.)1( 32. w Sobotędnia 7. Lutego 1846.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.02.07 Nr32

Nakładem Drukarni Nadwornej W Ueckera i Spółki. - Redaktor odpowiedzialny: Dr. J. Rymurkiewics

WIADOMOŚCI K II m K E .

B e r l i n, 25. Stycznia. - Partya legitymistyczna w Berlinie bardzo się dziwiła wiadomości, która niespodzianie nadeszła, ze księże Bordeaux odłączył się zupełnie od partyi legitymistów francuskich i wszelkie zerwał stosunki z komitetem będącym u steru. Podobno ksiąźeMctternicii wraz z księżną Angoulcme spowodował księcia Bordeaux do tego kroku i przyprowadził go do tego przekonania, iź komitet legitymistyczny do celu by go nie doprowadził i tylkoby pieniądze były na próżno wyrzucone na wszystkie operacyc daremne. Książe Bordeaux przez to się nie zrzeka jednak swych pretensyj do tronu francuskiego, chce tylko zebrać siły, zamiast je, jak dotąd było, rozdrabniać, i czekać pomyślniejszego czasu, jak teraźniejszy. Berlin, d. 20. Stycznia. - W tych dniach umarł powszechnie znany maź Dr. S a c h s, który posiadał meklemburski tytuł radcy medycznego i był redaktorem centralnej lekarskiej gazety. Jego sprzeczki literackie i wielka ilość procesów injuryjnych, które miał, są jeszcze w pamięci publiczności. - Do czgoź to dzisiaj ironia nie doprowadzi! Nawet stary Jahn nie jest wolny od niej, chociaż jego temperament nic zdawał się być do tego zdolnym. Robi bowiem projekt, aby obchodzić 1. Marca święto narodowe, ponieważ w tym dniu przed 100 laty ostatnią spalono czarownicę. Wprawdzie dziś za przepowiednie nic palą, ale prorokom i tym, którzy drugich przestrzegają, i dziś dość źle się powodzi. J ahn chce, aby tę uroczystość obchodzono na górze Bloksberg, na czein iustotnie najwięcej zależy. Gdyby tam ci wszyscy poszli, którychbyśmy tam chcieli wysłać, coby to za piękna była wiosna! Z nad Renu, d. 20. Stycznia. - Podług pewnych wiadomości raczył JHMK>*4nasz Król udzielić Arcybiskupowi kolońskiemu, Janowi Geisse! pWykat »Jego przewielebność... Nic wiedzieć, czy to tylko laska osobista dla p. Geisse!, czy tcź ten tytuł przywiązany do Areybiskupstwa i spłynie na następców w urzędzie. My jesteśmy ostatniego zdania, ponieważ w dokumencie jest wspomnione udzielenie tego tytułu Arcybiskupowi gnie

NOWOCZESNYMprzez AUGUSTA CIESZKOWSKIEGO.

fCiug (lalszY.J A przecież owc'napozor niopojednalnc wrogi, wymagają lylko jednego warunku, to jest prawdziwego gicniuszu, aby się samorodnie skojarzyć i jednorodnie rozwinąć. [Nietrudno byłoby przytoczyć pa (o przykłady, albowiem każdy niemal znakomilszy poeta, skoro lylko na to uroczyste nazwisko zasługuje, jest zarażeni wieku i kraju swojego mędrcem. Pomijaj;,c starożytnych, u których to jest oczywislćin, alza kapłanów myśli poczytywać, i dobijając aż do dni dzisieiszycb, do jutrzejszych nieledwie, albowiem len, o którym chcę wspomnieć jeszcze rośnie i dopiero zakwita; - czcmźe płody Victora de Laprade lak silnie górują nad wszelkie ulwory muz tegoczcsnyrh, - jeżeli nie owym żywiołem filozoficznym i społecznym, którym poezya jego wskroś jest przejęta? A jednak pomimo lego, czyli raczej dla tego samego, poezya jego jest istną poezya, i lem właśnie znamieniem zdolną jest przebić owę mgłę obojętności ku właściwym tworom poclyczuym, jaka wiek nasz osiadła. Tak więc, nic samej szkice bynajmniej, ale tylko niedołężnemu nr lyścic przypisać winę należy, skoro idee filozoficzne i społeczne do poczyi nie przypadają. Gdy przeto samej poezyi, niclylko ma być wolno, ale nawel wy

źnieńskiemu i poznańskiemu, i jako powody udzielenia podane są hierarchiczne stanowisko i dawne znaczenie tych arcybiskupstw. Książe Karol brunświcki podał do zgromadzenia związku niemieckiego akt, w którym stara się obwarować przeciw porządkowi rzeczy panującemu obecnie w państwie brunświekiem, i odwołuje się na swe prawo dziedziczne do tego księstwa, jak to czynił już pierwej w' podobnych dokumentach. Nie wątpimy, że takie postępowanie nic może mieć innego skutku, jak sprzeciwienie się projektowi ożenienia brata Jego. Sam zapewne przez to nic innego nie zamierzał. -J i i II - I I mss

WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE.

Rossya.

Z nad granicy rossyjsko-polskićj, d. 20. Styczuia. - Kilka pułków rossyjskich, które miały zimę przepędzić w gubernii kaliskiej, otrzyj mało rozkaz wyruszenia na granicę ku Toruniowi. Powiadają że druga linia graniczna na przeciw pruskiej i galicyjskiej granicy, składająca sig z kozaków znacznie wzmocnioną została, aby utworzyć silny łańcuch tak przeciw przemycaniu towarów, jako też przeciw wprowadzaniu niebezpiecznych idei zachodu przez książki i emissaryuszów. Francya.

Paryż, dn. 20. Stycznia. - Ostateczna lewa wybrała komitet, który ma wpływać na przyszłe wybory, złożony jest z deputowanych Dupont de l'Eurc, Arago, Thiard, Marie i Legendre. Hausmann, członek konwentu i ciała prawodawczego umarł w tych dniach mając lat 87. Za księcia Modeny przywdzieje król na dziesięć dni żałobę, od 30.

