«)I( 24. w Czwartekdnia 29. Stycznia 1846.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.01.29 Nr24

Nakładem Drukami Nadwornej W Deckera iJSpólki. - B A jAr odpowiedzialny: Dr. J. Rymarkietcict.

Poznań, Ania * » . Stycznia.

(Konserwatyści i Libraliści.) - Widać dziś po wszystkich starowierczych dziennikach usilne staranie ku wykazaniu niedorzeczności i skarg, z jakimi sie ta cześć narodów odzywa, która pragnie postępu. Filozofów i młodzież, jako utopistów i zagorzalców, już dawno odprawiono z kwitkiem; pozostała jeszcze część liberalistów , którzy bez urojeń i bez szału statecznie postępu pragną. - Czegóż oni żądają? pyta się konserwatyzm. Jakiż jest cel ich usiłowania? - Jeżeli pragną wolności toc wiedzieć juz dz.s powinni, że wolność zasadza się na zależności, na poddaniu się, a przeto na posłuszeństwie, na uczciwćm wykonywaniu istniejącego prawa i stosowaniu się do istniejącego porządku. Tak, jest bez posłuszeństwa i poddania sie pod prawa zwłaszcza moralności i rozumu, niema rzeczywistej wolności; jest tylko istna swawola. Ale chodzi o to, żeby w państwie prawo było święte, dla moralności swej, żeby było odblaskiem czyli wynikłością moralnego usposobienia narodu. 'Chodzi o to, by Państwo samo było wolne w sobie i jak najswobodnicjsze, bo tylko wtenczas rzeczywistą moralność i poczciwość obywatelską wywołać zdolne. Chodzi o to, żeby nie ograniczać władzy w prawach jej; bo ograniczanie takowe, jako wolność na zasadzie samego przeczenia oparta, niema w sobie jeszcze żadnej treści, owszem chodzi o poparcie władzy, która na przeświadczeniu i życzliwości, na honorze i godności wszystkich zasadza się obywateli. Chodzi o to, żeby była wolność i moralność w parze, ale oraz żeby w nich razem znajdował się postęp. - Niechcemy żeby była wolność bez moralności, ale też odwrotnie by moralność pozbawioną być miała wolności w swoim pojawię. W tym przeto nie różnimy się od konserwatystów, którzy również pragną jakiegoś poddania się we wolności. Tylko ta zachodzi między nami różnica, iż oni chcieliby wolność zostawić tylko przy sobie', my chcielibyśmy ją roztoczyć na wszystkich obywateli państwa. I to jest pierwszy kierunek postępu we wolności, - tyczący się jej mnogości. Co się zaś tyczy jej jakości i stopnia, chcieliby konserwatyści ograniczyć się na tej wolności, która na historycznej posadzie zategła w przeszłości; liberaliści zaś pragną tego stopnia, do którego wedle potrzeb i pojęć ustalonych, stan społeczności obecnie już czujegŁOWUJMK PObIHIIIOWL

zna po za Bugiem obejmuje Rusie; południowa po za Karpatami i Dunajem zajmuje plemiona pod berłem Austryi i Turcy i zostaiące. Ci ostalni najniżej dziś stoją w oświecić. Od naj dawniej szych czasów, bo od rychłego upadku wielkiego Morawów państwa, zostawali zawsze wojowani i ujarzmiani przez inne narody, a dziś stracili prawie zupełnie owo pierwotne i przyrodzone uczucie swobody, które nawet u dzikich daje się spostrzegać ludów. Zatarła siy w nich pamięć i wiedza, że żyli kiedyś o własnych siłach. Chorwaci może jedyny wyjątek stanowią. Gdyby myśl olbrzymia Józefa Cesarza była przeszła w rzeczywistość, utworzenia Cesarstwa Słowiańskiego na* południu, byłyby ludy południowej Słowiańszczyzny, wstępując na dziejową scenę, rozwinęły u siebie charakter, godność, i oświatę narodową. Może dla niemocy i upodlenia, w jakim zostawali Słowianie za czasów Józefa II., państwo jego w większej części składający, rozbił się projekt Cesarskiego reformatora, któremu się i inne społeczue nie udały reformy. Od owego czasu, gdy przeważył pierwiastek germański i jego cywilizacya, nic się nie mogło" zrobić dla lak licznych plemion. Słowianie dostarczają mocarstwu Austrvackiemu bitnego wojska. Arfyllcrya najwięcej złożona z Czechów i Morawców, piechota z Kroatów i Kraińców, konnica z Polaków i Słowaków. To też jest jedyna szkoła ua większą skalę, przez i. il.. : i «J «. «r eivr7 nnść z cywitizacy _a"się być powołanym. Lubo i w tym punkcie, przypuścić niepodobna, żeby konserwatyści równie jak liberaliści, niemieli uznawać za konieczną odmiany, a zatem i postępu w stosunkach społecznych. Tylko że oni chcieliby biernie zapatrywać się. na przeobrażenia, któreby się wiły przed nimi, jako sceny na widowisku; liberaliści zaś sami czynnie przykładają się i gorliwie do polepszenia doli obywatelskiej i udoskonalenia formy Stanu się przyczyniają. -. Konserwatyści pragną postępu - ale nieznacznego, powolnego, dziejowego, może w odległej przyszłości jeszcze utajonego; liberaliści chcieliby dziś, dla obecnego pokolenia, postępu naocznego. I wtem przyznać można z przekąsem, że nie są tak szlachetni, jak konserwatyści, któizy pragną postępu, nie dla siebie ale dla praprawnuków, a może dalszych jeszcze swoich potomków.

WIADOMOŚCI KRAJOWE.

