Jw. 89. w Piątekdnia 17. Kwietnia 1846.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.04.17 Nr89

Drukiem i nakładem Drukarni Nadwornej ». Oeehera i SpSi/ji. - Redaktor odpowiedzialny: Dr. J. Rymurkiewic%

WIADOMOŚCI KRAJOWE.

Królewiec, (.Kwietnia. - Zdajecie, źc smutne skutki powstania polskiego, co się tyczy naszego miasta, jeszcze nieustały. Codziennie zachodzą aresztowania i wydalenia tych, którzy nadto żywo okazują swe synipatye dla owego niebezpiecznego poruszenia. W zeszłym tygodniu aresztowauo studenta Niesiołowskiego z Poznania i młodą separowaną żonę rotmistrza Lehmann z Prus zachodnich; student wczoraj przed południem pod eskortą żandarma do Grudziądza odprowadzony został. O co go obwiniają, nic wiemy, tu miał się zawsze zachowywać wzorowo. Co się tyczy uwięzienia pani, mówią, iż przejęto kilka jej listów po polsku pisanych do miejsca rodzinnego, w których wynurzyła uczucia udziału dla nieszczęśliwych Polaków w sposób zdający się być niebezpiecznym. Z nad granicy galicyjskiej. - W niektórych cyrkułach Galicji ciągle niepokoją przebiegające tłumy chłopów, nic są one wprawdzie liczne, ale szerzą niebezpieczeństwo. Jedna banda takich chłopów ma być znaczniejsza i stać pod dowództwem Szeli, dawnego kaprala. Nazywają go chłopi, królem chłopskim, i wykonywają ślepo jego rozkazy. Najwięcej podobno żywiołów niespokojnych zebrało się w reszowskim cyrkule, w powiatach na slo czystości północnych Karpat położonych. Szczególniej emissarvusze demokratycznego komitetu polskiego w Bruxelli starają się podniecać ogień nieugaszony, i nadać jemu stosowny kierunek. Rzeczą przeto naturalną, iz handel musiał ustać w tych okolicach. Z nad granicy galicyj ski ej, d. 10. Kwietnia. - Już od 8 dni dochodzą nas ze wschodnich cyrkułów Galicyi smutne wiadomości, w wielki piątek ma nastąpić nowe wielkie powstanie, tym razem przeciw rządowi. Tłumami błąkających się chłopów namawia szlachta, aby pozostali pod bronią i jej nie składali aż nic otrzymają wolności. Urzędy cyrkułowe otrzymały uwiadomienie o tćm w Bochnii, Rzeszowie, Tarnowie i Sandeczu. Pułki »deutschuieister i arcyksiążc Ludwik« otrzymały rozkaz obsadzenia Tarnowa, w tćj chwili dowiadujemy się, że miasto Tarnów ogłoszono w stanie oblężenia. [Niektórzy w wierności rządowi pozostali chłopi donieśli, iż naczelnik chłopów Szela ma zamiar uderzyć ba Tarnów w kilka tysięcy chłopów, z których 2 O O znajduje się na koniach. Stać ma dzisiaj nad Sanokiem w 4000 luda, naprzeciw niemu miały wyruszyć dwa pułki piechoty, »Leiningen w połączeniu z pułkiem złożonym z Polaków Maryagy. Teraz weszło przeszło 2 O, O O O posiłkowych wojsk do Galicyi. Po wyjeździe arcyksięcia Ferdynanda ze Lwowa głoszą, że już nie powróci do Lwowa i że gubernium wojskowe i cywilne zostanie rozdzielone. Z nad dolnego Ren u, d. 6. Kwietnia. - Przed kilku dniami przełożył przewodnik reńskich auto nomów , hrabia Mirbach. zgromadzeniu towarzystwa rachunki względem stanu zakładów szlacheckich, ula akademii szlacheckiej w Bedburg wykazał się w r. b. niedobór około 19, O O O talarów. Przyczyny można szukać tylko w niedostatku uczni szlacheckich.

WIADOMOŚCI ZAGRAKICZKK.

Polska.

