Jf.52. w Wtorek

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.03.03 Nr52

IIdnia 3. Marca 1846.

II

;>i

Ulvw.

.Vi

Drukiem i nakładem Drukami Nadwornej W Uec/tera i Spółki. - Redaktor odpowiedzialny. Ur. J. Rymarkiewiea.

WIADOMOŚCI KRAJOWE. nych uwolnił z więzień. Niektórych urzędników tam pomordowano. Dowódzca tego oddziału, był leśniczy nazwiskiem Penst, w usługach zastaProwincya pruska. - Gazeta dla Pruss zamieściła pismo z Gdańska jacy senatu krakowskiego, z d. 23. Lutego następujące: dwa bataliony 4. pułku piechoty tu stojącego W r o c ł a w. - Powstanie w krakowskiem zdaje się być powszechnśm. garnizonem. otrzymały rozkaz, być w pogotowiu do wyruszenia. Uwa- Z południowych rossyjsko-polskich prowincyi nadchodzą wiadomości o pożąją tę nowość w styczności z wiadoniemi wypadkami w Wielkiein K»ię- wstaniu. stwie Poznańskiem. Stać się to mogło w skutek rozruchu w okolicach Wrocław. (Gaz. spen.) Z Pless dowiadujemy się, iż po wyjściu ztarupruskiego Starogrodu, gdzie pewnemu ekonomowi udało się zebrać tłum tad ludzi ze szwadronu do Berunia, dziś o 1. godzinie (22. t. III.) po przychłopów i podprowadzić pod miasto. Uwiadoinioao wcześnie lara stoją- byciu drugiej sztafety, wyruszyła reszta szwadronu. - Niemieccy zbiegi cych uzarów, a A li fi znalazłszy przygotowane wojsko rozpierzchł się na z Krzeszowic i Bobrka przybyli tu dzisiaj w południe i kreślą okropności, wszystkie strony, a niektórzy zostali schwytani. Ekonom uszedł, ł z el- jakie tam się działy. Wicie zapewne i przesadzają. Dziś przybywający poblągskiego garnizonu ruszyło 80 żołnierzy d. 23. t. m. w okolice Rosen- drożni z Biały opowiadają, iż tani w przeszłej nocy powszechny przestrach berga. panował. Wojsko porozstawiano po domach gościnnych na komendy i Poznań, 1. Marca. - Według nadeszły eh tu prywatnych wiadomości wszystkie ulice oświecono. Powiadają o zamiarze napaści na Bielice i Białą, miały wojska austryackie, które Kraków 18. Lutego obsadziły, opuścić dla zabrania tam wielkich składów sukna. W Grójcu w Galicyi podobno znów to miasto 22. (według innych 23. Lutego), a wieczorem AV tym samym aresztowano hr. Bobrowskiego przed wybuchem powstania, gdzie miano dniu utworzył się rząd rewolucyjny, który natychmiast wydał odezwę do znaleść znaczną ilość broni i sukna. ludu. Tymczasem ze wszystkich zbliżały się stron wojska trzech państw Z Lwowa dowiadujemy się z 21. Lutego, że tam od 14 dni uadzwyopiekuńczych i według podania 10,000 Rossyan, 5000 Austryaków i 3000 czajna panuje ostrożność i wojsko w koszarach zawsze stoi gotowe pod Prusaków) do Krakowa i pierwszy Marca był przeznaczony do szturmowa- bronią. - Według wiadomości z Wrocławia z dn. 27. Lutego ma się znajnia jego, na przypadek, gdyby się niepoddał. Za prawdę tych wiadomości dować prezes senatu krakowskiego Schindler w Ołomuńcu. - Tegoż dnia jednak nie ręczymy. udał się z Wrocławia porannym pociągiem J. Exc. dowodzący generał, geProwi»cya szląska.-Według gazety szląskiej miała jedna kompa- neral-porueznik hrabia Brandenburg do Szląska górnego.- Wojenne rezerwa strzelców pruskich wkroezyć do obwodu wolnego miasta Krakowa. wy, jak słyszymy, miano powołać częściowo. Najnowsze dyspozycye do Według prywatnych listów znadgranicy sziąsko-austryackiej miało się wymarszu wydano. Górno szląska koleją udadzą się jutro w sobotę dwa Powstanie rozszerzać w następujący sposób: W środę (18. Lutego) weszło działa i 1 bata!. (z 23. pułku piechoty) z Brzegu; w niedzielę batalion strzelWojsko austryackie z Podgórza do Krakowa i osaij fo miasto. Z tad udało ców z 10. pułku piechoty, Freiburgską, koleją żelazną; w nocy z niedzieli SIC 25 żołnierzy pod dowództwem oficera do J a w o r z n a dla aresztowania na poniedziałek 15 wozów z amunicyą; w poniedziałek 1 batalion z Opola.

biędza. u którego spodziewano się znaleźć broń przechowana. Ta dało We wtorek 8 dział i 100 koni (konna artylcrya), a w środę 4 działa i 50 hasło do powstania. - O 10tej godzinie wieczorem zadzwoniono na gwałt, koni. na który znak tłum powstańców złożouy po większej części z górników Z nad granicy polskiej 25. Lutego. - Na przybywających z zaI.gromadził ;ię. napadł na austryackie wojsko, zozbroił je i "O aresztowa- .granicy dąją wielką baczność. Niemal eodzień przybywają do Warszawy

