Nakładem Drukarni Nadwornej Dec/cera i Spółki. - Redaktor odpowiedzialny: Dr. J. Rymarkietcic».

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.01.28 Nr23

WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE.

Rossya i Polska.

Tygodnik petersb. donosi: P e t e r s b u r g, d. 19. Stycznia. - Z Bożej łaski My Mikołaj I. cesarz i samowładca wszech Rossyj itd. Najmilszemu synowi Mojemu, panu następcy cesarzewiczowi! »Odjeżdżając za granicę dla towarzyszenia Naj. Cesarzowej, rodzicielce Waszej, poleciłem Wam był zarząd wielkiej części spraw państwa w zupełnem przekonaniu, że pojąwszy Mój cel, Moje ku Wam ufność, udowodnicie przed Rossya, żeście godni Waszego wysokiego powołania. Wróciwszy teraz za błogosławieństwem Boskićm, przeświadczyłem sie, że nadzieje moje uwieńczone zostały, ku pociesze rodzicielskiego, czule Was kochającego serca. Na większą oznakę Mojego zadowolenia, mianujemy Was kawalerem ordern Świętego, Apostołom równego Wielkiego Xiecia Włodzimierza pierwszego stopnia, którego godło: "D o b r o, cześć i s ł a w a," wskażą Wam i na przyszłość ku czemu Opatrzność Najwyższa powołuje Was dla Rossy i.« - Na oryginale własną Jego cesarskiej Mości ręką podpisano: SL Petersburg, 1. Stycznia 1846 r. M ikoł aj.

War s z a w a, d. 9. Stycznia. - W wykonaniu woli N. Pana, iżby przepisy wydane w cesarstwie, zabraniające starozakonnym używania tamże dotychczasowego ich ubioru, rozciągnięte zostały i na Królestwo Polskie, tudzież z mocy upoważnienia JO. Księcia Namiestnika Królestwa, objawionego przez wypis z protokołu posiedzenia rady administracyjnej, z dn. 18. Listopada I. z., N I. 28,2 O O, komissya rządowa spraw wewnętrznych wydała następujące rozporządzenie: 1) rządy gubernialne oznajmić mają niezwłocznie wszystkim dozorcom bożniczym i gminom starozakonnych, że począwszy od d. 1. Stycznia 1850. roku, używanie dotychczasowych starozakonnych ubiorów mieszkańcom Królestwa jest zupełnie zabronione, nie mnićj, że do roku tego, zacząwszy od dnia 1. Lipca 1846..roku, nie wolno jest starozakonnym nosić ubioru żydowskiego, jak za opłatą poniżej w punkcie 7. ustanowioną. Za ubiór starozakonny, którego używanie jest zabronione, uważane być ma: Co do płci męskiej: jedwabne, prunelowe i t. p. długie kapoty, pasy nad biodrami, czapki futrzane, tak zwane krymki i jarmułki, tudzież inne bez daszków, wyłącznego żydowskiego kroju, spodnie krótkie, trzewiki, zapuszczanie bród i pejsów. - Co do płci żeńskiej: turbany, bindy, suknie kroju żydowskiego, pantofle kolorowe i Lp. odróżniające ubiory i ozdoby. - 3. Dozwolonem zostaje żydom przyjąć bądź ubiór innym mieszkańcom Królestwa właściwy, bAdź też ubiór rossyjski. - 4. Ze względu wszakże, że najznaczniejsza część żydów używa trzewików i nosi suknie z materyi jedwabnych, których pozbycie się w tak krótkim czasie mogłoby wystawić klasę ubogą na straty, dozwala się żydom, przyjmującym ubiór .innym mieszkańcom Królestwa właściwy, sporządzać takowy z materyijedwabnych jeszcze przez lat dwa, to jest do 1. Stycznia 1848. roku i nosić przez rok jeden trzewiki.- 5. Żydzi, przyjmujący strój rossyjski, pod żadnym pozorem na takowy materyi jedwabnych używać, lub przy nim nosić trzewików me mogą. 6) Określając bliżej ubiór, jaki starozakonnym nosić wolno, domieszcza się następujący opis: Co do płci męskiej: kapelusze z rondami proporcyonalnćj, przez innych mieszkańców używanej szerokości; zwyczajne furażerki, a to bez jarmułki i pejsów, surduty krótkie, sukienne, sierajowe, lub płócienne, drelichowe, cwilichowe i t. p., i bez pasa, lecz zapinane na guziki, albo też proste rossyjskicgo kroju surduty, przy których włosy noszone być mogą obcięte na sposób rossyjski. - Co do płci żeńskiej: na głowie zwyczajny czepek albo kobiecy kapelusz, suknia zwyczajnego niemieckiego kroju, albo ubiór jaki noszą Rossyanki. 7) Za pozwolenie noszenia ubioru żydowskiego od d. 1. Lipca ' r , p. do d. 1. Stycznia 1850. roku, pobierane być mąją tytułem »konsensowego od ubioru żydowskiego« opłaty w stosunku następującym: o) od kupca hurtowego, posiadacza dóbr ziemskich, dzierżawcy propinacyi miejskich lub wiejskich, dzierżawcy dochodów skarbowych łub miejskich, przedsiębiercy dostaw rządowych, po rsr. 50 rocznie; b) od kupca cząstkowego, szynkarza, karczmarza po rs. 3 O; c) od kramarza, przekupnia, faktora, pa rs. 20; d) od mieszkańców miast, trudniących się jakimbądź drobniejszym procederem przemysłowym, po rs. 10; e) od rzemieślników, osadników wiejskich, uprawą roli trudniących się, ofieyalistów, służących, wyrobników, po rs. 5; /) od wszystkich innych do powyższych kategoryi nie należących żydów, po I. sI. 3; opłaty powyższe pobierane być mają, od każdej osoby do familii należącej, bez różnicy płci, skoro osoby te razem mieszkają. 8) Uwolnieni są od uiszczania opłat pomienionych: a) dzieci do lat 10 wieku; b) osoby więcej nad lat bO wieku mające; c) ci wszyscy, którzy zmienią ubiór żydowski na wspólny innym mieszkańcom, lub na strój rossyjski, licząc od chwili, w której do zmiany przystąpią; gdyby który z starozakonnych do tćj kategoryi należących, do noszenia poprzedniego ubioru powrócił, taki do opłaty konsensowćj na nowo pociągnięty być ma. 9) Fundusz z opłaty konsensowćj, od ubioru żydowskiego oddawany być ma pod zarząd rady głównej zakładów dobroczynnych i przeznaczony wyłącznie na rzecz instytutów i zakładów dobroczynnych ludu starozakonnego. Komissya rządowa spraw wewnętrznych i duchownych rozstrzygać będzie wszelkie kwestye z niniejszego rozporządzenia wyniknąć mogące, mianowicie: co do kwalifIkacyi osób do różnych kategoryi, pod względem uiszczania opłaty. Warszawa, 24. Stycznia. - Nąj- Pan na przedstawienie Namiestnika Królestwa Polskiego, najłaskawićj udzielić raczył w drodze łaski, hrabinie Walewskiej, damie orderu sw. Katarzyny 2. klassy, wdowie po czeczywistym tajnym radcy, senatorze hrabim Colonna - Welewskira, członku rady administracyjnej i prezesie heroldyi Królestwa, przez wzgląd na blisko 3 0letnią gorliwą służbę jego i przywiązanie do tronu. w czasie rokoszu okazane, pensyą w ilości I. sI. 375 O rocznie i do śmierci, pod zwykłemi warunkami. Z powodu, że generał-major Abramowicz z Najwyższego upoważnienia pozyskał 28-dniowy urlop na wyjazd za granicę, obowiązki ober-poiiemajstra miasta zastępczo objął pułkownik Puchała Cywiński policmajster; zaś do czasowego sprawowania obowiązkw policmajstra, przeznaczony został komisarz policji wykonawczej cyrkułu 9go, Bogatko. F r a n c y a.