Stycznia do 10. Lutego.

Nadeszła tu depesza od marszałka Bugeaud z biwaku nad Wed-Rin z J O. Stycznia. .Marsza1ek donosi o marszach, które odbył, aby sig spotkać z Abdel-Kaderem. Emir widząc pokolenia Beni Mcslems nieprzychyliiemi sobie, a nadto zagrożenie generała Lamonciera, porzucił swój plan zapada, wszystkie strony myśli nastrajać, oraz do wszelkich dziedzin życia wjąrgać, - i zdobywać takowe, i zagościć w nich, - a to pod jednym lylko warunkiem: byle mens divinior w wycieczkacli tycłi nigdy nic odbiegała; jakiemże prawem śmiałby kto zabraniać tego romansowi, owemu rodzajowi poezyi, jakoby umyślnie na lo stworzonemu, aby Barn wszelkie zawojki myśli rozkładał, aby nam wszelkie zakątki życia odsłaniał? Nie przyganiajmy przeto romansowi, jeżeli sobie niekiedy pozwała '. filozofieznemi poigrać ideami, lub na społeczuych zaprawiać się kwcMyach. Dość już umysłów trudzi się nad (cmi, mozoli nad owerni, niechże przyiin mniej on jeden rączym i swobodnym pololeui popieści się z niemi, jakoby orzeł wysokich skał szrzylem, jakoby jaskółka głębokich wód zwierciadłem. A drugi zarzut, ów święloszkowy. On jeszcze maruicjszy. Pj crwzy przynajmniej miał pozór leoryi za sobą, drugi ma tylko pozór moralności. Niemyluc uczucie wszystkich prawie narodów, uganiając się za obrazami życia społecznego, a nawet za owym lak jeszcze młodym, lecz od kolebki już lak sponiewieranym rodzajem »tajemnic,., slanowczo już umieściło'(en rodzaj płodów literackich w rzędzie bardziej pożytecznych niż szkodliwych książek. Przeciw któremu to wyrokowi, powslawać lylko mogą s'amolubni optymiści, którzy ponieważ im nieźle na świecie, nie pragną zatruwać własnego spokoju przypuszczeniem boleści, lecz wolą zarzucić zasłonę na wszelkie zwichnięte stosunki. Aliści nic ubliżajmy im sądząc, że się do tego przyzuaią; - nie lacy oni ograniczeni, - lem bardziej, że tysiąc pozorniej szych powodów do wystąpienia mają. Najpowszechniejszy ich odgłos jest len: »to wszystko fałsz, (o wszystko przesada, lo. wszystko lylko zgorszenie!» O! bczwąlpienia my wszyscy wiemy, że to fałsz, że to przesada; - bo leź to przyrowadził duary pokolenia Sdamas, które niedawno temu się poddały. Abdel-Kader, powiada marszałek, odbył marsz, w dwóch dniach i jednej nocy 50 mil francuskich, na koniach napozór zupełnie wycieńczonych, z których większa częs'ć juz czwarty miesiąc odbywa kampanią. Nakoniec był Emir oddalony od Telu na dwa dni marszu, przy źródłach Tiddes. Generał Lamonciere obawiał się pójść za nim z braku żywności. Marszałek nakoniec powiada: położenie nasze się polepszyło i mogę śmiało powiedzieć, iż Abdel-Kaderowi nic udał się wielki jego plan, który wymyślił i troskliwie ukrywał. Chciał bowiem rozszerzyć powstanie, aż do bram Algieru a tylko mu się udało na południu w górach Warenzeris. Zanim przybył, już odniosły zbuntowane pokolenia znaczne klęski. Ich ochota ostygła, a nie widząc nadehodzącycb tłumów marokańskich, zupełnie zwątpieli o swćm położeniu. Mało kto przybywał do obozu Emira; z początku dostarczano mu żywności, a niektórzy fanatyczni przyłączyli się do niego, wkrótce jednak massy go opuściły i widział się zmuszonym sam sobie brać dla koni i ludzi pożywienie. Sądzę, ze to Emira zraziło, niemniej jak same pokolenia. Okazują one to przez ochoczy powrót do swoich zaniieszkań i przez żądania Amanu, (przebaczenia). Pan Baruh promowany na uniwersytecie Aberdeeu na doktora medycyny otrzymał Te skutek rospurządzenia z 22. Sierpnia 183 1. prawo praktyki, lekarskiej we Francy i. Teraz odebrano mu ją, w skutek przepisanej przezeń recepty wPontoise, która sprzeciwiała się wszelkim zasadom i przepisom sztuki lekarskiej. Chory w skutek zapisanego mu preparatu arszenikowego umarł. Wytoczono przeciw Dr. Baruh sprawę i wyrok -wydano potwierdzony przez sąd appellacyjuy w Wersalu, w skutek którego lekarz ten skazany został na sześciomiesięczne więzienie i zapłacenie 500 fr. kary, 1000 zaś (ranków jako wynagrodzenie rodzinie zmarłego, której był żywicielem. Generał Juszuff otrzymał urlop do Francyi. Spodziewano się go w Paryżu i ma zamiar zabawić tara przez kilka tygodni w kole rodziny swej żony. Victor Hugo pracuje nad nowym dramatem, w którym Mazaryni jest bohatyrem sztuki. W Guadeloupe było trzęsienie ziemi dnia 17. i 19. Grudnia.

Anglia.