PIERWSZA NQ L I f NQ PANA mMm ROBERT. J\jC się poczęści między Słowianami zostającymi pod panowaniem Ca, ogrodu. Dzieło jego okazuje, iż poznał i zgłębił stosunki wszechWiadoino bczwatpicnia czytelnikom gazelv poznańskiej, iź katedra stronne owych ludów, iż zna ich język, podania i ustawy, które zachojęzyków Słowiańskich przy college de France' na nowo obsadzoną zo- "awszy pierwotność swoją, są nieocenionym, lecz mało jeszcze dotychstaja. Kierunek, który w'ostatnich czasach objawił się w wykładzie «aa znanym skarbem, ze względu na najdawniejsze czasy życia i dzieMickiewicza iiiezgadzaf &i ii mji.tm1.Qgł z \\WJ1ht rządu franco- J»« słowiańskich. Co się więc tyczy południowej Słowiańszczyzny heskiego i celem prolessury słowiańskiej 'w Paryżu. Byłoby lo niesłusz- «zie p. C y piicn Ro b e rt niewątpliwie jaknajwiarogodniejszyin sprawonyin i stronniczym sądemi, gdvbysmv Jana Sal waudi (ministrowi uświe- zdawcą; nikt albowiem lepiej od niego pola tego uiepoznał i ostrzejszym ceuia) w tym względzie E YHie €ft€iełi zi\fzut;r obwiniać go mieli, (jak okiem nicprzejrzał. Ale czy jego znajomości innych części Słowiańw istocie tu i owdzie słyszeć się dało), o uleganie wpływom zewnętrz-, szczyzny całkiem będzie można zaufać, czy tutaj wszys ko, co Pftwie, rryIIJ;- o nieuznawanie geniusza, Tub o dążności zbyt rządowo-zachowaw- będzieuzasadnionej iprawdziweub . '" J o tl I A " h e K Pft ll1c. , Z k Y 1 ra . . , .., , . . czeJ nIepylanIe.lak Z prywatnYCh wIarogoO nyc donlesIen, Ja o tez c ze Wszakze SłowIanszczyzna, osoblIwIe zas Polska, ktorej SIę ulo d h . kt ' h ., . . . l k . bl . . . . . ,... . . . z wuzuacznyc, nIe oryc wyrazen Jego pIerwsZej pre e CYI, oso 1Pt wolbrzymIeJ z?łąkan J .wyobraznI blIze . ączyły, odepc n ła Je od SIe- wie zaś z jego artykułu umieszczonego w Revue des deus mondes (zeszyt " >dzac w nIch opIn e moralne ZabIjające w zelką ?I ysl Jasną, rozu- z 15. Sierpnia roku zeszłego), w którym i nasze poznańskie sejmy ».4,. ak . nam gwałtownIe pot ze ną; - czemuz?y WI C Francy a po ę Bóg wic z jakich tam źródeł, opisuje, - mogliśmy przekonać się z łapIC IemIala doktry y porywającej natury UCzucIowe 1 nerw.owe w nI - twością, iż Rossya, Czechy, osobliwie zaś Polska dla niego prawie zabcspIeczny zamęt .mIsWCZ? go szalu. .OwszeI? rząd francuskI. okazał SIC pełnia term incognito. Ztąd łatwo sobie wyjaśuić można, czemu z góry nader ł god Yfi 1 po ł zaJ.ącym w ( J sprawIe,. przez dw. a nIeomal l la już zapowiedział, iż południowa Słowiańszczyzna będzie głównym uwag katedra ę.zykow ł wIa.nskIch w Paryzu była,. ze tak p wIem, k zalnIcą jego przedmiotem i podstawą naukowych badań. Mepotępiajmy jednak IYlessyaulZIDu I?WIan.skIego: I e c z gdy nareSZCIe profes or przedz erzgnął zawcześnie. Paryż jest stolicą świata, zbiegowiskiem ludów; pełno tam SI.ę by zupełn e w proroczego arcykapłana, gdy legIony duc ow ca zastaniesz Sfawian, począwszy od śniadego Bułgara, aź do sąsiada Sakie JUz. SłowIan zczy n,; ,,:,yg ały, rząd zmusz nym ?ył. mIm<? ,,:,oJ mojedów i Lapończyków, a szczególnie Słowian z nad Wisły i Niemnu WO I,. , (wIemy bO Iem Jak MI IewI za we Franc VI zanuJą 1 podzIwIaJą) tam pełno; niebrak także i na zasobach do takowej pracy koniecznych. wrOCIC zakładowI swemu włascIwe Jego przeznaczenIe. - Spodziewać się zatem należy po mężu uczonym, miłującym swój przedMiejsce Mickiewicza zajął P. Cyprien Robert znany uczonemu, miot, po professorze, który lak ważne zajął stanowisko, tyle już nam a&9Zczególnie Słowiańskiemu światu przez swoje dzieło: Le mondegreco dał rękojmi i chęci swych i zdolności, który z resztą powiększ ej części tlav£- Nowy ten professór przeżył łat kilka na ziemi Słowiańskiej, ba- słowiańskie ma audytorium, iż użyje wszelkiej nastręczającej mu się zapewne nad granicę. Nad pruską granicą widzimy tylko żandarmów i kozaków. Wojsko regularne stoi tylko po głównych miejscach. Z nad granicy rossyjskiej dn. 16. Lutego, umieściła gazeta augsburgska co następuje: Środek zabiegów rewolucyjnych utworzył się w Krakowie i ztamtąd działał z pomyślnym skutkiem na wszystkie strony. Wprawdzie mało jeszcze zuachodzimy środków ostrożności, przedsiębranych ze strony rządów zagrożonych, jednakowoż grozi im wielkie niebezpieczeństwo, chociaż dotąd nie zostało w całej obszerności poznauem. Wszystko zdaje się dowodzić, iż wzburzenie panujące we Włoszech ścisłą ma styczność z polityczuemi poruszeniami w Polsce i że propaganda w Paryżu i Londynie w obu narodach tych pracowała, by umysły przygotowane były do wstrzaśnień i przyśpieszeń pory wybuchu. S t o ł u p i a n y w Lutym. - Ku obronie granicy naprzeciw wkraczającym tłumom żebraków z Polski utworzono kordon wojskowy z piechoty, strzelców i dragonów w Stołupianach, Gołdapiu, Pillkallen i Rcgni1. Major dowodzi pięciu porucznikami, którzy mąją oddziały pod sobą wojskowe. Dowódzca ten ma główną kwaterę w Stołupianach, porucznicy zaś w Szirwintach, Wiskoriencn, Eydkuhncii, Pillupoenen i Szittkehmen. Wielką to jest korzyścią dla nadgranicznych wsi. Przed obsadzeniem granicy wojskiem nikt nie był zabezpieczony przed napaściami z Augustowskiego. Obrachowano, iż od czasu obsadzenia granicy, przeszło 12,000 żebraków, którzy przeszli z Polski do Pniss biedą przyciśnieni, zostało napowrót oddalonych, a przeto odwrócono od naszej prowincyi większą jeszcze klęskę. Okropna jest nędza między tym ludem. Dreszcz aż przechodzi na widok tych zgłodniałych, wychudłych, na twarzy nabrzękłych ludzi, którzy chcą ujść głodowej śmierci, przez zbieranie jałmużny, a kiedy już doszli do swego celu, zostają chwytani przez żołnierzy i przeprowadzeni nazad przez granicę! - Mało co mniejsza nędza panuje i w powiatach pruskich. I tu widzimy tłumy ludu bez chleba, żebrzące na utrzymanie życia codziennego. Starają się tu tej klęsce zapobiedz, przez zatrudnianie żebraków tych robotą.