Z War s z a w y donoszą, że tam środki ostrożności z całą surOWOSClą są przedsiębrane. WTojsko biwakuje na placach po całych nocach przy ogniu. O 8 godzinie w wieczór zamykają wszystkie kamienice, po tej godzinie niewolno nikomu chodzić bez latarni. Z Galicyi nic pewnego się nie dowiadujemy, gdyż granica nader jest strzeżoną. Tyle rzeczą jest pewną, ze chłopi nie powrócili do dawnego zatrudnienia, lecz puścili się na nowy zawód. Wojsko austryackic poniosło klęskę w niepolomieckim boru. Chłopi bowiem pokopali miedzy sobą, a wojskiem austryackiem głębokie rowy i pokryli ie chrustem. a chrust warstwą ziemi. Potem udawali ucieczkę. austryacka jazda udała się za nimi w pogoń, i wpadła w pokopane. rowy, w których wielu zginęło z kawaleryi austryackiej z rąk chłopskich. Skoro im zabraknie na żywności i furażu, przybywają pod Bochnią lub Wiliczkę, niedaleko Austryaków, część z nich stoi pod bronią, druga furażuje. Wielu z chłopów tworzy jazdę. ¥ V a fi c y a.

Paryż. Piszą z Algieru. Zatrzymanie pewnego naczelnika arabskiego, zwanego E I - Kar u b i, wielkie wrażenie uczyniło w Algierze. Nic dawno doniesiono rządowi, że Arab teil utrzymywał stosunki z Abdel-Kadcrem. Marszałek Bugeaud wysłał doń oficera, by z tego powodu uczynić mu zarzuty: ale EI-Karubi zaprzeczył wszelkim podejrzeniom i dowodził, że żadne stosunki nie istnieją pomiędzy nim, a Emirem. Rząd czekał na dowody, nie chcąc działać na zasadzie samych podejrzeń.

Zeznanie pana Lacoste, jednego z oficerów uwolnionych z niewoli AbdelKadera, oraz listy znalezione w obozie Emira w Busada przez generała Jussuf, dowiodły zdrady naczelnika EI-Karubi. W skutek tych dowodów został aresztowanym, jego rodzina zamkniętą jest w Kasaubach, dom opieczętowany, a władza spodziewa się zualcść nowe dowody, listy JCmira pomiędzy jego papierami. bl-el-lladj.-Mohamed-el-Karubi, jest dawnym sługą Abdel- Kadera. W nadgrodę jego usług nawet Emir wyniósł go do stopnia kalifa pokoleń Msita i Flittas. W 1 843. roku El - Karubi był ważnym bardzo uaazelnikiein w środku prowincii Oranu. J ego rodzina dostała się w nasze ręce w skutek wzięcia smali, dla uwolnienia jćj El - Karubi poddał się nam. Odtąd pozostał wolny w Algierze i pobierał od rządu francuskiego znaczną pensję. Dotąd postępowaniu tego naczelnika nic zarzucić nie można było; dał on do zrozumienia, że jego położenie względem Emira, nie pozwala mu Fraucyi oddawać czynnych usług, ale że zachowa zupełną neutralność.

W roku zeszłym znajdował się pomiędzy arabami, którzy przybyli do Paryża. Zdawało się, fc był zachwycony pobytem we Francyi, oświadczył nawet chęć niewracania nigdy do Algieru. Zdrada człowieka tak ważnego, tćm bardziej uderzać musi, że nie można było jćj się spodziewać, ponieważ Francya z nikim się lepiej nie obeszła: dla tego należy ukaraniem go dać przykład. Dotąd zbyt łagodnie obchodzono się z zdradą i przeniewierstwem. Zapewniają, że El - Karubi ostrzegał Abdel- Kadera o wszystkich poruszeniach wojsk naszych i o zamiarach. Miał go nakłaniać do wkroczenia na dolinę Mitidźa, gdzie stan wojsk naszych ułatwiał mu drogę, opierał się przy tćm na tćm rozumowaniu, że wkroczenie nowe na dolinę Mitidźa, skłoni izbę do zażądania opuszczenia Algieryi, lub przynajmniej do zajęcia ograniczonego. Dano rozkazy do zabrania smali naczelnika EIKarubi, zostającej w Oranie pod opieką kalif y Sid-cl-Arabi.