Berlin, d. i7. Stycznia. -Wiadomość, którą najprzód gazeta Magdeburska podała, a którą później tutejsza gazeta Vossa powtórzyła, jakoby rząd zamierzał 10 mil. obligów państwa zciągnąć i na ich miejsce wydać równą liczbę biletów kasowych, nie małe sprawiła na nas wrażenie. - Ponieważ wiadomość ta przeszła przez ręce dwóch cenzorów, a cenzor dzienników politycznych, tajny radzcaJ ołin, w podobnych przypadkach zwykł wprzódy zasięgnąć pewnego objaśnienia, nim pogłoskę taką przepuści, przeto miano ja tutaj za zupełnie urzędową. - Przy tern środek ten nie byłby bez pewnych poprzedzających go przygotowań. - Pan Biilow-Cummerow w swej rozprawie o finansach pruskich, którą w przeszłym roku wydał, zwraca uwagę rządu na to. że oprócz pożyczki jest jeszcze inne, dotąd nieużywane, źródło, z któregoby mógł, bez wielkich nawet ofiar, wyciągnąć dostateczne fundusze na ukończenie budowy potrzebnych żelaznych kolei i wydobycie finansów z krytycznego położenia, w jakiem się teraz znajdują. _ Środek ten polega jego zdaniem na powiększeniu liczby biletów kassowycłi. P'Z?O sta * Si? w s k u t e k szkodliwych doświadczeń w dawniejszych wojennych czasach zbyt ostrożnym w wydawaniu papierowych pieniędzy,