L o n d y n, d. 28. Stycznia. - Mowa Sir R. Pecla jest przedmiotem teraz uwag wszystkich gazet angielskich. Posłuchajmy co mówi T i m e s w tym względzie: już od niejakiego ezasu spostrzegliśmy, iż wszystkie stronnictwa, jakkolwiek różne od siebie, dziwiłem zdarzeniejn zgadzają się na to, że zasada opieki w wątpliwość jest podaną i tylko prawa zbożowe należałoby uchylić, by na raz wolność handlu zakwitła. Teraz właśnie jest czis, do obalenia całego systematu dawnego. Sir R. l'eel, jak zobaczymy, odpowiedział zupełnie wymagalnościom teoretycznym i okazał się gotowym do wzięcia na siebie odpowiedzialności za skutki pochodzące z wolności handlu zbożowego. Z przyciskiem oświadczył minister, że nie ma zamiaru bezpośrednio i zupełnie znieść prawa zbożowe, lecz dopiero za trzy lata, wprowadzając natomiast skalę celną bardzo umiarkowaną. Na 48 do 53 szylingów ograniczył się ten dawy dumny wynalazek cen sztucznych pszenicy. Pod ceną 48 szyi. za kwarter pszenicy wynosić będzie cło 10 szyi. i zmniejszać się będzie zwolna do stałego eła 4 szyi., przy cenie za kwarter 53 szyi. YYAedług cen teraźniejszych pszenicy i widoków na szłość okaże się w ogóle, iż cło nie wyżej opłacać się będzie, jak 4 szyisą powieści, fikeye, ba j ki nawet, jeśli chcecie, a przecież wiadumo wam, że poeta wszelką rzeczywistość idealizować musi, bo gdyby Klory zabierając się do skreślenia obrazów społecznych, ograniczy! się na opisaniu samej powszedniej prawdy: jak z rana kawę pijecie, jak potem cygaro zapalacie, 8Cc., któżby go czytał? J estto więc taki sam fałsz i taka sama przesada, jakie ocł wieków w poezyi panują, i bez których poezyi być nic może. - Potępiacie to? potępcież zarazem wszelką po ezyą; inaczej przesiane ie nazywać fałszem i przesad.), co jest właściwym nerwem poezyi. Poezya b aj e, to prawda, ale przynajmićj nic p l e c i e . Ona baje, zgoda, ale tein samem iskrę źyfia daje.