Nie ulega już wątpliwości, że książę Joinville uda się do Tulonu i tam obejmie dowództwo nad eskadrą ewolucyjną morza Śródziemnego. Eskadra ta składa się z następnych okrętów liniowych, uwaźanyoh jako czoło floty francuzkićj. Oto ich nazwiska i wiek: "Souvcraiu" 27 lat, "Jemmapes" 6 lat, "Neptunc" 28 lat, "Algier" 31 lat, "Marengo" 36 lat, "Triton" 23 lat: razem lat 1 7 3 . W przecięciu zatem wypada po 21 lat na każdy okręt. Jednakże dowiedzioną jest. rzeczą, że każdy okręt liniowy, który stał więcej jak 10 lat na morzu, nie może stanąć w linii w czasie bitwy i przedstawić dosyć bezpieczeństwa. Z tego można wnioskować, w jak smutnym stanie znajduje się llota francuzka. Ludwik Xlii. miał 35 galer i 60 okrętów. W 1692. r. Ludwik XIV.

miał 110 okrętów wojeunych i 6 O O innych statków, razem 8436 dział, 1530 oficerów marynarki i 52.094 osady, nie licząc w to 35 galer uzbrojonych, mających 220 dział, 250 oficerów i 15,75 O ludzi osady wyszłych z Marsylii, nie licząc w to 30 okrętów na morzu rozmaitej wielkości, noszących banderę francuzka. W oeólc w tym roku Ludwik XIV. miał na sławna zniszczoną została przez regcncyę i przez wojnę od 1754 do 1 763 roku. Jednakże w 1789 Ludwik XVI. miał 81 okrętów liniowych od 64 do 118 dział, 69 fregat, 141 innych statków, razem 14,000 dział i 79,000 majtków. Rrzeczpospolita powiększyła jeszcze nasze siły morskie. Napoleon, który nie lubił marynarki, i który mało się nią zajmował, miał przecież od 1804 do 1810. I. najpiękniejszą flotę na świecie. Ludwik XVIII., a nawet Karol X. nie szczędzili wszystkich starań do podniesienia marynarki królewskiej. Dziś pracnją tylko nad jej zniszczeniem. Parostatki "Grondcur" i "Chimerę" wysłane mi zostały do La Plata. - W pierwszych dniach Kwietnia przybędą tamie, jednak nie wysłano wojska .w te strony.

C o u r r i e r donosi, że stacya francuzka przy Haiti powiększoną będzie o jedne korwetę i bryg, a brzegi zostaną ogłoszone za zostające w blokadzie obserwacyjnej. P a ryż, dii. 10. Kwietnia. Minister wojny otrzymał depesze od marszałka Bugeaud z Algieru. Powiada w niej marszałek, iż generał Marey doniósł mu, iż Abdel-Kader zupełnie się cofnął do kraju Uled Sidi Szik, a podług ostatnich wiadomości miał się tylko na dwa dni marszu znajdować oddalonym od marokańskiej granicy. Marszałek dołącza raport generała Lamoriciere z 25. p. m., w którym donosi o poddaniu się kilku pokoleń, i depesze generała Cavaignaka z Tlemsenu z 26. Marca o bitwie pod tein miastem z Arabami. W ostatnim raporcie jest nadmienione: miałem zaszczyt donieść panu, iż jeden z nowych sułtanów, którego siły wojenne za ukazaniem się uaszeiu w pobliżu Szot rosproszyły się, wrócił do Rasel-Ain, by ztamtąd udać się do Missuin. Nasze pokolenia, które na tę dolinę należącą do państwa marokańskiego schroniły się, nie wąchały się na chwilę i połączyły się z nim. Dnia 20. p. m. wkroczył do naszych dziedzin, wprowadzając ze sobą nietylko Uled Belagr, Beni Methar i inne nasze pokolenia, ale jeszcze znaczny posiłek z jazdy marokańskich Angedów. Dnia 22. był w Takarracic. 23. w EI-Oguiba; z tamtąd pisał list do mnie, którego treść jest osobliwsza. (Mahomed Ben Abdeakar uważa się za wysłańca bożego, któremu powinni się poddać chrześcijanie, gdyż został wybrany z pomiędzy naj świętszych z orszaku proroka, jak to obraz Jezusa, jakto zmartwychwstały Jezus, jak to wszyscy wierni wiedzą). El Sid el Tadel widząc z naszego milczenia, że nie jesteśmy skłonni do uległości i uznania go za takiego, czćin się mienił, opuścił EIOguibo, szedł ku Tleniseuowi. Teraz nic wiemy, czemu bię bardziej dziwić niainy, czyli trudnym do uwierzenia obietnicom, które czynił Arabon, czyli też łatwowierności tej lichej ludności. Dnia 24. w południc upuściłem Tlcinscn z dosyć silnym oddziałem, abym się mógł potykać z Beni Snus. Ruszyłem z jazdą naszą naprzód w 300 koni. wspierany trzema batalionami piechoty. Ujrzeliśmy na wysokości Terny około 7 - 800 jazdy w dobrym porządku idących na uaszc spotkanie, wspierany cli przez 1200 ludzi z piechoty. Generał potem skreśla obraz bitwy, o której już donieśliśmy dawniej.