zachodnią. Bo gdy leżeć musi w dobrze zrozumianym interesie polityki Austryi nie tworzyć słowiańskiego wojska, Słowianie pomieszani w służbie z Germanami i Magyarami, w odległe krańce obszernej monarchii, ocierać się koniecznie muszą o oświatę Europejską. Jeden wyjątek w tym względzie stanowi tak nazwany kordon militarny, wzdłuż granicy tureckiej ciągnący się, z'sainych prawie Słowian złożony, i leż swych wyjąwszy w najgwałtowniejszych potrzebach nie opuszczający. Kordon ten składa się z części prowjucyi lurcyi pogranicznych, Kroacyi, Sławonii, Banału. Będąc militarnie nakształt kolonii wojskowych urządzony i na pułki podzielony, sfawic może na zawołanie, do 120,000 wyćwiczonego wojska, zostających pod przewodnictwem wyższych wojskowych austryackich. Kordon ten z admmistracyą i rząd"em pIC kipe . ' ,_ być'murem przeciw barbarzyństwu Azyl. Hez myśli dla obecności, bez nadziei w przyszłość, prawie bez wiedzy o i'izvcznem i moraluem swem istnieniu - Judzie ci, na czele ich szczególnie jeden archeolog i jeden poeta, zbliżać, oczyzczać, skupiać do siebie poczęli te disjecta inemhru poefae, początkowo tylko powierzchownie, i zdaleka, pod ogólną, abstrakcyjną myślą Wszechsłowiaństwa, rozprawiając o wspólności jednego pochodzenia słowiańskich plemion, o jedności i pokrewieństwie ich mowy, o podobieństwie zwyczajów i obyczajów, o ich niezmiernej geograłieznej rozległości, o ich 80 milionowej ludności, o ich przeszłćin w historyi znaczeniu, o ich nieszczęsnym podzielę, o ich czynach i klęskach, o potrzebie wzajemnej miłości, o błogich wyniknąć sląd mogących skutkach, i f. d. i t. d--.( Myśl obiawiona nie m owstała be z nastepstw. Jedno plernie po drugie m oala z której to summy tylko 11,242,347 za dług uważane i bez zastawu w obieg puszczone zostały, za resztę 14500000 zakupiono obligów państwa i złożono je jako zastaw u władzy długów państwa. Ze summa ta o wiele jest za małą, wiadomo powszechnie, co i ztąd się najlepiej pokazuje, że w środkowych prowincjach bardzo mało, w wschodnich zaś żadnych prawie biletów kasowych nie ma w obiegu. - Z tego więc powodu powiększenie liczby biletów kasowych byłoby bardzo stosowne, ale nie w sposób wyżej wspomniony, ażeby równą wydać sumę biletów, ile się zyska na ściągnieniu obligów pań - stwa, bo w ten czas nieby nie pozostało na budowę żelaznych kolei i inne potrzeby krajowe; lecz należy postępować podług istniejącej teraz proporcyi pomiędzy obydwoma rodzajami papierów i drugie tyle rozdać biletów, ile się obligów z obiegu wyciągnie, przez co naturalnie opłacający procenta dług krajowy się umniejszy, a natomiast bezprocentowy się zwiększy. - PBiilow-Cummerow, który za takowćm pomnożeniem biletów obstaje, i zdania przeciwne rozmaitemi zbija dowodami, jest przy tćm tego przekonania, że Prussy na wybudowanie gwarantowanych przez rząd żelaznych kolei i ukończenie innych przedsięwzięć koniecznie potrzebują pożyczki. Możemy podać wiadomość, jako z pewnego zupełnie pochodzącą źródła, że Najjaśniejszy Pan mianował naczelnego prezesa naszej prowincyi p. Meding ministrem spraw wewnętrznych. Jako jego następcę w naczełnćm prezydyum prpwincyi brandenburskiej podają prezesa policyi p. Puttkammer. Wielka szląska kolćj żelazna już w przyszłćm lecie otworzoną zostanie, można zatem będzie z Berlina dostać się do Wiednia i Gracu samemi drogami zelaznemi, a to przez Wrocław, Racibórz, Odrzybrzeg aż do północnej kolei Ferdynanda,-o wiele pierwej nim drezdeńsko pragska kolćj ukończoną zostanie. -Nawet zimą pracują pilnie około dróg żelaznych w Szląsku a lubo ogromny, najśmielsze budowy Rzymian przypominający, wiadukt pod Gorlicami (przez dolinę Neissy) tymczasowo nicukończony pozostanie, ponieważ dotąd nie udało się dokopać stałego gruntu w Ncissie dla środkowych łuków (których będzie 32 o 128 stopach wysokości), nie będzie to przecież bynajmniej przeszkadzać połączeniu saskiej (drezdeńsko-gorlitzkiej) z szląską (wrocławsko-gorlitzką) kolei, które to połączenie za pomocą tymczasowego mostu dla zwyczajnych wozów i pieszych urządzić zamyślają. Kobłencya, d. 18. Stycznia. - W odprawie sejmowej prowincyi nadreńskiej odpowiedziano na petycyą o zaprowadzenie prawa reńskiego do wschodniej części departamentu Koblencyi, że zaprowadzać prawo fraucuzkie w miejsce niemieckiego byłoby sprzecznością z wypowiedzianemi raz zasadami. - Jesteśmy również tego zdania, że naród powinien przedewszystkiem kochać swą narodowość, ze źle czyni jeżeli to, co wieki w nim wyrobiły, co z jego istoty wypłynęło i z charakterem jego ściśle złączone, zrzucić z siebie usiłuje, jakby suknią niezdatną ażeby w jej miejsce przywdziać inną, zagraniczną, modną. - Lepiej daleko robi, jeżeli ją na drodze organicznej stosownie do swych potrzeb urządza i poprawia, skoro czuje źe nie odpowiada wszystkim wymagalnościom czasu. - Prawo obce może być dla nas w obecnej chwili najlepsze, najwłaściwsze, ale to również jest prawdą, że prawo własnego, początkowego szczepu posiada także dosyć żywotności i siły, ażeby to, co dobre i właściwe, z siebie i na własnej drodze wydobyć i rozwinąć. - Nie potrzeba do tego nic więcej, jak tylko ażeby naród posiadał istotnie własne prawo w początkowej jeszcze krewJkości i połączone z jego stosunkami socyalnemi. - Wtenczas zadanie jest bardzo łatwe. - Ale trzeba przecież w Niemczech już raz zacząć pracować nad prawjm niemieckiem i rozwijać tosownie do okoliczności. Gdzież jestszalo się i przyznawało do łona wspólnej wszechsłowiańskićj maiki, począwszy od "najsłabszego do najsilniejszego, wołając zdaleka i zbliska: »Jestem!» Najgłośniej wolała Moskwa, naj ciszej Polska. »Jestem« pierwszej zagłuszonem zostało wołanie wszystkich innych plemion, prócz polskiego. 1 w takowym lo duchu objawiła się po raz pierwszy wyraźnie myśl tek zwanego Paus la wiz mu, opierającego się, mimo zaprzeczeń dzisiajszvch, na Rossyi, i utrzymującego się z przewagi) prawie D£ do 1842. roku." Tymczasem było to tylko przechodnie istnienie, bo nie miało żadnego innego trwałego gruntu pod sobą, jak one na jedności krwi i języka opartą, abstrakcyjną, sentymentalną, plalonirzną miłość plemion słowiańskich między sobą, znajomą i propagowaną pod niewinną, i początkowo w dobrej myśli wyrzeczoną, formą »wzajemności literackiej.« Polityczne i socyalue życie narodów potrzebuje jeszcze innej podstawy, jak wspólności pochodzenia i odległej zresztą jedności krwi i języka. Nadeszła chwiła zastanowienia się. Słowiańszczyzna stała się kwestyą europejską, przedmiotem publicznych dyskussyi. Żywa polemika toczona w tym względzie po czasopismach krajowych i zagranicznych, oskarżająca nie bez powodu Słowian auslryackich o bezwględne sprzyjanie Rossyi: szczegółowe roztrząsanie stanu obecnego Słowian w ogóle, i każdego plemienia w szczególności, lak co do wewnętrznego jak co do zewuętrznego ich życia, w mnożących się, częstokroć znakomitych, dziełach pisarzy miejscowych i obcych. (Duhzy ciąg nantajti.Jprawo niemieckie, gdzież jego zasady? Wszędzie, tylko nie w Niemczech; germańska siła wykształciła je we Francyi, szczególniej zaś w Anglii.W Niemczech dawno musiały one ustąpić prawu rzymskiemu. Powszechnie przyjęte i obowiązujące prawo w Niemczech jest rzymskie, wpływ rzymski przytłumił i wygnał prawo narodowe, zaniedbano je i wszystkie usiłowania i prace naukowe obrócono na wykształcenie zagranicznego. - Wiadomo że każdy, ktoby chciał poznać prawo niemieckie, nie mógłby się na samych tylko Niemczech ograniczyć, lecz musiałby sięgnąć do pokrewnych narodów i tam szukać bogatych źródeł narodowego prawa. - Sami nawet przeciwnicy kodexu przyznają, źe jego ustawy tam najwięcej znalazły odgłosu, gdzie francuskie coutumes mieszkańcom germańskich wyobrażeń najbardziej odpowiadają. - Wyciągnąwszy z tego sens moralny, poznamy, że w Niemczech nie niemieckie prawo rywalizuje z reńskiem, lecz obce zupełnie z obećm; ale z tych jedno wyrosło na podstawie charakterowi niemieckiemu przeciwnej, kiedy tymczasem drugie w głównych jaiadach z germańskiego wypłynęło żywiołu. - Nie francuskie przeto#prawo jest przeciwne niemieckiej naturze, lecz rzymskie, które wkradło się do nas a korzystając z nieprzyjaznych okoliczności przytłumiło i zniweczyło ustawy germańskie. - Zróbmy zamianę, bez przylądku, a pozyskamy prawo francuzkie, odpowiednie przynajmniej czasowi, które jako powinowate łatwiej się. przyjmie u nas i które nasze stosunki z radością powitają. - »Powiunością prawodawstwa jest,« jak mówi Mittermajer, »nie trzymać się ślepo prawa krajowego dla tego jedynie, że jest puścizną po przodkach, lecz je pojmować w jego rozwijaniu się i dawać mu za podstawę prawo, któreby lud Z łatwością zrozumiał, i któreby stać się mogło ogólnym środkiem do popierania obyczajowości w narodzie, do ukształcenia, udoskonalenia jego socyalnych stosunków.

