X-III. w Poniedziałekdnia 16. Lutego 1846.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.02.16 Nr39

Drukiem i nakładem Drukarni Nadwornej W. Deckera i Spółki. - Redaktor odpowiedzialny: Dr. J. nymnrkietcic%

WIADOMOŚCI KRAJOWE.

p O z n a ń, d. 15. Lutego. - Wczoraj po pierwszej godzinie z południa widać było nagle wielki ruch wojska. Na plac działowy i Wiihelmowski zatoczono działa i postawiono wojskowe oddziały. Wychody z miasta, tudzież mosty były zamknięte; bazar i wszystkie oberże były obsadzone. Nastąpiły znakomite aresztowania, o których przecież dotąd nic pewnego donieść nie możemy. - Około godziny 3cićj na rogach ulic ujrzano następujące .OBWIESZCZENIE: »Przedsięwzięte dziś nadzwyczajne środki wywołała konieczność. Obsadzenie wojskiem i zamkniecie wyjść miasta i mostów ma na celu utrzymani« spokojności i porządku. Aresztowania dokonane są na osobach, o opór przeciw Rządowi i' o zbrodnicze zamachy na bezpieczeństwo osób i własności w mieście i prowincyi Poznańskiej obwinionych. Gdy więc zależy na uchronieniu miasta i prowincji od niebezpieczeństwa i zgubnych skutków, spodziewamy się po dobrze myślących mieszkańcach Poznania, iż z ufnością swe bezpieczeństwo naszym pozostawią staraniom, zachowają się jako dobrzy i wierni poddani naszego Najmiłościwszego Króla i Pana i spokojnie przedsięwziętym poddadzą się rozporządzeniom.

Gdyby jednak ktokolwiek z nierozsądku lub w złym zamiarze poważył się stawić opór lub dopuścić się zawichrzeń spokojności, tego wynikające stąd skutki wedle surowości prawa spotkają. P o z n a ń , dnia 14. Lutego 1846.

Pierwszy Komendant J cneral- porucznik Steinacker.

Prezes policji M i o u t o l i. «

Spokojność i bezpieczeństwo publiczne ani na chwilę się nie zachwiały.

Wieczorem już wszelkie wchody i wyjścia miasta były wolne.

Jak czasal1l; leharzy przyjl1lttfq.

W pewuem w. Xiestwie i pewnym powiecie, mieszkał dziedzic kilku wiosek, - równy prawie co do szerokości i wysokości, - dobry wypróźniacz półmiska'- jeszcze lepszy czary, - ale najlepszy łgarz: każący się tytułować - pod niełaską »jaśnie panie« - słowem - istny Szekspirowski Sir John Falsstaff - urągowisko każdej mającej zdrowy rozsądek głowy. Jejmość dobrodziejka, - czyli młoda owego wielkiego w mniemaniu swetn człowieka - małżonka - zachorowała niedawno - wieczorem - nagle; - a była to właśnie taka szaruga - i śniegu kurzawa, - iż - jako to mówią - źle było i psa wygnać. »Janie! kaź zaprzęgać do kocza - i jedź - co tylko konie wy biedź mogą po naszego lekarza« krzyknął «w brzuchaty jegomość na służącego. »»Dobrze - jaśnie panie, - lecz gdy w domu nie będzie?«« pyta Jan; »To przywieź pana. . . . . .W dwie godziny wraca kocz: -"wysiada miany być - na przypadek nieobecności domowego - przywieziony lekarz - człowiek gorluy - dzielny znawca swej umiejętności - poważany od wszystkich w okolicy - czyniący także wiele dla ubóstwa: wysiada więc - ale cały okryty śniegiem - (bo pod wiatr jechano) i na dobre zziębnięty.« Bądź pan łaskaw zatrzymać się w przedpokoju - póki nie wrócę - bo muszę iść wprzód z oznajmieniem do jaśnie pana« rzekł służący i wyszedł. Lekarz wzruszył ramionami - jakby go pewna brała litość - i wchodzi do owego przedpokoju, - w którym było zimniej jak na dworze, - a ciemniej jak w miechu: posuwa się omackiem - w tern uderza czołem o hak wbity do powieszania sukien _potacza się - noga mu się zwija i pada. Nie chcąc miłej dla każdego chorego przerywać ciszy - nie wołał - lecz sykuąwszy, i guz sobie na J7nli. iriennwKZtf - nodniósł sie i stanął nieruchomie. Ćwierć godziny

WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE.

Polska.

Warszawa, d. 8. Lutego. -Kanclerz państwa, hrabia Nesselrode przybył wczoraj z Włoch. Warszawski rząd gubernialny wydał pod d. 5. t. m. ogłoszenie iż w skutek wysokich cen w królestwie zakazuje się wywóz wszelkiego zboża, słomy i siana, natomiast wolno wewozić wszelkie zboże do Królestwa Polskiego. F r a n c y a.

Dokończenie mowy pana Odillon-Barrot z dn. 22. Lutego.

» Panowie, jakież nstępstwo takiego stanu rzeczy, który niezawodnie uda się, rozszerzy jeszcze, jeżeli temu niezapobiegniemy ? Nie zaraz dochodzi się ostatecznych skutków jakiegoś systemu, wstrzymuje wstyd, jawność i obawa; lecz w końcu oswojacie się, wstyd znika, a wtedy widać ostateczne następstwa systemu i jego zasady. - W końcu też reszta życia w kolegiach wyborczych widoczna jeszcze, zagaśnie, bo staniecie wobec iuteressów, wymagań, samolubstwa; bo nie tyłko między członkami opozycyi, ale i między stronnikami gabinetu jest wielu takich co się niepokoją; bądźcie przekonani, że ostatniem następstwem takiego systemu, oddawszy sprawiedliwość wstkim co nie przedstawiają zasad opozycyi, deputacyą tacy tylko otrzymają, którzy najlepiej spełniać bądą te wszystkie wymagania, a na tćj otwartej licytacji nie konserwatyści i miniseryalni wybierani będą, lecz ci, którzy staua najbliżej źródła, odniosą zwycięztwo w tćj walce samolubstwa i namiętności. Czyż taki stan rzeczy nadaje wielką siłę rządowi? Czyż utworzywszy izbę pod takiemi wpływami, będzie rząd politycznie i moralnie silniejszy i' Czyż sądzicie, że skoro nasze 'instytucye w ostatnim rozbiorze obrócą się na użytkowanie budżetu i wszyskich korzyści władzy centralnej, gabinet będzie silniejszym w dniach próby? - Panowie, dawne nasze instytucye dały były także jednej klasie społeczeństwa przywileje, łatwość użytkowania z korzyści wypływających od władzy publicznej; ale były przynajmniej obok znamienite usługi, obowiązek .służenia krajowi; ta uprzywilejowana klassa miała także uprzywilejowane powinnościmija - lekarz stoi, - a tu ani służącego z odpowiedzią od jaśnie pana - czyli raczej lekarza przyjąć - ani światła, nie widać. Po niejakim wreszcie czasie - ciapie coś w drugim pokoju - i światełko blade przez dziurkę od klucza błyska; Lekarz spostrzegłszy światło - mając chorą na pamięci - i nie zważają na drugi mogący znów wyskoczyć guz - ani ua żądaną przez jaśnie pana etykietę - chwyta drzwi - otwiera - chce wchodzić - lecz - »bądź pan łaskaw się zatrzymać« zawołała j«ż na progu będąca dziewczyna - niosąc w lewej ręce ołojony z kawałkiem niedotlonego knota świecznik - w prawej zaś brząka ąc dziesiątakami - i cofnąwszy sobą lekarza nazad do przedpokoju - zamknęła drzwi - poszła do stolika i zaczyna dziesiątaki liczyć. »Cóż to ma znaczyć?« pyta zdziwiony i zjęty już niecierpliwośi ią lekarz."Jaśnie pani kazała się kłaniać - oświadczyć, iz już jej jest lepiej, - ze nie widzi już potrzeby widzenia się z lekarzem, - a za fatygę przysyłając dwa Talary, - życzy szczęśliwego powrotu« odpowiedziała dziewczyna. »Pana nie masz w domu?" - ''''O - jest - właśnie teraz służący go rozbiera - bo idzie spać. «« - Lekarz niespodziewając się nigdy takiego zajścia - zrazu zastanowił się, - lecz po chwili sięgnął do kieszeni - wyjął kilka Talarów - rzucił na stolik i następne rzekłszy słowa: Powiedz państwu, iż ubolewam nad niem bardzo, - iż za moje jakby do kałmuków przejażdżkę nic nic biorę,- lecz nadto przesyłam im kdka pieniążków - na zakupienie jakiejkolwiek książki, - z którejby przynajmniej cokolwiek rozumu i pożycia między społeczeństwem nauczyć się można.« Wyszedł znów omackiem przed dom -gdzie zamiast kocza - stalą niekryta bryczka - oprzęźona parą trzęsącemi się chętkami - do odwiezienia lekarza - wśród prawdziwie nieznośnej zawieruchy-ćmy i szarugi. Między jakie trzebaby takie jaśnie państwo posiać stworzeuia? - która przekazuje sobie kolegium wyborcze jak niegdyś włość lenną, która nie dozwala, aby rząd miał jakikolwiek wpływ w tej lenności, taka oligarchia w naszym kraju. wobec niczćm nie stłumionej jawności. pobudziłaby silne namiętności. jeżeli nie w samem łonie swojem. to zewnątrz; żb nakoniec zostałaby skarcona, a instyturye tak poniżone, przekształcone, upadłyby kiedyś.

