogorszyć. Przed kilku dniami znikła z Brigthon 16łetnia córka hr. Jersey, dziś dowiadujemy się, iż z kapitanem lbbetson uszła do Gretna Green i tam przez kowala połączoną została węzłem małżeńskim. Hiszpania.

Madryt, d. 1. Listopada. - Dzisiejsza Gazeta Madrycka donosi urzędownic o zwołaniu Kortczów na 15. Grudnia. - Tenże sam dziennik ogłosił dnia wczorajszego rozporządzenie co do zaprowadzenia planu do nauk, zadekretowanego przez Królową pod dniem 17. Października. - Stronnictwo progressystów zamyśla przybyć na kollegia oborowe, które powołano w skutek zamianowań znacznej liczby deputowanych na publiczne urzędy. Clamor publice wyraża się w tym względzie, że co do kwestyi, które kongres winien rozstrzygnąć, wiele od tego zależy, aby progresyści wszelkicmi siłami starali się o zwycięztwo w wyborach.

B e l g i a.

B r u x e 11 a, dn. 11. Listopada. - Na dniu dzisiejszym rozpoczęły się obrady izb, które król następującą zagaił mową: »Moi Panowie! Stosunki me do mocarstw zagranicznych znamionuje przedewszystkicm wzajemne zaufanie. Miło mi oznajmić Panom, że układ co do handlu i żeglugi zawartym został z Stanami zjednoczonemi północnej Ameryki. Zostanie on Wam bezzwłocznie przedłożony do potwierdzenia.

- Mam nadto niepłonną nadzieję, że negocyacye i z innem! zamorskiemi mocarstwami rozpoczęte, niezadługo pomyślnie się zakończą. W ten sposób polityka handlowa, którąście panowie zaprowadzili i uświęcili, wydaje już owoce. - Stosownie do niedawno zawartej umowy, która wkrótce ostatecznie zostanie potwierdzoną. , handel belgijski w stosunkach swych z Chinami będzie równych używał praw z handlem narodów najwięcej uprzywilejowanych. - Weszliśmy w układy z większą częścią narodów ościennych, aby zapewnić i powiększyć odbyt na płody nasze. Rezultaty tych układów zostaną panom udzielone, skoro zezwolą na to interesa kraju. - Od kilku już lat mego rządu zajmuje się rozszerzeniem stosunków naszych handlowych', osobliwie przez zaprowadzenie towarzystwa trudniącego się wywozem. Zasady tej instytucyi co dopiero wyłożyłem. Spodziewam się, że w ciągu posiedzenia rozstrzygniętemi zostaną ważne kwestye, do których projekt ten stał się pobudką. - Stan handlu i przemysłu można w ogóle nazwać zadawaluiającym. Wiele gałęzi bogactwa narodowego znalazły znowu źródło, które były straciły. Rząd żadnego nie zaniedbuje środka, aby wznieść no nowo przemysł płócienniczy. Rolnictwo było przedmiotem, nad którym rząd ciągle i niezmordowanie pracował. Sprzęt zboża był w ogóle dobrym. A jeżeli droga owa roślina, która po inne lata zabić, mimo niewolę osmańską, swoje dawne ojczyste pieśni i śpiewają je znowu, jak nicgyś przed 300 laty, na wierzchołkach Balkanu. Iwan Bogajer wydał w Peszcie 12 pieśni bohaterskich w języku bułgarskim, klóre lubo nieco do znanych już bośniackich i serbskich śpiewów podobne, w ogólności przecież właściwą odznaczają się barwa. - Wszyslkie prawie wymienione tu zbiory zawierają melodye niektórych pieśni, zachwycające niezrównaną pięknością i starożytną prostotą. Radzimy każdemu młodemu kompozytorowi zaznajomić się bliżej z leini serdeczneuii dźwiękami szczerej, pierwiastkowej natury.