WIADOMO ŚCI ZAG RANICZNE.

Rossya.

P e t e r s b u r g , dn. 19. Stycznia. Zdanie sprawy oczyunościach ministerstwa spraw wewnętrznych w roku 1844. (Wyciąg ze Zdania sprawy złożonego N. Cesarzowi). I. Czynności administracyjne. A- Co do gubernijalnego zarządu. 1.) W roku 1841. ustanowione zostały z woli N. Cosarza, miejscowe rewizije wszystkich gałęzi zarządu ministerstwa. W skutek tego w roku 1844. odbyli takie rewizije dyrektorowie departamentów medycznego i spraw duchownych obcych wyznań, a nadto posłano innych urzędników do dziewięciu gnbernji. Dyrektor departamentu medycznego obejrzał izby lekarskie i szpitale izb powszechnej opieki w 13 gub e rnij ach. Dyrektor departamentu spraw duchownych zwiedził części gubernji zachodnich, zwracając szczególną uwagę na t o, jak zostały wykonane zalecenia rządu co do duchownego wydziału. Z powodu wielkiego nieładu jaki się okazał w zarządzie Kostromskićj gubernii wyznaczony został za wolą Monarszą, Senator na jej rewiziją. 2) W 7. gubernijach na urządzenie lokalów dla władz i więzień ustanowione zostały pobory mające dać w ogóle 2,390,000 r. sr.: a dla zapobieżenia aby summy takiegoż poboru, wnoszone z 26 gubernji nie leżały bez obrotu, dopóki plany gotujące się w głównym zarządzie dróg koinmunikacyjnych i publicznych budów, nie będą przyprowadzone do skutku, zebrane 428,851 r. sr. odesłano do kredytowych zakładów. 3) Wniesiono do rady państwa projekt nowćj organizacii rządów gubernijalnych, ugrnntowany na wieloletniem doświadczeniu. (Projekt ten 2. Stycznia 1845. roku został potwier· 5I):I; 1«« ". .'. ggasgggsi u, 1 II = A a B 5 = 8 51 a e II a ! - « B e - ,n; - B ,n; ,n; Najpiękniejszą kobietą świata była, jaka się zdaje, Paula de Vignes, żyjąca w litym wieku w Tuluzie. Wszyscy spółcześui unosili się nad jej wdziękami. Była ona tak piękną, iż ją we wszystkich językach wysławiano, nazywając ją cudem natury. Gdziekolwiek się pokazała, natychmiast otaczały ja roje mężczyzn, kobiet i dziewcząt, które nie mogły nasycić się jej widokiem. Nawet z obcych krajów przebywali podróżni do Tuluzy, jedytiie aby ją ujrzeć. Parlament Tuluzki obawiał się rozruchów z powodu zbytniego natłoku koło jej domu, i prosił ją urzędownie, aby zawsze w grubej zasłonie wychodziła. Lecz to rozporządzenie sprawiło jeszcze większe wzburzenie ludu, który w razie dalszego wzbraniania mu jej widoku, przemocy użyć groził. Zaczćin musiał parlament wydać rozkaz, aby Paula co tygodnia dwa razy po godzinie bez zasłony u okna stalą, i ludziom patrzeć na siebie dozwalała. Paula zaniosła skargę do króla o ten przymus, na co jej uprzejmie, ale odmownie odpowiedziano. Zachowała ona tę cudowną piękność aż do 80 roku życias=asna znaczony do napisania projektu nowej organizacyi ziemskiej policyi, postanowił niektóre główne jej zasady, których rozwinie nie wymaga jeszcze wielu robót przygotowawczych. 5) Czynności Petersburskiej izby policyjnej urządzonej w 1843. roku dały rezultata nader zaspokajające; działanie Petersburskiej doczesnej izby policyjnej, z powodu znacznej liczby spraw w niej zaległych, jeszcze na rok zostało przedłużone. 6) Wgubernii Gruzyjsko- Iraeretyńskićj powiat Telawski rozdzielony został na dwa: Telawski i Signachski; miasto Berdyczów z Wołyńskiej gubernii przeszło do Kijowskiej, dla poddania go pod bliższy dozór Gencrał-gubernatora; w zarządzie Syberyjskich Kirgizów przybył nowy okręg Kokbctański; przydany oficer sztabowy do zarządu Petersburskiego Ober-policmejstra, a do miasteczka Sieredinnaja Buda, w gub e rnii Czernichowskiej, wyznaczony osobny urzędnik policyjny. Potwierdzony etat zarządu żeglugi parowej na Dnieprze. (Dal. c nast.) F r a fi c y a.