«Ośmielę się powiedzieć tym co znają to niebezpieczeństwo, a występują tu z czczeni narzekaniem, że uczciwość ich niekonsekwentna. Nie byłbym wdawał się w te rozprawy, gdybym na to niebezpieczeństwo nie widział sposobów zaradzenia. Pierwszym znich jest jawność, odezwanie się do wszystkich poczciwych i szlachetnych uczuć, niejako zawiązek uczciwości przeciwko zepsuciu. U sąsiadów naszych istnieje związek w imieniu głodu, ja wzywam do związku w imię honoru i uczciwości. Zarzucąją mi, że podaję rękę opiniom, które się do mnie zbliżają: biorą mi za zbrodnię, że chcę z cząstkami wielkiego stronnictwa postępowego, które nie zwątpiło o kraju, przywrócić moralność i szczerość w instrukeyach naszych. Lecz więcej daleko zawiniłem jak myślą i mówią; bo nie tylko z opiniami mojej powinowatemi, uczyniwszy wszystko co sumienie nakanakazywało dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, chce sie zjednoczyć, lecz ze wszystkimi rozsądnymi i ucziwymi ludźmi: odzywam się do ich honoru i sumienia; zaklinam ich nie w imieniu stronnictwa, ale w imię uczciwości, aby odważnie całą złego rozległość zgłębili i cofali się bojaźliwie przed potrzebnem lekarstwem. A nie tracę nadziei względem "mego kraju. Spodziewam się, że widoki objawiające się niektórym umysłom, że rząd wolny teraz od niewygodnej opozycyi, rzucony na spadek", na który niebacznie wstąpił, nic napotyka żadnego oporu i do końca pójdzie: spodziewam się, że te widoki nie ziszczą się: uczciwość, otwartość jeszcze dziś panują, nie tylko we wszystkich krajach, ale nawet w kraju prawnym. Nie zwątpiłem o tern, ale bądźcie pewni. że nie są zbyteczne te połączone usiłowania, te zespolone siły. wszystkich ludzi co znają złe. .dla wstrzymania jego rozwoju. W życiu narodu są krytyczne chwile. Dziś pora jeszcze zwalczyć złe, jutro może będzie za późno. Wszyscy co przed nami upadli, przyznali, że zbłądzili: ale przyznali dopiero nazajurz. a nigdy pierwej. Spodziewamy się, że unikniem tego fatalnego losu. a jeźeliśmy wszyscy szczerze i silnie przekonam o złem psującćm. które dziś nurtuje nasze instytucye, pewny jestem, iż to złe dalej nie pójdzie. W każdym razie uczciwość każe próbować wszystkiego. Doskonałe to dzieło; wiem, że nie działa się wielkie mi zmianami w tak drażliwym kraju jak nasz, w kraju, którego pokolenia przywykły do wielkich zmian świata; wiem dobrze że w tym kraju można podawać za drobną i bardzo mierną ową politykę cierpliwości i wytrwałości, zgody i jedności, politykę." która zmierza nie do burzenia, ale polepszenia instytucyi, do zgłębienia złego, do zaprowadzenia skutecznych reform nim zniszczenie będzie zupełne; politykę tę dziś kraj zrozumie pomimo wszelkich dawniejszych wrażeń.

»Panowie, smutną byłoby rzeczą, gdybyśmy w takiem położeniu, w obliczu takiego niebezpieczeństwa nędznie rozdzielali się na cząstki, lżyli się nawzajem i nic szukali gruntu wspólnego, na którymby się zjednoczyć mogli wszyscy uczciwi i rozsądni ludzie, dla odkrycia wspólnie zaradczych środków, do spełnienia wielkiego dzieła i sprawienia po raz pierwszy w tyra kraju reformy w instytucyach a nie rewolucyi. Warto tu działać sumiennie i szczerze, nie odstępować od pracy od lat sześciu trwającej, w którejo sprzeaai/P dóbr.

N.ie zwrócono dotąd dosyć uwagi na zic szerzące się coraz bardziej po kraju naszym, a zwłaszcza w Wielko Polsce - chce mówić o owem frymarczeniu dobrami, o owem wyprzedawaniu spuścizny po ojcach zostałej; jest to starganie ostatniego oguiwa pamiątek, podańrodzinnycb miłości braterskiej, jest to jeduem słowem ruina familii. ' Przed kilkuuastu laty, błogosławione z tylu miar nadanie własności chłopom osłabiło, że tak powiem związek familijny między właścicielem wsi, a właścicielem gospodarstwa: ustały po większej części między nimi stosunki, obopólnej pomocy i usługi przesiedleni włościanie zapomnieli podań rodzinnej wioski - oni zokopconej chaty wynieśli tylko częstokroć pamiątkę cierpień i łez, które tu wylali, a może i przekleństwo na łych, co złotą wolność dla siebie, a ciężkie jarzmo dla drugich zachowali która się potem w twardą dla wszystkich przemieniła niewolę; - do no wej siedziby nęciła ich nadzieja swobód, ale nic ich zuią jeszcze nie wiązało, ani grób rodziców, ani pamiątka dziecinnej kolebki. - Nie zawsze też przecie dziedziczył groźny, lub obojętny - nierazto gdy bieda nacisnęła zubożałego kmiecia, u niego znalazł i serce i dłoń otwartą, a czy bydło pomór zabrał, czy pożar chałupę spalił, było się udać du kogo. - Takie były w wielu miejscach wspomnienia dawnych stosunków. - Trzeba więc "było ścisnąć ten węzeł, i stosunki, lubo cośkolwiek odmienne, mniej ścisłe i słabe utrzymać. - Z innej też strony nakładało obowiązek właścicielowi przywiązania się do tego kawałka ziemi, który mu przypadł w dziedzinie, ulepszenia go, udoskonalenia polepszenia w nim bytu materialnego, udoskonalenia człowie}<a. Poświęcenie, które mogło być może dawniej wyboroTIOm, stawało się teraz surową powinnością. - Odtąd stały się

· nawet udział mieli ludzie siedzący teraz na ławce rainisteryalnćj. Pracy tej nie zakłóciły wypadki i krzyki też nie przerwą........ Pan Ledru Rolin prosi o głos.