Nowe odkrycie Daguerra. - Sławny wynaleźca daguerotypów zdał wydoskonalenie swojej obrazowej maszyny na fotografów i zajmuje się teraz zupełnie inne mi wcale plauami. Utrzymują za pewne, iź zdziałał w ostatnich czasach nowe odkrycie, które ma być jeszcze bardziej zadziwiajacćm od owego, klotem uwiecznił juź swoje imię. Mianowicie tycze się ten nowy wynalazek rozwiązania zagadki, która od niepamiętnych czasów wszystkich gospodarzów i ogrodników trapi, to jest, tajemnicy nadania młodym drzewkom w kilku latach takiego wzrostu i takiej objętości, jakąby chyba dopiero w stu latach osiągnąć mogły. Jak słychać, olrzymuje p. Daguerre tenże skutek tymsamym prawie sposobem, jakiego już do zafarbowania drzew używają - to jest: nadcina główny korzeń kizewiny i zapuszcza to nadcięcie sokiem, któi'ego skład chemiczny jest dotąd p. Daguerre tylko wiadomym. Ten fok sprawia, iź korzeń natychmiast nad zwyczaj się rozrasta, poczem fcarównieź całe drzewko w stosowną szerz i objętość się wzmaga. Jedno z młodych drzewek, na których wynaleźca swego środku doświadczał, Wyrosło w niespełna 3 miesiącach, cztery razy tak wysoko, jak je p. Da

pewniała żywność klassom uboższym, w tym roku po większej CZęSCl została zniszczoną, to zastąpić ten niedostatek choć w części przynajmniej potrafiliście panowie przez postanowienia wasze, w nadzwyczajnych posiedzeniach uchwalone, które dziś już nawet pomyślnie działają. Uchwały te złagodzą okropne skutki, jakieby plaga ta mogła za sobą pociągnąć, a zachęcając do prac pożytecznych, najlepiej potrafią zaspokoić potrzeby klass roboczych. - Rząd, prowineye i gminy znaczne poświęcają fundusze, aby rozszerzyć system łączenia się sąsiadów. Środki, jakie rząd celem zaprowadzenia lepszych sposobów rozszerzania oświaty, celem rozpowszechniania nauki gospodarczej, i uprawy płaszczyzn odłogiem leżących myśli zalecić, zbawienny wywrą wpływ na ważną tę sprawę narodową. - Projekta do prawa, zamierzającego zaprowadzić naukę w weterynaryi i zastosowanie tej sztuki w praktyce, zostaną Wam do obradowania przedłożone. - Wystawa sztuk pięknych zapewniła i nadal dla szkoły belgijskiej szacunek i sprawiedliwe poważanie, jakie jej dotąd oddawał kraj rodzinny i ościenne mocarstwa. - Wierzę mocno, że wystawa narodowa, mająca mieć miejsce w roku 1 847 ., okaże na nowo postępy naszego przemysłu. - Wychowanie publiczne udzielane kosztem rządu tak co do szkół wyższych*jak i niższych, określonem jest prawami z roku 1842. i 1843. Życzyłbym sobie, aby organizacya ta w ciągu teraźniejszego posiedzenia, głosowaniem nad projektem do prawa, dotyczącego szkół średnich, który przedłożony jest ciału prawodawczemu, została uzupełnioną. Odzywam się z zaufaniem do zgodnego sposobu myślenia Panów, jaki Was ożywiał zawsze, przy rozbieraniu ważnych tych kwestyi, - los klas uboższych jest przedmiotem zajmującym mnie ciągle. - Celem polepszenia ich duchowego i materyalnego bytu wsparty bez wątpienia będę silnie przez zacnych mężów, których niedawno temu do współdziałania wezwałem. - Zawięzuje się towarzystwo, mające się opiekować wypuszczonymi winowajcami. Opieka ta będzie tein skuteczniejszą po przyjęciu prawa zmieniającego dotychczasowy system peniteneyarny. - Oględna rewizya prawodawstwa ciągle postępuje; zmiany w procedurze procesowej karnej i w organicznera prawie notaryackiem, zostaną Panom przedłożone. - Od czasu jakeśmy koleje żelazne przedłużyli aź do granic Francyi i Niemiec, i transport szybciej postępuje i dochody ciągle i znacznie się zwiększają. Rezultaty tegoroczne nad spodziewanie są pomyślne. - Przy końcu ostatniej sessyi potwierdziliście Panowie wiele projektów do kolei żelaznych i kanałów. - Kapitały zagraniczne przyjęto z wielkiem ukontentowaniem i w skutek tego podano znaczną liczbę próśb o koncessye; niektóre z nich będą Wam mogły być przedłożone po ukończonej instrukcyi. - Potrzeba, aby wśród zimy zatrudnić klassy uboższe, przyczyni sie bardzo do ulepszenia dróg zwyczajnych tyle pożytecznych. - Armia do nowej obowiązana Wara będzie wdzięczności, ponieważ pomocniście mi byli w zaprowadzeniu nowej w niej organizacyi. Potrafi ona ocenić to dobrodziejstwo, do którego ją uprawnia znamionujące ją poświęcenie i porządek. Spodziewam się, że Panowie nie przestaniecie łączyć swych prac z moimi celem uzupełnienia systemu prawodawstwa wojskowego. Przyjęcie projektu do prawa dotyczącego milicyi, wielki wywrze wpływ na cały skład wojska i na spieszne jego postawienie na stopie wojennej. Przyjęcie zmian przedłożonych, w ordyuacyi karnej wiele się przyczyni do zachowania porządku. - Celem ulepszenia prawodawstwa co do cukru, przedłożone Wam będą projekta, o ile na to zezwolą potrzeby skarbu i różnorodne interesa tej gałęzi przemysłu. - Waszej Panowie poruczam troskliwości rozbiór prawa, mającego handlowi narodowemu wielkie zapewnić korzyści. Życzyłbym nadto, abyście Panowie w tej sessyi porozumieli się ostatecznie co do projektu uorgauizowania całej rachunkowości. - Stosunki

