, 2M. 47. w Srodędnia 25. Lutego 1846.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.02.25 Nr47

Drukiem i nakładem Drukami Nadwornej U'. UecA-ra i Spółki. - ltedaklor odpowiedzialny; Ur. J. llymaifcieteic*

two restirsowc nad przyjęciem lub odrzuceniem przedłożonego przez dyrekeyą i wyznaezouą w tym celu komissyą projektu zmiany statutów.Bydgoszcz, 15. Lutego. - Przedwczoraj rozeszła się wiadomość, że Paragraf przepisujący. żeby każdy oficer, chcący być przyjętym do towaw Toruniu przyszło do rozruchów, sztafety jedna za drugą biegały i wielu rzystwa, poddał się ballotowaniu. przyjęty został jednozgodnie; przeciwnie młodych pniaków aresztowano, śród zbiegowiska ludu. których z wyjątkiem zaś wniosek zakazu noszenia broni odrzucono większością 15 głosów. jednego za kaucyą puszczono. Wojsko nadzwyczaj jest czynne. Uwie kom- Chociaż wiedziano, że party a konserwatywna zaduych nie szczędziła Usiłopanie 21. pułku ruszyły do l'i Iv i Wyrzyska, batalion strzelców 10. pułku wań, aby dojść do tego rezultatu, zdziwiło to nas jednakowoż bardzo, idzie do Szamotuł, a natomiast wchodzą do miasta z 21. pułku batalion gdyż nie wątpiano bynajmniej o przyjęciu projektu, który nie tylko dyrekstrzelców i jeden szwadron dragonów. Armaty nabite ustrciui ładunkami cya lecz i komissyą podała. - Oficerowie landwcry i wielu innych członków stoją zatoczone przed gmachem rejeueyjnym. pikiety przy bramach wzmóc- wstrzymało się zupełnie od ballotowania, na które pogłoska o przeniesieniu nione, i oprócz tego teatr i hotel Moritza obsadzone odwachami alarmoweini garnizonu znaczny wpływ wywarła.-Z resztą to rozstrzygnięcie ucieszył» pod dowództwem oficera. Patrole wieczorem i rano przebiegają miasto, i nawet ludzi, których hynajmniej o konserwatyzm posądzać nie można: tedziś przez publiczne obwieszczenie ogłoszono miasto w stanie oblężenia. - raz znowu będzie się można zbliżyć i porozumieć, co zapewne doprowadzi Troje lub więcej osób nie powinno się do żadnego zbliżać żołnierza stojącego do pożądanej zgody pomiędzy wojskowymi i stauem cywilnym.

na straży, a -H-apytariie " Wełda1.<<"nat'Ydhm1ast .oł1poWiadad trzeba. «swój< W y r z y s k , d. 16. Lutego. W tćj chwili przybywają do Wyrzysk dwie kompanie '21. pułku piechoty. I dąją się dziś do Piły, a ponieważ od Nakła przybyły, przeto na wozach odbędą marsj, dniowy, wynoszący mil O.

Powszechne uzbrojenie Niemców, a nawet dobrze myślących polskich chlo pów i robotników pokaże niechętnym, je nie mogą liczyć na lud prosty, Rzeczą jest niepocieszającą. ze musiano-uzbroić mieszkańców, (gaz. Speu.) Chodzież, 15. Lutego. , Radzea ziemiański w porozumieniu z dziedzicami niektórcmi powiatu przedsięwziął środki ostrożności, i już zebrał po południu oddział 500 ludzi w kosy uzbrojony. Dowództwo objął jeden dziedzic, dawny wojskowy, a ten przemówił do swoich podkomeudnyeh. aby w razie potrzeby odważnie natarli na niespokojnych. Wieczorem już nadeszły niektóre effekta wojskowe z Piły z tamecznego zakładu landwerów. Spokojuość przeto utrzymano, lecz przy tej sposobności aresztowano jednego szewca, który niial oświadczyć: jutro Czerski zostanie powieszony, pierwszy daję życie na to. - Nauczyciela i inspektora gorzelni tu aresztowano. S tarano się za pomocą religii i wielkich obietnic lud sfanatyzować.

B i e l e fe l d, d. 15. Lutego. - Wczoraj obradowało tutejsze lowarzy»

WIADOMOŚCI KRAJOWE.

o sposobie powstrzymania na nowo wzmagającego sie pijaństwaprzymusi, bezskuteczne, a gię okazuje. Szczęście tu wielkie, że szczera religija w Alębi serca, naszego prostego ludu się przechowała, jako w mieszkaniu uajbcspicczuicjszem śród rozlicznych burz. kióre s i I , wj i p wał O e d umysłu ludzkiego duswi. d czać mc przestają. Ale \ IMłgl religij a, jako świętość wznoszącą się nad sprawy ludzkie" a "ic w dającą sil" w nj C) zwykł uważać. (,ho ciaź religija Uuzcscijanska, j e s t ar (c III wcieleni», my jeszcze jej w Boe samych, a siebie w nią wcielać nie nauczyliśmy się. Nic dość leż przyuczeni jesteśmy czynności nasię świeckie z wiary i przekonania naszego religijnego wywodzie, ani tez pod przewodnictwo religii je stawiać - W szakże przez cały czas pi awic wzmagania się pijaństwa w ludzie naszym, ledwo mu na mysi przychodziło, aby on przez to grzeszył? - Niewinna rzecz na pozór, z niewinnych przyczyn pochodząca, występna i zgubną przybrała postać, pod okiem widzialnej władzy religijnej, która aż do chwili, gdzie złe ostatniego stopnia dochodzić zaczęło, z wyrokiem się swoim wstrzymała Energiczne środki, zawiązek bractwa wstrzeuiięZliwości żelazną ręką namiętność ludzką powstrzymały, dając świeży dowód tego, ile potężnem obudzenie uczuć religijnych stać się może kiedy nad przekonaniem, wolą i czynem człowieka panować zaczyna.