»Dwa są rodzaje ludzi i opinii, które wystąpić mogą przeciw tćj pracy zjednoczenia i zgody, przeciw tej prawej i zbawiennej dążności: ci, którzy nic nie widzą, krom obecnej polityki, którzy uznali ją za niewzruszoną, nie wierzą, aby mogła lub powinna zmienić się kiedy. Z trwogą patrzą oni na wszystkie gromadzące się siły i opinie. Lękać się powinni, bo to jedyne prawo rządu reprezentacyjnego, jedyny prawny środek spokojnego przeobrażenia zaprowadzonego rządu. Są jeszcze inni, co się tern przestraszą: ci stoją zewnątrz samej konstytucyi, nie wierzyli nigdy w możność wielkiego posłannictwa, które wypełniamy w naszćm społeczeństwie, to jest w zaprowadzeniu monarchii swobodnej, konstytucyjnej, demokratycznej, i widząc z radością tajemną zboczenia tego rządu, łatwo przystają na usiłowanie, które nie może się zmienić, polepszyć się, a w końcu którego jest nieunikniony upadek. »Nie należę ani do jednego ani do drugiego stronnictwa. Walczę za zmianami spokojnemi, parlamentowemi, za siłę instytucyi, za prawne i konstytucyjne krzywd powetowanie. Nie wychodzę z tego przedmiotu, nie wątpię, iż tego dzieła dokażemy; całe życie temu poświęcę! - ]I w każdym razie posłannictwo to tak jest spojone z potrzebami naszego położenia, tak je nagląco nakazuje interes naszego kraju, że chociażbyśmy wszyscy upaść mieli, gdyby tylko 10 członków na tćj ławce pozostało, (mówca wskazuje lewą stronę), musieliby tak działać jak my działamy, bo to tylko uczciwe i użyteczne. (Oznaki powszechnego zadowolenia z lewej strony.) Po panu Odillon- Barrot wstąpił na mównicę Wielki Pieczetarz i odpowiadał na zarzuty mówcy. - Następnie pan Ledru Rollin tak przemówi: »Panowie, nie będę nadużywał cierpliwości izby, ale niektóre wyrażenia wczoraj i dziś użyte nie mogą pozostać bez odpowiedzi. Uczucie własnej godności mojej nie pozwala na to. - Pan Thiers czyniąc wzmiankę o mojej mowie nazwał ją złośliwą diatrybą. Odwołuję się do pamięci wszystkich członków zgromadzenia tego i pytam, czy mowa moja czćm innem była jak przytoczeniem działań, czynów, dokumentów, faktów, dat i ustępów z Monitora. Była to historya bez objaśnień i komentarzy. - A jeżeli historya p. Thiers do diatryby podobna, to jego nie moja w tern wijja. - Szanowny p. Odillon-Barrot powiedział też dopiero, że w kierunku jaki sobie wytknął między tak przezwanem od niego stronnictwem nieruchomych i stronnictwem zapamiętałych, nic zdołają go wstrzymać żadne krzyki i szemrania. - Wyrażenie to potępić muszę - bo to gwałtowna mowa większości przeciwko mniejszości; tym sposobem hańbą się okrywa każde niezależnej opozycyi wyrażenie. A przecież nie było, to pojedyncze, odosobnione wołanie. . . . . Ja na swoją osobę bynajmniej nie zważam i wiem, że sądząc się niezmiernie wysoko postanowionerni, zaledwie raczycie pozwolić słowom moim dochodzić do siebie; ale zeszłego roku, kiedy człowiek znamienity, którego świetne słowo tyle ma powagi w tym obrębie co rozgłosu w całym kraju, te same czynił wam zarzuty, wskazywał, że opinia publiczna odstępuje was z powodu słabości waszej, wątpliwych i kompromitujących przymierzy waszych, mówiliście mu także, że jest sam jeden, odosobniony. - Wczoraj powiedzieliście to samo p. Lhcrbette, kiedy powstał zaprotestować przeciw nierozważnemu waszemu zlaniu się: dowiodę wam przeto, żeśmy wcale nie sami i nie odosobnieni, że to nasze oskarżenie wspierają ludzie i dzienniki waszego własnego stronnictwa. - (Głośny szmer z lewej strony.) - Panowie z lewej strony, sądziłem, że pragniecieczczemi wyrażenia: - zakopał się na wsi - szkoda tyla zdatności do roli i t. p. - przekonano się. że lu nigdy dosyć zdatności, i serca i głowy mieć nie można, - że tu ich lepszy użytek, niźli styrenie tyci' drogich d rów Boga, na zbytkach i rozpuście w stołecznych lub zagranicznych mIastach. - Przekonano się? - czy to ścisłą jest prawdą. - Przymusowy pobyt tyla braci za granicą odstręczył zaiste ori kaprysowego przesiedlenia, i byłby kraj wiele zyskał na lem, gdyby nowa plaga się w nim nie zjawiła. Nagłe opanowała wszystkich Jakaś chęć bogacenia się - nieukontentowanie, żądza lepszego - Właściciele poczęli przedawać dobra w nadziei zysku, czeladź, dworska podaje corocznie za jedyną przyczynę lekkomyślnego przemienienia służby chęć polepszenia losu, a panowie przemieniają nieledwie co pół roku wiejską ludność spodziewając się lepszej i przywiązańszćj czeladki. N owsze wyobrażenia źle zrozumiane przeniesiono do koła rodzinnego, do stosunków miejscowych, i podobnież jak się w wielu osłabiło uszanowanie dla rodziców , dfa starszych - tak samo oziębło serce do miejsca urodzenia do siedliska rodziny, - a wszelką czułość w tym względzie nazwano' paristweir, przesądem. Umieli z tego zręcznie korzystać inni, podsycali ową żądzę wzbogacenia, kosztem tych, którym niby to złoto za ich dobra sypali tern samem przepłacaniem dowodząc jasno, jak drogim był dla nich każdy kawałek ziemi, z którego się tak lekkomyślnie wyzuwali właściciele. - Ile kraj na tern stracił, i tracie, lego ani obliczyć nie można. Wszakże mówią, że dzierżawca wieś niszczy? - Czemże są nieraz teraźniejsi właściciele jeźli nie dorywczymi dzierżawcami?- Jak te koczujące ludy co na jeden raz całoroczny zasiew stratują, tak i oni chcąc powetować drogie nabycia, spieszą się wyczerpać na raz wszystkie najistotniejsze bogactwa kraju, a pomimo urojonych ulepszeń zostawiają go ubogim i gołym. -. ' J toż nie pozwolicie odpowiedzieć człowiekowi, któregoście wczoraj myśl i słowa przekształcili? (MOJIY! - mów!) Mówiłem, ze w tern ocenieniu waszego związku politycznego nie bylibyśmy wcale odosobnieni, źe właśnie skutkiem tego przymierza z lewą stroną, bez programatn, bez oznaczonego celu, rzuciliście niezgodę w waszą prasę i wasze stronnictwo. Odpowiadacie, ze nie trzeba zważać na dawne rzeczy, kiedy idzie o stworzenie połączeniem wielkiego narodowego stronnictwa. Za takie zaś uznać możemy jedno tylko, w którćm są zasady a nie ludzie i same tylko ambicje. - Powiedzccjc nam jakie te zasady, ajeżeli tylko widać jaki w nich ślad postępu, my, których zowiecie zapamiętalcami, gotowiśmy was wspierać. Lecz jeszcze jedno, porzuciwszy na bok wielkie i brzmiące słowa: gdzież jest wasza forteca? - Odillon-Barrot: w Monitorze - Ledru Rollin: w Monitorze, powiadasz pan? tak właśnie wczoraj odpowiedział p. Thiers, W Monitorze; ale niech mi wolno będzie najprzód zapytać, z którego roku i daty, bo wiecie, że w samym Monitorze mieliście trzy odmienne programy: potem nie wiemy, czy o własnych czy o p. Thiers mówicie? Trzeba, żebyście się najprzód porozumieli, bo wasze odłączne są od p. Thiers, a jeżeli taką czczą, próżną, zbywającą odpowiedzią chcecie jak p. Thiers omylić kraj, coflląć się od wszelkiego zobowiązania, toście się zawiedli, bo kraj za wami na ten grunt nie pójdzie. Pamięta jeszcze r. Ig3 9.; i wtedy także nie chciano wytłumaczyć się, otaczano się chmurami, usiłowano głaskać jego narodowego ducha, nic nieoznaczając wyraźnie, stanowczo. Naród uwierzył w zasady, kiedy istniały tylko ambicyc, a raz wpadłszy w łapkę, widział przechodzący nad sobą gabinet, który przygotował miejsce obecnemu, to jest, że od lat sześciu widział się nurtowanym i poniżonym. Cokolwiek byście uczynili, bez stanowczych myśli, bez program", bez reform zamierzonych, choćbyście nawet doszli do władzy, choćbyście .się po niej podnieśli, bez siły. bez potęgi, owładnięci wyższą wolą, ugięlibyście się jak gabinet obecny. Mówiliście przed chwilą o wspólnictwie winy i niewinności: powiem wam przeto, że jeszcze raz odegraliście rolę oszukanych i wspólników, a co najmniej rolę oszukanych, tak jak odegraliście ją przy głosowaniu funduszów tajnych, na przekór zasadom waszym, przy głosowaniu obwarowań sprzecznie z zasadami waszemi, oddając rejencyę ludziom waszej zasadzie przeciwnym, a żadna z waszych zasad i mniemanych reform nic na tern nie zyskała; bo ani w gabinecie, ani wopozycyi p. Thiers nie dał wam żadnego ustąpienia. ]I dodam, że p. Thiers nie może wam nic ustąpić, bo go przytłaczają dawniejsze zobowiązania Przed kilku dniami mnóstwo tego dowodów podałem, a dziś, jakby dla sprawdzenia słów moich, nowy, bardziej stanowczy i nicodbity dowód wybłysnął pośród tych rozpraw. Cóż uczynił na tern posiedzeniu p. Barrot z przyjaciółmi swerai? Wskazał zepsucie przy wyborach, w administracyi, sądownictwie, szerzące się, wciskające wszędzie. Cóż na te nieodparte zarzuty odpowiedział minister spraw wewnętrznych? Czyż nie patrzył na p. Thiers, kiedy zawołał: Błąd ten, jeżeli to błędem, popełniły wszystkie gabinety, które nas poprzedziły, a tu w tece mam dokumenta, których jak spodziewam się nie będę zniewolonym rozwijać przed oczami izby.u Cóż odpowiedział na to was sprzymierzeniec pan Thiers? - Pochylił tylko głowę. - I wczoraj jeszcze, pośród wspaniałych uderzeń na p. Guizot, jakże poniżał Prancye. kaleczył, naruszał sprawiedliwie jej popędy dumy i narodowości, kiedy powiedział, że pragnie dla niej polityki skromnej, przy okolicznościach nietylko spokojnych ale miernych. Ameryce zaś życzył wielkości: cóż przyznawał Anglii, wielkość;

Ależ mówią, przedajqc swoją własność drogo, mogę majątek po większyć, i w tańszej okolicy wielkie zakupić dobra. - Taka zmiana jest korzyścią, obowiązkiem wzglądem rodziuv. - Oh - powiedzcież mi raczej", któż sic na tych kupimch zbogacił", przeciwnie, w ostatnich latach swego gospodarstwa zajęty jedynie przyszłemi projektami, wycieńczał role, wiedząc, że nie dla siebie pracuje, nie sadził drzew, nie zakładał zagajeń, bo by się już niedoczekat ich cienia i użytku, nie wspomaga! włościan, obojętniejąc, dla nich gdy ich wkrótce miał odstąpić - robił wydatki nad możność spodziewając się jc wkrótce odwetować, a w końcu oszukawszy się zwykle na kupnie, jak i na przedaźy, nie znając gruntów, ani okolicy swej nowej posiadłości, musiał konfecznie przez wiele lat być stratny. - Poprzednio jedna część z odebranych zawłość dziedzczną pieniędzy, poszła na zaciągnione przy przedaźy długi - teraz nadchodzi termin reszty wypłaty za wieś kupiouą, - zkąd tu zapłacić kiedy dochodu jak nie ma tak nie ma? - a jak się końciy to smutne drama - co dzień widzimy. - Ale kto ma już raz długi, "ten przynajmniej może wieś sprzedać, a spłaciwszy ciężary na mniejszem się ograniczyć. - Niewiein - lecz myślę, że i ten"by lepiej wyszedł, a pono i kredyt naprawił, 'gdyby zaniechawszy niepotrzebnych wydatków, dworskiej gawiedzi, mimo uszy puściwszy podziwienia sąsiadów, wziął się szczerze do pracy i roli. M.