Co się zaś tyczy zgorszenia, to sam wyraz dowodzi, ze Zgorszyć się tylko mogą, ci którzy już są źli. Otóż my wszyscy wyznajemy otwarcie, żeśmy nie doszli jeszcze do waszej doskonałości, że nie poczytujemy, jak wy, tylko siebie za dobrych, a resztę ludzi za złych i za zgorszyć się mogących. Nam się owszem zdaje, że jest jeszcze wiele czystego czucia i spółczucia w świecie, i że klejnot moralny, który ludz kość od dziewiętnastu wieków posiada, jeszcze niestracony. Bo gdy w waszym tylko ręku miał pozostać, lękalibyśmy się mocno, aby go niespolkał los iNathanowego pierścienia. J uz widzę naszych pedantów, zacierających sobie ręce z radości, fe ich tak słabym odpieramy argumentem. Bo wiedzą z retoryki, jak błahe są dowody na igraszce słów oparte, i cieszą się łatwością przysposobionej odpowiedzi. Raczej powitaliby nam podziękować za dozwolenie im tej chwili pociechy, a następnie uznać, jak owszem slaby musi być ich własny zarzut, kiedy z nim tylko igramy 1 w rzeczy samej cóżbyśmy odpowiedzieli owemu z r z ę d z i e, któryby nam szkodliwości kolei żelaznych chciał dowodzić dla lego, że tysiące ludzi mogą na nich paść ofiarą? albo też owemu któryby wynalazek druku za zgubny pofffprzytern pozostanie. Jeszcze to wieikiein nazywamy przyzwoleniem, które uczyniono protekeyonistom. Jeszcze przez trzy lata nie będziem mieli pszenicy na targach po 35 szyi.; jeszcze przez trzy lata, będą miliony zatrzymane, gotowe zapomocą trzech rzek na nas się wysypać. Każda odwłoka przyjemną jest potępionym. Anglia jeszcze i przez ten krótki czas będzie zamieszkałą przez książąt, którzy dosyć czasu mieć będą, do uporządkowania swoich interssów ido wyniesienia się na wygnanie do kraju dostatków przeklętych od naród u. Umiemy czuć z całego serca ową odrazę, którą był powodowany Sir R. Peel dając te drobne przyzwolenia. YVystawiamy sobie ową walkę wewnętrzuą, kiedy był zmuszony śliczny swój pomysł tak brzydko pokaleczyć i wystawić stokrotne poniżenie tych, których honor lub samolubstwo tym darem musiało być zaspokojone. Zdarzyłoź się kiedy coś ochyduiejszego? Jakże się musiał Sir R. Peel z ws tydu zapłonić, kiedy r z u c i ł t e n z g a ł g a n i a ł y f e n y g ź c b r z ą c Ć jar y s t o kra c y i ! J ak t o go oburzał widok ich, uganiających się w błocie za brudną kopiowiną! Ależ protekeya - co się z nią stało? Zakaz z 80 szyi. w przeciągu 30 lat zniżył się do 4 szyi. cła, przy cenie 53 szyi. za kwarter. Słyszemy terjz tylko o karłowatych postaciach, co dzień przedstawia nam się jako drobny karzeł mężczyzna. Nowa skala celna od 48 do 53 szyi. jest podobnym potworem nędznym. Zapewne to kara Boża na Sir R. Peela za jego dawniejsze grzechy. W niektórych krajach zbrodniarze noszą na sobie obraz swych zbrodni, Sir R. Peel odprawa pokutę , pod skruconą skalą celną. Inne zmniejszenia cła w rolnictwie są nader ważne, rozszerzą one nasz handel zagraniczny, jakkolwiek według wypadków ostatniej taryfy, nie mąją wielkiego wpływu na ceny angielskie. Bezpośrednie uwolnienie kukurycy od cła, nie pomnoży targu na to zboże, które nie łechce angielskiego podniebienia. Wiele osób zwraca uwagę na artykuł dziennika Times o zamiarach Anglii w kwestyi Oregonu, i uważa go za wyrażenie najlepsze usposobienia gabinetu, ponieważ Times już kilka razy służył za organ polityki lorda Aberdeeu. Cale traktowanie kwestyi zdaje się odpowiadać temu twierdzeniu. My nie praguiemy kraju, mówi T i m e s, mało nas to obchodzi, czy będziemy posiadać paręset mil kraju więcej lub mniej. Mamy także obowiązki względem naszych spółziomków, na brzegach morza Spokojnego. Ci wołają na czas o opiekę, pomoc, wsparcie. Mieszkańcy tych lasów, tych jezior, są nasze mi współobywatelami. Wysłaliśmy ich sami do tych stron dzikich z poleceniami handlów cmi. Naszym więc obowiązkiem przestrzegać, by swe polecenia handlowe spokojnie wypełniali, by ani mała liczba, ani brak środków nie pozbawiły ich owoców i gruntu ich zakładu. Na cóżby się nam przydało posiadać wielki obszar gruntu od gór Skalistych do morza, gdybyśmy utracili jedyną drogę dla ludzi prowadzących handel od zatoki Hudson aż do rzeki Kolumbia? Na co nam się przyda ziemia Oregon bez spławu tej rzeki? Jakież bezpośrednie skutki tej straty? Czyżby wielki handel północnćmi morzami a Oceanem spokojuym nic przeszedł w ręce Amerykanów; czyżby wówczas Amerykanie nie przywłaszczyli sobie monopolicznie tego, co dzisiaj dzielą z naszemi współobywatelami? Najważnizjszem z naszych praw w ziemi Oregon jest utrzymanie swobodnej żeglugi na rzece Kolumbia. Czyż może mniemać administracya, czyi meże mniemać rząd Stanów zjeduoczonych, że minister angielski jakkolwiek odstąpi praw będących najważuiejszemi przywilejami dla poddanych Wielkiej Brytanii. Zresztą prawo żeglugi na rzece Kolumbii nietylko dla nas jest konieczne m ale i dla innych, bez niego stracilibyśmy nasze kolonie na Ocet _ LI » I _ A " A A « A A A _ _ _ A Ił A .LI. P A _ czytywał dla złego, jakie już sprawił, lub jeszcze sprawić może? Z uśmiechem na ustach odpowiedzielibyśmy obudwoin: uspokójcie się i zawierzcie cokolwiek biegłości, przezorności, i duchowemu zdrowiu ludzi! Wv to sami własnemu szkodzicie zdrowiu niepotrzebnym frasoukicm; - oni już sobie poradzą. Podobnie się ma z nicbespieczeńslwein owych niby szkód iwych romansów. - Więcej nawet powiem, choćbyście zgoła nic liczyli na ogólną poczciwość, już nic mówię pojedynczych ludzi, ale ludzkości, to przecież przyznacie, iż złe położenie stokroć prędzej zgorszyć może, aniżeli najgorsza książka. Owa zła książka przeto, która moż n ość, już nie mówię rzeczywistość, owego złego położenia odsłania, która uwagę na nią zwraca i wcześnie o zaradzenie błaga, tein samem stokroć staje sję dobrą książką. becz miasto rozumowali, których tu wcale nic potrzeba, zwróćmy uwagę na factum; lo zwykle naj dobitniej sza. Jeżeliści się lękali zgorszenia, potrzeba było wcześniej o tein pomyśleć, teraz już poniewczasie; jeśli inogio się stać, to się już stało, factum już spełnione. Kiedy od lat kilku tyle pism peryodycznych, czy to z Paryża, czy z Lipska, czy z N owego-Yorku, czy z Warszawy, roznoszą co dzień po całej kuli ziemskiej pewną, dokładnie odmierzoną porcyą owego szkodliwego pokarmu; kiedy oprócz tego, ów pokarm nie ginie wcale przez spożywanie, lecz owszem czy to w kszlałcie wielkich feuillelonów, czy leż zbity w tomy, nie jedne już półkę każdej biblioteki zajął, a nawet w siedzibach, gdzie O żadnej bibliotece mowy być nie może, rozpościera się po wszelkich framugach, lub z ręki do ręki coraz żywiej się przeeuwa, daremna już praca zżymać się przeciw tej powodzi. (Dats-g ciąg nusląpi.) osób, ale zadałby ciężką ranę naszemu honorowi, zadałby ważuą klęskę naszym posiadłościom i zabiłby nadzieję w sercach wszystkich naszych kolonistów, w naj odleglej szych stronach ziemi. Odstąpcie jeżeli zechcecie wielką część kraju, ustąpcie, wiele wam się spodoba kraju pomiędzy górami skaliste mi a załomem Kolombii, ale utrzymajcie ugruntowane a istotne korzyści, jakich używają dotąd śmieli osadnicy tych lasów i jezior, którzy udali się tara, nie wątpiąc o waszej chęci i o waszej mocy bronienia ich. Opuszczając ich, hańbą się okrywacie. Hańba podobnego rodzaju należy do największych nieszczęść, jakie mogły tylko spaść na lud jakiekolwiek. - Utrzymajcie dla waszych kolonistów wielki i kosztowny przywilej wylądowania, żeglugi i osiadania. Utrzymajcie im prawo dzielenia z Amerykanami handlu prawdziwego z osadami kraju macierzystego. Jeżeli tego ich pozbawicie, czynicie ich ubogiemi, wzgardy godnemi, opuszczonemu Sami się pożywicie, gdy im szkodę wyrządzić pozwolicie. Nie wdawaliśmy się tutaj w rozbiór zasad prawnych, albowiem w przysłanych nam sprawozdaniach nie znaleźliśmy żadnego dowodu, któryby na nie powstawał. Ale znaleźliśmy tam wiele przypuszczeń o prawdopodobieństwie wojny, oraz O sposobie, w jaki ona powinna być prowadzona. Nie myślemy się zajmować tak smutnym, a według nas, tak odległym przedmiotem. Jesteśmy przekonanymi, że oba rządy mogą swoje narody ocalić od największego nieszczęścia i najsmutniejszej klęski, jaka kiedykolwiek na ludzkości ciążyła. Nie wątpimy, że wojna z północną Ameryką stałaby się powodem spustoszenia w mnóstwie okrętów i okryłaby żałobą tysiące rodzin. Hiszpania.