Clcve, d. 15- Lutego. - W ostatnich dniach przeszłego miesiąca, zalaną została nasza niska okolica Renu, która na terytoryum holenderskićm obejmuje wsie Uebbergen, Becck, Lcuth, Kckcrdom i Milinger, a w Prusic ch miasteczko Cranenburg. i niższa część gminy Wyler i wsie Cyft1ich. Niehl. Mehr, Bimmen, Kecken, Diiffclward. Rindern i Dorsbriiggen.

w ogóle przestrzeń obejmująca 2 mile kwadratowe, stoi pod wodą przez zbyteczne wylanie się Renu. woda podchodzi aż pod sam zwierzeniec. Nieszczęście to, jest dla naszych mieszkańców tym większe, że jeszcze czuja skutki 7 wylewów przeszłorocznich. Gdyl, pomimo tego, że przez podobne wylewy pomieszkania zrujnowane zostają i dla mieszkańców niezdrowymi się stają, zostaje wysiew zimowy zupełnie zniszczony tak. iż musi być odmienione następstwo w zasiewie ziarna, co w gospodarstwie z wielkieni zawsze jest połączone kosztem.

WIADOMOŚCI ZAGKAMCZNŁ

Polska.

Warszawa, 23. Lutego. - Rozszerza się tu pogłoska, iż w niektórych częściach naszego Królestwa wybuchły niespokojuości. War s z a w a , 27. Lutego. - Warszawski Ober - policmąjstcr oświadcza: »Najpierwszą powinnością każdego właściciela domu jest dokładne i regularne dopełnianie meldunków osób, na zamieszkanie do ich possessyiw Paryżu pomocy, pozua i zgłębi to, co mu dotychczas obcem było i najusilniejszego wreszcie dołoży starania, aby słuchaczów swych, znających się dobrze na przedmiocie, zadowolnić i uiewystawić na szwank swej europejskiej repulacyi. Wie on dobrze, iż każde jego słowo wyrzeczone w college de France dojdzie do Warly, do Wisły, do Elby, Dunaju i N ewy.

W pierwszej prelekcyi pan C y P r i c n R o b e r t stara! się oznaczyć cel i zadanie swoje. Aby uniknąć Charybdy, w którą wszedł poprzednik jego, posIanowił unikać wszelkich pozornie błyszczących ogólników j przedmiot swój ściśle naukowo rozbierać, zapatrując się nań osobliwie z stanowiska historyczuo-literackiego. Zamiar takowy każdy mu bezwątpienia pochwali. - Olóź są główne myśli przemowy, którą miał przy rozpoczęciu swych lckcyi. I »Występując tutaj między wami, panowie nic zamilczę i zamilczeć niernogę przykrego nader wrażenia, którego doznaję. Na miejscu, które zająłem widzieliście niedawno temu jednego znajulubieńszych pisarz}Słowian, którego utwory rozeszłf się po całym ich świecie; wielu z was żałuje zapewne, iż więcej już słów jego wymownych nieusłyszy i zamierza sobie niewątpliwie ścisłe uczynić porównanie owych ogniem pałających wyrazów % mojemi -, Wyznaję otwarcie, nigdy nie był bym przyjął tego tak trudnego stanowiska, gdyby to, com uczynił, nicodpowiadało wyraźnemu życzeniu p. Mickiewicza i gdybym równocześnie nicbył przymuszony iść za popędem serca mego, które mi nakazuje, od lal już dawnych, wszędzie gdzie tylko mogę, bronić sprawy słowiańskiej. Kocham ja wszystkie te ludy i widzę, iz za nadto znane są we Francyi, chociaż mi nit tajno jak wielka by korzyść dla mej ojczyzny wyniknąć mogła z dokładniejszej ich znajomości. Otóż tedy przyczyny, którewprowadzających się, i ubyłych ; szczególniej zaś tych, które z zagranicy, z Rossyi lub z prowincyi królestwa do Warszawy przybywają i ztąd oddalają się. O obowiązku tym niejednokrotnie uprzedzani byli pp. właściciele i rządcy domów przez pisma publiczne, a nadto w sprawionych w r. z. nowych księgach ludności, na czele każdej książki zamieszczoną została instrukeya, obejmująca zbiór wydanych w tym względzie urządzeń przez władze policyjną, i objaśnienia, co do sposobu załatwiania onych. Oprócz togo obostrzone zostały kary na uchybiających przeciwko rzeczonym urządzeniom, to jest na tych, którzyby wcale meldunku nic dopełnili lub też z uskutecznieniem onego spóźnili się: jednocześnie władza policyjna przedsięwzięła wszelkie możliwe środki. mające na celu pośpiech i ułatwienie dla pp. właścicieli domów, w wykonywaniu tej jednej z najgłówniejszycli czynności policyjnych. Mimo to, bardzo często dostrzegać się daje, że wielu pp. właścicieli lub rządców posessyi okazują się pod tym względem nieakuratnymi i przez to stawiają władzę policyjną w przykrćm położeniu wymierzania kar, od których przy chętne m wypełnianiu włożonych na nich obowiązków ochronićby się mogli. Z tych przeto powodów uważam za potrzebę wezwania pp. właścicieli hotelów, zajazdów i wszelkich innych domów, izby stosując się do wydanej dla nich instrukcyi. osoby do Warszawy przybyłe i ubyłe bez najmniejszej zwłoki czasu. zaś osoby zmieniające zamieszkanie z jednej do drugiej posessyi, w terminie przez też iustrukcyą zakreślonym, w kanccllaryach cyrkułowych meldowali, a w końcu ostrzegam, że niestosujący się do niniejszego ogłoszenia, uważany będzie jako nieposłuszny rozporządzeniom na woli rządu opierającym się i jako taki karze ulegnie. Francya.