SlilLipiii 7i bez ręki. - «Ciekawy bardzo jestem, co teżnowego szczególniej pod względem wynalazków zobaczymy w nadchodzącym 1846. roku; bo wyznać potrzeba, że w naszym dziewiętnastym wieku, nie co rok nawet, ale co dzień, co chwila coś nowego spostrzev tak i./J ifoiś warto lx6 choćby li dla same i ciekawości.« Tak

Prancyi zaś przeznaczał rolę mierności. (Kilka głosów: gdzież poprawka!,) Pan Ledru Rollin: Wracam do niej. Będę głosował za poprawką, bo powstaje przeciwko zepsuciu i nie zachowywaniu praw: ale pomimo tego, oświadczam, iż szukać należy lekarstwa w innych energiczniejszych i skuteczniejszych środkach. Jeżeli chcecie ocalić zasady, wypiszcie je na sam przód śmiało na waszej chorągwi, powierzcie wyłączną ich obronę niepodejrzanym dłoniom, któreby jćj nie uroniły po walce; słowem wskażcie krajowi czego pragniecie i co warci jesteście: inaczej niepojęte wasze zespolenie się w oczach jego uchodzić będzie za zbiegostwo, a na długo w łono jego rzucicie niespokojność, zwątpienie i zniechęcenie.« Ze wszech stron domagają się zamknięcia posiedzeń i głosowania nad poprawką pana Odillon Barrot. Głosowano przez rozdział pośród żywego wzburzenia. Pan Dufaurc włożył podobno gałkę do białej urny za poprawką, pan Debelleymc głosuje przeciw a syn jego za poprawką. Panowie Gasparin i Peyramont przeciw poprawce. Wypadek głosowania był następujący. Głosujących 374, konieczna większość 188; za poprawką 166, przeciwko 208. Poprawka p. Odillon Barrot odrzuconą została większością 42 głosów.

Posiedzenie skończyło się o godzinie ośmej.

Posiedzenie izby deputowanych z d. 6. Lutego. - Z porządku dziennego zastanawiano się nad paragrafem 9. adressu względem Algieru i ostatnim dotyczącym rodziny królewskiej. Oba paragrafy nie wywołały żadnej ważniejszej dyskussyi. Przedostatni paragraf, dotyczący Algieru, z wrodzonej delikatności i z obawy obrażenia honoru narodowego pominięto poważnćm milczeniem, a o ostatnim nie było co diskutować. Przeto cały adres został przyjęty 232 głosami przeciw 141. Jutro nie ma publicznego posiedzenia. Komissya izby deputowanych, wybrana w celu naradzenia się wzglę.

dem projektu żeglugi rzeczonej, odbyła wczoraj posiedzenie. , Minister publicznych budowliżąda na budowle w interesie żeglugi summę 63 milionów, które dodane do już wydanych na ten cel sum, wynosi ogólną summę 288 milionów, a więc przewyższa o 100 mil., pierwiastkowy plan podniesienia żeglugi z roku 1 8 2 1 . A lubo komissya nie odmówiła ministerstwu swego kredytu, jednakowoż przy tak zwiększonych kosztach nie omieszkała napomnieć ministra, aby oględniej i staranniej projekta swoje wypracowane podawał i z oszczędnością wydawał zaakredytowaue summy na cel żeglugi. Na tych podstawach odczytał sprawozdanie z prac koiuissyi markiz Dalmacyi.

Moniteur de 1'Annće zawiera długi spis imion oficerów i żołnierzy z ar · mii afrykańskiej, którzy otrzymali krzyże legii honorowej. Przypisują to rozdzielenie krzyżów zarzutom czynionym przez Beaumonta rządowi z okoliczności adressu, iż skąpi krzyżów dla dzielnych żołnierzy, a sypie deputowanym i obiorcom, którzy mu sprzyjają i swe głosy jemu zaprzedają. Esprit public powiada, że na nowej linii telegraficznej nadeszło zapytanie do rządu francuzkiego ze strony ministerstwa hiszpańskiego, czyliby należało rozwiązać kortezów, z powodu ich opozyeyi, przeciw zamierzonemu małżeństwu królowej. Rząd zatrudnia się od niejakiego czasu wypracowaniem projektu do prawa względem ubogich. Z tego powodu nietylko wysiał swycli urzędników do obcych krajów, którzyby sie przypatrzyli na miejscu urządzeniom tego rodzaju, ale aadto zapytał się prefektów we wielu względach, jak sobie należałoby postąpić. Przed kilku dniami przybyło pięć królewskich pojazdów do Clermont z kąd udadzą się do Perpignan, gdzie maja zabrać Ibrahima baszę z orszakiem i przewieźć go do Paryża. Basza miał zamiar puścić się w podróż tu

mówiłem do mych przyjaciół na wieczorze u jednego z nich w wilią nowego roku. Bije wreszcie dwunasta godzina, według powszechnego zwyczaju składamy sobie wzajemnie życzenia, żegnamy się i rozchodzimy każdy do swojego domu Wracając z moim przyjacielem Ulicą Horyańską, doszedłszy mniejszej polowy od bramy, usłyszeliśmy muz> kę, źe zaś obadwaj jesteśmy jej iu.bownikami, zbliżywszy się przed «om Kossowskiego, przeszło pół godziny stojąc na ulicy słuchaliśmy pięknego kwartetu. Przyjaciel mój przerywa w końcu nasze milczenie teiui słowy: «Słuszuie miałeś, utrzymując, źe w naszym wieku co chwila coś nowego spostrzegamy, bo w tej naprzykład chwili, c z v domyśliłbyś się, że jeden z grających na skrzypcach w tym kwartecie jest bez ręki , to jeszcze prawej!! Żartujesz chyba mój bracie odrzekłem, bo czemźe trzymałby smyczek, a choćby wreszcie rękę zastąpił jaką maszyneryą, to niezastąpi czucia, które jest głównym gry warunkiem, a które w ich graniu słyszę. « - To mnie również zaslanowialo dawniej jak ciebe teraz, ale, źe grać z czuciem lo żadnej nie podlega wątpliwości, bo o tern co dzień przekonać się możesz przyszedłszy do mnie, gdyż z okna słychać go, a czasem i widać jak grywa sam i w kwartetach, które bardzo często u niego bywają.« Któż on jest i czyby niemoźua zabrać z nim znajomości pominąwszy bowiem moje amatorstwo muzyki radnym naocznie z bliska przypatrzyć się jego graniu.« Pomyślimy o tern bo i ja dotąd z widzenia tylko go znam, tyle mi o nim wiadomo: że nazywa się Szklarski, i że przed dziesięciu laty, utraciwszy rękę prawą chodził w Krakowie' do Instytutu Technicznego, w którym odznaczał się szczególniejszą pilnością w naukach i osobliwszą zręcznością w pickne'm pisaniu i rysowaniu, co dziwniejsza lewą ręką, bo z utratą prawej cały nabytek jej utracił, z wielkim przeto zapewne mozołem musiał pozostałą wprawiać do władania piórem i kredka, a przecież i ta równej dopiął bieełości oielW Bourbon wszystko na jego przyjęcie przygotowano, Renty podniosły się dziś znacznie w górę. Ponieważ angielskie konsole znacznie podniosły się, i adress izby deputowanych przeszedł większością głos 9 1, przeto renty 3 1 5 proC. poszły o 40 centimów wyż ej, aniżeli w dniu poprzedzającym. Ceny akcyi kolei żelaznych wcale się nieodmienily. AnglIa.

l. on dyn, d. 7. Lutego. - Wczorajsze rozprawy parlamentowe dotyczyły szczególniej spraw kolei żelaznych. W obu izbach przyjęto jednogłośnie wnioski przedłożone przez komitety specyalne. W" izbie wyższej nie przyszło nawet z tego powodu do dyskussyi. Hrabia Dalhonsie wniósł o przyjęcie wczoraj uczynionego wniosku (o złożenie 10 proCent w dwóch terminach, przed pierwszćm i trzecićm czytaniem bilu kolei żelaznej), który przyjęto. - Wniosek uczyniony w izbie niższej dotyczył naprzód, aby izba wyrzekła się prawa obradowania nad kolejami żelaj.uemi i zlała swe prawo wyłącznie na izbę wyższą, a po drugie, ażeby wszystkie irlandzkie zaprojektowane koleje żelazne naprzód pod dyskussyą izby wyższej oddano. Dyskussya ta głównie obracała się około pytania, czyli to jest rzeczą korzystną i celowi odpowiednią, że taką nadają prerogatywę lrlandyi. Myśl jednak tych przemogła, którzy utrzymywali, iż należy przyspieszyć budowanie kolei żelaznych w lrlandyi z powodu tam panującej nędzy i ze przyspieszenie to zawisło od niezwłocznego poddania tćj rzeczy pod dyskussyą izby wyższej, a następnie przyjęto zaprojektowane przez komitet rezolucye bez przegłosowania. Poczein OTonnell oświadczył, iż zapowiedziany swój wniosek przed dwoma dniami, dopiero d. 11. uczyni ze względu na panującą uędzę w łrlandyi i w tym celu zażądał przedłożenia sobie aktów urzędowych, które też przyrzekł minister spraw wewnętrznych Sic James Graham jemu dostawić.