Madryt, d. 22. Stycznia. - »Clamor publico« donosi, że na wniosek urzędnika fiskalnego, na mocy artykułu 39. dekretu z d. 6i Lipca 1845. został wskazany na karę zapłacenia 4 O, O O O realów i poniesienie kosztów. »Jest rzeczą zasmucającą«, mówi tenże dziennik, »widzieć, jak urzędnicy «.taią się tym sposobem narzędziem przytłumienia prasy.« Na dzisiejszćra posiedzeniu kongresu powstały mocne debaty względem 8 9 adresu o systemie finansowym pomiędzy jednym z deputowanych a ministrem finansów p. Mon. Pan Clorcnte posądzał gabinet, że jest tylko nadwornćin ministeryum, a p. Mon silnie odpierał ten zarzut. Włochy.

Rzym, d. 20. Stycznia. - O allokucyi, którą Ojciec Święty wczoraj miał w konsystorzu, aktora jeszcze nie jest drukiem ogłoszona, słychać tylko, że mianując hiszpańskich biskupów, nazwał Izabellę II. królową Hiszpanii i Indii, przez coby formalnie od Papieża uznaną była. Oprócz tego mówił do zgromadzenia o odwiedzinach Cesarza Rossyjskiego z tern nadmienieniem, że traktaty z rossyjskim rządem tyczące się wolności wyznania katolików, do pomyślnego doprowadzą rezultatu: że liczy na prawość Cesarza. Polecił także zgromadzeniu modlić się do Boga, który rządzi sercami Monarchów, aby Cesarz rossyjski usunął wszelkie uciemiężenie katolików w swym kraju. Z nad granicy włoskiej, d. 19. Stycznia. - Donieśliśmy już, że przeniesiony inspektor policyi Ravajoli z Rimini do Forli, wchodząc do kawiarni został na miejscu zastrzelony w obec mnóstwa ludzi tamże zgromadzonych Nikt nie ścigał mordercy, który zwolna zniknął śród tłumu. Ravaioli był znienawidzony z powodu nadzwyczajnych zabiegów policyjnych i surowości. Nazajutrz poznajdowano poprzylepiauc karty z napisami na robach ulic, iż podobna śmierć czeka dyrektora policyi i innych sług policyjnych - VV Weronie zastrzelił się tameczny generał major Culoz. 1 M e x y K.

Londyn, d. 20. Stycznia. - Czytamy w Times następny przegląd dzisiejszego stanu Mcxyku z 29. Listopada: »Jesteśmy tutaj w stanie nieczynności politycznej, której dopiero pierwsze przybycie posła Stanów Zjednoczonych i odpowiedzi gabinetu washingtońskiego na depesze wysłane ztąd w dniu 18. Października, w których rząd raexykanski oświadczył, ze gotów jest wejść na nowo w stosunki dyplomatyczne, koniec położy, lymczasem rząd nic korzystał wcale z tych chwil spokojności, by w czemkolwiek polepszyć los kraju, który widocznie w gruzy się rozpada, a nikt nie myśli wesprzeć go w tym stanie. Prezes jego i ministrowie mąją najlepsze chęci, ale te przymioty bą prosto negacyjnemi i trudno znaleźć gabinet, któryby mniej był usposobionym do walki z okolicznościami, jak gabinet dzisiejszy. Wybór generała Hcrcra na prezydenta, był pod tym względem bardzo nieszczęśliwym; jest to człowiek bardzo uczciwy i godny, ale nader słabego zdrowia, a dla spokojności, jakiej to zdrowie wymaga poświęca przyszłość kraju. Ministrowie spraw zagranicznych i finansów panowie Pena y Pena i Castillo są ludźmi bardzo uczciwemi; obydwaj jednakże uważają swe urzędy za tymczasowe i nie umieją z tego powodu przedstawić żadnego większego projektu. Ula tego chyba nadzwyczajny wypadek może wstrzymać rozpadniecie się rzeczy pospolitej na kilka małych kraików, a wszystko co tylko coś warte, połączy się z Stanami Zjednoczonemi: każdy to tutaj widzi, ale charakter ludu jest lak dobrodusznym, że nikt nie myśli o kierowaniu wypadkami. Lud chętnieby widział wznoszącą się władzę dyktatora, chętnie także przyjąłby jakiego europejskiego księcia za monarchę,