guerre zasiał, a na przyszłe lato dosięgnie do najwyższego stopnia swojego rozwinięcia. Gdyby się to odkrycie utrzymało, byłyby jego skutki nieocenione. W kilku lalach mogłyby wszyslkie miasta najpyszniejsze mieć promenady; wszystkie drogi ozdobiłyby się najpiękniejszeini alejami, a wszyslkie zniszczone teraz lasy, dałyby się wkrótce nowenn, bujniejszemi zastąpić. Lecz znawcy botaniki czynią p. Daguerrowi trudny do odparcia zarzut, przywodząc przykład młodego w gąszczu wzrosłego krzewu, który uwolniony od otaczających go i wzroslowi jego przeszkadzających drzew poblizkich, z niesłychaną prędkością w górę pędzi, lecz niewstrzymany w lem nagleni, zbytmem wzrastaniu, w krótkim czasie usycha i zamiera. Taki bowiem w istocie jest porządek natury, która koniecznie wymaga, aby co długo trwać ma; powoli się leź rozwijało, i Ipewien należyty stosunek między wzrosłem a więdnieniem zachodził. Czas okaże, czy p Daguerre odniesie nad naturą zwycięztwo. Lecz gdyby to jego odkrycie nawet lylko chwilowe skntki sprawiło, kilkuletnie tylko drzewa rozwijać mogło, byłoby przezto bardzo jeszcze w ogrodach i parkach przydalnem.