Lord Morpeth miał mowę przed swymi wyborcami w zachodnim Y orkshire, w której oświadczył się przeciw skali zbożowej i za natychmiastowem ogłoszeniem wolności handlu zbożowego, jako ugruntowanego w interesie samych rolników. Zastrzegł sobie przeto głosowanie za niezwiocznćm zniesieniem praw zbożowych. W ogólności oświadczył się za projektami Sir R. Peela, dążącemi do rozszerzenia stosunków handlowych z zagranicą i do utrzymania przez to pokoju ze Stanami Zjednoczonemu. Wschodnie państwa Unii nie są tak pochopne do wojny z powodu rozległych swych brzegów, fabrycznych miast, swych okrętów, portów i handlu, gdyż nadwerężyłaby ich bogactwa. Nie tak się zaś rzecz ma z państwami unii zachodniemi, które tylko róluictwem się trudnią i nie pytają się o handel z Anglią, gdzie swej pszenicy sprzedawać nie mogą bez ryzyko, iż od niej 20 szylingi)w cła zapłacą. Dla nich jest wojna pożądaną, gdyż żadnemi nie grozi stratami. Dajcie im sposobność do zarobkowania przez zniesienie wszelkiego cła od ich zboża, a znajdziecie IW nich tak skłonnych do pokoju obywateli, jak ieh braci na wschodzie unii. Oddadzą się oni z większą pilnością rolnictwu, nie będą przebiegać naksztalt dziczy przestrzeni pustych i dbać nie będą o kawał lądu blotnisiego zarosłego jodłowemi borami, a sprawa o Oregon, która mogła świat zapalić w płomienie, sama przej, się upadnie. Hiszpania.

M ą d ry t. - Donieśliśmy już, że gabinet nie myślał przystać na żądania większości deputowanych. Dowiedziano się także, że ministrowie w głównej kwesty! dzisiejszej: czy projekt małżeństwa należy w wykonanie wprowadzić czy nie, poróżnili się pomiędzy sobą. Panowie Martinej, de la Roszej - po ukończeniu szkoły politechniczny, uczęszcza na Uniwersytet j tego roku podobno swojo kursą kończy - przy tern wiele podobno czasu poświęca językom i trudni się dawaniem lekryi po pensyach. Będąc tak zajęty nauką mało się udziela światu, a u niego li tylko podobno bywają, którzy grywają z nim kwartety od jednego z nich tyle tylko wiem co do jego gry, że nadzwyczaj lubi muzykę, fe chodził lat trzy na śpiew do szkoły Mireckiego, którą po zamienieniu jej na szkołę śpiewu dramatycznego opuściwszy, począł myśleć czyby śpiewu niedokończonego nie lepiej było grą na jakim instrumencie zastąpić - po dwuletniej ciągłej i usilnej pracy wraz z młodym Kossowskim Rzeźbiarzem przyjacielem swoim udało mu sic wykoncypować maszynkę do trzymania smyczka, którą teraz wygodnie grywa - co podziwienia godne że dopiero po wynalezieniu maszynki zaczął się uczyć od poznawania skali na skrzypcach, na których przed utratą ręki ze słuchu grywał tylko, w cztery lala jednak tyle dokazał, że dziś w kwartecie grad już może.« - P r z echodząc teraz ulicą floryańską często słysząc p. Szklarskiego grającego i nie mogąc powściągnąć mojej chęci widzenia sposobu jego grania i oświadczenia mu wspó}c-j,tlcia, którem przejęty jestem dla jego talentu i prawdziwie żelaznej wytrwałości w przełamywaniu trudności - gdy atoli mimo niej chęci dotąd się z nim niezapoznalem, a podobną chęcią wiele osób powodowanych słyszeć mi się dało, życzyćby przeto należało, aby p. Szklarski dał się nakłonić do wystąpienia publicznego i zadowolnienia lak powszechnej w nas ciekawości, proponowano mu to już podobno kilka razy, ale powodowany skromnością wymawia się od wystąpienia jako skrzypek artysta, mówiąc, że dziś kiedy mamy Lipińskich Ernstów i innych, publiczność przyzwyczajoną jest po każdym nowo występującym spodziewać się czegoś jeszcze wyższego, a on z żadnym exprofesso o wieniec sic nie ubiega. - Pochwalamy niezarozumiałość p. Szklarsi r, f,

za, Mon i Pidal byli za odrzuceniem, generał Narvaez obstawał za przyprowadzeniem do skutku projektu i wezwał przeciwnych jego zdaniu kolegów do podania się do dymissyi. Jednakże deputowani, którzy podpisali znany okólnik nie dali się zastraszyć, ale oświadczyli, że nie udzielą gabinetowi swej pomocy, jeżeli ten nie da żądanych objaśnień: kilku jeszcze deputowanych większości z niemi sic połączyło. W skutek tak energicznego postępku kongresu wszyscy są tutaj przekonanymi, że gabinet nie przyprowadzi do skutku żądanego projektu. Zresztą przedwczoraj kwestya mało postąpiła. Deputowani, którzy podpisali okólnik zwrócili się dop. Martiuez de la Roza, z zapytaniem, czy ministrowie przyjmą deputacyę większości izby, ale otrzymali zwlekającą odpowiedź. Generał Narvaez starał się wprawdzie uspokoić deputowanych ale napróżno. W skutek tego rozeszła się wieść o zmianie gabinetowej. Pan Martiuez de la Roza miał zostać prezesem gabinetu, panowie Mon i Pidal mieli zachować swoje miejsca, wydział wojny miał otrzymać generał Schelly, a generał Narvaez poselstwo w Paryżu. Ale tym projektom brak zupełnie prawdopodobieństwa. Generał Narvaez nigdy nic przyjąłby polecenia, by miał sam dworowi francuzkiemu donosić o niepowodzeniu znanego wszystkim projektu. Owszem bardziej prawdopodobną jest ta pogłoska, że opierający się ministrowie wezmą dymissyę a generał N arvaez powoła do gabinetu swoich przyjaciół osobistych. Groźba kongresu skłoniła ministrów do zebrania się na radę dla zbadania projektu zamężcia. Najprj.ód głoszono, że w skutek tej rady wszyscy członkowie gabinetu, wyjąwszy księcia Walencyi podali się do dymissyi. Dalej głoszono, że to uczynili tylko panowie Moni Pidal, kiedy drudzy prowadzili układy z generałem Narvaez. Nakoniec zapewniano, że wszyscy ministrowie się porozumieli i polecili dziś po południu dać zgodne objaśnienia kongresowi. (Wczoraj nie było posiedzenia.) To jest rzeczą niezawodną, że na radę gabinetową wzywano pewnego deputowanego opozycyi, bv dał objaśnienia co do faktów przez jednego z członków gabinetu zaprzeczanych. Taka energia ze strony kongresu dowiodła królowej Krystynie, że projekt małżeństwa królowej Izabelli Ił. z hrabią Trapani jest niedorzecznością, a zwycięzkie działanie opinii publicznej wywołało następna scenę. Dziś po południu, minister skarbu odpowiedział w izbie deputowanych, ze gabinet w skutek licznych doszłych dziś przedstawień, czuje się zmuszonym do oświadczenia, że wszyscy ministrowie w kwestyach politycznych zupełnie byli z.godnemi. że żaden j nieh nie dawał królowej rady, którćjby wszyscy nie potwierdzali i że dla tego nagana równie jak pochwała na cały gabinet spływać musi. Następnie powstał książę Walencyi i oświadczył, że z powodu ogólnego wzburzenia wywołanego wieściami, on uważa za swój obowiązek oświadczyć, że kwestya zamężcia wcale nie była jeszcze przedmiotem rozpraw gabinetu, i że królowa jeszcze nie uczyniła wyboru. Zapewnienia prywatne udzielone w tym względzie przez ministrów nie wydawały się dostatecznemi; gabinet jednakże nie może pozwolić, by adres w tym celu został oddanym królowej, ponieważ to ubliżyłoby poszanowaniu winnemu koronie. Przez ten adres zamierzono zyskać wykluczenie pewnego księcia. Wprawdzie deputowanym wolno swobodnie się wyrażać, ale ministrowie nie mogą rzucać wyrazów, któreby się stały przedmiotem kłótni lub sporu i zawikłań. Dla tego nie wyłączają żadnego księcia, chociażby zupełnie nieznanego 1 przybyłego z brzegów Afryki.