12/gdyby które z mocarstw europejskich wspierać chciało jego położenie, ale ten sam lud nie chce i nie może wesprzeć siebie samego. Skutkiem tego usposobienia są wieści nieustające o spiskach, które w istocie mąją tutaj miejsce. Co dzień słyszemy tutaj alarm od miesiąca, posterunki są podwojone a jednakże gabinet nie przedstawił żadnego ś»odka surowego, wyjąwszy wygnanie generała Ampudia. Przysięgli są to oficerowie na pół żołdzie, albo raczej zupełnie bez żołdu, których tutaj znajduje się 20,000 również tyle co całego wojska, jednakże utrzymuje ich obawa generała Parredes. jakkolwiek nie lękają się wcale ani prezydenta ani gabinetu. Paredes raa teraz w ręku losy Mcxyku. Rząd skłania się ku federalistom. Pa» redes w związku jest z kościołem i głośno potępi wszelkie ich starania. Paredcs nie chce przyjąć prezydentury, panem kraju dopóty zostanie, dopóki trzyma się z kościołem. Już przed kilku dniami głoszono, źc oświadczył się przeciw rządowi, ale to tyczyło się tylko żądania pewnej sumy, którą mu też udzielono. Jego wojsko składa się z 10,000 ludzi, w istocie jednak liczy tylko 6 do 7 O O O, ale on jest człowiekiem, od którego słowa zależy istnienie rządu. Stoi on teraz w San Luis de Potosi i zos'.aje w stosunkach z generałem Azista, dowodzącym texyjskiej granicy. Codziennie dochodzą wieści o nieszczęściach zaszłych w prowineyach Durango i Zacatecas, gdzie Indyanie Komanchi popełniają bezprawia, nie doznając żadnego oporu ze strony rządu. Wszystko cokolwiek sami mieszkańcy przeciw nim przedsięwzięli tak źle prowadzonem było ŻC nie przyniosło żadnego skutku pożądanego. W jednej wyprawie mieli 40 zabitych a 70 rannych, połowę prawie swej siły zbrojnej, wszelki opór tak byl bezskuteczny, że wszystkie baciendy (dwory) zrabowano i wszelkie bydło zapędzano niezawodnie na przedaź do Stanów Zjednoczonych. Mexykanie uskarżają się na Stany Zjednoczone o to, że te dzikie hordy do Mexyku przysyłają: lepiej są one uzbrojone jak dawniej. To oskarżenie może być bezzasadnćra; wszelako projekt gabinetu washingtońskiego, tyczący się oddalenia tych pokoleń indyjskich od ziemi incxykanskicj, z uniesieniem w Mcxyku przyjętym będzie. Miasto Zacatecas obawiało się przez czas niejaki napadu Komanchów i w istocie ci ostatni kilka tylko dni drogi do Mexyku mieli. Jakże rząd ma być w stanie odpędzić ich, kiedy traktów pubiieznych na kilka mil od stolicy, ulic nawet tej ostatniej od rabunku ustrzedz nie może. Nikt nie śmie teraz wyjść bezbronnie w nocy; na wielu przedmieściach w dzień nawet bezpieczeństwa nie ma. Wszelkie zbrodnie uchodzą bezkarnie, większa część mieszkańców miast z rabunku żyje i do tego stopnia są odważni, że niedawno 500 ich miało zamiar zrabować miasto Puebla, co szczęściem do skutku nie przyszło.

Postępowanie generałów Uroca i Alvarez, zwiększyło trudność położenia rządu. Pierwszy, który w okręgu Smaloa przy odnodze Kalifornii dowodzi, miał być uwięziony na rozkaz rządu: gdy go zaś pospólstwo w tryumfie uwolniło, stanął na czele jego i groził zajęciem Mazatlanu 1 zrabowaniem komory Alvarez; zaś w bliskości Accapulco na czele pokolenia kolorowych otwarcie powstał przeciwko rządowi. Rząd :entrahiy żadnej władzy nie nia i musi spokojnie oczekiwać ich powrotu do posłuszeństwa. Prowincya Kalifornia zupełnie została zaniedbana; wieść o przesiedleniu się do niej fanatycznej i silnej sekty Mormonów, wielką obawę wzbudza w jej mieszkańcach. Rząd mexyka.iski najwięcej cierpi w skutek niedostatku pieniędzy. Minister skarbu zaledwie pokryć potrafi dzienne wydatki; nie myśląc wcale o przyszłości, kontent jeżeli z końcem tygodnia potrafi zaspokoić najważniejsze potrzeby wojska. W takim stanie rzeczy zdaje się, że rząd incxykanski nie odmówi przyjęcia wyuadgrodzcnia pieniężnego, które poseł Stanów Zjednoczonych pan Slidell, (który 28. Listopada do Vera Cruz przybył) za ustąpienie Kalifornii ofiaruje.

ROZMAITE WIADOMOŚCI.

(Lwów.) - Dnia 12. Stycznia 1846. otworzono w Tłumaczu (w obwodzie Stanisławowskim) olbrzymią fabrykę cukru z buraków, albowiem urządzoną na wyrób roczny 50,000 centnarów cukru rafinowanego, w wartości blisko 1,500,000 złt. r.m. k. - Jakie korzyści dla kraju takie przedsiębierstwo przynieść może, łatwo osądzić, zważywszy ze ten zakład dp 1000 ludzi dziennie zatrudnia, i że prócz wielu innych surowych materyałów potrzebuje rocznie okładem 12,000 sągów drew i 500,000 korcy bu raków. Dyrckcya tego zakładu zwróci zapewne całą swoją uwagę na plantacyę buraków, w słuszne żądania plantażerów wejdzie, postępowanie zawiadowców suszarń od dowolności zabezpieczy, a tein samem produkcyę buraków ułatwi i do niej zachęci. Tym sposobem ci, z którymi dyrekeya o dostawę buraków w ugodę wchodzi, oswajać się będą coraz bardziej z ich uprawą, i taniej dostarczać je będą mogli. Pan Samuel Kossowski nasz słynny ziomek, wracając z Wiednia, wstąpił do Pragi i wyprawił w tćm mieście trzy koncerta na wiolonczeli. - Wszystkie pKma Pragskie rozwodzą się nad jego pochwałami, mianowicie pisma w narzeczu czeskićm wychodzące, opisują z prawdziwym zapałem wrażenie, jakie zrobiły jego prawdziwie rodzime dźwięki na słuchaczach, którym przez pobratyrastwo rodu zapewne wydały się tak znane, tak po kodzieł. Wielki-palcc, mały, znakiem u mężczyzn słabego umysłu. Przeciwnie duży wielki -palec oznacza głęboko myślącego człowieka i znaczy zaraz tęgość charakteru; jeżeli do tego składny, oznacza s k ł o n n o ś c i d:o rymotw orstwa. Dnża ręka zdradza żądzę używania. Krótkie i nadęte palce ok ru c i e ń s t w o a długie i chude c h y t roś ć oznaczają. Silne, kościste palce z grubemi u zgięć członkami znakiem są m ą d roś c i .

Człowiek, mający zwyczaj kryć w dłoni palec-wielki, do skąpstwa skłonny.