Izba deputowanych. Posiedzenie d. 19. Stycznia. - Mowa pana Lcdru Roll in względem połączenia się lewego środka z lewą stroną i względem położenia kraju daje pewne wyjaśnienie tego, co zaszło wostatnim czasie w łonie opozycyi. Podajemy niektóre ustępy z tej mowy: mowa od tronu i adress życzą subie na wyścigi szczęścia z powodu sławy Francyi i dobrego bytu wszystkich klass społeczeństwa. Cieszą się szczególniej z wykonywania bezstronnej sprawiedliwości. Sławę mogę kilkoma słowy z charakteryzować. Niech każdy zapyta obcych dyplomatów, jakie ma wyobrażenie o wielkości i przewadze zagranicą Francyi. a obawiam się, aby po otrzymanej odpowiedzi mniej był dumnym z tej chwały. Szczęśliwe położenie! Nic potrzebujemy zwalczać tego kłamstwa. Konserwatyści izby parów nawet dowodzą, mimo sztucznie ułożonych liczb, iż wpadamy w niedostatek, a pewien biegły członek izby obrachunkowej powiedział, że spieszemy szybkim krokiem do bankructwa. Co do położenia naszych klass roboczych, zapytajmy największej części naszych miast przemysłowych, a odpowiedzą, że ich nagość najlepszym dowodem ich nędzy. Zakłady dobroczynności w Paryżu mąją na swych listach 150,000 ubogich zapisanych, a większa część rad municypalnych w prowineyach, chcąc zapobiedz nieczynności rządu, same się pozamieniały w biura dobroczynności. Wymiar sprawiedliwości! Spodziewam się, że po wypadku tu zaszłym w izbie deputowanych, jak ściśle jej brać nie będziemy, mowa pana Leyraud pozostanie świadectwem naj szkaradniejszego przekupstwa w wyborach. Cóz mara powiedzieć o prawach względem gwardyi narodowej? Nie jeden, nie dwóch, lecz wszyscy ministrowie oświadczyli, że prawa tej instytucyi pogwałcali z świadomością, namysłem i pod własną odpowiedzialnością. Dozwólmy więc, niech mowa od tronu i adress powiada, że Francy a pełną jest sławy, szczęścia, że prawa sumiennie są wykonywane. Czegóż to dowodzi'.' Czyliż tak świat urzędowy nieprzemawiał w wilią rewolucyi lipcowej, a nazajutrz rewolucya wybuchła? To dowodzi tylko ślepoty sukcessyjnej i nieszczęsnego przeznaczenia. Przechodzę teraz z tego pola do stronnictw. Wypadek ważny zaszedł, według jednych połączenie nastąpiło lewego środka z lewą, według drugich zlały się te stronnictwa. Podjakiemi warunkami zlanie to nastąpiło, jakież owoce przyniesie krajowi? Warunki trzymają pod tajemnicą, lecz ile się da, będziem się starali odkryć prawdę i miarę tę ocenim faktem, który zatrudniał nasz kraj. Okrzyk o refonnę, rozległ się z dynastyczno-opozycyjnej prassy w Paryżu. Departamentalna prassa powtórzyła te okrzyki reformy. Na konferencyi w Paryżu porozumiały się opozycye różnych odcieni względem wsólnego programatu. Manifest ten podobny był do programatu lewej z roku 1837. Dla tego przywołano redaktora lewej, który tego programatu bronić nie chciał. Teraz połączyła się lewa strona. ze środkiem lewym. Środek ten nigdy nie chciał rzetelnej reformy, do której lewa była przykuta. Sądzę przeto, ze tylko takiej reformy żądać będą, jakiej pragnie tylko lewy środek i większość tej izby, Doszliśmy przeto tak daleko, że lewa nie ma żadnego teraz koloru, jest bezbarwną. Lewa przez to już z lewym środkiem zupełnie kraj z demoralizowała. Opozycya zasad, takich niepowinna czynić koncessyi. Lewa przeszła pod chorągiew T h i e r s a , który tyle dał dowodów zmiennictwa. Czegóż się spodziewać można po nim ze względu na obce narodowości. Cóz on powie o Polsce, Włochach, Egipcie, i przetrząsaniu okrętów. Odczytując jego mowy, przychodzi się nam rumienić. Thiers powiedział, iż Francya wyrzec się powinna zostania mocarstwem morskićra. On odwołał z pod Beyrutu flotę francuzką i oddał ją pod dozór armat na Malcie. Jego polityka zawsze podobną była do polityki teraźniejszego ministerstwa, była angielską polityką. D la tego oderwijcie się od tego połączenia się z lewym środkiem i nie demolalizujcie Francyi.