Lord Paln.erston przybył tu i odwiedził Thiersa.

Prefessorowie College de France zgromadzili się względem napisania programatu swych prelekeyi letuich. P. Ed. Quinet oświadczył, iż nie zmieni dawniejszego swego programatu, poczćin zgromadzenie bez dyskusyi się rozeszło. W Tullc przechodzą tłumy robotiiików od kilku dni po ulicach wieczorem i śpiewają »warszawiankę« »marsz mursylijski« i wśród okrzyku: »niech żyje Polska.« Mercure Segusien w Saint Elienne z 5. Kwietnia donosi, iż położenie rzeczy to samo jest w tych okolicach, co przed kilku dniami. Władza ogłosiła następujące uwiadomienie: »Obrona jest koniecznie potrzebną dla tych, co chcą pracować przeciw namawiającym do zaniechania robót, dla tego władza ustawiła od 48 godzin oddziały wojska we wschody w okolicach S1. Eticnue nad kopalniami węgli, by ubezpieczyć kopalnie nic należące do koalicyi prze innenii. Tym pocztom wojskowym przydano komissarzy policyjnych, którym polecono do zastosowania środków przytłumiających a przewidzianych przez prawo w tych razach tylko, gdzie robouicy chwfcą się siły fIZycznej lub gróźb przeciw sile zbrojnej lub przeciw tspokojiiym robotnikom.» Stan przecie ten rzeczy, jeszcze nie objaśnił rohotiiików względem ich interessu, wielu z nich dopuściło się karogodnych czynnoscl. Wczora odbyła się ifroczystość w sali Valeutino na ulicy S1. Honore na pamiątkę urodzin Karola Fourriera. Dzień ten był szczególniej pamiętny dla deiuocratie pacilique, pokrewnej w zasadach z furierystarni, gdyż przez pośrednictwo pana Considerant, Cantaguel i Toussenel redaktorów tego pisma, złożyli furieryści summę 100,000 fr. jako rentę na utrzymanie tego dziennika, summę, która wczora podniosła się do 101,479 franków. Przeszło 800 osób zgromadziło się na tę uroczystość. Wszyscy zasiedli w braterskiej zgodzie, bez równicy stopnia, par vicomte Dubouehage obok jednego szewca. Eugeni Sue obok kupczyka. Między toastami spełniono następujące: Fourrier! - Zniesienie wojny! - Porządek, wolność druku, praca, własność, duch religijny, uniteizm, Polska! itd. niech żyją. Stoły zastawione były kwiatami, a na wszystkich filarach wisiały obrazy jego.

Hrabia de rbIe przeczytał odę do Fourriera, a Victor Considerant przemó-.

wił w porywających słowach o Fourierze, łącząc przy tern podziękowanie za przeszłość i wyrażając wielkie nadzieje na przyszłość. Północną kolej z Paryża do Amieas ukończono, pozostaje jeszcze do ukończenia kolej między Amiens i Arras. - N a kolei Strasburskiej wydarzył się okropny przypadek. Między Courcelłes i Lusancy zrobiono podziemną galeryą, już 2 O O metrów długości było gotowych gdy się podniebienie d. 3. t. m. zarwało i odcięło w tyle pracujących robotników zasypem. Na szczęście spostrzeżono nazajutrz rynnę w tej galeryi, którą woda odcickała, i przez nią przeciągnięto kije powiązane, u których końca gruchawkę uwiązano, dla zwrócenia uwagi zasypanych robotuików. Dowiedziano się następnie, że żyją, tylko im coraz trudniej z oddychaniem. W czasie odsypywauia piasku, który zaległ galeryą do nich wiodącą, znów się zaspy ruszyły i zniszczyły robotę rozpoczętą tak, że na nowo przestrzeń będzie trzeba odkopać na 50 kroków, do czego potrzeba dni kilka, w tym czasie posłano do Paryża po świdry, aby przyuajmnićj do miejsca wktórćm znajdują się robotnicy, doświdrować i wpuścić im świeżego powietrza i cokolwiek pokarmu. Do tćj pracy dokonania potrzeba 24 godzin, a do zupełnego odkopania przeszło tydzień. Na szczęście dla zasypanych, znajdują się oni w miejscu suchćiu, osklepionćm, 2 O O kwadratowych łokci obszernćui. Anglia.