P a ryż, d. 19. S tycznia. - Dziś rozpoczęły się rozprawy nad adressem w izbie deputowanych \ jak to dziać się zwykło, wszystkie podwoje były przed otwarciem ciekawymi oblegane. O IJ otworzono posiedzenie. - Ministrowie znajdują się na ławkach.

Come pierwszy wstąpił na mównicę, aby mówić przeciw projektowi do adressu. Adress ten jest tylko odgłosem mowy od tronu, rzekł, i zawiera pochwałę polityki ministrów. Izba nie raoze do tego dzieła komissyi przystąpić. W żywej są jeszcze pamięci wypadki algierskie, wycięcie w pień francuzkich żołnierzy i skarb przez to wycieńczony. Ministeryum przyznało się, iż się omyliło co do dobrych zamiarów marokańskich. xY1itoo zapowiedzi od lat 5, ani skarb ani sprawy algierskie się nie polepszyły, względem zagranicy nie było żadnej zachowanej godności. Nie masz dobrego bytu, którego sobie w mowach winszują. Kraj uciskają podatkami. Przedsiębiorstwa na koleje żelazne podniosły tylko ażioterstwo i sprowadziły bankructwa bez liku. Równie nie szanowano konstytucyi, jak nie pilnowano interessów kraju. W tym celu nie nadano reprezentacyi Francyi. Wszędzie przekupstwo panuje, zepsucie w wyborach istnie i dla tego potrzeba reformy. Naprzód ustać muszą rozdrabniania kółek wyborczych, głosowanie wszystko, co jest sprawiedliwe, szlachetne i polityczne. Ministeryum nie rozwija insty tucyi, 'lecz je fałszuje i poniża. Przez rzezimiestwo takie z urny dobywają imiona na sędziów przysięgłych, których prefekci przeznaczyli. Wszystkie instytucye wyśmiane- i zgwałcono; zniesiono gwardye narodowe miast znaczniejszych, bez reorganizacyi ich według prawa. Chciano radę stanu zreorganizować w celu pomniejszenia wydatków, a natomiast je powiększono. A nawet najnowsze prawa nie mogły ministrów wstrzymać od pogwałceń. Oni przekręcają słowa ich i ducha. Teraźniejszemu gabinetowi można zarzucić to samo co ministerstwom restauracyi, przeciw którym Guizot tak gwałtownie za czasów koalicyi występował. Publiczne sumnienie stawiają teraz między obowiązkiem i moralnością z jednej a sprzedajnością z drugiej strony, budżet służy na takie przekupstwa, a jeżeli to nie ustanie, już będzie po moralności i wolności Francyi. To powinien był adres wynurzyć, a że tego nie powiada, przeto głosuję przeciw projektowiPan Leyraud także oświadcza się przeciwadressowi. Administracya okazała przy wyborach złą wiarę, llząd lipcowy raniej się liberalnym okazał, jak restauracja. Cóżbyśmy teraz posiadali, gdybyśmy nie mieli rękojmi przy wyborach, któreśmy z dobył « w 15 latach restauracyi. Same nadużycia, nieprawości poruszono teraz, aby wybojców pozbawić praw im służących. W roku 1839. było tylko 2 O O reklamacyi przeciw dccyzyom prefektur przy wyborach, w roku 1841- było ich "2000. Toż pokazuje największe stronnictwo administracji przy wyborach. Odwoływano się do sądów i często otrzymywali nagany prefektowie. Niektóre nawet nałożyły znaczne kary na prefektów, jeżeli nie umieścili na listach wyborów właściwych wyborców. Mówca wymienia przypadki doszłe do jego wiadomości, gdzie prefekci nie chcieli uzasadnionych wniosków słuchać. Trzeba się wyrzec rządu reprezentacyjnego , jeżeli takie rzeczy dłużej sic utrzymają. Mówca odwołuje sic do przypadków, gdzie przekupstwo odbywało się zapomocą rozdawania urzędów, a w jednym nawet razie sam minister spra>v wewnętrznych był interessowanym. Pan Duchatel: pan się mylisz. Fan Leyraud: Widziałem sam ten list. Obiecują miejsca na podprefektów i inne, "w interesie oborów. Agenci rządowi mają nieograniczone upoważnienie w tej mierze. Z tego powodu głosuję przeciwadressowi. Pan Peyramont powstał następnie, gdyż na niego odwołano się jako do prokuratora królewskiego przy sądzie w Limoges i przyznać musi, ze w rzeczy samej był świadkiem smutnych wypadków, których, o ile zasi ęgną 6 może pamięcią, dawniej nie było. Jego sumnienie i obowiązek nakazują mu to powiedzieć. Owe wypadki najboleśniejszy wpływ wywarły na sędziów, którzy mieli tej rzeczy dochodzić. Zwrócił on uwagę ministra na te nadużycia i żądał, aby je ukrócić. A lubo polityki rządu w wielu tych przypadkach obwiniać nie można, gdyż wypływały te wypadki poczęści z namiętności, jednak rzucają w wysokim stopniu brzydką plamę na administracya. Sądzi się przeto za prawdziwego przyjaciela rządu, kiedy wy-, pidki te w prawdziwćm świetle wystawia. Minister spraw wewnętrznych zaprzeczał panu Leyraud, aby rząd miał wysyłać agentósy, dla