W końcu tego posiedzenia wszedł Thiers na mównicę. Krótko odparł zarzuty mu uczynione przez Ledru Rollina i przeszedł do sprawy texanskiej. Texas jak wiadomo przyjęto do Unii mimo życzeń przeciwnych ze strony At;glii i Francyi. Prezydent Polk zdziwił się nad tą odegraną rolą przez Francyę. Guizot na to odparł w izbie parów z pewną przechwałką. Po: rozumlswając się z Anglią ostro przycinamy sobie z Ameryką. Jest to nieszczęściem prawdziwćra. Jeszcze niebezpieczniejsza jest zasada ministra spraw zewnętrznych względem równowagi amerykańskiej i pilnowania kroków Unii. Z tego powodu zwraca uwagę izby na ten przedmiot, kiedy się okazało, że ministerstwo zważa na zdania izby, co się pokazało ze względu na sprawy w La Plata, przetrząsanie okrętów i religijne kongregacyc. Oa przyznaje Texasowi wolne rozporządzenie sobą i zaprzecza, aby Francya miała jakąś korzyść z oporu. Mexyk nie zasługuje na najmniejsze względy. A lubo sam jest za angielskiem sprzymierzeni, ale nie może uważać w Ameryce współzawodnika Francyi. Lud Stanów zjednoczonychjest może jedynym narodem, któremu życzy zostać największym po Francyi. O amerykańskiej równowadze słyszy pierwszy raz w życiu. Jeżeli Amerykanie mieć będą, jak Anglia 100 liniowych okrętów i 2 O O fregat, natenczas być może, że należy przyjść w pomoc Ameryce z systematem równowagi, która w Europie zabezpiecza niepodległość narodów. Teraz wprowadzona na scenę równowaga, jest tylko angielską. Od czasu jak północna Ameryka stała się reprezentantką wolności świata, straciła na wpływach zewnętrznych w polityce. Guizot w wiadomej mowie przy dyskussyi nad adressem, szczególniej zajmował się sprawą Texas i zasadami prezydenta Polka, tu dołączamy w wyjątku miejsce z poselstwa prezydenta Stanów zjednoczonych: Zakres sądowy Unii podczas wprowadzenia koustytucyi związkowej ograniczony przez St. Mary nad atlantyckie m morzem, przekroczył przylądek Florydy i rozpołożył się na drodze pokoju aż do DeI Norte. Zastanawiając się nad tak wielkim wypadkiem, nie możemy przemilczeć, że to stało się mimo dyplomatycznych interwencyi europejskich monarchii. A nawet Francya, ów dawny sprzymierzeniec nasz, kraj mający z nami wspólne interessa, by utrzymać wolność mórz, kraj, który nam przez odstąpienie Luiziany pierwszy przystęp do zatoki MexYKo otworzył, kraj, z którym co rok wchodzimy w ściślejsze stosunki handlowe, brał udział niespodziewany i ku naszemu zmartwieniu w usiłowaniach, aby wstrzymać połączenie się nasze z Texas, zapewniając pod tym jedynie warunkiem niepodległość tej rzeczypospolitćj, żeby się nigdy nie połączyła ze Stanami zjednoczonemi. Cieszymy się, źe spokojna, lecz wszystko przekonywająca zasada amerykańska r z ą d z e n i a p r z e z s i e b i e , przedsięwzięcie interwencyi francuzko - angielskiej zniweczyła i że glos powszechny ludu Texas odparł czynem spokojnym to mieszanie się do spraw obcych. Z tych wypadków niech się nauczą rządy europejskie, jak nic użyteczne są sztuki i podstępy dyplomatyczne na naszym kontynencie, wobec systeraatu demokratycznego rządzenia przez siebie samych, które nam się wydaje tak naturalnćm i odpiera wszelkie obce zabiegi. Szybkie rozszerzania się naszych posiadłości w nieznane dotcd okolice, przyłączanie się do nas nowych państw, upowszechnianie sift zasad wolności, nasz wzrost jako potężnego narodu, to wszystko zwraca uwagę państw europejskich na Związek państw północnej Ameryki. Niedawno przeto, w celu wstrzymania naszego powodzenia, powstała w niektórych państwach nauka o równowadze na naszym stałym lądzie. Stany zjednoczone jakkolwiek starają się o zgodę ze wszystkie mi narodami, nie mogą zezwolić, aby się do spraw północnćj Ameryki mieszały narody europejskie, a gdyby big kuszono o takie mieszania, natenczas Stany zjednoczone stawią opór na wszelki przypadek. Wiadomą jest rzeczą tak ludowi amerykańskiemu jak innym narodom, że nasz rząd nie mieszał się do stosunków zachodzących między inne rai rządami. Nie mieliśmy udziału ani w ich wojnach, ani' w ich przymierzach; nie robiliśmy żadnych planów podbojowych na ich ziemie, dalecy byliśmy od walk domowych, a chociaż uważamy fonnę rządu naszego aa najlepszą, nie staraliśmy się podstępem, dyplomacyą ani przemocą broni zaprowadzać i rozszerać ją u innych. Z tego powodu żądamy podobnej wzajemności i wstrzymywania się od interwencyi ze strony innych narodów. Narody amerykańskie równie są wszechwładne i niepodległe, jak europejskie, mają prawo wypowiadać wojnę, zawierać układy pokoju i rządzić sprawami wewnętrznemi, nie troszcząc się o obce interWencye. Dla tego lud Stanów zjednoczonych nie może patrzeć obojętnie, kiedy rządy europejskie starają się pogwałcić niepodległość narodów Ameryki. Zazdrość między panującymi, obawa, aby który z nich nie stał się zbyt potężnym, natchnęła ich życzeniem, które nazwali równowagą siły. Równowaga ta nie może być zastosowaną na kontynent północny amerykański, a mianowicie na unię. Utrzymujemy zasadę, iz rząd tego kontynentu wyłączne ma prawo stanowienia względem swego losu. Jeżelijaka część ludu, tworząc niezawisłe państwo, ma zamiar połączyć się,z nami, wówczas pytanie zachodzi tylko między nami, do którego nie ma nikt obcy prawa. Już nasz poprzednik Monroe w swćm poselstwie powiedział przed ćwiercią wieku wobec świata, że amerykańskiego lądu stałego, odkąd zajął niepodległe stanowisko, nie można uważać za pola przyszłych kolonii europejskich. Zasada ta jest jeszcze dobytniejszą na ten przypadek, gdyby europejski jaki naród chciał założyć nową kolonię w północnej Ameryce. Stan świata obecny jest właśnie tego rodzaju, iź zasadę Monroego powtórzyć należy, z którą z całego serca się zgadzam. Powtórzenie tej zasady jest dzisiaj fnrmalnem ogłoszeniem polityki, przeciw której żadne państwo europejskie kusić się nie powinno. Prawa europejskie istnące szanujemy. Przytern jesteśmy na cały obszar naszych ziem i ogłosić światu jako niewzruszoną naszą politykę, ze na przyszłość nie może być założona żadna europejska kolonia lub rząd na żadnym punkcie stałego lądu północnej Ameryki bez naszego pozwolenia.

Anglia.

L o n d y n, 17. Stycznia. - Nadwerężenia spokojności w południowych hrabstwach Irlandyi, zagrażające bezpieczeństwu własności tamecznych mieszkańców, dotąd nie ustały. S t a n d a r d otrzymał wiadomość z 15. z Dublina, iż pogłoski w okolicach Limericku o rozruchach są zatrważająceZdaje się że przyszło do powszechnego związku i organizacyi niemal wojskowej pomiędzy wszystkie rai ogołoconenii z własności naprzeciw szczupłej liczbie wielkich właścicieli, a że tych w domu nie masz, przeto cała zaciekłość ich zwróconą jest na dzierżawców. Zaledwie zabito dzierżawcę Leahy i raniono śmiertelnie dwóch policyantów, a już o 12. godz. na drugi dzień zastrzelono dzierżawcę Lyncha w Anglasboroug. Nikt nie śmie aresztować 1 ścigać zabójców.