Izba deputowanych. Posiedzenie z d. 21. Lutego. - Guizot przytaczał w swojej mowie niewczesuość za powód dla czego ministeryum opiera się wniesieniu projektu do prawa o elemcntarnem nauczaniu. Pan Thiers upatruje w rozporządzeniu o radzie uniwersyteckiej sposobność do wznowienia dyskussyi nad przedmiotem nauczania, gdyż akt ten zmienił położenie rzeczy. Lecz właśnie akt ten jest powodem, dla czego oświadczamy się za odłożeniem dyskussyi w tej mierze. Pytanie to o nauczaniu miano zamiar rozszerzyć i do rady uniwersyteckiej, którą zmienić pragną, w celu wprowadzenia je w rozmiary stosowne z wolnością nauczania. Pytanie to przeto rozszerzono i zawikłano. Jest to nowym faktem i trzeba poczekać długo aż się pozbierają doświadczenia, jakie się okażą, z tymczasowego urządzenia prawodawstwa o naukowości. 1 z tego powodu uważa teraźniejszy czas za niewczesny. Rząd życzy sobie, ażeby to pytanie wyższem było nad zatargi stronnicze, nad parlamentarne zawiści, aby izba, wszystkie władze i wszystkie osoby przy tein działające doszły, do spokojniejszego zapatrywania się na sprawę tę ważną. Nic jestto obrazą izby przypomnieć, iż w czasie czwarloletnicgo jej trwania, a więc przy końcu swego istnienia ma robotę tę rozpocząć, którą trzeba było rozpocząć na początku swego zagajenia. (Pan Boulay dc la Mcurtlie: jeżeli izba tak jest bezwładną, powinien rząd ją rozwiązać.) Przepraszam. izba nigdy nie była bezwładną, odkąd istnieje, ale tein samem nie powiadam, że jej można to teraz przedłożyć, do czego była pora przed trzema laty. W interesie leży wszystkich, ażeby pytanie o nauczaniu przez te same władze i w tym samym duchu przeprowadzone zostało aż do końca, przez którą zostało rozpoczęte, a do tego już nie ma obecna izba dosatecznego czasu. Po tej mowie przymówił się jeszcze Thiers i rozpoczęła się między nim a Guizotem żwawa dyskussya, przy której także i Berryer przymówił się. Wypadkiemmną powodowały, aby przywrócić niejako mowę oniemiałej katedrze. Pomyślałem sobie, iż owo przywiązanie, które mnie wspierało w mych podróżach i badaniach, wspierać mnie będzie uadal w nowym zawodzie, nastręczającym mi się tak niespodzianie, w którym występuję zbyt śmiało wprawdzie, lecz nic bez poświęcenia. Trzeba mi będzie pod każdym względem waszego współczucia, panowie, jeśli mam zachować lej mówuicy choć słaba «ąstkę owej sławy, klóra jej towarzyszyła od pierwszej chwili powstania. Dzięki wam pa nowie, sława ta rozeszła się daleko. Odgłos pierwszych słów, które wyszły w świat z tych murów, wywołał natychmiast prawic w różnych stolica'eh Europy siedem innych tej" podobnych katedr. - Miło wam zapewne będzie dowiedzieć się, gdzie slv znajdują owe koła słuchaczów, których, tak jak i was, urok nowości słowiańskie) sprawy przyciągnął, - i jaki kierunek cechuje każdą 2 tych prelekcyi. Cel, który sobie wyznaczyły, może w islocie pod pewnym względem i nas oświecić w wyborzesIanowiska naszego. Między siedmiu katedrami języków słowiańskich, pochodzących niejako od kalety paryskiej, znajdujem trzy, które z czasem mogłyby wielkiej nabrać wagi: są to katedry, berlińska, petersburska, moskiewskaMłody uczony czeski (sic). Pan Cybulski otrzymał polecenie obeznania publiczności berlińskiej z tajemnicami Słowiańszczyzny. Żałują powszechnie lego, iż pan Cybulski zamienił prclokcyą [swoje prawic tylko na prosly wyklad grammaI y ki porównawczej. W Petersburgu uczony professor Preis również uiechce, choć jak się zdaje z innych powodów, robić c hałasu Niezwyczajna rozległość filologicznych jego wiadomości nastręczyła mu z łatwością sposobność unikania wszelkich ogóluych pojawów i kweslyi literackich. sami przeciw 144, większość przeto za ministrami była 67 głosów. Drugim pakietbotem nadeszłym do Marsylii otrzymano z Algieru wiadomości sięgające aż do 15. Lutego. Obawa zmniejszyła się w Algierze, a »awet nie była tak wielką, jak pisma głosiły. Milicję przejrzano co do broni i mundurów. Zarekwirowano muły dla przewiezienia żywności działającym na południu wojskom. Marszalek przyspieszonym pochodem stanął nad górną Isserą. Co się tyczy Abd el Kadera, znajduje się on z całym swoim orszakiem u Kabylów na stoczystości północnej gór Dszurdszura, 10 lieues od Dellys. Według najnowszych wiadomości był to obóz samego Abd el Kadera, nic zaś Ben Salema, na który pod d. 7. Lutego napadł generał Gentil i rozbił go, lub też znakomita csęść gumu emira została rozproszoną. Monitor algierski potwierdza emira obecność tamże, lecz nic nie wspomina o razu, którą emir wykonał w trzy dni później na pokoleniach mieszkających z prawego brzegu. Pewna kobieta z sercem i głową postanowiła zakłócić muzułmanów do udzielenia ich córkom pewnego rodzaju wychowania, któreby wyprowadziło je z poniżającej nicwiadouiości, w jakiej starają się je wychowywać. Nie było to rzeczą łatwą, jednakże w skutek cierpliwości, abnegacyi i wytrwałości, kobieta owa zyskała to, że pięć czy sześć dziewcząt bardzo ubogich rodzin uczęszczają do niej i uczą się czytać, pisać i robót kobiecych. Zdano raport ministrowi o tym stanie rzeczy, proszono go o otworzenie kredytu, który posłużył do założenia na rozleglejszych zasadach tego instytutu dla wychowania dziewcząt muzułmańskich. Skutki, jakie można było otrzymać z podobnej instytucyi, były zbyt widocznemi, minister musiał się jej przychylnym pokazać; dla tego też odpowiedział, że gotów jest udzielić Pomoc dla prowadzenia dalszej próby, i że spodziewa się zyskać od izby kredyt w razie, gdyby skutek usprawiedliwił nadzieje, zrodzone pierwszćm usiłowaniem. Gdy ta odpowiedź przyszła, instytut liczył już 30 uczennic; skutek pomyślny był niezawodny. - Odtąd liczba dziewcząt podniosła się nagle do 5 O , a jednakże dyrekeya »praw wewnętrznych nie myślała nauczycielce udzielić wsparcia, o które taż prosiła od sześciu miesięcy. Nakoniec ta, ponieważ jej zasoby były wyczcrpanenii, musiała zamknąć swój zakład, jakkolwiek uwiadomiła administracye. o swćui położeniu, bez zyskania od tejże żadnej pomocy. Paryż, d. 22. Lutego. - Według Konstytucyonela zaniechano wysyłek kolonistów do Algieru. Minister wojny postanowił zawiesić warunki co do wysyłanych kolonistów. aż pokój przywróconym zostanie w Algierze. W Tulonic czekają rozmaite oddziały na przewiezienie ich do Algieru.