Londyn, d. 4. Kwietnia. W kilka dni przebrzmiały nam koło uszu zwycięstwa indyiskie, dla tego każdy zwraca uwagę na sprawy wewnątrz kraju. Głownem pytaniem jest dzisiaj, jak przed dwoma miesiącami, prawo zbożowe i prawo przymusowe irlandskie. Łatwiej wygrać batalią, aniżeli odnieść zwycięstwo nad przestarzałemi uroszczcuiami arystokracyi, zawsze one te same, stwardle na opokę, ani własny interess ocalenia, ani rozum przekonać ich nie może. o innych prawdach, od których powodzenie ogółu zależy. Przymusowe środki zaprojektowane przeciw ludności irlaudskiej znajdują opór w mężach, którzy jasno widzą, iż przemoc nie przekonywa ludu lecz sprawiedliwość i z tego powodu prawo zbożowe cierpi na odwlocc i staje się wypadek w tym względzie wątpliwy. Times oświadcza, iż niebespiecznćm jest przedsięwzięcie, które zamierza uśmierzyć niepokoje irlandskie zapoinocą przemocy i środków przymusowych, lubo niezgadza się w zdaniu z O"Connellciu i lordem lohn Russlem. Łatwo było dowieść O' C onncllo w i, iż prawo przymusowe tylko powiększy niechęć, uawet ci co zaprojektowali te środki dzielą to przekonanie, iż podniecą daleko bardziej niemi niepokoje. Prawo przymusowe wychodzi z tćj zasady, iż wielka część ludu bierze udział w zbrodniach, że zbrodnie te są w rozciąglcjszćj mierze popularne, a więc potrzeba je przemocą ograniczyć. Wolność jest dokładnością prawa, a używanie wolności jest naturalnym skutkiem posłuszeństwa prawu. Zbrodnie, których się dopuszczają w łrlaudyi, dopełnione bywają za zgodą, jak się zdaje całej ludności wiejskiej, przerażają rz.jd, który tym sposobem staje się obojętnym na prawa abstrakcyjne wolności. Z tego powodu chce zaprowadzić prawa przymusowe, któremi spodziewa się stłumić nadużycia i niepokój w całej łrlaudyi. Lecz czy nic mamy tam już dosyć wojska, policyi do utrzymania spokojności, zbrodnie jednak popełniają jeszcze w większych rozmiarach, nic masz przeto innej rady jak wymiar sprawiedliwych praw. - Jesteśmy tego zdauia, i wszystkie stronnictwa na to się zgodzą, iż wszystkie środki obrończe tu są bezskuteczne. Zadaniem naszego czasu jest, pojednać się z Irlandczykami, wyzwolić ich do lepszej strawy, ubioru i pomieszkania, inaczej żadne środki nie pomogą, złe pozostanie jak dawniej złem. Palliatywy na wicie się nieprzydadzą. Pismo jedno marsylijskie umieściło wiadomość z Bombay z 3. Marca, potwierdzające, iż przyszło do układów między Scikami i Anglikami, z przyrzeczeniem, że Seikowie odstąpią Anglikom kawał kraju. Młody Maharadsza stawił się osobiście przed generalnym gubernatorem, a ostatni wszedł 2 O. Lutego do Labore. Według wiadomości z Liverpoolu. zamierzają tam urządzić 4 okręty parowe z systematem szrubowyni, do prowadzenia handlu z Brazylią. Według raportów z Asumpcion deI Paraguay z 2. Grudnia, w następnym tygodniu miał wyruszyć na pole bitwy kontyngens Rzeczypospolitej Paraguay przeciw Rozasowi, do którego wystawienia owa Rpta zobowiązała się traktatem w Corientes zawartym. Paraguay daje 15 , O O O ludzi i sześć wojennych szonerów. Wojska mąją być dobrze wyćwiczone i uzbroJone. Generał Paz, który stać będzie na czele 22,000 ludzi, jak tylko IJaraguayczycy przybędą do jego obozu, nic mało utrudni położenie dyktatora. Izba wyższa. Posiedzenie z 6. i 7. Kwietuia. Markiz Lansdowuc zapytał ministra względem układu zawartego między