Świat przewrotny. Pewnego chłopka, który przypadkiem był na przedstawieniu opery, zapylano, jak mu się podobało? - "Ujdzie,« - odpowiedział_»ale znać tam niektórzy źle śpiewali, bo czasem co który przesiał, to zaczęli wszyscy rnocuo na niego krzyczeć i hałasować i kazali mu tożsamo drugi raz lepiej zaśpiewać.« (Byłoto fora)ibPo odebraniu iłoty; którą zriszrzycie mnie' raczył gabinet Jego Ces; Wysokości, właśnie miałem przesłać ją memu rządowi: gdy na nieszczęście nowy raport konsuła Jego KI. Mości w Bejrucie stwierdził <<ieod\ \ <>lal nie obawy poselstwa francuzkiego, względem środków przez JW. Szekitf Effendego w Libanie przedsięwziętych. Użyto gwałtu, by doprowadzić do skutku oddalenie poddanych francuzkich z gór. Szeik druzyjski Hamuj; po odbyciu pozornego procesu został na wolność wypuszczonym, nie oddano go nawet pod dozór policyjny; dla nadania zaś tćm większego rozgłosu jego uwolnieniu, pozwolono mu wrócić do I)eir-el-Kainar, otoczonemu orszakiem druzów, śpiewających hymny zwycię/.twa. Baz jeszcze nastaję na ściągnięcie szeika Hainuu do Konstantynopolu, gdzie proces jego na nowo rozpoczętym być musi, nastaję na natychmiastowy powrót Francuzów do ich zamieszkali w górach i na wypłatę kosztów i wrócenie strat, o których poprzednio była mowa. Dłuższa zwłoka zaszkodziłaby dobrym stosunkom pomiędzy rządem sułtana i króla Francuzów. W tćm bolesnćiu przekonaniu podpisany widzi się zmuszonym uciekać do ostatecznych środków i prosić W. porte o wyjednanie mu honoru widzenia się z Jego Ces. Wysokością, by mógł zjego ust usłyszeć odrzucenie tak słusznego i rozsądnego żądania jak niniejsze. Podpisany wówczas oddaliłby się z stolicy, by w oddaleniu oczekiwać na nowe rozkazy swego rządu. - Racz pan przyj ąć etc. etc.« W skutek nagłego wiatru południowego w ciągu dnia zdarzonego, wiele nieszczęść przytraliło się na Bosforze, kilkadziesiąt ludzi miało śmierć znaleźć w wodzie z powodu tej nagiej burzyobecne wymagają w wielu względach niejakiego powiększenia "wydatków; niektóre z praw potwierdzonych podniosły już ciężary skarbu. Pomimo to równowaga pomiędzy dochodami i rozchodami kraju będzie mogła być utrzymaną, bez nakładania nowych podatków. Możemy sobie rzeCZYWISCle co do tego wzajemnie winszować. Z Waszą pomocą będę się starał, stan finansów ciągle polepszać. - Od piętnastu lat; moi Panowie, pracowało ciało prawodawcze, ożywiono sposobem myślenia, jaki się po umocnieniu narodowości belgijskiej objawił, wspólnie zeiuną ku temu, aby byt polityczny pięknej naszej ojczyzny ustalić, i otworzyć wszelkie źródła do jćj pomyślności. Polegam na was Panowie, że zechcecie w czasie mych rządów wspierać innie Waszą radą, abyśmy dzieło przedsięwzięte dokonać mogli.

Szwajcarya.

L u c e r n a. - Sąd inkwirujący wezwał panów Kopp, Balthasare i Utteuberga, aby się w domu poprawy stawili i przekonali się, że obżałowany o zabicie Leua Mliller dobrowolnie przyznał się do zbrodni. Sąd żąda potem ogłoszenia wypadku tego w pismach, chcąc tym sposobem uratować swój honor, g"dyż go pomawiano o nadużycia w czasie inkwizycyi Mullera, którego jęki w czasie wieczornych indagacyi w okolicach więzienia słyszano. Ztąd wnioski upowszechniły się o nadużyciach partyi jezuickiej.

Turcya_ Konstantynopol, d. 22. Października.-Wdniu 15. b. m.podana wysokiej Porcie druga nota posła francuzkiego, pana Bounpieney, w sprawie Libanu, brzmi następnie:

W księgarni E. La mb ecka w Poznaniu przy bramie W r o c ł a w s k i e j jest do nabycia dzieło pod lylułeui: Do uprzedzonych względem Kons(ytuc y i d u i a« J. M aj a l 7 9 l. r. z a p a d ł ej przez K aj e t a n a S i e rak o w s k i e g o, Kasztelana Slońskiego. - C e n a: 5 złp.

Oli WIESZCZE ME.

Potrzebna ilość kartolii ma być cclcui rozsprzedauia pomiędzy miejscowych ubogich zakupioną i dostawa takowych najmniej żądającemu w drodze submissyi poleconą. Odstawa ma nastąpić częściowo w biegu nadchodzącej pory zimowi'-) do miasta Hlf)Sł«gW i karto/le muszą być dobrze wyrosłe, średniej wielkości, nie zaś w gatuuku perek dla bydła przeznaczonych, również nie powinny być porosłe łub od mrozu dotknięte, ale raczej do prędkiego i miękiego ugotowania zdalne. Ochotę do odslawy mających wzywamy, aby swe offeily w tćj mierze aż do 29. m. b. u nas piśmiennie złożyli z wymienieniem ilości karlotli i ceny szella, jakoleż terminów, w których takowe odstawić są golowi: poczćin względem przyjęcia olTert rezolurye wydane i event. potrzebne koutrakla odstawne slósownie do warunków, w Registrami ze naszej do przejrzenia gotowych, zawarte zostaną. Poznań, dnia 14. Listopada 1815.