mącenia naj czystszych życzeń swoich przy wyborach. Apellacye do sądów nie uważa, za wynikłość stronnictwa prefektów. Wprawdzie życzy sobie rząd otrzymać zwycieztwo, lecz nie chwyta się w tym eelu środków nieprawnych. Jeżeli zaszły jakie niepoczciwości, to o nich rząd wcale nie wie. gdyż i rządowi chodzi o szczere dochowanie systemu raprezentaeyjnego. Wielki przegląd wojska, na cześć posła marokańskiego wyprawiony, byłby spełzł na niczem z powodu niepogody, lecz około południa wyjaśniło się niebo. Dobrzy paryzanic zgromadzili się licznie, aby widzieć swego kochanego Ben Ąszftsza. On znajdował się w orszaku księcia N emours na koniu dzielnym arabskim, w burnus ubrany kosztowny zielonego koloru, z pod którego bardzo świetny ubiór wyglądał. J ego zaś świta wkrótce udała się na balkon szkoły wojskowej do pięknych marokanck, które poseł wraz z lwami i tygrysami przywiózł do Paryża. Lec/. nR umartwienie ciekawych paryżanów były od głów do nóg wielkiemi okryte zasłonami. Szczególniej starano się o jak najliczniejszy przegląd. Wystąpiło 24 batalionów piechoty, 44 szwadronów jazdy i cztery hateryc, a nawet i municypalna gwardya i oddział od sikawek. Monitor ogłasza dwa pisma marokańskiego posła do króla i księcia N emours, po przeglądzie wojska, które niemal brzmią, jak jaki adress izby tylko z zakrojem muzułmańskim: naprzód dziwi się poseł tak wielkiemu posłuszeństwu, porządkowi i sile,panującej, że naród zasługuje mieć takiego sułtana, a sułtan zusługujc panować nad takim narodem. Dalej życzy mu, aby się opierał na takiej sile, jakiem jest wojsko i niezapominał o sprawiedliwości, a dynastya jego dojdzie do najwyższego szczytu. Boga prosić będzie o błogosławieństwo i sławę dla niego, a prosząc za niego modlić się też będzie za jego dzieci szlachetne i kończy wykrzyknikiem O! wszechmogący Boże, wypełniaj i najmniejsze życzenia wielkiego sułtana Ludwika Filipa, uczyń jego liczne armie przedmurzem Francyi i Marokko i postrachem jego 1 naszych nieprzyjaciół.

Zdrowie Jbrahima baszy, ma się. z każdym dniem polepszać, wedługlistu pisanego z Vernet. Wiele odbiera wizyt i wszyscy wychwalają jego przyjemne wzięcie się i szlachetność. Przeciwnie zaś listy z Florencyi donoszą, iż stan byłego króla holenderskiego, Ludwika Bonapartego, tkniętego paraliżem, coraz się pogarsza. Życzy sobie jeszcze raz przynajmniej oglądać swego syna uwięzionego wIłam. Według kosztorysu inżyniera Garella przekopanie międzymorza Panama i budowanie kanałów kosztować może od 1 4 O - 1 5 O milionów fr. N ajwęższa okolica tego międzymorza znajduje się niedaleko Panama. Od ujścia CaYmito do spokojnego morza, do ujścia Rio Chagres jest przestrzeń 58 kilometrów, a cokolwiek na wschód do zatoki San Blas tylko 50 kilometrów lub 1 2' lieues. Równie w okolicy Panama przecinające góry to międzymorze tak się zniżają, że tylko 13 O do l b O metrów wysokie doliny przedzielają morze. Daleko wyższe podniosłości przecinają kanały. Pan Garella wychodzi z tego przekonania, iż należy utworzyć takiej rozległości kanały, któreby nawet największe statki mogły przepuścić. Wypływ na morze spokojne nastąpić powinien według jego przekonania doliną CaYmito pod Vaca de Monte, na 18 do 20 kilometrów w zachodnim kierunku od Panama, a ku atlantyckiemu morzu przez dolinę Chagres, lecz nie do portu Chagres, nieprzystępnego dla wielkich statków, lecz do zatoki Limon. Przy głębokości 7 metrów. 45 metrów szerokości wierzchniej, a 20 u spod u, wynosić będzie 5 41 kilometrów od morza spokojnego do' Rio" Chagres. P. Garella sądzi, że można tunel wykonać pod doliną Ahogayegua podniesioną nad morze 14 O stóp, przez któryby przechodzić mogły statki z masztami, w długości 5.35 O metrów. Byłaby przeto tylko wysokość 48 metroTr do przezwyciężenia, co łatwo dokonać śluzami. Ow tunel według niego ma kosztować 35,854. O O O fr. a jeżeli zostanie wymurowanym 14 mil. fr. więcej. Kosztorys bez tunelu wynosi 14Y milion, fr., z małym kanałem, na którymby statki przechodzić mogły o 6 O O beczkach, 90 milionów fr. Kolej zaś żelazna / Chagres do Panama kosztowałaby 33 miliony, szosa makadcmiżowana 1J miliona franków. Spadanie angielskich konsolów, w skutek nadeszłych wiadomości z Zjeczonych S tanów, i u nas wywarło skutek. Renta jednak zatrzymała się miedzy 5 do 10 centymami. N a akcye kolei żelaznych było więcej sprzedających jak kupujących, ale i tych papierów ceny mało co spadły. Hiszpania.