WIADOMOŚCI

ZAGRANICZNE.

R O s s y a.

Z nad granicy polskiej, 7. Lutego. - Na naszej granicy panuje pełno życia, lecz jak się samo rozumie, smutnego. W ostatnich czasach częste następowały rozkłady wojsk, lecz mało jednak stoi teraz Wojska na całej granicy zachodniej królestwa, z wyjątkiem podwojonej linii kozaków, Zdaje się. że Rossyanie całe wojsko w królestwie trzymają ile możności w kupie, bo kiedy w Warszawie i trzech fortecach kraju pełno jest żołnierzy, na innych puuktach ani jednego nic widzimy munduru rossyjskiego, z wyjątkiem kilku pułków w okolicy Płocka i Włocławka. Granica zupełnie zauiknietupolska. Warszawa, '21. Lutego. - JO. Książe Namiestnik Królestwa z uwagi, że wójci gmin wiejskich, stanowiąc ostatnie ogniwo władzy wykonawczej, są w ścisłej styczności i korrespoiideueyi z wojskiem w miejscu konslytującem, attentują przy różnych śledztwach wojskowo-policyjnych, które

Ale jak wszędzie tak i lulaj przedsięwzięcie duchowe, inaterjalue sposoby wspierać powinny. Od najniższych powodów zacząwszy, przyznać musimy, że uieduslakk żywności, szczególniej ciepłej zimą, a posilnej latem, przy pracy, lud biedny do picia wódki najpizód powoduje. Po sześciu dniach w ciężkiej pracy a częstokroć o głodzie przebyłyeh przychodzi niedziela, dzień wzniesienia moralnego, modlitwy, zabawy i spoczynku. MihlB ffiH j&gł8ł& H} . .lUB,. B NB.. łet1t Qw%t, i . «ijtł; cha swego lak jak do uczcnvej szl ac hetnej- zabawy, a spoczynkiem-staje I..I,1lI się tylka zapomnienie nędzy życia swego. Szuka więc tego wszystkiego w trunku, który już taniością swą niebespieczuą staje się pokusą. Abv z nieprzyjacielem tak podstępnym skuteczny bój rozpocząć, trzeba mti'tez rozliczny opór przedstawiać. Trzeba pi zcdcwszystkiein aby pokrzepienie duchowe człowiek polralił znaleść yv kościele. Trzebagromadzi, o ulepszeniach gospodarskich z niemi radzi, lozrywki kształ cące umysł im wyszukuje Niech się postara o książki, które bawiąc szlachetne uczucia, budzą cnotę zaszczepiają i na drodze postępu do Bpfp prowadzą. Do lego trzeba rozpowszechnienia ochron po wszystkich miasteczkach i wsiach. Trzeba dobrze dozorowanych szkółek, gdzieby obok nauk moralnych i szkolnych dzieci także robót użytecznych Si(; MCiyły., a przynajmniej o lakowych powzięły wiadomość, Trzeba dalej wyIchuień, trzeba zabawy, aby umysł w żywości utrzymać; niu rzeczy, znajomość języka rossyjskiego wójtom gmin koniecznie jest potrzebną, postanowić raczył: 1) aby nadal od kandydatów przedstawianych na posady wójtów gmin, którzy nie mają więcej nad lat 2 O , wymaganą była znajomość języka rossyjskiego, przynajmniej w takim stopniu, aby mówili i czytali drukowane i pisane: 2) aby kandydaci na wójtów gmin udowodniali znajomość swą w powyższym stopniu z języka rossyjskiego przed właściwym naczelnikiem powiatu: 3) aby właściciele dóbr. którzy kwalifIkacyL z języka rossyjskiego nic udowodnią, obowiązani byli na zastępców wójtów przedstawiać osoby tęż kwalifIkacyę posiadające. - W dniu 28, bież. mieś. i roku, zaczynając od godziny Mtej zrann, odbędzie się M- banku w obce kommissyi umorzenia długu krajowego, delegowanych z kommissyi rządowej przychodów i skarbu, oraz domu handlowego Si. A. Prenkcl. włożenie do koła numerów scryi obligacyi udziałowych z pożyczki 42-milionowćj, samo zaś losowanie seryi nastąpi w dniu 2. Marca r. b. o godzinie 10tej zrana w tćmżc samem miejscu.

Wolne miasto Kraków.

Z nad granicy aus tryackiej. 21. Lutego. - Smutno brzmią wiadomości, przywożone do nas przez podróżnych z Krakowa. Według jednej z nich mieli Austryacy obsadzić Kraków dnia 18. Lutego. W Tropawie, Tręczynie i okolicach garnizujący pułk »Sehmeling.. otrzymał rozkaz wymarszu i udaje się tymczasowo nadgranicę galicyjską, i inne oddziały eW<jk w austryackim Szląsku i Morawii zostały rozłożone i powoli zbliżają, się ku granicy galicyjskiej. W Lwowie od 1-1 dni zakonsyguowano w koszarach wojsko, a środki ostrożności do najwyższego stopnia posunięto. Kraków, dii. 18. t. m. o ósmej godzinie z rana wkroczyły wojska austryackie do wolnego miasta Krakowa w szyku bojów vm, że szpicą na przodzie, z nabitą bronią i odwiedzionemu kurkami. Obsadzono natychmiast główny odwach mimo oporu komendanta milicyi, nie uprzedzonego o nastąpić mającym wypadku: działa wymierzono na rynek i główne ulice. Dalszych wiadomości oczekujemy. - Francya.