Magistrat.

WYWOŁANIE PUBLICZNE.

W depozycie podpisanego Sądu Głównego i resp. Sądu Ziemsko-miejskiego w S z u b i n i e znajdują się następujące niassy zdatne do publicznego wywołania, jako to: l) massa konkursowa Kleista poczlmislrza w ilości Tal. 3 sgr 2(1 fen. 11 w golowiżuie, 2) massa specyalua Xawery Elżbiety Barbary Osiowskiej, pochodzącej z niassy pozostałości po Jukóbie Komicrowskiin w ilości Tal 13 sgr. 19 fen. 8 w golowiźnie, 3) percypicndiun Akluaryusza sprawiedliwości Joachima Frydryka KroIla z inassy likwidacyjnej Szeliskiego w ilości Tal. 1 sgr. 12 fen. 7 w golowiźnie, 4) Gabriel J akó b z massy konkursowej Badzcy górnego Szinidla w ilości sgr. 9 fen 6 wgotowiźnie, 5) Leizer Mojżesz Lewi z massy konkursowej Radzcy górnego Szmidta w ilości sgr. 15 fen.

8 w golowiźnie, 6) Angelika Kwiatkowska z domu Łakińska w ilości Tał. 5 sgr. 3 fen. 11 w golowiźnie, 7) massa kaucyjna Mojżesza N athan dla massy konkursowej Dorengowskiego w ilości Tal. 12 fet). 3 w gotowiinie, i Tal. 45. sgr. 9. f.

l w aktywach niepewnych, 8) Rodzeństwo Dorpowscy ex Dogge w ilości Tal 3 sgr. (i fen. 7 w golowiźnie, i Tal. 59 sgI.26 len. 7 w aktywach niepewnych,

.9) massa kupna szacunkowa Wierzyc w ilości Tal 55 sgr. 19 fen. 11 w golowiźnie, 10) Massa specyalua Langroka krawca z niassy spadkowo likwidacyjnej Maszkiego w ilości Tal. 2 sgr. 3 fen. 7 w golowiźnie, 11) Maryanna Mieczkowska zamężna Biesiekierska w ilości Tal. 25 sgr. 13 fen. 4 w golowiźnie, 12) massa specyalua Szaula Józefa Heilfron z inassy spadkowo likwidacyjnej Maszkie go, w ilości Tal. 1. sgr. 1. w golowiźnie, 13) massa sukcessorów Białokarskiego w ilości T al. 2 sgr. 20 fen. 4 w gotowiżuie, 11) sukcessorowie kupca Oppeimanna ex BOM lies w ilości T al. 2 sgr. 2(> f. 7 w golowiźnie, lr») i>robos-/.«;-i Stoliński ex Trxciiiski %v ilości Tał. 324 sgr. 19 len. 1 w golowiźnie, 16) massa Szambelana Jana Mewieszyriskiego ex Władysława Niewicszyoskiego w ilości Tal. 61 sgr. 7 fen. 6 w golowiźnie, 17) massa wdowy handlerza Mojżesza Juda ex proboszcza Dutkowskiego, w ilości Tal. 1 sgr. 25 w golowiźnie, 18) massa nielelnich Piepenburg z massy konkursowej Sędziego powialowego Wernera w ilości Tal. 16 sgr. 6 fen 9 w golowiźnie, 19) massa owdowiałej z Ostrowskich Otlo Sckielarzowej miejskiej z massy spadkowolikwidaryjnćj Sędziego powiatowego Wernera w ilości Tal. 2 sgr. 8 fen 11 w golowiźnie, 20) massa specyalua Rozyny zllarlwichów małżonki Haucha majstra slarszego ex Szmidt ex Dogge w ilości Tal. 1 sgr. 23 feu. 10 w golowiźnie, 21) massa przewyźków depozytoryi byłego Sądu powiatowego w Kcyni w ilości Tał. 33 sgr. 6 fen. 5 w golowiźnie. Wszyscy ci, klórzy jako właściciele, sukcessorowie lub z innych przyczyn pretensye do powyższych mass roszczą, uwiadomiają się niniejszcm, że jeżeli w przeciągu czterech tygodni pieniądze te i aktywa z depozytu zażądane niezoslaną, przy złożeniu dowodów legitymacyi odbierców, takowe po upłynieniu czasu lego do kassy wdów urzędników sprawiedliwości odesłane zostaną. Bydgoszcz dnia 5. Listopada 1845.