Madryt, d. 10. Stycznia. - Dzisiejsze posiedzenie izby deputowanych było bardzo liczne, jak się tego spodziewać można było po wczorajszej burzliwej sessyi. Wszyscy byli ciekawi, jak się zakończy niezbyt parlamentarna sprzeczka pomiędzy panem Orense i ministeryum. - Przy otworzeniu sessyi wezwał prezydent pana Orense w bezstronnej zupełnie przedmowie do odwołania użytych wczoraj przeciw rządowi obrażających wyrażeń. Ministrowie spraw wewnętrznych i wojny obstawali także za odwołaniem. Po kilku tłumaczeniach z obydwóch stron oświadczył prezydent rady ministrów, iż czuje się zadowolony, poc/.ćm prezydent izby ogłosił kłótnią za ukończoną. Przystąpiono zatem do dalszych obrad nad adressem. Anglia.

L o n d y n, 16. Stycznia. - Adres francuskiej izby perów wywołał ze strony dziennika Standard dziękczynny artykuł: "Nie ukrywamy wcale, mówi ten dziennik, nkszćj wdzięczności dla najmędrszego z książąt za wyrażenia w jakich mówił o naszej najukochańszej królowej, jak również za odpowiedź izby na te uczucia. Zarazem ręczym naszym francuskim sąsiadom, że podobne uczucia i w Anglii istnieją. Każdego cieszyć to powinno, że mądrość i zasługi francuskiego monarchy także zwycieztwo odniosły nad namiętnościami, którego on tak jest godnym. Francya wówczas rozdzielona była na rozmaite odcienia, które razem co do liczby przewyższały jedno stronnictwo szczerze do zasad monarchicznych przywiązane; wielka część mieszkańców składała się z republikanów i napolconistów, którzy uważali najmniejszą myśl przyjaźni z Anglią jako obrazę narodowego honoru. Powoli jednakże pod pełnym mądrości i umiarkowania rządem dzisiejszego króla, fakeye te coraz się zmniejszały i dziś zupełnie nic juz nie znaczą, jakkolwiek jeszcze spotykamy ich ślady. Skutki tego rządu tak silnego, tak mądrości pełnego, a nareszcie tak patryotycznego, doprowadziły do nadzwyczajnego rozwinięcia narodowego dobrego bytu, z czego my się seczerze cieszymy, nie zważając, eona to powiedzą uasi sąsiedzi. Jest to prawda, którą ciągle powtarzać potrzeba łatwo burzącemu się duchowi Francuzów, że Anglia szkody Francyi nie pragnie, ale owszem ma interes w jej pomyślności. Anglia jako mocarstwo handlowe musi kochać pokój i życzyć jak najmocniej, by Francya zajęła stopień, który jej należy. Francya potężna i szczęśliwa, kierowana przez pełnego mądrości władcę, daje dostateczną rękojmię dla pokoju Europy, tak drogiego dla Anglii. Każde powiększenie handlowego powodzenia Francyi da się równic uczuć w Londynie jak w Paryżu. Tak więc z niskiego stanowiska zysku Anglia musi życzyć swoim sąsiadom powodzenia. Z tego stanowiska, wyżej nie sięgając, patrzymy na mądrość króla Francuzów i jego ministrów, i jesteśmy przekonanymi, że takie postępowanie wielką im sławę przynosi. Nie możemy także przeminąć paragrafów adresu tyczących się handlu niewolnikami. - później musi się znajdzie kraj, któryby dla niegodziwego handlu niewolni - kami chciał się wystawić na nieprzyjaźń Francyi i Anglii. Niemcy.