Część wojska wsiądzie na parową fregatę, która zabiera i pocztę przeznaczoną do Algieru. Generał porucznik Baraguay d'Hiliers udał się do Algieru. Ma on po przczuaczoiiym do kolumn ruchomych generale Bedeau objąć dowództwo naczelne w Konstantynie. W Presse czytamy następujące skargi z powodu wypadków w Mryce: Algier kosztuje nas przeszło jeden miliard. mniejsza o to, ale on nas wstrzymuje od zreformowania kosztownej organizacji wojska, przeszkadza nam do wyznaczenia co rok 100 milionów, na zmniejszenie podatków i pożyteczne przedsięwzięcia. Algier przeznaczony jest przy pierwszćm starciu s'S z mocarstwami, przy pierwszćm naruszeniu europejskiego pokoju, do odegrania wielkiej roli, a może i przeważnej roli względem przyszłości i niepodległości Francyi. To wpada nam samo przez się w oczy, a przecież zmuszeni być musimy do wyjścia z letargu, przez jaką wiadomość z pobojowiska, o jakiem okrucieństwie łub bezpożytecznem powstaniu. Dokąd

Słowiańszczyzny. Program jego wykładu obejmuje cztery lata. Zamiast kreślić całkowite i ogólne obrazy, posuwa się p. Preis powoli od jednego ludu słowiańskiego do drugiego, niepizv puszczając jak się zdaje, li Słowian innej narodowości, jak narodowość Rossyjską. Zacząwszy o d dialektów rozmaitych dialektów południowych szczepów między Iyo<--haini a Grecyą zamieszkałych, wykłada leiaz literaturę Słowaków, A o ó w i Polaków, zakończy zaś gramniatyką powszechną pięciu języ ovy plemjenj;, słowiańskiego Spodziewać się można po uczonym rossyjskiui trwałeeo pomnika filologii. P. Preis jest może obecnie piernA p · I I * omiOt ZJ 'S a Yistami'

· " r A r A t l i a ń s ki, pi ofessor katedry będącej w Moskwie odznacza s" ał iiatcbii r , , P e I T e dążnością; przedstawia on niejako stronę zago"avri'c Kik'''o"" li C Z o li 0* c i słowiańskiej; rozkład jegb zresztą powtarza Łyków "słowiki!213, 1 Prelekcji p. Preisa: jest to przegląd rozmaitych hczy D Bodiańt I ZS(:z;JWSZy od «eskiego, le z. z owymi jvzykami . t t . I I A ° TiJ{m e > P * " " III tI II * > < lZ l ( f f o dO" < Mara SIę nawe wys aWI r, « , ». y razem naiprakt · ' li li WO U 1 li> orec"y Mao każdego ludu. Jest on choć prawda, V A T " I TM\ TMcU TMhzym. ™ wszystkich Slawistów, ej. . e" e b" szczery L\ossyauui, chciałby wszystkich Słowian Utopić niejako w narodowości rosyj skiej. y (łłetfszy ciąg nastąpi.)

Przemysł w starożytna], a teraźniejszych czasach.