Jednakie ministrowie natychmiast uwiadomią o tern kortczów. gdy kwekiego, ale zwaźyćby powinien, że publiczność sąd swój odmierza zawsze wyrozumiałością względną do pielensyi występującego. Takiej wyrozumiałości może bydź pewnym p. S. wszak jego granie nie tylko słyszeć, jak innych, ale i widzieć byśmy chcieli, - a ma w ten» pjerwszeristwo, że w swym sposobie nie ma rywala. - Nadto p. S. poświęcając się zawodowi'nauczycielskiemu kochać musi młodzież: dla samego więc zachęcenia tejże do pracy i pokazania jej na żywe oczy, co lo chęć i wytrwałość- może spodziewamy się, i/, ze swćm wystąpieniem pnblicznein dłużej ociągać się nie będzie - aby zaś t e, li P'cdze'j nasza publiczność zaspokojoną bydź mogła, upraszamy szanownego Redaktora Gazety o umieszczenie tych słów kilka w swem piśmie. X. Kraków, dnia 7. Lutego 1<<»<<- roku

Dowcip lazarona. W dzień otworzenia kongresu uczonych w N eapolu, leżał sobie pewien laj.aroni przed kościołem, i wygrzewał się w słońcu. Usnąwszy przy tej zabawie, zaczął właśnie najrozkoszniej we śnie marzyć, gdy go. jakiś stuk i hałas na ulicy pizebudził. Przetarł sobie oczy, wstał i ujrzał się ogroinnemi kupami kamieni i tłumem robotników otoczonym. Brukowano naprędce ulice Forcella, przez którą całe zgromadzenie do uniwersytetu przechodzić miało. - »Co wy też tu robicie?« spytał lazaroni jednego z robotników. - »Brukujemy« - odpowiedziano. - »Więc mamy jutro święto?« - "Cóżfo, czy nie wiesz, że jutro odbędzie się zgromadzenie uczonych?« - »U czonych!« p'owtorzyl wychowaniec natury z podziwieniem. »Cóż to za ludzie?« - »Są to bardzo rozumni ludzie, którzy wszystkie rzeczy na świecie znają.« - »Aha, i dla tychto uczonych brukujecie ulicę; są zapewne ostro podkuci.« podstępny, ale dla lego, by kortezy kwestyę ową do liczby swych rozpraw pociągnęli. Ministrowie w tym celu odroczyliby kortezy, gdyby ich postanowienie według naturalnego biegu rzeczy juz było gotowem i wcale nie myślą nadużywać artykułu konstytucyi o zamęźciu panującego. Gdyby po tern oświadczeniu ktokolwiek jeszcze wątpił o prawem usposobieniu gabinetu, wówczas generał Narvaez powołuje się na swój wieloletni zawód polityczny, i spodziewa się. że potomność oceni go, jeżeli jego współobywatele go potępią. Poseł francuzki wysłał wczoraJ WIeczorem urzędnika swego poselstwa do Paryża. D a fi i aKopenhaga, 29. Stycznia. - Cyrkularz kancelaryi z dn. 8. Listopada 51. r., tyczący się zgromadzeń chłopów, dostarcza tutejszym dj.iennikom ciągle wiele materyi do mówienia i uskarżania się na swawolę urzędników przy zastosowaniu go. - Zakaz policyjny przeciw zamierzanernu zgromadzeniu członków tutejszej czytelni, na którein poruszenia chłopów miały być głónym przedmiotem rozmowy, posłużył znowu pismom »F6drelimdet« ; »Ki6benhavnpost« do zaczepienia tak cyrkularza jakoteż postępowania urzędników przy zastósowauiu tegoż. Obydwa pisma podają pismo dyrektora policyi do administracyi towarzystwa przesiane a przytćm mówią do administracyi w tonie najwyższej pogardy, usiłując napomnieć towarzystwo, ażeby sie nie uspokoiło przy użytem przeciw niemu postępowaniu władz. »Fodrelandet« powiada, że cały kraj zadziwi się nad rozszerzonem znaczeniem, jakie dyrektor policyi wspomnionemu cyrkularzowi daje. jednakowoż lepiej, że obywatele Kopenhagi dowiedzą się, że oni również na swawolę urzędników są wystawieni, jak mieszkający po za bramami miasta, i również jak ci pozbawieni są środków prawnych, któreby ich zasłoniły przeciw gwałtownym zakazom używania służącego im prawa zgromadzania się. »Ki6benhavnpost« wyraża nadzieję, że towarzystwo czytelne zaniedba protestować przeciw temu postępowaniu- Ze towarzystwo posłusznem było zakazaniu, to jest rzeczą naturalną, ale byłoby niepodobieństwem, gdyby nie miało protestować przeciw niemu, inaczej wartoby, ażeby polieya zakazała wszelkiej rozmowy pomiędzy dwoma o stosunkach chłopskich, a dalej tegoby tylko jeszcze brakowało, ażeby o nich myśleć zakazała. Niemcy.

Gotha, d. '2. Lutego. - Zgromadzenie stanów naszego Księstwa, które co cztery lata na sejm zwoływane bywrają, zostało wczoraj przez samego rządzącego księcia Ernesta otworzone. Z nad Elby, 2b. Stycznia. - Duch assocyacyi coraz bardziej się szerzy w północnych Niemczech. Nawet po małych miastach objawia się coraz bardziej pomiędzy stanem średnim i klassą wyrobników. Tak pomiędzy innemi utworzyło się w małem hanowerskicm miasteczku Hitzacker niedawno towarzystwo ku rozszerzaniu oświaty pomiędzy rzemieślnikami, w Oldcuburgu związek czeladników robi piękne postępy, w Kici przyłączyło się do towarzystwa mającego za cel kształcenie wyrobników, które powstało na wzór hamburskiego podobnego towarzystwa, wielu uczonych ludzi: w towarzystwie miejskiem w Altona, które się niedawno zawiązało, a które j'JZ 400 liczy członków. słyszeć można często piękne mowy. Jak np. zamierza ktoś mówić: o wojnie amerykańskiej za wolność. Pomiędzy hamburskie mi stowarzyszeniami słynie teraz najbardziej awolnomyślae stowarzyszenie posiedzicieli ziemskich.« J ak słychać, mąją mieszkańcy nie posiadający ziemi utworzyć obok tego nowe towarzystwo. Widać z tego wszystkiego, ze umysły się budzą.

Węgl'YZ niższych Węgrzech, d. 26. Stycznia. - Obecnie panuje u nas wielka niespokojuość umysłów, opozycya bowiem liczy na swej stronie wtelu przeważny wpływ wywierających mężów, którzy głośno powstają przeciw środkom przedsiębranym przez rząd i administracją. Obawiamy się istotnie, ażeby przy najbliższych zgromadzeniach komitetowych nic przyszło do bardzo niebezpiecznych i smutnych wypadków. - Żałować należy. ze obydwie strony za daleko się posuwają, co tylko tern większe sprawia oburzenie i wielkie sprowadzić może nieszczęścia. S2wajcarya.

Kanton Bern. - Drugiego Lutego wielki ruch sprawił nasz kanton, w którym głosowano nad postanowieniem wielkiej rewifcyi konstytucyi. Ostatnie dwa tygodnie upłynęły pod wpływem działań stronnictw. Przytćm pokazała się koalieya arystokracyi urodzenia i pieniędzy. Przeszło 200 mieszkańców miasta Bern ogłosiło się d. 30. Stycznia gotowymi do utworzenia gwardyi obywatelskiej w celu obrony rządu. Taż sama pochopność okazała się w Burgdorf Oprócz tych żadna gminia nie oświadczyła sie za podobnemi środkami. Dotąd wojska nie brały żadnego udziału w politycznych poruszeniach. Adress, który 29. Stycznia wielu oficerów napisało do inspektora milicji, pulkowika Zimmerli, gdyżjako wielki radzca ałosował za rada konstytucyą, jest pierwszym krokiem tego rodzaju w kantonie Bern od roku 1 8 3 1 ., którym oficerowie arystokratyczni nie chcieli

złożyć prySlęgi wiernoscl. Z 14 pism politycznych, które w Bern wychodzą, 9 oświadczyło się za odrzuceniem postanowienia wielkiej rady zrewidowania-konstytucyi i są przychylne radzie kostytucyjnćj. Według doniesień o wczorajszćm glosowaniu, nie ulega żadnej wątpliwości, że lud postanowienia rady odrzucił. Tylko z jednej części kantonu nie jest wiadomy wypadek przegłosowania. Liczba odrzucających przewyższa daleko więcej liczbę przyjmujących, aniżeli z razu się spodziewano. Liczba potwierdzających postanowienia rady najliczniejsza była w Bern i Burgdorf. W Sch6pfen w Seeland.i w Wiinmis w Oberland obchodzono uroczyście zwycicztwo ludu. przez wystawienie drzewa wolności. Z pewnością przeto przypuścić należy, źe w kantonie Bern, najludniejszym z całej Szwajcaryi nastąpi radykalna reforma, podobna do tej, jaką w kantonie Waadt zaprowadzono. W miejsce Neuhausa i podobnych, którzy reprezentowali pieniężną arystokracyą i zwali się od lat trzydziestu liberalnymi. i zrzucili dawny patrycyat, przychodzą do powagi ultraradykaliści, były dowódzca woluych czerniaw, adwokat i kapitan Ochsenbein, tudzież kapitan Karlen, którego eberza w Bern główną była kwaterą tego stronnictwa. Panujące stronnictwo za słabe, aby się oprzeć okrzykowi za reformą radykalną rady konstytucyjnej, która przez lud została obraną, chcąc lud ułagodzić, obrało drogę średnią i oddało postanowienia ostatnie wielkiej rady do wykonania przez komissyą, z odwołaniem się o przyzwolenie do głosu ludu. przezco nadwerężyło dotychczasową konstytucyą i okazało własną słabość. Rząd przeto teraźniejszy zmuszonym będzie do abdykaevi, a po nim nastąpi widocznie ultraradykalny. Włochy.