Z nad N ekaru, d. 17. Stycznia. - Dzisiejsze posiedzenie badeńskiej izby należy znowu do rodzaju tych posiedzeń, które powszechny wzbudzają interes. Przeczytano najprzód kilka bardzo ważnych petycyi, pomiędzy któremi petycyą Welkera, podaną w imieniu jego wyborców, o zaprowadzenie drugiej, z żywiołów ludowych składającej się, izby przy związku niemieckim. Odesłano ją do komissyi dla petycyi_ wyznaczonej i swego czasu rozpoczną się nad nią stosowne obrady. Zaprowadzenie systemu dwóizbowego przy związku niemieckim jest życzeniem, które już w pierwszych 30 latach wnoszono w izbie stanów badeńskich, i jakkolwiek dalecy jeszcze jestes'my od zrealizowania tej myśli, powinnością przecież jest niemieckich reprezentantów niezapominać o niej nigdy. Przez cóż ma ojczyzna nasza dojść do jedności i siły w przyszłych europejskich burzach, jeżeli nic nrzez t o , że tym, co za nią majątek i życie poświęcą, dostanie się jakiśkolwick udział w obradach nad sprawami ogólnie niemieckie mi? Niemiecka izba ludowa jest przytćm ideą, która nas daleko więcej interesuje jak osławione w północnych Niemczech pytanie o konstytucyi pruskiej; obawiamy się bowiem, ażeby Prussy po dopięciu swego celu nie odgraniczyły się od nas i nie zobojętniały dla spraw wspólnie niemieckich, podczas kiedy wśród obecnych okoliczności sejm westfalski lub pomerański ze względu lna Niemcy za równy badeńskiemu lub wirtemberskiemu uważać można, gdyż wszystkie są tylko sejmami prowineyalnemi Niemiec. Po przeczytaniu wszystkich pctvcyi wniósł deputowany Soiron, pierwszy raz na sejm wysłany manheimski adwokat, mówca pełen energii i siły, o przyłączenie do sądów władzy karnej, należącej teraz do pplicyi, , jak się to dzieje we Francyi i na lewym brzegu Renu. Przywiódł potem mnóstwo przypadków nadużycia i swawoli ze strony policyi, co nie bardzo pochlebny dało obraz umiarkowania naszych biurokratów przy wypełnianiu powierzonej im władzy; uskarżał się nakoniec, że przeciw tym nadużyciom rzadko można znaleźć pomoc u władz wyższych, regencyi powiatowych i ministra spraw wewnętrznych. Jest to, po całych Niemczech już znana i wielostronnie rozbierana, kwestya o despotyzmie urzędników, której rozwiązania nie tak łatwo podobno można sio spodziewać. Austrya.

Wic dc ń, d. 16. Stycznia. - Arcyksiąże Karol ma się od wczoraj o wiele lepiej, - i jak się zdaje, zupełnie wyszedł z niebezpieczeństwa. - Dzisiajszy bullctin powiada: »JCMość spał przeszłej nocy spokojnie, bóle w boku znacznie się zmniejszyły i dostojny chory ma się lepiej.« - Były serbski minister księcia Michała, Radicsewicz przybył tutaj przed kilku dniami; powiadają, że chce oczekiwać przyjazdu rossyjskiego kanclerza Nesselrode, który na początku Lutego spodziewamy, ażeby zanieść do niego skargę o pewne żądanie do rządu serbskiego. Urzędowy dziennik gazety wiedeńskiej podaje listę urodzonych we wszystkich prowineyach austryackich r. 1844. - Podług tej listy urodziło się w tym roku 11,483 dusz więcej jak w r. 1 843 . Z nad Dunaju, d. 16. Stycznia. -Powiadają tutaj powszechnie, że cesarz Mikołaj pod czas krótkiego swego pobytu w Wiedniu w nie dobrym był humorze, i wszyscy gubią się w domysłach, co mogło być tego przyczyną.-Mówią między innemi, ze cesarz miał już w Bruku nad Muhrem odebrać depesze, donoszące mu o wybuchłem w Litwie powstaniu ludu i o tem, że dwa pułki z armii kaukaskiej nie chciały przeciw Szamylowi maszerować; również przypisująjego smutek nieudauiu się wielu innych planów; lecz lepiej zawiadomieni nie wierzą tym pogłoskom i utrzymują, że cesarz był cieleśnie nie zdrów i dla tego każdego wieczora wcześnie udawał się na spoczynek. - Podczas swej podróży we Włoszech okazywał on nadzwyczajną przychylność francuzkim legitymistom; jak n. p. w Florencyi, gdzie marszałka Bourmont, i w Wenecyi, gdzie księżnę Berry z wielką przyjął grzecznością. Z nad granicy węgierskiej, w połowie Stycznia. - Utworzenie związku opieki te przynajmniej przyniosło skutki, że duch madziaryzmu zaczął się zajmować pytaniami praktyczneini, a dążenia narodowe wzięły także interes ekonomii politycznej pod swą opiekę.- Partya postępowa zaczyna pojmować ważność materyalnych ulepszeń i teraz, kiedy przyszłość konstytucyi i narodowości zapewniona, poświęca się coraz więcej pytaniom handlowym i przemysłowym, nie porzucając jednakowoż zupełnie tendencyi czysto - politycznych. Jezioro Platen, większe od wszystkich jezior Niemiec i Szwajcaryi, dotąd było smutną pustynią wodną i tej to samotności ogromnego przestworu M-ody przypisać po największej części należy nieprzyjemność wód Fuered, Jeżących nad jego brzegami; trudność bowiem przewozu utrudniała robienie rozmaitych wycieczek i zmuszała gości najednćm pozostawać miejscu, co naturalnie sprawiało nudy i przesyt. Koszuth, były redaktor pisma »Pesti Ilirlap,» który wyborny dał opis wspomnionego jeziora, powiada, że brak zabawy u wód w Fuered jest przyezyną owej niepohamowanej żądzy gry, jaka tam grasuje. Teraz zawiązało się towarzystwow celu zaprowadzenia na jeziorze Platten żeglugi parowej i zamyśla rozdać pewną liczbę akcyi po 150 guldenów. Deputowani komitatów, nad brzegam iTheissy położonych, zjadą się 19."Stycznia do Pesztu dla narady nad kolosalnem dziełem regulacyi Theissy. Ważność tego przedmiotu każdy pozna, skoro się dowie, że przez projektowaną regulacyą tej błotnistej rzeki, koryto jej o szóstą część skrócone zostanie, a 100 mil kwadratowych osuszonych bagnisk będzie można zyskać dla kultury. Podobne niemniej ważne przedsięwzięcie, o któremjuż dawniej mówiliśmy, zajmuje teraz wszystkich, to jest przekopanie kanału z Dunaju do Theissy. Architekt Beszedes podał przed kilku laty pbn, odznaczający się swą pojedynczością, który jednak wielu za niepraktyczny poczytało. Beszedes chciał zamiast zupełnego kanału, który zbytby wiele kosztował, przekopać tylko rów na kilka stóp szeroki i głęboki i w niego wpuścić wodę z Dunaju. Ponieważ z niwelacyi pokazało się, iż koryto Dunaju o 12 sążni wyżej leży jak koryto Theissy, i żadne pagórki rzek tych nie przegradzają, przeto był Beszedes tego zdanja, że gwałtowny popęd wody sam sobie wyrobi dostatecznie szerokie i głębokie koryto, i w ciągu 6- 7 lat utworzy z nieznacznego rowu piękny i wyborny kanał. Całe dzieło kontowałoby tylko 31 miliona chociaż długość kanału 22 mile wynosi. Technicy szarpali wspomniony projekt bez miłosierdzia, dowodząc, że objętość wody kilka stop szerokiego rowu nie posiada dosyć siły, ażeby upchać 22 miliony sążni sześciennych ziemi. A potćm gdzie się ma pomieścić ta massa ziemi? Jeżeli się zwali w koryto niżej położonej rzeki, zasypie ją w krótkim czasie i zamieni w bagnisko. W braku własnych inżynierów zapytano się o radę zagranicznych. Sławny Klenzc, który wystawił most druciany w Peszt, objeżdżał już cala linią kanału, po nim Anglik Clark, a w końcu dał swe zdanie przy wołany z iłolandyi architekt. Feny je. Oczekujemy teraz rozwiązania tej kwestyi, od której pomyślność wielkiej części Węgier zawisła. S z waj c a r y a.