Juz w najdawniejszej starożytności, a mianowicie w Egipcie, umiano zniewalać sobie naturę, podwajano sztuką i ręką ludzką jej siły, mnożono, uszlachetniano i ulepszano jej płody. Lecz nasze dzisiejsze wy

dojdziemy po tej drodze? Stan ten rzeczy tak jest zatrważający, iż uznajemy za święty nasz obowiązek niczego nic zaniedbywać, coby nas zaopatrzyć mogło w bezstronną korrespondencyą z Algieru. Francya o wszystkićra wiedzieć musi, co tam zachodzi, co tam dziać się powinno, anie dzieje się. Dawać będziemy wiadomości na przyszłość pod rubryką: »poczta afrykańska.« Po tćm oświadczeniu następuje obszerna korrespondencyą z Algieru, dotyczy skarg na administracyą cywilną i wojskową Algieru, pod zgubnym wpływem marszałka Bugeaud. N owych przecie wiadomości nic zawiera z Algieru. Arcybiskup z Aix otrzymał z rąk króla dziś na posłuchaniu uroczystćm w Tuileryach kapelusz kardynalski. Biura izby deputowanych oświadczyły się za nowym układem handlowym z Belgią i bardzo mało zmian poczyniły w projekcie rządowym. Anglia.

Londyn, 21. Lutego. - Globe powiada w korrespondencyi z Paryża, iż królowa Victoria przybędzie do Paryża i Neuilly w końcu Maja lub na początku Czerwca. Książe N emours wraz z żoną swoją ma udać się do Anglii, aby jej towarzyszyć w podróży do Francyi.

Według urzędowego raportu wynosiła szkoda z pożaru w Liverpoolu 65,000 f. szt. Anszlag wydatków na marynarkę angielską za r. 1847 wynosi 7,4 7 6, 95 3 f. szt., a więc o 5 3 3 , 2 3 3 f. szt. więcej aniżeli na r: 1 846 . Czysto na służbę morską przeznaczono 6,544,288 f. szt.

Dr. Lindley pokazywał na zgromadzeniu towarzystwa ogrodniczego kartofle, które uchodował w swym ogrodzie z kartofli dotkniętych zaraza zgniłą. Nowe kartofle okazują te same ślady choroby, co stare i z tego powodu napomina, aby przy wybraniu kartofli do sadzeniu, szczególniejszą uwagg zwracali na zdrowe kartofle, i te tylko sadzili, inaczej przyszły plon kartofli tą samą chorobą dotkniętyby został. Econoniiste czyni uwagę, że żądana przez protekeyonistów zwłoka rozpraw nad projektem sir Roberta Peel bardzo korzj'stnie działała dla środków projektowanych przez pierwszego rainstra. A najprzód wykazała niezmierną słabość tego stronnictwa, następnie dała stronnictwu wolnego handlu więcej czasu do zbadania całego dążenia tego środka, że dziś poznali obrońcy wolnego handlu, że środki projetowane przez sir Roberta Peel, są zbyt wielkie i zbyt korzystne, by przez odwłokę chwilową wystawiać je na niebezpieczeństwo. Econoraiste dalej wykazuje, że części całego projektu razem z sobą się trzymają tak, że sprawiedliwość nie pozwala zaczepić jedne jego część, nie zaczepiając całości. Plan cały obejmuje kwestye finansowe w sobie, które zmuszają ludzi pragnących go zniweczyć do urządzenia tych kwestyi. Nie ulega więc wątpliwości, że po kilkakrotne m odczytaniu mowy sir Roberta Peel, jeden i drugi członek parlamentu zrzeka się prowadzenia wszelkiej opozycji. Dla tego też coraz bardziej uzasadnia się mniemanie, że opozycya ta będzie słabą i bez skutku. Dodaje także Econoniiste, że w izbic wyższej niechęć dla tego planu co dzień się zmniejsza i że wszysej biskupi głosować będą za projektem rządu. Związek westminsterski reformy, odbył wczoraj meeting, na tym zaś przedsiębrano środki dla pobierania kandydatury pana Evans, który przy wyborze członka parlamentu za Westminster z kapitanem Rous konkurować będzie. Generał Evans był obecnym i miał mowę. Pan Lewis pytał się, czy kandydat głosować myśli za natychmiastowćm zniesieniem cła zbożowego, czy też za trzecWetnią zwłoką projektowaną przez gabinet. Na to zapytany odpowiedział: »że jest, jak wszystkim wiadomo, za natychmiastowćm zniesieniem cła zbożowego, ponieważ jednakże całe stronnictwo wigów wraz:

robmclwo fabryczne, o ile ono przez upowszechnione w ostatnich wickach machiny się podniosło, wywołuje wcale nowe korzyści, zdania, potrzeby. Dobry byt narodowy, a właściwie nabywanie majątków, zajmowały już i w Grecyi i w Rzymie umysły ludzkie, wszakże działo się to nie w duchu obecnych czasów, za pomocą przemysłu, lecz materyj nie, podbojem i rozbojem. Wojenni mozuowładzcy i niektóre pojedyncze osoby wzbogacały się, gdy lud niszczał. Jedyuemi wyjątkami ojlydrobue rzeczy-pospolite handlowe, Fenicyja, Kartagina i kilka osad greckich. Tam kupiectwo i rozleglcjsza komuuikacyja z obcemi uarodauij rozwinęły do wysokiego stopnia wszystkie zmysłowe i umysłowe w i u 1 A C h C I tI I s P o J e c z n y C" I utrzymywały ciągłą wymianę wyobrażeń. W końcu jednak okazało się, iż sam handel nie wystarcza do ustalenia szczęścia i pomyślności społeczeństwa; owszem, creIII namiętniej który naród ubiegaińu się za dobrami niatcryjalućini się odda, tein łatwiej podnoszą się pojedyncze indywidua i stany, podczas gdy ogół ubożeje* i coraz bardziej moralnie podupada, aż wreszcie wyrozumowaue sauioJubstwo cały organizm społeczny ogarnie i zepsuje. Na laką przewagę jednej części nad całą resztą narodu, i na wszelkie nieuchronnie ztąd wynikające, a trudne do uleczenia skutki, jest głównym środkiem jednostajuiejszy rozkład sił w rozmaitych gałęziach handlu, przemysłowości, sztuk, a nawet wszelkich prac umysłowych. żadnej opozycyi planom sir Roberta Peel, przeto darują mu zapewne, jeżeli będzie działał stosownie do tego postanowienia.« N a dalsze pytania odpowiedział, że krok w krok postępować będzie za ligą przeciw prawu zbożowemu. Hiszpania.