N e a p o l, 24. Stycznia. - Rządowa gazeta neapolitańska zawiera dwa król. rozporządzenia, jako pełne łask dla zbrodniarzy wszelkiego rodzaju z powodu urodzin księcia, drugie przeznacza dla niego dobra titolo a di majorasco. Z ukończonym zatćm rokiem 31, wstępuje książę Federico w zupełne posiadanie wszystkich dochodów tychże dóbr. Od siódmego do dwunastego roku będzie pobierał miesięcznie 15 O ducati od 13. do 16. 2 O O , od 17. do 21. 250, od 22. do 27.500, od 27. do 31. 1000 ducati. Jeżeli się książę ożeni po 21 roku z Real bcneplacito (w skutek rozporządzenia z dnia 12. Marca 1836.) to już pierwej będzie pobierał do 15 O O ducati miesięcznie: jeżeli się zaś ożeni bezbeneplacito królewskiego, wszystkie majorati bez dalszego dekretu odebrane mu zostaną. Zdaje się, źe po ożenieniu się księcia Karola z Capuy z Penclopą Smith wszystkie należące tutaj punkta prawne na nowo przejrzane i obostrzone zostałyf. Pracują tutaj ciągle nad pogodzeniem królewskich braci - książę Karol mieszka ciągle na Malcie. Co się dotyczy projektu połączenia księcia Trapani z Izabellą hiszpańską, możemy zapewnić, nie przecząc bynajmniej, ażeby zamiary Ludwika Filipa nie miały przyjść do skutku, że rzecz tę traktują tutaj ró.

wńie jak w Hiszpanii wcale nie eon amorc. - Dnia 20. Stycznia dane było na pokładzie statku »lngermauiad,« który W. księcia Konstantego przywiółz, śniadanie, na którćm cesarzowa wraz z familią, Wielką księżną meklembursko-szweryńską etc. była obecną.

WLUYU

WIADOMOŚCI.

Warszawa. - W tych dniach opuścił prasse NoworoczniK dla ziemian (rok 2gi). F z e z )v _I - 1 rzęd. Tow.Kr. Ziems. obejmujący: Zbiór najprzydatniejszych wiadomości z prrwa cywilnego, przepisów administracyjnych i skarbowych, tudzież wyrachowali Towarzystwa kredytowego ziemskiego, rolnictwa, przemysłu i handlu dotyczących, z dołączeniem wykazu listów zastawnych wylosowanych, niewykupionych i zakwestyonowanych. Nabyć go można we wszystkich cclniejszych księgarniach warszawskich i przez zapisanie na stacyach pocztowych.

Wiadomość o-chorobach w roku 1845. -Pomimo zbyt CZębto zmieniającej się temperatury powietrza w każdej porze roku upłynionego, żadnej chorób y epidemicznej na ludzi w mieście Warszawie hie było, przeto śmiertelność w porównaniu z latami zeszłemi, niejako okazuje się być mniejsza. W pierwszych trzech miesiącach przy temperaturze w początkach dość umiarkowanej, następnie zaś w miesiącu Marcu mroźnej i śnieżnej, gorączki rcumatyczno kataralne, przechodzące niekiedy w tyfoidalue, połączone z zapaleniem płuc lub innych trzewów, często się spostrzegały, podobnie jak zapalenie gardła, kanału oddechowego, a w końcu influenca; u dzieci zaś kaszel, krup, koklusz i niekiedy szkarlatyna napotykane były. W trzech miesiącach wiosennych, odznaczających się łagodnością powietrza, widziano prawic też same choroby panujące jak w zeszłych trzech miesiącach, jako t o: zapalenie rozmaitych organów, gorączki przepuszczające, kataralne i reumatyczne, biegunki szczególniej u dzieci. Nie można pominąć i tej nwegi, że w miesiącu Maju najliczniejsze były wypadki obłąkania nun siu. W następnych trzech miesiącach, więcej jak innym razem okazywały się gorączki kataralne. lekkie zapalenia płuc i kiszek, do których upały i używanie owoców wiele się przyczyniły, lecz takow 7 e najczęś kiedy się wywiązywała Ostatnie 3 miesiące, przy ciągle wilgotnem powietrzu, pomyślnie sprzyjały ogólnemu stanowi zdrowia, chorujących albowiem liczba była zbyt ograniczona, dorosłych napastowała gorączka przepuszczająca i tyfus, zapalenie gardła, krtani, kiszek i cierpienia reumatyczno-artrytyczne, u dzieci odra i ospa naturalna często się zdarzała. - Zaraza na bydło w mieście tutejszćm (typhus dysenterieus boum contagiosus) w ciągu dwóch blisko miesięcy panowała, skutkiem której 198 sztuk krów upadło, inne zaś choroby, oprócz zwykle zdarzających się w większej liczbie na zwierzętach domowych nie dawały się widzieć. W instytucie wód mineralnych i sztucznych, osób 6 O 1 kuracyi używało: lekarzy rządowych miasta Warszawy było 9, wolno praktykujących 91, akuszerek 221, weterynarzy 9; dentystów 6; felczerów 82, aptek prywatnych 2 8. dzieciom ospa ochronna zaszczepiona została 855, porodów wymagających pomocy akuszerów miejskich odbyło się 106. Wiadomości handlowe. - Szczecin 2. Lutego. Mroźnyez:is.

który w środku zeszłego tygodnia pojawił się u nas, trwał bardzo krótko, bo od poniedziałku znowu mamy wilgotne i dżdżyste powietrze. Dowozy zboża ze wsi na targ tutejszy są niesłychanie szczupłe, czego głównym powodem jest zly stan dróg i kerounikacyi, i drogość frachtu. W handlu pszenicą od piątkowego doniesienia naszego prawie żadna zmiana nie nastapiła, że właściciele od cen nic odstąpić niechcą, nie było żadnego obrotu w zbożu. Zyto natomiast jest dosyć pokupne, na dostawę wiosenną po 6 ' 2 tal. płacą, a z frachtem po 53 tal. na miejscu nie ma żadnych ofert, J ęezmień Pomerański na wiosenną dostawę płacą po 38 tal. Owies jak ostatnim razem donieśliśmy. Pomerański 50-funtowy szefel ciężki po 30 tal. kupić można. Grochy bez zmiany. Ceny są następujące: Pszenica 64- 66, żyto 50 do 52, jęczmień 36 do 38, owies 27 do 28, groch 50 do 56 lalwcspel. Okowita z pierwszej ręki na miejscu 20 i pół pCI. płacą, na dostawę wiosenną 19 i pól pCI. W r o c ł a w, 6 Lutego. - W handlu zbożowym od ostatniego doniesienią naszego prawic żadna nie zaszła zmiana. Dowozy w ogólności były nieznaczne jednakże po wysokich cenach dość chętnych znajdowały kupców, Doniesienia z zagranicy brzmią dość korzystnie, a mianowicie żyto na dostawy wiosenne bardzo podniosło się w cenach. To na targu naszym taki skutek sprawiło, że wysłane tu ilości na dostawę wiosenna zewnątrz targu pozostaną zapewne, a my daleko mniej dostaniemy niżeliśmy niedawno się spodziewali. Podniesienie jtąd na wiosnę wyniknie niezawodnie. Pszenica w doskonałych i ciężkich gatunkach je>t ciągle, pożądaną, ale jej jeszcze bardzo mało dowożą. Za pai-tję wysoko pstrej Polskiej pszenicy ważącej przeszło 88 Fun. po 96 sr. gr. średnią 85 - 90 sr. gr., a poślednią 65 - 70 sr .gr. najlepsza pszenica żółta po 9 O - 9 5 sr. gr. średnia 8 O - 8 5 s r . gr. poślednia 65 - 68 sr. gr. Zyto dobre bardzo odchodziło i za 86 i'uu. ciężkie konsumenci chętnie plaeilili po 67 sr. gr. 84 fun. 65 sr. gr. 82 fun. po 63 i 64 sr. gr. jeszcze gorsze gatunki 60 do 61 sr. gr. Dobrych ga

OBWIESZCZĘMii.