Bazę I, d. 14. Stycznia. - Dowiadujemy się właśnie, że w niedzielę wieczorem R. Baumaun aresztowany został w badeńskićm miasteczku Sackingen pod urzędową zwierzchnością pana Weinziert na żądanie rządu lucernskiego. Bern. - Na posiedzeniu wielkiej rady dn. 14. Stycznia nie przyszło jeszcze do głosowania. Żywa a czasami nawet bardzo ostra dyskussya trwała do godziny trzeciej. Po jej ukończeniu wszczęto obrady nad żądaniem pana Neuhaus o odłożenie jego sprawozdania na dzień jutrzejszy. Zadaniu temu uczyniono zadosyć 118 głosami pzeciw 5 3, które posiedzenia wieczornego żądały. - O sessyi z d. 15. Stycznia donoszą nam, co następuje: «Dziś rano rozpoczął p. Neuhaus przeczytanie swego sprawozdania i o godzinie 12. jeszcze go nie skończył. Po niem nastąpią zapewne niektóre odpowiedzi, tak że przed odejściem poczty nie przyjdzie do głosowania. Inny korespondent donosi: «Widoki są za wnioskiem rady regencyjnej, przynajmniej przeciw wnioskowi Funka; być może, że pierwszy ulegnie niektórym InodyfIkacyora, przez co się kryzys przedłuży.« Zurich, d. 14. Stycznia. - Rada regencyjna postanowiła jednozgodnie rozważyć nad tera, czy i w jaki sposób można będzie zapobiedz propagardzie komunizmu, która tu i owdzie grasuje. Dla rozebrania tej kwestyi wyznaczono komissyą, składającą się z pp. Furrer, Zendcr i Biittmann W 1 O C h y.

Rzym, d. 5. Stycznia.-Od kilku dni negocyacye Jego Świątobliwości papież sam przy pomocy kardynała sekretarza Państwa Lambruschiniego z hI. Nesselrocle; jest to wypadek, który zdaje się najlepiej wskazywać, że "egocyacye te nie są samemi tylko demonstracyami. - Dla reorganizowania katohckiego kościoła w Polsce ważną nadzwyczaj byłoby rzeczą, gdyby podane z tej strony rossyjskiemu kanclerzowi żądanie reprystinacyi ośmiu polskich, dzisiaj sekularyzowanych prawie biskupstw chociaż w części wypełnione zostało. A_ Żartem miał ojciec Święty Nesselrodemu powiedzieć, który zaraz po swern przybyciu z rzadką ufnością do papieża się zbliżał, ze trzeba się mieć przed nim na ostrożności, bo reprezentuje on poczwórne przymierze. - Hr. Nesselrode należy bowiem w pewnym względzie do czterech narodów! - Urodził on się na angielskim okręcie, w porcie Lizbony, pochodzi z familii niemieckich hrabiów cesarstwa a służy rossyjskiemu rządowi. _ Przejeżdżający tutaj wczoraj z Palermo kuryer miał przywieść wiadomość, źe cesarzowa przybędzie do Rzymu 14 dni przed rozpoczęciem karnawału (14. Lutego) a może nawet i rychlej, gdyż po długiem mieszkaniu w Palermo życzy sobie jak najprędzej zmienić miejsce pobytu i okolic. Z nad granicy włoskiej, d. 13. Stycznia. - Dalszy plan cesarzowej jest następujący: Do połowy Lutego zamyśla JCMość pozostać w Palermo, później kilka dni zabawić w Neapolu, większą połowę zaś miesiąca Marca przepędzić w Rzymie; również chce odwiedzić Florencyą i Wcnecyą, zkąd przez Tyrol i Bawaryą uda się do Szczecina, ażeby około połowy xMąjl puścić się morzem do Petersburga. - Hrabia Nesselrode na początku Lutego wyjeżdża do Wiednia.

Turc y a.