p a ry ż, d. 15. Lutego. - Rozprawy izby deputowanych względem ogólnego pytania pożytku kanałów i kolei żelaznych i ich stosunku wzajemnego do siebie są bardzo ważnemi dla wszystkich krajów. w których istną już ppdobue połączenia lub których zakład jest w planie. Kilka jest ważnych wątpliwości w tein zadaniu, niektóre już doświadczenie rozwiązało, inne musi dalsze sprawozdanie i obrachunki wykazać. Bardzo ważnćm jest faktum, iż koleje żelazne nie tylko się nie obawiają współzawodnictwa z kanałami i drogami wodnemi, ale ich jeszcze szukają, by dążyć za ich biegiem. Dwa powody za tern przemawiają: kierunek, w którym płynie wodna komunikacya, przyczćm najczęściej w tym samym kierunku idzie kolej żelazna, a powtóre doświadczenie okazało że koleje żelazne obok kanałów istnieć mogą. N ajwiększe przynoszą korzyści te koleje żelazne, które są poprowadzone wzdluz rzek lub kanałów. Porównywająe w Anglii koleje żelazne nad drogami wodnemi położone, z kolejami przeeinającenii kraj bez względu na łączność wodną, a zatem bez żadnego wspólubicgauia się, pokaże się, że pierwsze przynoszą w przecięciu 8 proCent przychodu, drugie tylko 3 proCent Pakt ten powtórzył się nictylko w Anglii, ale jeszcze w Belgii i Praneyi. Zachodzi następnie ważne pytanie: czyli koleje żelazne nadwodne zawdzięczają swe wzbogacenie zubożeniu dróg wodnych'.' Czyli straciły to, co owe zarobiły? Deputowany i inżynier Collignou odpowiada: Nie. skoro patrzymy na liczbę beczek lub taryfę. Roztrząsającby, ani uśpienia, ani rozochocenia w trunku szukać nie potrzebował. Trzeba zupełnie usunąć wódki, araki i t. p. >v karczmach, zastąpić je piwem, a przedcwszyslkiern obecnością ukształconych osób, kfóreby bez wzgardy i dumy z ludem pogadać i pobawić eic przyszły. Trzeba pozakładać wszędzie towarzystwa dobroczynne* na sposób taki, abv osoby udział do nich biorące pobratały sit; z biednymi, bo ten jest'sposób'jedyny, nictylko ocenienia gatunków potrzeb nieszczęśli wych i niesienia stosownej pomocy, ale nadto sposób pewny, do wpływania na ich moralność. Choćby'najnikczenmiejsze stworzenie ludzkie, skoro jcsl postawione w towarzystwo wyżej ukształconych. uzarnia się, a złych nałogów i przywat wstydzi się i wyrzeka. Keslauiacje umyślnie dla'biednych pozakładane, mogą nictylko* w tym względzie złemu zapobiedź, ale z wielu innych jeszcze powodów stać się dogodncnii. W ogóle trzeba *się też starać chęć nabycia mienia jakiego przez pracę uczciwą i zachowanie go przez oszczędność, podnieść. Biedak żyjący z dnia na dzień, nie widzi podobieństwa do wnijścia w jakie zasoby. Trzeba mu podać pierwsze- sposobv. nie tylko do zarobienia lego co do utrzymania potrzebne, ale nadto do [odkładania cząstki zarobionych pieniędzy w kassie oszczędności, trzeba go pobudzać. Kto raz wejdzie vr taki porządek len 0 0 polubi i będzie pragnął w nim pozostać. Wielka ilość spirytusu, jaka się u nas produkuje, jest także jedne« Z ważniejszych źródeł złego. Kosztownie pozakładane gorzelnie mówi" stratę poniosłyby znakomitą gdyby nieużyteczne stały. Ale otóż nowe światło przyszło nas oświecić, jaki temu złemu zaradzić. Lampy gazowe, tak piękne światło wydające, gdyby były ogólnie używane, spo trzebowałyby wielką ilość spirytusu, a łój, który spolizebowany teraz bywa na świece, zmieszany z tlustcm wicprzowein posłużyłby do kraszenia jarzyn i stałby się nowym posiłkiem.

88 1J

I\.

bliżej dowiedzione już fakta, przekonamy się, iż znajdują się pewne linie handlowe, na których współubieganie się między kanałami i kolejami bezpośrednio zniżają i ułatwiają ceny przewozowe na obudwóch drogach, że zobopolność ta przechodzi w nieskończone szczegóły w rozdzielaniu matcryałów, które rozmaite gałęzie przemysłu wzbogacają. Na kolejach żelaznych we Praneyi niżej nie spada cena. jak na 10 centimów za beczkę, na przestrzeni 1 kilometra drogi. W Belgii toż samo. w Anglii od 10 do 25 ccntimów za beczkę na kilometrze drogi. Toż samo powiedzieć można o cenach na niemieckich kolejach. Zobaczmy teraz cenę na kanałach dobrze Utrzymywanych we Praneyi. Na kanale du Midi cena właściwa przewozowa która płynie do kieszeni szyfra wynosi li do 11* cenlima za beczkę na kilometrze drogi. Gdyby rząd kupił kanały i pobierał clo wodne, od 1 do 2 ccntimów. natenczas opłacanoby w przecięciu cenę przewozu 2' i 35.

ccntimów. Widzieliśmy że opłata na kolejach od takiego ciężaru i przestrzeni drogi wynosi 10 ccntimów, więc oczywisty dowód, że kanały utrzymąją się i nadal. Równie i w zawodzie kanałów nastąpiło wiele ulepszeń. Z tego powodu izba deputowanych glosowała za dokończeniem kanału MarncReńskiego. Oszczędzenie na drogach wodnych okazuje się według obrachunków na 60 procent. N adto ten Mame- Reński kanał przechodzić będzie przez przemysłowe prowincje, wschód Praneyi i Niemcy z Paryżem połączy z Atlantyckim oceanem i sowicie nagrodzi wyłożone nań koszta. Wczoraj wręczył królowi poseł pruski, lir. Arnim pismo odwołujące go z tej posady. '\> tym samym dniu także miał audyeneyą pożegnalną poseł marokański, Sieli el łladsch. Przedwczoraj po południu oddał poseł na dziedzińcu karuselu konie arabskie darowane przez cesarza marokańskiego królowi francuzkiemu. Sam król ze sztabem przyjmował ten podarunek. Kuryer Irancuzki powiada względem podróży księcia Aumale do Algiei'yi: Książe Aumale udaje się do Algieru z nadzwyczajnem pełnomocnictwem, lecz też z wielką odpowiedzialnością, szczególniejsze położenie tćj kolonii, wymaga nadzwyczajnych środków. W tych dniach puści się wyprawa z Tutonu do Madagaskar.