Madryt, d. 15. Lutego. - Obiejają wieści o zaszłych nieporozumieniach w nowćm ministeryum. Isturic przyjął dopiero po wielu namowach ministeryum spraw wewnętrznych. Nominowanie Narvaeza na naczelnego wodza sprawiło wielkie nicukontentowanie, a gazeta Prasa temi słowy się o tern wyraża: < zapewne wojować zamyśla przeciw zasadom i zdaniu kraju i konstytucyi. Serrauo, były minister wojny w czasie minsteryuin Olozaga, interpelował dzisiaj przeciw nominacyi Narvaeza. Pytał się ministeryum, czy bierze na siebie odpowiedzialność, i jakie prawa są z tą nową godnością połączone. Ponieważ zaś żaden z ministrów nic był przytomnym, rzecz została odłożoną, a Narvaeza samego odpowiedź uznał prezydent za rzecz nie stosowną. Pan Aguajo został obranym ministrem skarbu. - Clamor Publico donosi, że Ituric tylko pod tym warunkiem objął ministeryum, że tytuł udzielony Narvaezowi tylko jest honorowym, i że bliżej o tćm ministeryum swe zdanie objawi przed Kortezami.

Belgia.

Bruxella, d. 22. Lutego.-Rząd francuzki proponował belgijskiemu, aby obydwa kraje swe flagi w portach Europejskich nawzajem za jedne i tę samą uważali. - Kuryer jeżdżący z listami nawzajem między Akwizgranem i Liege został zdradzonym, że się trudni przemycaniem, które tym sposobem uskuteczniał, że woził z sobą kilka worków z listami, które starenii pieczęciami opatrzył. - Na uczynku złapany, miał worek z bawełnianemi i innemi towarami. N 1 e ra c y.

Lipsk. dn. 19. Lutego. Tutajsi deputowani miejscy, których posiedzenia odbywają się jawnie, sami nie bardzo, jak się zdaje, sprzyjają jawności. - N a żądania stenografów o przypuszczenie do sali posiedzeń zezwolono na ostatuiem posiedzeniu jednakowoż z pewnera zastrzeżeniem, to jest ażeby swych notatek nie ogłaszali drukiem, a zatem mąją oni się tylko ćwiczyć w swej sztuce. - Uroczystość na pamiątkę dnia śmierci Lutra obchodzono tutaj bardzo skromnie; kilka, powiększćj części nic nieznaczących móW przed liczną publicznością w Auli akademickiej stanowiły wszystko; dzień ten, we wielu protestanckich miastach z największym przepychem obchodzony, byt on tylko zwyczajnym dniem zatrudnień. Pomimo usiłowań kilku interesowanych osób fundusz na dobro ubogich potomków Lutra nic może sio podnieść, i daleko mniej obudzą współudziału, jak się spodziewano. Ci panowie niechaj mówią co im się podoba - fundusz ten pozostanie jednak tylko - funduszem familijnym, wywołanym przez egoizm chociażby tylko dla tego, aby się pochwalić, że się jest (daleko spokrewnionym) potomkiem wielkiego męża. - Mimo licznych zakazów i pomnażających się co chwila przeszkód nie tracą nasi żurnaliści odwagi do nowych przedsięwzięć. Nowe pismo »bet £cud)tttyimu« pojawiło się znowu: jest ono częścią beletrystycznej częścią publicystycznej treści, nakładcą jest młody tutejszy księgarz p. E. Kcil. - Nie powiodły się dotąd usiłowania nadania duchowi pisma »fad)ltfd>e S atetlaiib6bHitter« nowej barwy. - Najwięcej pracy około podniesienia sławy upadłego dziennika nadała »obie księgarnia nakładowa w Grimma z pismem »(ScuftituticiicHc *3tnat6biiQcIjcituug« - Pozyskała ona sobie teraz adwokataiir. Riider na redaktora, od którego niezawodnie wiele dobrego spodziewać się można. H a n o w er, d. 18. Lutego. - Ponieważ rozporządzenie dla armii hanowerskiej istniejące, iż nie więcej jak trzecia część oficerów może wchodzić w związki małżeńskie, zdało się być przez wojsko w niepamięć puszczone, widział się był król powodowanym :Qa nowo generalnym rozkazem nie tylko zachowanie owego przepisu jak najsurowićj przykazać, ale nawet toż rozporządzenie obostrzyć, gdyż od tego czasu poprzednikom nic wolno jest wcale sic żenić, a porucznicy muszą wykazać 8 O O, kapitanowi« 1 O O O, oficerowie sztabu 1200 talarów dochodów oprócz pensji, gdy chcą uzyskać pozwolenie do ślubu, zamiast, że naprzód porucznicy tylko 600, kapitanowie 8 O O a oficerowie sztabu 10 O O talarów dochodów wykazać byli obowiązanymi. - Co więcej rzeczony rozkaz generalny dozwala oficerom tylko wchodzić w związki małżeńskie, które nie są przeciwne ich urodzeniu (co szczególniej jako obostrzenie uważać należy, gdyż do tego czasu oficerowie ze stanu szlacheckiego często majątek z urodzeniem mieszali i za pierwszeiu szczególnie się ubiegali). Aby zaś zapobiedz wszelkim reklamacyom nakazuje ów rozkaz, aby wszelkie zaręczyny były anulowane, na raz orzeto musi z woli monarchy kochanie ustać. Rozkaz ów królewski zmienia zupełnie stosunek wojskowych do całego społeczeństwa i dla tego też wywrzeć musiał tenże smutne wrażenie u obydwóch stron.

Ausirya.