Konstantynopol, dn. 29. Grudnia. Naczelnik druzyjski Ham ud.

znajduje się ciągle jako jeniec na pokładzie Tureckiego okrętu Akbar. Turcy obchodzą się z nim z wielką uprzejmością i względnością. Szekib efendy polecił go jak najmocniej porcie i chwali! mocno jego przywiązanie do porty i poświecenie dla jej interesów. Wielkie usługi oddał on w czasie rozbrojenia gór Libanu, albowiem z swemi stronnikami wspierał wojska Tureckie i wykazał wiele miejsc, w których broń była ukrytą: nigdy nie myślał uciekać, i po otrzymaniu rozkazu udania sie do Konstantynopola zaraz pospieszył na okręt. Szeik oprócz tego przywiózł z sobą wiele piśmiennych świadectw od Anglików, amerykańskich misjonarzy, a nawet znakomitych maronitów, że nie miał udziału w zamordowaniu ojca Carlo. Jest to człowiek wysokiego wzrostu, lat może mieć 70, twarzy wyrazistej, sokolego nosa, oczy jego są czarne i pełne ognia, ocienione grubemi brwiami, widać w nich przebiegłość i chytrość. Trzyma się prosto, ruchy jego tchną życiem i siłą. mowie spiesznej dopomagają liczne giesta. wszystko to wskazywałoby albo wiek młodszy, albo też skutki życia w górach, zahartowanego w ciągłych walkach. Pierwsza to podróż w jego życiu: oprócz gór swego kraju widział on tylko BcyruL Jeden z jego towarzyszy opowiadał, jakie wrażenie zrobił na tym natury synu widok Konstantynopola z tysiącem kopuł meczetów, z minaretami i domami, które obsiadły długim łańcuchem pagórki. a szczególniej z portem napełnionym tysiącami okrętów. Co chwila z ust wymykały mu się wyrazy podziwienia, a oczy nie mogły się oderwać od tego nowego dlań widoku wielkości, rozmaitości i życia. Szeik Hamud jest jednym z naj czynniej szych. najzręczniejszych, najbardziej wojowniczych naczelników druzyjskich, a ręka, którą teraz tak łatwo dla pozdrowienia wyciąga, zbroczyła się już krwią wielu chrześcjan. Jeżeli nie jest winnym zamordowania francuskiego zakonnika, zawsze jego oddalenie z Libanu jest dobrodziejstwem dla tej strony, a gdyby Francija żądała tylko oddalenia go, nie zaś śmierci, każdy Europejczyk byłby jej za to wdzięcz

OBWIESZCZENIE.

Na wniosek krewnych i resp. kuratorów swych następnie wymienione osoby, jako to: 1) Andrzej i Bonawentura bracia Hanke alias Taczyńscy, którzy się przed lały przeszło 30. z zamieszkania swego Wolsztyna oddalili, a mianowicie pierwszy celem wstąpienia do pułku Xi«;cia Henryka, i którzy od czasu tego zaginęli; 2) Katarzyna z Walkowiaków Nowaczykowa wyrobnica, która się w roku 1815. z niejakim Komuiissarzeui ekonomii Weźranowskim z folwarku Kostrzyna do Polski wyprowadziła i od czasu lego zniknęła; 3) Wincenty Zboralski, który się w r. 1819.

z miejsca urodzenia swego Widzima do Poznania, a ztaintąd następnie do Warszawy wyprowadził, zkąd on aż do roku 1830. kilka razy pisał, jednakowoż od czasu tego nic o sobie słyszeć nie dał i zaginął; 4) Teressa Górska z Kurnika, która się na dniu 22. Sierpnia roku 1828. ucieczką indagacyi przeciwko niej względem zabójstwa dziecka wytoczyć mającej usunęła i do czasu tego zniknęła; 5) Antoni Minkowski , który powróciwszy w roku 1831. z Polski, udał się z zamieszkania swego Bnina do Poznani.» i od czasu tego zaginął; 6) Fryderyk Wilhelm Bohra szewczyk, który się od lat przeszło 10. z zamieszkania swego Wolsztyna na wędrówkę udał, i od czasu tego zuiknął; 7) Tomasz Kudlitz szewczyk, który w roku 1828. z zamieszkania swego Grabowa do Opatówka w Polsce wywędrował, w rewolucyi polskiej przy pewnym pułku strzelców był, a miawszy udział przy bitwie pod Sekułdą w Litwy, zaginął; 8) Michał Stankiewicz garncarz, który w Marcu r. 1831. z zamieszkania swego Stobnicy do Obrzycka do Kościoła poszedł, i od czasu tego zniknął; 9) Bogumił Kundt, który za czasu Pruss południowych z zamieszkania swego młyna Sempolna do wojska wziętym został i od czasu tego zaginął; 10) niezamężna Józefa Kozłowska, która się przed laty 15. z zamieszkania swego Kempna oddaliła i od czasu lego zniknęła; 11) Fryderyk Maehring, dawniejszy ułan, który się w roku 1829. z zamieszkania swego Kościana oddalił, w roku 1833. widziano go w Wrocławiu, i od czasu tego zagiuął;

nym. - W dniu 17. Grudnia reprezentanci wielkich mocarstw odbyli konferencyę, i na tej ułożyli ogólną notę, wręczoną w dniu 19. przez drogomanów. W nocie owej przypominają porcie jej zobowiązania dane obcym mocarstwom: co do Libanu, polecająjej postępowanie bezstronne i łagodne, ganią użycie Druzów przy rozbrajaniu Maronitów i żalą się, że Druzowie jeszcze wiele broni mają, gdy chrześciartie zupełnie są rozbrojonymi; nareszcie potępiają nadużycia przy rozbrojeniu popełniane. - Oprócz tego oświadczają, że Szebib efendy nie powinien był dawać dymissyi kajraakanowi druzyjskiemu. ponieważ dotąd tylko porta mogła to uczynić. Uwagę tę zrobiono z obawy, że Tureccy gubernatorowie Saidy mogliby później przywłaszczyć sobie prawo postępowania podobnego z kajmakanami chrze» ściańskiemi.

ROZMAITE WIADOMOŚCI.