Król. Główny Sąd Ziemiański.

tySg- aiouiesieiiic O macliiimcli_ Wybór zrobionych przezemnie machin do krajania sieczki, urządzonych podług nowych, polepszonych modelów, za klóre daję gwarancją na kilka lat, tudzież m a c h i n y do miazg o w ani a kartofli z żelaznem! loczoneuii cylindrami, młynki do szrólowania zboża i przyrządzenia do rozcierania słodu ild , polecam po cenach ile można najtańszych J; V. Miin ich budowniczy machin, brama Oderska, Bosenlhalerslrassc ISr. 4; Wrocław, dnia 10. Listopada 1815;

N'a Chwalisz ewie pod N I. 1 6. są nowe male organy do użytku kościeluego zdatne, do sprzedania. Swieży Astrachański kawiar 00tylko odebrał G u s t a w B i e l e f e l d, w rynku N I. 87.

Pierwszą zasćlkę kawiaru Astrachańskiego , bulionu Rossy jskiego w lafelkacli, prawdziwego sera Lunburskiego, Szwajcarskiego i Hollenderskiego : Francuzkkh s e r d e l k ó wal' h uil e w większych i mniejszych poreyach, Marasc h i n o Włoskiego, minogo w Elblągskich, marynowanych śledzi obsmażanych i łososia, niemniej półgęsków Pomorskich odebrali i polecają W pomiernych ceiiarli Bracia M e s z y ń s c y przy Szerokiej ulicy pod liczbą 20.

Drugi transport kawy w najwyborniójszych gatunkach, jako to: przedniej Hawańskićj kawy fiwit po 7 sgI., Poi tonko kawy funt po 8 sgr. i przedniej MOKKo-kawy odebrał i poleca - z y d o r A p p e l jun , Wodna ulicaNr 26., ukośnie naprzeciwko oberży Krakowskiej.

Huj*ffJirlilf/

Herlitmliit-J.

S to; N a pL kurant 1'» papIe- gotopfC. ramI. WIzną

Dnia 15 Listopada 1645.

Ohligi tliHirn skarbowego .. Oliliij-i premio» hand1n inorsk.

(Ib1igi y\ iii-clili Elekt, i JIM w ej Ohligi miastu 1iei-1iim . . . .

> » (illill1ski1 w 't'. .

Listy zastawne Pruss. "Zachód.

· W. X 1l0KllllBBK.

ililo Pruss. Wschód.

Pomorskie. . .

Match. Elek.iA.

Szlaskie .... dilo od rządu garautowanc Frydrj ehsdory. . . . . . . . .

Inne moiiely złote po 5 tal. .

UU eonto. . . . . . . . . . . . .

A k c j e Drogi iel. łierl. - Poczdamskiej OI»ligi upierw. Rcrl. - 1 'oczdains.

Drogi iel. Magd.-Lipskiej . .

Obligi upierw. Magd.-Lipskie .

Drogi iel. Rerl -Anliallskiej .

Obligi upierw. Rerl.-AuJialUkie Drogi iel. Djssel. Elberfe.Ui.

Ohligi upierw. Dj ssel.-blbci T.

Drogi iel. Kciiskiej. . . . . .

Ohiigi upierw. Iteuskic .... Drogi od rządu garanlowane.

Drogi iel. «<ńrno-Szląskićj . .

Oh.igi upierw. Górno Szla.sk.

dito LU. B. · - Beri -Szcz. IM lI. i O.

L Magdeh llnlhersl Dr. iel. Wrool.-Szwidli.-Ffcib.

Ohligi upierw. Wro c. SzR' .-l'r, Dr. iel. lioiiu- Koloiiskiej .

Drogi iel. Doltio-Szląskipj. .

Obligi ujiierw. Dettie4tetii«kiej

97J .

I

86J yn 98-i

97)]; IlJ 9»i 98 9H."

II{

, .

IJ 3' 1

97»

13,'T Ę lJ

· 31I -Ił 5imI mI IIJ

MI 4 5 95i 4 mi 4 90* 34 4 4 123 1074 138 99

1'$7