Ręka najbardziej szczęście rokująca, jest zwykle mała i kształtna; pierwsze członki u nićj dłuższe a wielki-palcc mały. To jest ręka wielkich ludzi, tych którzy dzieł mistrzowskich byli twórcami, albo losami ludów kierowali. Do wyrazów cudzoziemskich, któreby przepolszczyć należało, dodaję jeszcze: ćtagerka przepolszczone: stopniczka; serwantka: służbiczka; szlafrok: otulek, zamiast tatulek. T. Zkrewne, jakby swoje własne. Uznanie tak powszechne i jednozgodne, jakiego doznał w Pradze, tern jest pochlebniejsze, im wyżej w skali czucia i zdolności muzykalnych stoi naród czeski. JKMość Najdostojniejszy Arcyksiążę S z c z e p a n zaszczycił wszystkie jego wystąpienia bytnością swoją i łaskawe zadowolenie swoje kilkakroć wyrażone, raczył przyłączyć do hucznych 0kjasków, któremi, obsypywano naszego artystę. Z podróży tej wróciwszy, ledwie kilka godzin zabawił pan Kossowski w stolicy naszej i wyjechał do Kij owa, dokąd go kilkakroć wzywano.

Odkryte tajemnice ręki. - Pewien lekarz angielski wydał pismo o nowej zupełnie umiejętności, przechodzącej o wiele przypuszczenia Galla. Autor wychodzi z tej zasady: że ręka jest-to człowiek. Kilka z pisma tego wyjętych twierdzeń, może posłużyć do powzięcia dostatecznego wyobrażenia o tej nowej sztuce. Wielkie ręce utrzymuje on, zdradzają

U Aszera i Spółki wBerlinie: O Towarzystwie t Wezusowćm liii . cz 40iPt -ii ltavianunSoe. * Wett. Przekład lliuiJ. Brezv.

OBWIESZCZENIE.

Poniżej umieszczony Regulamin dla utworzonego fuuduszu zakładowego przy kassie towarzystwa ku w s p i e r a n i u biednych i ubogich W mieście Pozuauiu podaje się ninicjszćui do publicznej wiadomości: . 1. W celu dopouiożenia według możności zubożeniu nie z własnej winy pochodzącemu uczciwych mieszkańców Poznania, utworzonym będzie przy kassie towarzystwa, fundusz żelazny, który na to ma być przeznaczony, aby dawać pożyczki rzemieślnikom, wyrobnikom albo osobom nieposiadającym aui własności gruntowej ukwalitikowanej do zastawu, ani kapitałów, a którzy potrzebują miernego kredytu, iżby mogli dalej utrzymać się w swojein stanowisku obywatclskiem, a w szczególności uwolnić się w przypadkach nagłej potrzeby, od cisuiących ich długów, gdy na zwyczajnej drodze zaradzić sobie nie mogą. . 2. Fundusz ten ma się zebrać: a przez zachowanie czwartej części bieżących rocznich przychodów towarzystwa, ai zląd summa 5(100 Talarów urośnie; b. z procentów oddawać się mających pożyczek; c. przez darowizny i legata; d. zebrane gotowe zasoby, mają być na pro cent umieszczane. . 3. Dyrckcya ma być upoważnioną udzielać z funduszu awanse osobom, które wedle . 1. polrzebują wsparcia i takowego są godne, pożyczki albo za miernym procentem, który najwyżej po 4 od sta na rok, ma być obliczony, albo według okoliczności i -bez procentu, aż do 50 Talarów najwyżej.

4. Wnioski o udzielenie poŻ3'czki z funduszu awansowego, mają być podawauc do Uyrekcyi przez właściwego przewodniczącego w okręgu. Przytćm powinni przewodniczący w okręgu, i oprócz »icąo jeszcze dwaj inni członkowie czyni» towarzystwa, sumiennie dać piśmienne zapewnienie, ze podług id, zupełnego przekonania, poszukujący pożyczki godnym i potrzebującym jest wsparcia, o które się wstawiają, i że po nim z pewnością spodziewać się należy, że z obowiązania się względem kassy 10warzystwa punktualnie dopełni. . 5. Obligacye mają być wystawiane w prawomocnej formie. Przeciw opieszałym dłużnikom, ma być zazwyczaj podawana skarga do sądu. Dyrekcya jest pizecież upoważnioną, w szczególnych przypadkach do odstąpienia od skargi sądowej. .6. Funduszu awansowego ma być prowadzone osobne konto, przy kassie towarzystwa i osobne rachunki mają być składane. Poznań, dnia 29. Stycznia 1846.

Dyrckcya towarzystwa ku wspieraniu biednych i ubogich w mieście Poznaniu.

OBWIESZCZENIE.

Chcąc nastręczyć, ile być może, sposobność osobom nicmającym zatrudnienia, do uczciwego zarobku, postanowiła podpisana Dyrekcya urządzić bióro informacyjne dla zgłaszających się po ro botę, wktóiem ustanowiony do lego urzę dnik przyjmować będzie zamówienia tak ze strony pracy szukających, jako i ze strony zairunienie dawających, bez zrządzenia przecież tej lub owej stronic, jakichkolwiek kosztów. Bióro to olworzonem będzie z dniem 2. L u t e g o r. b. i to tymczasowie na próbę, na trzy miesiące. Urządzonem zostanie w tutejszym Ratuszu na dole. Zamówienia przyjmować będzie pomocnik bióra Schnase w dniach powszednich, przed południem od godziny 8 do 11., po południu zaś od godziny 2. do 5. - Z strony osób dającydi zatrudnienie, przyjmują się zamówienia według woli, na piśmie lub (cż ustnie. Regula min dla bióra informacyjnego jest każdemu przystępny do przejrzenia v>' lćmże biórze. Poszu kującym zatrudnienia poleca się dla ich własnego interessu, aby świadectwa swej zdolności i moralnego zachowania się przynosili, i wbióizc rzeczoueui składali Podpisana Dyrekcya uprasza jak najmocnIej wszystkich mieszkańców miasla Poznania, którzy mają sposobność zatrudniania osób będących bez z aro b ku, bądź rob otników, bądź ro botnic , iżby tym końcem używali pośrednictwa bióra w mowie będącego, albowiem od takiego ochoczego współdziałania wszystkich tych, których dobro roboczej klassy ludu obchodzi, zawisło osiągnienie jakiegokolwiek skutku obecnego na próbę zaprowadzonego urządzenia. Poznan, dnia 28. Stycznia 1846.