W i e d e ń, d. 25. Lutego. - Krzyżują się pogłoski na wszystkie strony w stolicy naszej cesarskiej, po aresztowaniu tutaj Polaków dystypgwowa

nych. Nagle zniknęło tu wiele młodzieży uczącej się po wyższych zakładach naukowych, równie potwierdziła się wiadomość o ucieczce bombardierów z korpusu tutejszego bombardierów. Każdy zdumiewa się nad śmiałością tego przedsięwzięcia, które się aż do stolicy cesarskiej rozszerza. Szczęściem, że pomyślniejszc dla nas z Galicyi nadchodzą wiadomości.

Chłopy i mieszczanie mąją się przychylnymi okazywać rządowi.

Znad granicy austryackićj, d. 25. Lutego. - Do Galicyi wkroczyły wojska węgierskie, konna artylerya z Ołomuńca znajduje się w marszu, tudzież dwa pułki piechoty, jeden z Pragi, pułk Polombini, a drugi z Teresienstadt pułk Wellington, otrzymały rozkaz być gotowymi do wymarszu, a natomiast mąją pułki galicyjskie obsadzić Czechy. W Pilznie miał oddział powstańców napaść na dom pocztowy i zabrać wszystkie listy, toż samo w Lipowcu. W ogóle drogi w Galicyi są teraz bardzo niepewne, a nieraz zatrzymywane sa poczty po kilka dni na drogach.

Peszt, d. 23. Lutego. - Wypadki w Polsce bardzo zajmują uwagę Węgrów. Szczególniej okazują radykaliści wielkie sympatyc dla Polaków i to przy każdej nadarzonćj sposobności. Dziwić się też nic można, bo ich dążuości w zasadach te same są co i Polaków, nie chcą cierpieć nad sobą obcego rządu, lecz życzą sobie uchwycić ster jego we własne ręce. Ich zabiegi pokazują się po kongregacjach. - Dochodzące nas wiadomości z księstw Naddunajskich, głoszą o wielkićm wzburzeniu umysłów w tamecznych okolicach, które jeszcze przytłumiają obmyślone środki ostrożności ze strony Rossy i i'Austryi. Tyle jest rzeczą pewną, że tam się jakieś przygotowywa.

M e x y K.

Czytamy w T i m e s : Rok temu generał Paredcs przyłożywszy się do wypędzenia prezydenta Santa Anna, przyczynił się głównie do ugruntowania dzisiejszego rządu: dziś ten sam generał rząd ten zwalił. Jedną z głównych przyczyn, które skłoniły generała Paredes do podobnego działania, było to, że administracya dzisiejsza systematem swoim doprowadziła rzeczpospolitę do stanu najstraszliwszej nędzy. Postępowanie generała Paredes było w rzeczy samej nieprawne, ale nadużycia były tak krzyczącemi, kraj tak poniżony zepsuciem i słabością, że wiele osób rozsądnych z ukontentowaniem widziało to nowe pronunciamento. Ale obawa łączy się z tą radością. Niektórzy twierdzą, że Paredes jest tylko kreaturą stronnictwa Santa Anny; w istocie naczelnicy tego poruszenia w stolicy są znanymi jako stronnicy wypędzonego prezydenta. Mozę być jednak, że Paredes sam UZywa ich jako narzędzia. Zgodnie z władzami kościeinetni rzeczypospolitćj postanowił on podobno zamienić rzeczpospolitę w monarchie, dając jej za narzclnika jednego 2 człouków katolickich rodzin królewskich Europy. Ale w tćm wlaśuie trudność. Wiele zarzutów uczynić można, jeżeli zechcą szukać tego kandydata w Hiszpanii, ponieważ Austrya i Bawarya nie przedstawia żadnych korzyści dla Mexyku; Neapol nie ma żadnej władzy za swemi granicami: co się tycze Francji, jest niepopularną w Mexyku, zresztą czyż Wjelka Brytania zniosłaby to rozszerzenie władzy rodziny Orleańskiej.

ROZMAITE WUDOMSCl.

Podpalań w całem państwie Rossyiskiem w 1844. odkryto 140; wszystkie były mniej ważne i prawie wszystkie pochodziły z osobistej zemsty, niekiedy dla rabunku, i prosto ze swawoli, i dla tego nic miały żadnego wpływu na spokojność powszechną: 44ch podpaleń winowajcy zostali od kryci, a co do 62 podejrzenia padają na różne osoby. Z innych przestępstw, grabieży i rozbojów było 462: w gubernijach SymbirskMb Orcnbur.skiej i saratowskiej zjawiali się ludzie osądzeni na zesłanie i na roboty zbiegli z Sybcryi, którzy sformowali bandy od 6 do 3Q luli - I - W gubernijach Kowieńskiej, Kurlandskiej i Witebskiej, gdzie się zdarzały najważniejsze grabieże i rozboje, za użyciem szczególnyO" ku temu środków, odkryto i schwytano 49 przestępców. Zabójstw było 1,345, najwięcej w gubernijach i obwodach: Kaspijskim (1 O ; J), Gruzyjsko- Imcretyńskiej ( 92), T omskiej ( 79) , J euisejskiej ( 5 O) , Czeriiihowskićj (48). Permskirj ( 41), i Kijowskiej (40). Samobójstw bylu 1,444, najwięcej w gubernijach: Podolskiej (94), Mińskiej (83), Połlawskićj (80), Wileńskiej (64), Kijowskiej (60), Wołyńskiej (60) i Liflandskiej (50).

W więzieniach cywilnych, w 50 guberniach, 2 obwodach i 3 gradonaczalstwach było w 1844 r. 189,976 aresztantów, mniej o 50.559 niż w r. 1843. Na utrzymanie więźniów użyto w ogóle 446,847 mb., co wynosi po ó\ kop. sr. na dzień na każdego więźnia. Na przesyłanie więźniów i ludzi skazanych na zesłanie do Syberyi wydano 405,949 r. sr.

W roku 1844. puszczono za grauicę szlachty, z powodu obowiązków służby 35, z powodu choroby 8 8 8 , dla iuteresów familijnych 142, w celu podróżowania 75, dla udoskonalenia się w naukach 6, kupców i trudniących się przemysłem 2455, uczonych, artystów i rzemieślników 106, cudzoziemców 5114.