- Stan naszych spraw publicznych jest ważny i w pewnym względzie zniechęcający. Wprawdzie jesteśmy przekonani, że stronę wolnego handlu weźmie i bronić będzie zbiór głów znakomitych, łączących w sobie z zdolnościami doświadczenie polityczne, że ją popierać będą oświecone żądania przemysłu krajowego, ależ drugiej strony stoi niewzruszona a potężna falanga, której dowody nie przekonają, niepodobna do rozwiązania, I przywiązana ślepo do tego co nazywa swoim interesem, zagniewana niesłychanie przeciw naczelnikom, którym władzę dała. Słowem ciało stronnictwa konserwatystowskiego umocniła się, a jakkolwiek brakuje mu na sile ducha, jego muskuły są potężne. Zresztą największa tajemnica pokrywa jeszcze zamiary gabinetu, nie myślemy wdawać się w przypuszczenia, które n'e będą miały za sobą żadnej prawdziwej powagi. O ile jednak wnosić możemy z położenia stronnictw, sir Robert Peel spotka uporczywy i silny opór konserwatystów, kiedy pomoc wigów jest tylko niepewną. Spodziewać sic należy jednakże, że środek przez niego projektowany nie będzie na sobie nosił charakteru niepewnego, jaki postrzegamy w jego położeniu, ale wprost pójdzie na przód; nie myśląc godzić przyjaciół i nieprzyjaciół, wielki ten minister będzie tylko patrzał na prawdy niezawodne, których broni z taka. sławą. Jakkolwiek przedłużyć można dzisiejsze przesilenie, jednakże wsz}'scv są przekonani, że prawo zbożowe musi być zniesionem, i że tego dokonać tylko może sir Robert Peel Być jednak może, że środek ten, który on przedstawi, parlament dzisiejszy odrzuci. Chodzi teraz o to, czy w takim razie dymisyę weźmie i ciężar gabinetu z cłem opiekuńczem narzuci ultra-torysom, albo teź czy sam natychmiast przystąpi do rozwiązania izby. Jakkolwiek pierwszy krok jest bardzo niebezpiecznym, zdaje się przecież, źe jego trzymać się będą. Potrzeba będzie doświadczyć rzeczy i uczynić zadość loicznym konsekwencyom systematu reprezentacyjnego, albowiem dla losu Anglii wszystko to jedno będzie, czy walka porządnie będzie, czy też

OBWSIEZCZENIE.

W księdze hipotecznej wsi szlacheckiej T ur zy n, położonej w powiecie Szubińskim, były zapisane w Rubryce III. dla Anny z Gorczyńskich rozwiedzionej małżonki byłego właściciela J a n a N e p o m u c e n a M y c i e l s k i e g o , później zamężnej Kur c z e w s k i ej: pod liczbą ' 2. -23,302Tal. 3sgr. 7f. jako reszta zapisanej w skutek rozrządzenia z dnia 13. S tycznia 1800. r. summy posagowej w ilości 33.333 Talarów 10 sgr., i pod liczbą 4. - 18,641 Tal. 20 sgr. 10 f. rap; Sanej na mocy rozrządzenia z dnia 28. Września r. 1801. summy w ilości 26,666 Tal 20 sgr., z której jednakowoż 16,666 Tal. 20 sgr. odłączone zóslały dla 6cioro dzieci Kurczewskiej z pierwszego jej małżeństwa z MycieIskim, mianowicie Julienly, Ignacego, J ózefy Walentyny,! Edwarda i Katarzyny rodzeństwa Mycieiskich. Oprócz tego były także zapisane obydwa te jnlabulaty na dobrach R a w i c z u, Szkaradowie , Solarzu, Gostynie i Szymankowie, i zostały juź przy podziale dochodów i cen kupna dóbr rzeczonych zaspokojone aż do pozostałej reszty summy kapitalnej 4229 Tal" 9 sgr. 9 fen. wraz z prowizyami od tychże. PrZy podziale ceny kupna i dochodów dóbr Turzyna, które sprzedane zostały w konkursie Mycieiskiego w diodze sprzedaży ko liecznej, przyszła reszta wspomniona obydwóch powyższych intabulatów do zupełnej percepcyi, i została wziętą w ilości 6391 Tai. 8 sgr. 6 fen. do massy specyalnej Auny Kurczewskiej, gdyż dokument główny i dokument odłączony na inta bułat drugi w ilości 18,461 Tal. 20 sgr. 10 fen.

zwycięztwo zapewnionem zostanie zręcznćm i naglćm uderzeniem. Tymczasem stronnictwo rolnicze na wielką skalę rozwija swe środki działania. Ale ani jeden człowiek w jego gronie się nie zjawił, ani jednej mowy nie słyszeliśmy, która nie byłaby dowodem nieudolności tego stronnictwa. Może ono się chlubić, że posiada wpływ w okręgach rolniczych, że kieruje wyborami, ale charakter jego naczelników już czyni wszelkie jego usiłowania śmiesznemi, całą jego siłę niweczy. Nic można W ńiera znalcść ani jednego człowieka, którego imię miałoby jakiebądź znaczenie w stosunku do izby niższej. - W Londynie ich zgromadzenie odbyte pod prezydencyą książąt Richmond i Buckingham nie powiodło się. Na prowincyi ich demonstracye utrzymują się tylko podporą dzierżawców, którzy w utrzymaniu prawa zbożowego widzą swój interes, lub zresztą zupełnie od swych właścicieli zależą. Zapewne żaden rozsądny człowiek nie powie, że wszystko, co tylko Anglia posiada ludzi zdolnych i w polityce znakomitych, sprzysięgli się d L zaszkodzenia interesom angielskiego rolnictwa. Podobne oskarżenie jest tak niedorzecznem, że odpowiadać na nie nie warto. Podobny cel równieby zaszkodził prywatnym interesom twórców ligi, jak ogólnemu interesowi kraju. Jeżeli znaczna część oświeconej arystokracyi angielskiej oświadczyła się wraz z większością ludu przeciw prawom zbożowym, uczyniła to w przekonaniu, że prawa te są szkodliwemi tak ogólnemu interesowi kraju jak i rolnictwu po szczególe. Im rozleglejszym będzie środek projektowany przez sir Roberta Peel, tćm większćm będzie zwycięztwo, tćm szybszemi skutki dobre. Jeżeli zniesienie prawa zbożowego krzywdę uczyni interesom niektórym istniejącym, mają owe interesa prawo do wynadgrodzenia; zniesienie tego prawa wywoła także wielką zmianę w finansowym systeinacie kraju. Zniesienia podatków niestałych i wielu innych podatków akcyzy będą miały tenże sam skutek, albowiem za zniesieniem cła od zboża zagranicznego dla wyrobienia chleba, niepodobna będzie płacić podatku od zboża sprowadzonego do roboty piwa. Są to przecież przypuszczenia, nad któremi rozszerzać się nie myślimy.