Cłu brzegowe na czas od 1. M a r c a r. b. aż doląd r. 1849 najwięcej dającemu wydzierzawionę być ma. Tym końcem wyznaczyliśmy termin na d z i e ń 27 ni. b. i r, b . przed południem o godzinie litej na Katusza przed Sekretarzem miejskim Zehe. Warunki w czasie godzin służbowych w Registraturze przejrzane być mogą. Poznań, dnia 4. Lutego 1846.

Mag strat.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Sąd Nadzieiniański w Poznaniu Wydziału I Dobra ziemskie w powiecie Krobskim położoue, rodzJeńństwuBojanowskich dziedziczne: 1) ChwałKowo wraz z wielki in WIoslo we m, przez Dyrekcyą Ziemstwa oszarowa uc na 63,458 Tal. 16 sgr. 4 fen.: 2) Mały W łosiów, sądownie oszacowane na 20,272 Tal. 10 sgr. 9 fen., mają być celem uczynienia działów w drodze koniecznej subhastacyi sprzedane. Termin lieytacyjny zosta! na dzień 18. Czerwca 1846. zraua o godzinie IOlćj przed U r. de Rege Asses sorem Sądu NadzieniiaiiskieAo w naszej sali instrukcyjuej wyznaczonym. "Warunki kupna, laxe i wykaz hipoteczny w Registratuize naszej przejrzane być mogą. Poznań, dnia 8. Grudnia 1845.

Król. Sąd .Nad-Ziemiański. I. Wydziału.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Sąd Ziemsko - miejski w Poznaniu dnia 26 ' . Sierpnia 1845. Nieruchomość Jana Kiystyana Ludwitunków jęczmienia jeszcze brakuje ciągle, lubo jest pożądany i dają dobrą cenę 53 - 54 sr. gr. Średnie gatunki, których w ostatnich dniach także nie wiele przywieziono, znajdują kupców po 50 - 51 sr.gr. gorsze gatunki - 4 8 s r . gr. Dowozy owsa ciągle nieznaczne. Ceny jego nie zmieniły się.

Wszystek groch na targ przywożony jest powiększój części średniej dobroci, a ceny jego po 62 sr. gr. stoją. Za dobory towar dostać można 64 sr.gr. O okowitę ostatnich dni dopytywano się dosyć żywo. ceny doskonale się ustaliły i-mocniejszego nabrały tonu. 8 A \ do 8 A tal. dają. Na dostawę nie ma jeszcze sprzedających dla tego nie było żadnego obrotu, Czerwona koniczyna od wczoraj cokolwiek spadla i zaniedbaną została.

bo dowozy są teraz rzadsze, a tern samem i droższe, na dobre gatunki utrzyniuje się dobra chęć do kupna, a zaniedbanie tyczy się więcej średnich i ordynaryjnych gatunków, których też więcej w-ystawiono na sprzedaż jak dobrych. Za nader dobre nasienie jeszcze dość chętnie dają 14 tal., za średnie 12 do 12 i pól tal., ordynaryjną 10 tal. Białe nasienie w średnich i gorszych gatunkach bez pokupu. ale za to na drobne gatunki widać więcej żądania, którego trudno zaspokoić będzie. Ceny ostatnich ustaliły się mocno, gdy pierwszych uważać można za czysto nominalne. Naj doskonalsze białe nasienie jest po 16 i pól tal., dobre po 15 tal., że czas zaczyna być mrożniejszy spodziewać się możemy znaczniejszych dowozów, Kurs giełdy warszawskiej, dnia 10. Lutego. - Listy zastawne nowe, za 100 dają 14 rub. sr. 87 kr. lledukcyjapolskiej monety. Gazeta Koloński donosi z Warszawy: N a początku przeszłego roku wyszedł ukaz, aby się do miesiąca października roku 1846., wszystkiej monety polskiej pozbyto. Polskie pięcio- i dzicsięcio-groszówki hyly od wielu lat w niezmiernej ilości po kraju rozszerzone: rosyjskich zaś drobnych pieniędzy nigdzie prawie nie znano. Nagle rozbiega się pogłoska, iż polskie dziesięcio-groszówki wyszły z kursu, i że wkrótce nikt ich przyjąć nic zechce. Ubodzy ludzie nic mogli chleba dostać, gdyż piekarze wzbraniali sio przyjmować groszówki, a wszyscy zarządcy fabryk byli w największym kłopocie, jak robotnika zapłacić, ile ze nigdzie zdawkowej monety rossyjskiej nie było. Nie małą pociechę sprawiła wiadomość, iż pewien wekslarz te groszówki po 60 od sta przyjmuje, a gdzieindziej przynajmniej polskiego sukna, lubo ze znaczną stratą, za nie dostać można. W takiem zamieszaniu przychodzi dyrekcyj a teatrów na myśl przyjąć tę monetę po jej dawnej wartości, co też na afiszu ogłoszono. Wszystko więc, co żyje rzuciło się od rana do kasy teatralnej i ledwie dziesięć rąk nioelo nastarczu praev zagarniania pieniędzy. Około południa nie było joj, ani jednego biletu, a wieczorem cisnęło się jeszcze tyle lodu do kassy, iż się trudno było od niego obronie. Dawano właśnie »Precyjozę,« która zapewne nigdy dotąd tak licznej publiczności nie zwabila. Ten natłok trwał przez cztery wieczory, wciągu któregoto czasu, dyrekcyj a przeszło dwa tysiące rubli w tych groszówkach zagarnęła. Tymczasem podniosła się nieco ich wartość, tak. iż wszyscy żydzi po 75 od sta je przyjmowalika Teschendorff i żony jego Ile at y, (u w Poznaniu na przedmieścia S(. Marcińskieni pod liczbą 303. feźnea, oszacowana na 10,912 [al. 16sgr. 6fen wedle laxy, mogącej być przejrzanćj wraz z wykazem hipotecznym i warunkami w Regislraiurze, ma być a u l a 22. K wictnia 1846. przed południem o godzinie łlstcj w miejscu zwykłem posiedzeń sądowych sprzedana.

Towarzystwo zabezpieczania ziemio-, płodów od gradobicia i ruchomości od klęsk ognia w Schwedt njO. Odwołując się do przepisów . lo. i 16. pod l.ffciltilu towarzystwa zabezpieczania ziemio płodów od gradobicia i . 16. i 17. pod 4. stat li l li iowaizystwa zabezpieczania ruchomości od klęSk ósyiia z roku 1839. uwiadoimamy szanownycb iuteresentów tutejszych towarzystw asgekuracyjnych: »iż przypadające według statutów na dzień 2.- Mai ca i. li zwyczajne Walne Zebranie nia równocześnie być uważane jako nad7.11V cza jur... Z doniesieniem, M czynności rozpoczną się, o samej IOlćj godzinie przed południem, łączymy prośbę: aby członkowie jak .najliczniej na lo Zebranie przybyć zechcieli. S c h wed t, dmą 7. L ulc gO 1816.

Główna Dyrekcja.

M e y er. Z i e r o l d. 15,'elke. T e 11 e n b o r u .

Z powodu zamknięcia kasyna polskiego Poznańskiego przez Król. władze, zapowiedziany na dzień 22. Lutego i b. bal maskowy na cele do broczynne, niniejsżem się znosi. Dyrekcyą kasyna polskiego w Poznaniu.

Nowy fortepian z najlepszego wyboru i dźwięku stoi tanio do sprzedania na placu Wilhclmdwjskiui Nr. 16. na igiem piętrze no L ręce. l

Stu colnarów przedniego nasienia czerwonej koniczyny zbioru przeszloi ocznego ofiaruje na przedaż Dominium R u s k o pod Borkiem;

Co tylko odebrałem świeżą nadselke najlcp szego Astrachańskiego kawiaru w miku Nr. 59. j polecani dla prędszego wypizcdania Berliński funt po talarze; otrzymałem także transport Rossyjskiej heibaly. funit nmi 3 tal., bulionu po 25 sgr. i jcsiotia po 7 sgr.

Poznań, dnia 12. Lutego 1846.

Dcnictri Zu bo w.

Prawdziwie św. duióziarnily AstrBCll.

S t a d i a l' biorącym pariyauii funt p o A S S gr, 1 słodkie Mess. apelcyuy po I( s gr. W/AJ poleca J. Ep h r a i m, Wodna ulica Kr. « ote i» Y t a r g «» II C « mieście !' o i N ]l N J U.

Dnia 13 Łtriego.

18 46.- r... od "

;»!.>ęr .Lo.

Pszenicy szefel 2 20 - 2.rs 1 - Zyta ,it. 11271 2 _jJęczmienia d1. · I UJ 16 8 Owsa Al. . 3 1 Tatarki di 10 1 - Grochu d1. 25- 1 1 271 9 Ziemniaków d1. 14 3 - 1 5 7 Siana cefriar 25 - 26Słomy kopa . 8 25 9 io; - Masła garniec 125 2 ' -.,