Zdanie Irokeza. Pewien prostoduszny «syn puszczy« wybrał się raz w podróż do miasta białych ludzi. Gdzie się tylko pokazał, przyjmowano go mile, zabawiając się jego pocieszćmi zdaniami. Wreszcie przyszedł do jednego domu, gdzie się odprawiało wesele. U siadł sobie z gośćmi do suto zastawionego stołu i używał z zadowoleniem wszelkich przysmaków cywilizacyi. W końcu dopiero postrzegł, iż pan miody miał lat 6 O, a panna młoda tylko 18. Zapytany przez nowożeńca, jak mu się narzeczona podoba, i co on też o podobnćm weselu sądzi: - »Bracie!« zawołał dziki patetycznie - ».twoja narzeczona jest piękna jak młody księzycj, i na pierwszym przylądku mojej ojczyzny złożę duchowi wszechświata ofiarę, i wrzucę fajkę moje do morza, aby ubłagać błogosławieństwa dla twojej pięknej żonki. 1 dobrze też robi, że idzie za ciebie, bo jesteś dobry, poczciwy człowiek, dałeś mi jeść i pić podostatkiem - leci, sądzę, iżby jeszcze lepiej była zrobiła, gdyby zamiast ciebie jednego, dwóch mężów po 30 lat była wzięła - czyby także na 60 lat było wyszło.«

12) Franciszek Schiller Stolarczyk, który przed laty 24 do wojska wziętym został i od czasu tego zniknął; 13) Teodor Moliiiski, który się w roku 1830.

z zamieszkania swego Poznania tajemnie oddalił. , i od czasu tego zaginął; 11) Andrzej Michalski, który się jeszcze przed rokiem 1809 jako młynarczyk z zamieszkania swego Czerniejewa do Polski udał, i od czasu tego zniknął; 15) Bartłomiej Michalak, o którego nieprzytomności się'przy okazyi spadłej w r. 1826. na niego sukcessyi dowiedziano, i który także od czasu tego o życiu i pobycie swym żadną nie dał wiadomość: 17) Jan Bogumił Schneider, który przed laty 17. z zamieszkania swego Massla podobnie do Bojanowa wy wędrował i od czasu tego zaginął; 17) Franciszek Kocialkiewicz, alias Kozolkie wicz, alias Kociolkowski, alias Kosiałkie wicz, który w r. 1803. Poznań opuścił i od czasu tego zniknął; 18) gospodarz Zander i małżonka tegoż Anna Barbara z Staegów Zander, którzy się przed laty przeszło 50. z Glinowa do Moskwy wyprowadzili i od czasu tego zaginęli; 19) Samuel Struse, który się przed laty przeszło 10 z starej Obry oddalił i od czasu tego zniknął; jako też sukcessorowie nieznajomi, którzyby przez rzeczonych nieprzytomnych pozostawieni być mogli, wzywają się, aby się najpóźniej w terminie na dzień 2. Września r. 1846. zrana o godzinie 10. przed Ur. Henke, Referendaryuszem Sądu Nadziemiańskiego w miejscu publicznych posiedzeń sądowych wyznaczonym osobiście lub piśmiennie zgłosili, o życiu i pobycie swym wiadomość dali, a następnie dalszego oczekiwali rozrządzenia, w razie bowiem przeciwnym zapozwani zniknioni za zmarłych uznani i sukcessorowie nieznajomi tychże z pretensyami spadkowemi swemi wyłączeni zostaną. Poznań, dnia 21. Października 1845.

Król. Sąd Nadzicmiariski; Wydziału Igo.

Avis.

Soussignć a l ' houneur de preyenir les respectables familles qui seraient disposees a mctlre łeurs fI1s a Paque prochaine dans quelque institut public de Berlin, qu'il tient un pensionat qui a compte jusqu'ici au nomine de ses eleves les fI1s des premieres maisons de la capitale et de la provinec. Pour faciliter l'etude des pensionaires iis ont leur repetitcur, et sout en oulre

iiislruits dans la connaissanre exaete de la languc allemande et de la franraise, ainsi que dans la musique. Les respectables familles qui prendront note du present avissont priees de s'adresser pour de plus amples inforniations a Mess, freres Andersch, (alter Markt) a Poseu, ou a soussignć franc de por!. Berlin, le 22. Janvier 1846.

M a t t h i c u, Professeur, Georgenstrasse Nr. 33.

W skutek rozporządzenia Król. Regencyi w Bydgoszczy z dń. 16. Stycznia r. b. kasyno polskie bydgoskie, uważać się ma za rozwiązane. Zapowiedziany przeto bal w Kolosejum na dzień 2. Lutego r. b. odbyć się niemoże.

I W sobotę dnia 31. Sty- 8 *gczniar. bież. I r x e e i a A giwielka reduta A. »w sali hotelu Saskiego. HI G. MS. R.Qu.

n. mmmmmUlmmfnfflm6l

Przedaż owiec.

W folwarku K u s c h w i t z , należącym do majętności udzielnej Frei han, znajduje się na sprzedaż od duia niżej wyrażonego 250 macior, rozmaitego wieku, od 2 - 5 lat. Mający chęć kupienia, raczą się zgłosić w tej mierze do podpisanego, który oraz zaręcza, że owce te wolne są od wszelkich dziedzicznych chorób. Zamek Freihan, dnia 25. Stycznia 1816.

A Imi nistiaior I) eh ni c K e.

Dwa pomieszkania są do wynajęcia od Wiclkićjnocy w Hotelu Wiedeńskim.

Ceny farsowe Dnia 23. SM cznia.

1 R4h. T.

POZNANIU. 00 do TiI. >Ir.f?n. Tli. .ft [«o Pszenicy szefeł 2 20 - 2 24 1> Zyta dt. 1 21 1 1 25 b' 1 14 5 1 16 8 1 1 1 1 3 4 1 7 6 1 10 - 1 25 6 1 27 9 Ziemniaków dt. - U 7 13 4 Siana cetnar. - 25 - - 27 b 8: 15 - 9 - - Masła garniec. 2 .- 2 10 - "