Hiszpania.

M a d r y t, 9. Stycznia. - Zeszłej nocy infant don Enrique w towarzystwie tylko jednego służącego odjechał z Madrytu do Coruńa i Ferrol, gdzie ma objąć dowództwo nad nowo wybudowaną korwetą "ViIla di Bilbao." - Zdaje się, że infant otrzyma rozkaz udania się z tym okrętem na brzegi Haiti.

Ministrowie bowiem utrzymują, że część ludności tej wyspy gotową jest poddać się Hiszpanii, i chcą korzystać z tego usposobienia. N i d e r 1 a n cI y.

Ha ag a, d. 16. Stycznia.- Baron Schimmelpenuinck van der Oye złoży w przyszłym miesiącu urząd ministra spraw wewnętrznych i uda się zaraz do Berlina w celu zabawienia tam przez czas niejaki a potem udania się w podróż po Europie dla poratowania zwątlonych sil zdrowia. - Nie wiemy jeszcze nic pewnego o tćm, kto będzie jego zastępcą.

Artykuł z Krakowa, pod nazwą: nie mógł w Gazecie być zamieszczony.

Wzywają się więc wszystkie te niewiadome osoby, któreby jako właściciele, si.kcessorowie, cessyonaryusze posiadacze zastawu lub z jakiegokolwiek źródła do massy tej specyalnej pretensye mieć mniemają, aby takowe iila uniknienia wykluczenia zameldowali najpóźniej w terminie na dzień 27. Czerwca 1846. zrana o godzinie llstej wyznaczonym przed Deputowanym Wym Kurnatowskim Radzcą Sądu Głównego w naszej Izbie instrukcyjnej.

Bydgoszcz, dnia 25. Listopada 1845.

Król. Główny Sąd Ziemiański.

Wydział lsz « W v W o ł a n i e s ą d o w e.

N a etatach" krajowych dług(rtv piowincyal'<vch Rejencyów w poznaniu i Bydgoszczy uniieszczono są dla właścicieli gruulow i mieszkańców powiato wGnieźnieńskiego, Powidzkiego, Wągrowieckiego, Babimoskiego , Bukowskiego, Wschowskiego, Kościańskiego, Poznańskiego, Szremskiego, Międzyrzeckiego, Obornickiego, Szamotuiskiego, Cznrnkowskiego, Chodzieskiego i Szrodzkiego, rozmaite pretensye w ilości 14,740 Tal. 21 sgr. 10 fen., i 18,027 Tal. 4 sgr.

I fen., które z pożyczki rządowej przez dawniejszy Rząd Xię--Iwa V\ arszawszawskiego w miesięcach Lipcu; Sierpniu i Wrześniu r. 1808. zaciągniętej; oraz z wydanych częściowo na takowe obligacyów rządowych pochodzą, i które przez dawniejszą komnńssyą likwidacyjną w Bydgoszczy na II ocy [Najwyższego rozkazu gabinetowego" zduia 4" Lipca 1822. r. ustanowione zostały, względem których jednakowoż interessenci pojedyńei oraz ilość prelensyów ich nie są wiadomi. W skutek Najwyższego rozkazu gabinetoweo Poezyach Anny L. Krakowianki, Rcdakcya.

Czerwca r. b. wzywają się celem wypośrodkowania udziału mających i ustanowienia pretensyów ich. wszyscy, którzy z ustanowień dawniejszej kommissyi likwidacyjnej w Bydgoszczy, prelensyów pomienionych dotyczących się, i z uzasadniających się na takowe obligacyów prowincyalnycłi przez Begencye w Bydgoszczy i Poznaniu wydanych, pretensye do kassy rządowej mieć sądzą, uiniejslem publicznie, aby pretensye swe najpóźniej albo w naszej sali instrukcyjnej w terminie na dzień i. Czerwca r. 1846. zrana o godzinie Wlej przed delegowanym Cr. Cassius Heierendaryuszem wyznaczonym, lub też przy Król. Sądzie N adziemiańskiin w Bydgoszczy, w terminie przez rzeczoną władzę oddzielnie wy znaczony m i przez publiczne listy ogłoszonym podali, albowiem w razie przeciwnym po upłynieniu niniejszego terminu, wszelkie az do takowego nie podane pretensye z po mieinonych ustanowień, przyznań i obligacyów prowincyalnycłi za umorzone uznane zostają. Poznań, dnia 13. Października 1815.

Król Sad Nadziemi ań ski: Wydz iału I.

SPBZEDAZ KOMECZNA.

S ą d Z i c in s K o -111 i e j s K i w P o z n a n i u dnia 22. Listopada 1845. Nieruchomość należąca do Fryderyki Heleny Chailolly Wilhelminy Kozierowskfej z domu Kotlwitz i Fryderyki, Bandelow r domu Koltwilz, pod liczbą27 /28. tu w Poznaniu położona, oszacowana na 5572 Tal. 1 sgr. 7 A fen. wedle taxy, mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hipotecznym i warunkami w Registraturze, ma być dnia 17. Lipca 1846. przed południem o go dzinie llstei w miejscu zwykłem posiedzeń