Według listów z Port au Prince, z połowy pierwszej Stycznia, dowiadujemy się kilka szczegółów o zerwaniu dyplomatycznych stosunków między generalnym konsulem franeuzkim a rządem hajtyekim. Po oddaleNiu się LevasAeura na pokład »Tetis«. żadne nie nastąpiło nadwerężenie spekojności. Prancuzi osiedli w Port au Prince prowadzili swe zatrudnienia jak dawniej, w zupełnej zgodzie i pokoju, a zerwanie dyplomatycznych stosunków nie wywarło żadnego wpływu na stosunki prywatne. Osady trzech stojących na kotwicy okrętów wojennych ciągle uttzyiuywaly przyjacielskie stosunki z lądem i na zabawy uczęszczali olicerowie flotv. Dominikańska rzeczpospolita miała z początku zamiar poddania się pod opiekę rraneyi. teraz więcej ula Hiszpanii, od której spodziewa się otrzymać wsparcie przeciw wkroczeniu Hajtyjeżyków. Nic wiadomo czyli Hiszpania przyrzekła pomoc lub też ma plan ponowić rozszczenia swe na część łłiszpauską w St. Domingo. W llawaiinie zebrało się 7 okrętów wojennych z lloty hiszpańskiej, które miały otrzymać rozkaz udania się nad brzegi St. Doniingy. Podczas odejścia najnowszych wiadomości udała się flota ta pod żagle, zabrała ze sobą w Kubie wojska i spodziewano się wkrótce przybycia jej nad brzegami doniiiiikańskicmi. " iktor Hugo chylątką wrócił do izby parów po wiadomym wypadku z malarza jednego żoną i miał mowę pierwszą w tern zgromadzeniu o wzorach fabrycznych. Miał być przy tćj sposobności bardzo wymowny i żądał dla wynalazcy wzoru 30 letniego przywileju.

Dobiyin przykładem nic mało też dobrego zrądzić można Trzeba nam się wina wyrzec, a drudzy zapatrywać się na nas będą i wódki się wyrzeka. Jak do wszystkich przedsięwzięć dobro publiczue mających na celu, lak i tu trzeba poświecenia. W ten czas wyrobi się też opinia surowsza nie lylko na pijaków, ale więcej jeszcze na tych, klóizy pijaństwo wstrzymywać zaniedbują, albo wcale przez pożądliwość pieniężną ouemu dopomagają. Tc sposoby zdają nam się skuteczne do oeiognicińa cełu przez bractwo wstrzemięźliwości zamierzonego i podadzą każdemu łatwość dotrzymania obietnicy Bogu uczynionej.

P i z c c i w reklam * * jj-9; W P V(, z je " 'i i K a c h. Znane satyryczue pismo »Cliai'ivnri« pizcdrwiwa dowcipnie nie dawną ustawę sądu kasacyjnego, ogłaszającą: "i* każdy, kto w jakiem piśmie czasowcui.po imieniu jest nazwauym, ma prawo Umieścić w leniże samem piśmie odpowiedź na wymieniający go arlykuł.« Z lego powodu jest jeden z ostatnich numerów dziennika ». (..hat ivari« cały kiopkami, i próżneini przerwami wierszo" zasiany, zamiast wszelkich nazwisk ministrów, deputowanych, paiów. autorów, aktorów, kupców i t. d. stoją tylko »Pan....« i próżne miejsce - dla czego? - ponieważ e > Ch arivari« nie chce się wysławiać na tyleż rcklamacyi. które każde z owycli wymienionych po nazwisku '.panów« miałby prawo w jego kolumnach umicscii." Mając nawet mówić o słoniach, które w Cirque olynipiquc występują, czyni retlakeyja uwagę, iź te osoby wymienione być nic mogą, gdyż wypadałoby się lękać zbyt gburowalych rcklamacyi. w Honolulu, stolicy wysp Sandwich, z 14. Czerwca do 2. Września 1845. Numer z 14. Czerwca zawiera długą mowę, którą miał pierwszy minister w obec króla wysp Sandwich duia 2 1. Mąja z powodu otwarcia pierwszej sessyi ciała prawodawczego w Honolulu. W mowie tej uwiadomił minister członków ciała prawodawczego wysp Sandwich, iż zasady nowej koustytucyi polegają na podobnych zasadach, jak koustytucye Fraucyi, Anglii, Stanów Zjednoczonych i Belgii.

p ary ż. d. 17. Lutego. - Marokański poseł dziś odjechał z Paryża do Mryki.

Ahd el Kader miał się pokazać śród Kabylów w górach Dszurdszura.