Dyrckcya towarzystwa ku wspieraniu biednych i ubogich w mieście Pozuauiu.

OŚWIADCZENIE.

Pomimo usilnych kilkumiesięcznych starań, niemogliśmy dotąd uzyskać pozwolenia na wydawanie dalszego ciągu Tygodnika literackiego w takim duchu, w jakim go dotąd, żadnych 0iiar nic szczędząc, przez lal siedm wydawaliśmy. - Przerwa w wydawaniu naszego pisma lem boleśniejszą jest dla nas, im bardziej i mocniej właśnie teraz czuć się daje potrzeba pisma wojującego przeciw nadużyciom kasI, przestarzałym i przewrotnym zdaniom, a zachęcającego dobrze myślących wśród nieszczęsnych oko licznośii, do wytrwania w działalności. Nicslraciliśmy jednak nadziei, by żądanie nasze c o do wydawania Tygodnika h * ) A dotąd, później uwzględnione być nie miało; mimo lego jednak, postanowiliśmy w celu zwrócenia prenumeraloioin naszym "liależylości za numera, które teraz wyjść iiic mogą, zakończyć tymczasowo numerem 42giin i oświadczeniem niuicjszćm, Tom siódmy pisma naszego. Upraszamy przeto Szanownych prenumeratorów, ażeby przypadającą im należytość za numerów dziesięć, (N r. 43. aż do Nr. 52. ind)

w ilości 4 zlt. pol. 18-2- gr. pol. (jeden numer Tygodnika w cenie prenumeracyjuej kosztuje 13 {i gr.p.) z tych poczlamtów lub księgarń, gdzie prenumeratę złożyli, odebrać zechcieli. Oświadczając w końcu raz jeszcze, że Tygodnik nie przestał wychodzić, lecz tylko lepszych czasów czeka, by \ podwojonein poświęceniem z naszej slrouy, na nowo mógł działać; jesteśmy przekonani, iż wszyscy, którzy nie są duchem kastowym, a więc nieprzyjaznym nam przejęci, wszyscy, którzy bezstronną przejdą myślą, cośmy z poświęceniem siebie już zdziałali, i cobyśmy zdziałać jeszcze mogli; uznają za dobre nasze postępowanie oparte na przekonaniu: że lepiej upaść na chwilę, nić poddaniem się pod okoliczności, uchybić sobie, uchybić pismu naszemu. W Poznaniu, w Styczniu 1816.

Rcdakcya Tygodnika literackiego.

A. Woykowski.

Zawiadomiamy Szanownych członków, źc n* mocy . 48. ustaw dany będzie na cele dobroczynue bal maskowy na wielkiej sali Bazaru dnia 22. Lutego r. b za opłatą biletu po 1 Talarze.

Dyrekcya kasyna polskiego w Poznaniu.

W dniu 16. Lutego r. b. dany będzie koncert 'w O s t r o w i c , na korzyść nieszczęśliwych i wsparcia potrzebujących wdów i sierot. Dyrekcya kasyna w R.aszkowic.

Osoba wykształcona, dzierżąca doświadczenia we wszystkich gałęziach gospodarstwa domowego i biegłość w robolach ręcznych, znajdzie miejsce uiebawnic lub od 1. dnia Kwietnia r. b. pod goducini przyjęcia warunkami i przy zapewnieniu przyjacielskiego i uprzejmego obchodzenia się. Kantor intelligcne.yjny udzieli bliższej wiadomości.

llIecu y a z o w e y o w najlepszym gatunku funt po 4-i sgr. poleca skład oleju w P o ' znaniu przy ulic v Zamkowej i narożniku Kynku pod Nr 84. Adoir A sc li. Świeży Aslr. kawiar funt po talarze, świeży Moskiewski groch cukrowy, św.sttrtlhies al'huile i św. Slrassb. pasztety odebrał i poleca Jfózef Ephra im? Wodna uh caftfr'« JP» Pousowc słodkie jfless. al»el«Y»»Y po 1 « i 2 s gr. , naj l e p sz e c y < r y » »Y ,1 III 1 1 P o 7 i 8 "sgr., tłuste wędzone W ezerskic łososie i najlepszy tłusty Limb. ser śmietankowy vv małych i dużych sztukach poleca tanio. JI. Blitttraiitt, Wodna ulica W r . » .

W niedzielo dnia 8. Lutcgo 1846 r.

bętl4 miel» kazanie

W ciągu tygodnia od d. 33.

Styczuia do 5. Lutego.

KASB\\lr koś c i o łów .

przed południom.

W kościele katedralnym W kość. fani S. Maryi Magd.

W kościele $i Wojciecha W kościele S. Marcina .

Dnia 9. Lutego. .

Franciszk. (gmina niem.-k.itol.) · W kościele da« u. XX. Dom in.

W kość. Sióstr miłosierdzia W kość. e« aniel. S. Krzyża W kość. e« aniel S. Piotra W kościele garnizonowym , Dnia 7 Łulego .

X. Po. Pluszcze«ski.

- Man. Amman.

- Man. Prokop.

- Dziuk. Kamieński.

Troi'. Prusinowski, - IV (»randkę.

- Pr. Tomaszewski.

Kleryk \ Vn«ro«ski.

Pastor Friedrich.

R. Kons. Dr Siedler Kazn, dy w, Simon.

urodź, się umartoślub wzięło parpo południu.

.0 *

X. Prob. Urbanowicz.

- Licenliat Wiek.

Tenże.

- Pr. (.'randki'.

Supcrinlend. Fischer,

Mis. Graf o 3 godz.

Opolemb> I 15

TT