Zamierzono na przyszłą wiosnę oddać dowództwo francuzkićj floty na morzu śródziemnym księciu Jo in viii e, a odebrać je admirałowi Parseval Deschenes. Przeciw temu oparła się Anglia z tern nadmienieniem, iż książę Joinville jest za młody i zbyt gwałtownego charakteru, i z tego powodu flotą dowodzić nie może w tych miejscach, gdzie Anglia z Francyą tak ma częste styczności. Z tego powodu dowództwo to oddancin zostanie admirałowi podejszlejszeinu wiekiem, a książę J oinville otrzyma missyą do Brazylii. Z Otahcjti nadeszły nowsze wiadomości, które obszerne doniesienia zawierają o pobycie tam admirała Seymour, który został wysłany do Papeiti, aby uporządkował wynadgrodzenie Pritcharda. Anglia przytern żąda zniesienia protektoratu. któren rozciągnął gubernator Otahejti, pan Bruat i na inne wyspy należące do władzców Otahejti. Kapitan Maissin, dowódzca Phaetonu w pierwszych dniach Stycznia otrzymał polecenie zatknięcia na trzech wyspach, U ahinc. Rajatea i Borabora flagi protekcyjnej. Krajowcy jednak zdarli te flagi. Na wyspie Uahinie uzbroiła nawet Tcrii- Tcria, krewna królowej Pomareh część ludności przeciw Francuzom i rozkazała do Francuzów strzelać, skoro się na wyspie pokażą, Pan Bruat rozkazał w dzienniku urzędowym w Otahejti wychodzącym pod tytułem fOccanie, następujące umieścić zagrożenie: W tej chwili widzi się gubernator zmuszonym do cierpliwości, lecz przekonani jesteśmy, iż w krotce Terii- Teria przekona się, że bezkarnie nie można obrazić mocniejszego. Teraz podobno protektoratu tego wyrzeezono się ze strony Francy!, na wniosek Anglii. Według instrukcji przesłanych do Papeiti, protektorat Francyi nie ma się. rozciągać na wszystkie dawne posiadłości królowej Pomareh, lecz tylko na Otahejti i Cimeo, Powiadają, że angielski gabinet przedstawił rządowi francuzkiemu potrzebę zawiązania konferencyi, z powudu położenia Mexyku. Anglia obawia się tamecznych poruszeń. A n gIl a.

Londyn, d. 14. Lutego. - Lord Canuing ma według gazety Times zostać nadkomissarzem przychodów w miejsce lorda Lincoln. Według urzędowych raportów przedłożonych izbie niższej wynosił roczny dochód z gruntów obciążonych podatkiem na ubogich w Anglii } Wales w roku 1841., 61,540, 0,40 funt. szt., a podatek na nich ciążący 6,351,828 funt. szt. Inne podatki miejscowe wynosiły w Anglii i Wales 11,187,027 fr. szt., w Szkocyi 530,665 funt. szt. w Irlaudyi 1,561,10 1 funtów sztcrlitigów. N i e m c y.

Monachium, d. 10. Lutego. - Wczoraj na szesnastetu posiedzeniu izby deputowanych przy wniesieniu petycji Izraelitów z Palatynatu o »zniesienie dekretu napoleońskiego z d. J 7. Marca 18 O 8. i ściągającego się do niego rozporządzenia z d. 24- Stycznia 1845. i 31. Maja 1825.« wyrzekł deputowany Eppclsheuner pomiędzy hinemi: »Szybki postęp czasu nic zostawił i żydów po za sobą: porzucili u "j si;aehraj stwo a oddali się rolnictwu, rzemiosłom obywatelskim, naukom i sztukom. Nie dalekim jest czas, gdzie używanie powszechnych praw obywatelskich nie zależncm będzie od różnicy konfessyi, gdzie żydów za gorszych uważać nie będą dla tego, że nie są ochrzecni, i wkrótce nadejdzie chwila, gdzie względem używania praw obywatelskich wszelka przegradzająca ściana upadnie. Co się AyCZY napoleońskiego dekretu, miano dosyć sposobności przekonać się, że l jednej strony dostawienie atestu moralności stało się samą tylko formą, z drugiej ów dekret sprowadził inny nieprzewidziany skutek, t.j., ż<<. przez niego wszelkie szlachetniejsze uczucia, szczególniej miłość ojczyzny przytłumioną bywała u żydów. Cały kraj żąda zniesienia wspomnionego dekretu: dowodem tego S(j życzenia wielu gmin. dowodem tego jednozgodne przyjęcie tego podania przez deputowanych z Palatyi UltU ' a zapewne i izba, która dawniej tak chętnie przychyliła się do ulżenia stosunków żydów w tutejszych powiatach, taką. samą pokaże się dla żydów z Palatynatu. Również i deputowany Willich był za pianiem, oświadczając, «t u chodzi o zniesienie absolutnego rozkazu N apoleona, który wówczas głęboko b \C o g n ą l w prawodawstw, cywilne, a dzisiaj jeszcze sięga w stosunki żydów osiadłych w Falcyi. - Byłby nareszcie czas dopełnić sprawiedliwości, i tym, którzy nasze obowiązki z nami wypełniają pospołu. udzielić także i praw naszych. Z nad Mozeli, d. 16. Lutego. - Mocno nas ucieszyło. ze uniwersytet w Bonn także żywy udział brał w wynajdywaniu środków przeciw zarazie kartoflanej. Przed niedawnemi czasy uprzedzenie było ogólne przeciw wszelkim teoryom agronomicznym, nadewseystko, że uprzedzenie te sprawdzonćm zostawało przez doświadczenia nieszczęśliwe, niby to uczonych teorycznie agronomów, którzy często bujając w teoryach, stracili swe mienie, nie umiejąc teoryi zastosować do okoliczności, w jakiej się znajdują. W naszych jednakże czasach gruntowne teoretyczne zastanawianie się nad agronomią do coraz większego przychodzi poszanowania, do czego niemało się szczęśliwie przysłużył wymyślony i doświadczeniem potwierdzony sposób leczenia zarazy kartofli. Niemcy cieszą się, że nie dali się wy. przedzie innym narodom w wynajdywaniu środków zapobiegających zarazie kartofli, uważają oni zabiegi w tym przedmiocie nadreńczyków jako dowód, że w niczćm nic dadzą się wyprzedzić innym narodom, jako to Anglikom i Francuzom, którym zazwyczaj opinia publiczna więcej praktycznego talentu przypisuje, ponieważ żaden naród nie zajął się tak szczerze i tak pomyślnie, pomimo, że wszystkie się ubiegały, wynajdywaniem śród» ków zapobiegających zarazie kartoflanej. Kar l s r u h , d. 14. Lutego. - Na liczne petycye z rozmaitych cz ści kraju przeciw wnioskowi deputowanego Zittla, o opiekę dla praw kościoła katolickiego, odpowiedział W. ksiąze przez dyrektorów departamentowych, co następuje: »Przedewszystkiem poważam i szanuję uczucia, które w podających adresa obudziły potrzebę udania się z otwartą ufnością do ranie * w sprawie, która każdemu człowiekowi powinna być najwyższą i naj świętszą. - Niewymowną radością przejęły mnie wyrazy zaufania jako też zapewnienia przywiązania do mojej osoby.- Ale święta i wielka sprawa, dla której petenci wzywają mej opieki, nie mogła być niczćm więcej mej opiece poleconą, jak była zawsze.- Moje władze zasłużyły przez swe postępowanie na zupełne zaufanie w ich powinna pilność w dopomaganiu mi przy mych usiłowaniach około strzeżenia praw kościoła katolickiego i pełuienia fi» wszystkie strony należnej sprawiedliwości. Spodziewam się przeto, że nie tylko petycyonaryusze, lecz wszystek mój lud spokojnie i z zupełnćm zaufaniem w sprawiedliwość i ludzkość mego rządu oczekiwać będą mych dalszych postanowień, nie dając się zastraszyć ani zbyt głośnym krzykiem niektórych o zmiany bez granic w rzeczach kościoła, ani też plounemi pogłoskami o zamiarach mego rządu. H anowe r, d. 8. Lutego. - Tutejsza »gazeta Poranna« douosi, iż tutejsza loża wolnomularska "Fryderyk pod białym koniem« obchodziła rzadką uroczystość swego stuletniego istnienia. - Król, jajjo wielki mistrz związku wolnvch mularzy w królestwie, przesłał loży swój portret. - wraz z własnoręcznym listem. Deputowani z kraju i zagranicy byli przytomni. Dalej wyraża się wspomniona gazeta, mówiąc o zwołaniu powszechnych stanów i prowiueyiOstfryzlandyi w Aurych, tym sposobem: »Ponieważ o polityce nic nam donieść nie wolno, przeto naszym czytelnikom tyle możemy o tein donieść, co na powszechnym sejmie zajdzie, ile dla załatwienia sprawy Ostliyzlaudu na sejmieprowincyalnym uczynić będzie woluo.« -Z wielką surowością obchodzi się cenzor z tym dziennikiem, którego redaktor jełt człowiek woluomyślący. - Policzą on wszystko, co tylko nie jest treści belletrystycznej, do polityki: pomiędzy inne mi przekreślił krótkie douicsienifc o czynnościach naszego związku adwokatów, o których we wszystkich innych hanowerskich pismach mówiono. T u r c Y a Konstantynopol, Ł 2b. Stycznia. - Z wielkiera zadziwieniem słyszymy niektóre osoby oskarżające o bezczynność od powrotu Reszyd baszy kabinet otumański. Osoby te zapewne pragnęły, by w tym samym dniu, albo naj dalej na drugi dzień po przyjeździe nowy minister dał dowody swego powrotu, zmieniając i burząc wszystko, a nawet nie chcą mu dać czasu do przygotowania rzeczy koniecznych do postawienia na miejsce tego, co dziś istnieje. Tak jednakże rzeczy pójść nie mogły, a to postępowanie nazwane przez niektóre indywidua bezczynnością jest tylko znakiem roztropnej ostrożności, której trzymać się powinien prawdziwy mąż stanu. Zbyteczny pospiech nic nie wart w podobnym razie, reformy mające naród odrodzić nie improwizują się, a każdy nowy system powinien być rozebranym pod wszelkiemi puuktaiui. dojrzale rozważonym nim zastosowanym będzie, inaczej może nigdy tyle trwałości nie zyska, by doszedł do zamierzonego celu. Dla tego nietylko nic myślimy ganić Reszyd baszę za jego bezczynność, pochwalamy owszem roztropność, jakiej daje dowody i rozwagę, z jaką czeka dojrzałości swych planów nim je wprowadzi w wykonanie, jest to najlepszy środek zapewnienia im tryumfu. Według nas Reszyd basza nie mógł wziąźć się do dzieła, nie zbadawszy wprzód gruntu, który uległ ważnym zmianom przez lat cztery, przepędzonych przez niego za granicą daleko od władzy i kraju. Nie mógł też działać nie zbadawszy i nie policzywszy ludzi, którymi rozporządzać może, i nie umieściwszy każdego według ich zasługi w położeniu, które każdy winien zajmować stosownie do swych zdolności i talentu. Podobna praca, którą. wprawdzie wysoka intcligencya Reszyda baszy i doskonała znajomość charakteru jego współrodaków bardzo ułatwia, wymaga przecież długiego czasu i bacznej uwagi. Co do projektów Reszyd baszy, to te z pewnością nie są znane, ale nikt nie wątpi o ich wpływie na los Turcyi. Reszyd basza jest przekonany, że wykonanie rozwija się tylko do pewnego stopnia pszym środkiem do powiększenia tego zetknięcia jest ulepszenie dróg i śródków komunikacyi. koniecznych dla dobrego bytu kraju, ponieważ one tylko mo" I ułatwić rozwinięcie się rolnictwa, przemysłu i handu. Nakonieć bardzo ważnym punktem jest zepsucie i sprzedajność zakorzenione w rozmaitych gałęziach administracyi. Usiłowania Reszyd baszy w innej epoce dla "wytępienia tego trądu nic pozwalają wątpić, że teraz jeszcze raz o to się postara, i to z większym skutkiem jak dotąd Otrzymawszy te trzy punkta, mieć będziemy całą reformę. Ale to nie jest sprawą dnia jednego, a chociaż, od dziesięciu lat myśląc nad tern, Reszyd basza dostałecznic zgłębił ten przedmiot, pojmujemy, ze zastosowanie zasad w pcwnych względach potrzebuje nowego zastanowienia, i że bez przygotowania lii e może przedstawić swoich planów do rozwoju radzie i do zatwierdzenia monarsze Zaiste nie jest to bezczynnością. Zresztą można było przekonać się o zmianie ważnej w postępowaniu wysokiej porty względem mocarstw zagranicznych i ulepszeń ważnych w stosunkach dyplomatycznych. Wszystkie ambasady mogą tylko chwalić Reszyd baszę, jego sprawiedliwość, słuszność i trafność jego zdania w kwestyach naj drażliwszych. Teraz ustąpiły wszystkie te niezgody, wybiegi, podszepty, które przez tak długi czas czyniły język porty tak ciemnym, i kazały wątpić o jej szczerości. wszystko jest jasnem i wyraźnćm; co rząd może lub ma zrobić, robi to bez wahania się i bez podstępów. Reszyd basza tak się wyraża, że słów jego nie można źle wytłumaczyć. Dla tego wszystkie kwestye zbliżają się do rozwiązania zadawalniającego, a gdyby nie mnóstwo ich, wiele bowiem nagromadzono w ostatnich czasach, wszystkie w tej chwili byłyby pewno rOZWIązane. Jedynie tylko kwestya syryjska przedstawi jakiekolwiek trudności. J ednakże gabinet uczynił wszystko, co było w jego mocy, ażeby zmniejszyć jej ważność i trudności. a zmiana gubernatora getieralnego i posłanie nowego komissarza nadzwyczajnego dowodzą, jak silnie stara się o dobre skończenie tej sprawy. Nie można ukrywać, że wielkie niezręczności, jeieli nie więcej, popełnionemi zostały przez agentów porty w S yryi, po - trzeba je odrobić, i dziś silnie nad tern pracują, a spodziewać się należy, żę przy dobrych chęciach ożywiających gabinet dzisiejszy, łatwo do tego przyjdzie. W każdym przypadku można być pewnym, że rząd niczego )J,IIe zaniedba, i ze dokona wszystkich ustąpień zgodnych z powagą tronu, oraz dobrze zrozumianym interesem ludności, by dojść do celu tak gorąco upragnionego przez wszystkich ludzi uczciwych, to jest do zupełnego uspo kojenia Libanu. Zdaje się nam, że to jest jednem z najgorętszych życzeń dzisiejszego pierwszego ministra. W ostauiich swych konfereneyach z reprezentantami mocarstw zagraniczuych Reszyd basza dowiódł najlepiej prawości swych uczuć tak pod względem tej ważnej kwestyi, jako też pod względem innych przedmiotów, Te chwalebne usposobienia, którym nowej wagi dodaje szlachetność poprzednich postępków, powinny natchnąć wielkim zaufaniem w przyszłości leni bardziej, że podzielanemi są także przez innych członków gabinetu dzisiejszego i przez samego sułtana. Listy z Bejrutu z 9. Stycznia głoszą, ze konfereneye pomiędzy dwoma kajmakauaini druzyjskim i chrześciańskim nie ustają. Zajmują się. oni głównie rozgraniczeniem i wykazaniem territoriów sądowych. Ludność gór pragnęłaby znowu, by Emir Beszyr stauął najej czele, niepodobna jednakże spodziewać się, by to życzenie przyszło do skutku. Z Alexandryi piszą pod dniem '22. Stycznia: Melimed Ali w duiu 17Stycznia udał się Z Kairu do wyższego Egiptu. Dwie fregaty egipskie udały się do Anatolu po bydło i drzewo budulcowe. Mówią, że wicekról kazał naprawić wszystkie wojenne okręty. Suli Bey udał się także w też same strony w dniu 17. Stycznia z znaczną summa pieniędzy na fregacie parowej »Nil:., ale ten parostatek wrócił do Alexandryi nie wiadomo z jakiego powodu; głoszą, że Sufi Bey jest chory.

ROZMAITE WIADOMOŚCI

Warszawa. 'Wiadomość o niespodzianym zgonie ś. p. Jdna Wincentego Bandtkie. b. dziekana 1 profesora Warszawskiego Alexandiowskiego Uniwersytetu i pisarza aktowego Królestwa, a następnie radzcy stanu i członka kommisyi rządowej sprawiedliwości, okryła żałobą serca licznych jego wielbicieli. Weteran ten prawników Polskich wielokrotne i wielostronne położył w kraju zasługi. Przewodnicząc przez lat kilkanaście wydziałowi prawnemu w uniwersytecie Warszawskim, usposobił całą geuerację prawniczą tak dalece, że nie masz zapewne u nas żadnej sądowej Magistratury, któraby w sobie jego nie mieściła uczniów. Jako literat odznaczał się głęboką znajomością rzeczy krajowych. Naukowe jego prace nacechowane znajomością, wykonane z sumienną ścisłością, są prawdziwym dla historyi skarbem. Jako tirzędnik znauy był ze swej skrupulatnośei, w życiu domowćm ze swej łagodności i skwapliwej uczynności, wszędzic z niczćm nieposzlakowanej prawości. Doznając prawdziwego przywiązania ze strony przyjaciół, a wdzięczności i szacunku ze strony uczniów, umiał się pierwszym wywzajemuiać, w drugich calem swćm postępowaniem raz powzięte zwiększać uczucia. Ważniejsze pamiątki literackiego jego żyeia są: Prawo Chełmińskie, krytyczne wydanie kroniki Marcina Galla, i Zbiór naj dawniej szych praw Polskich. W calem znaczeniu tego wyrazu wypełnił on przeznaczenie obywatela. Zostawił rodzinie syna i dwie córki, a krajowi tysiące wychowańców. Pierwszym przekazał w puśeiznie imię nieskażone i zyskane przez cały ciąg życia serca, drugim wzór do naśladowania. S. Berlin, dn. 12. Lutego. Według zdania w ostatecziićra mojem doniesieniu wyrażonego, żeśmy już doszli do najniższego stanu ceu wełny i dla tego rachować możemy na polepszenie, prędzej się daleko spełniło niżeimy się spodziewali. Mieliśmy w ciągu miesiąca Stycznia bardzo żywy obrót interesów; przybyło wielu kupców Niderlandzkich, jako też wielu ajentów kupujących na rachunek domów angielskich tego tez czasu przybyło tu wielu naszych przędzarzy i krajowych fabrykantów, a tym sposobem powstała tu niezwyczajna o tej porze roku konkurencja, która wywarła najdobroczyutiiejszy wpływ na ceny. Znaczne bardzo poczyniono sprzedaże; prawie wszystko co z poprawnych owczarni było na targu zostało rozebrane, llIHŻlla było nabyć te sanie gatunki za cenę od 12 do 14 talarów na cetnarze niższą jak jarmarczna: teraźniejsze zniżenie zaledwie dochodzi 8 do 10 łalarów na centnarze. Gatunki w cenach od 58 do 68 talarów kupowali naj chętniej do Niderlandów i Anglyi: gatunki po 70 talarów prawie zupełnie zostały rozkupiouc. Nasi przędzarzc szukali tylko gatunków na 60 talarów i niższych, a chociaż takich mamy jeszcze znaczne zapasy w składach, mianowicie polskiej wełny, jednakowoż właściciele /bywać ich nie chcieli spodziewając się wyższej ceny, tak, że obroty w nich mniejsze były jakby wnosić należało. Całe nasze zapasy ledwie '20,000 centnarów wynosić mogą, a większa ich część składa się z polskiej wełny. Według wszelkiego podobieństwa, przed uową strzyżą cały prawie zapas tutejszy zostanie rozkupionym. Gdyby się ożywiły miejsca konsumcyi, to przy wpływie znacznych teraz przeobrażeń w Anglii wywarłoby to dobroezynny wpływ na handel wełną. Ludwik Bernard przysięgły mekler i Taxator wełny.

N i e n a l e ż y kła n i a ć »i ę n i e p r z y j a c i e l o w i . Przy wzięciu szturmem pewnego wąwozu w górach algierskich, postrzegł komenderujący odwodem generał Bedeau, iż jeden z nowzaciężnych żołnierz) przed każdą kulą, która mu po nad głową gwizdnęła, giął się we dwoje. Na co, nicofukając go wcale, rzecz generał z powagą: »Consent, ii ne fant pas saluer l'ęunemi!« (Nie należy kłaniać się nieprzyjacielowi!) Ta żartobliwa przymówka i przykład spokojnego śród gradu kul dowódcy, sprawiły więcej niż najsurowsza pogróżka: rekrut nabrał odwagi i bvł wra' z najpierwszymi u szczytu wąwozu. - Przyłączają jeszcze inny dowód czujności i dobroci tegoż, walecznego generała. Pewien woltyżer z batalionu Lainping. przybył nadzwyczajnie znużony na pobojowisko w owym wąwozie, i nic mogąc już ani kroku dalej postąpić, przysiadł z <<'czygnacyją na boku, pewny rychłej śmierci od kuli arabskiej. Gdy tak nikt mu już pomódz nie mógł, nadjeżdża generał Bedeau i rzecze mu po prostu: "Allons, mon garcon, donne-inoi ton fusil et attacho-toi a la queue de mon cheval!« (Daj mi swój karabin, a »am, chwyć sic za ogon mojego konia). - ] w ten sposób wyciągnął go z sobą na góręe A]I w VżU,e przeciwnym z takowe mi zostaną wykl.uczeni i im nakazaiiein będzie wieczne milczenIe. Bydgoszcz, dnia 27. Grudnia 1845.

Król. Główny Sąd Ziemiański. Wydze I.

Świeże drożdże funtowe po 7. sgr.

poleca Handel korzeni i tabaki S. Oreiisteina naprzeciwko zegaru pocztowego.

OBWIESZCZENIE.

W księdze hipotecznej położonej w pow. Wągrowieckim wsi szlacheckiej D z i e w i e r z e w a zapisaną jest w skulek rozrządzenia z dnia 3 Czerwca 1797. r. w rubryce III. pod liczbą 2.

protestacya de non umplius intabulando dla sukcessorów Jana Markwardta względem zameldowanej na dniu 13. Lutym roku 1797., lecz przez ówczasową właścicielkę Michalinę Radzimińską zaprzeczonej pretensyi w ilości złotych polskich 694. ex inscriptione de jeria V. postfestum sancli Laurę» j« 1751. i złotych polskich 694. zaległych prowizyów Właściciel tcraźuicjszy wsi zastawionej twicrdzi, że intabulat ten już dawno jest zaspokojony, lecz w sianie nie jest przystawić kwitu ua wy mazanie zdatnego. Na wniosek teraźniejszego właściciela wsi Dziewierzewa wzywają się sukcessorowie Jana Markwardta, sukcessorowie ich, cebsyouaryusze lub ci, którzy w prawa ich wstąpili, i do inlabulatu wymazać się mającego preteusye mieć mniemają, aby takowe w terminie na dzień 9. Maja r. b. zrana o godzinie lIstej wyznaczonym przed Delegowanym Wym. Ulriei Badzcą Sądu Glównego w Izbie naszej iustrukcyjnej zameldowali,

. Ulubionego nader przedniego lito« ( I r e g O dostać teraz można u Józefa Ephraimt wOOna ul.]\r.»