generał gubernatorem Indyi a rządem Seilców w Lahorze, na co hI. Ripon, prezes indyjskiej kontroli oświadczył, \i rAd nie otrzymał zawartej konwencyi Sir Henryka Hardinge z Durbarem Seików w formie traktatu i że podane w London Gazette warunki układu zgadzają się z podanemi w depeszy. Lord Beaumont wniósł potem do dyskussyi uiespokojuości w Galicyi i wspomniał o pogłoskach rozszerzonych przez gazety, o postępowaniu rządu austryackiego przy tćj sposobności, a w razie, iżby podania gazet się potwierdziły, powinienby rząd angielski zgauić podobne postępowanie. Lord Abcrdeen odrzekł, iż chętnie dałby w tej mierze objaśnienie, gdyby był trudno rozróżnić prawdę od fałszu. - Z resztą jest to pytanie, które Anglii wcale nie obchodzi, bo ani poddany żaden angielski, ani interesa angielskie z powodu ostatnich wypadków w Polsce nie zostały dotknięte. Szlachetny lord obwinia władze austryackic, iż zachęcały i podburzały chłopów galicyjskich przeciw dziedzicom i że naznaczały ceuę na każdą głowę po wstającego szlachcica. Na to oświadczyć musi (Aberdecu) iź zna od wielu bardzo lat przewodnika austryackiej administracyi, i ma przekonanie, iż nie mógł się chwycić takiej polityki, którąby każdy z lordów odrzucił jako niego dną. Rząd austryacki bardzo sobie liberalnie poczynał z chłopami galicyjskiemi, nie dziwota przeto, iż znalazł w nich przychylność i pomoc. Z resztą przyznać się musi, że o tych rzeczach nie wie więcej, jak lordowie, wprawdzie donosił o tamecznych wypadkach angielski agent we Wiedniu, ale niczegowięcćj nie powiedział jak to, co jest wszystkim wiadome. Lord Aberdeen odczytał potem niektóre wyjątki z depeszy i dodał, iż w niej nic nie znajduje, coby mogło usprawiedliwić naganę rządu austryackiego. Wreszcie rząd angielski nie ma prawa do mieszania się w sprawy obcego mocarstwa. Lord Kinuaird zgadzał się z lordem Aberdeen i intcrpellacyą w ten sposób zakończono. Izba niższa. Posiedzenie z 6. i 7. Kwietnia. Głównym przedmiotem narad było pytanie, jak uchylić szkody zagrażające krajowi z-powodu przesadzonych przedsiębierstw kolei żelaznych. Lord Sandon rozwiną! pokrótce niedogodności, które nastąpią skoro część akcyonaryuszów cofnie się od tych przedsię bierstw, bez odpowiedzialności prawnej, wspomniał z tego powodu o niektórych środkach zaradczych i zwrócił się z zapytaniem do ministrów, co myślą uczynić w tej sprawie. Sir Robert Peel oświadczył się, że tego samego zdania jest, co przeszły mówca, że projekta na koleje żelazne podane w przeszłej jesieni i zimie, nie zasługują na miano prawych spckulacyi, ponieważ się nie ograniczają na zamiarze utworzenia dzieł pożytecznych, lecz tylko podniecają panującą gorączkę spckulacyi zaciekłych, podobnie jak przed laty powstały przedsiębierstwa względem pożyczek południowo amerykańskich. Wprawdzie same się uleczają podobne spekulacyc i należy w ogóle wystrzegać się mieszania do spraw prywatnych, jednakowoż koleje żelazne czynią w tej mierze wyjątek, gdy już z powodu wywłaszczauia ma prawo krajowe prawodastwo do podobnego zwracania uwagi na tego rodzaju przedsiębiorstwa, jak to się okazuje z pełnomocnictw, według których działają komitety obydwóch izb; nadto chodzi tu nie o interes pojedynczych osób, lecz o sprawę o"ólną, która tracić musi, skoro nadwerężony zostanie obrót pieniężny, przez wykonanie wszystkich projektów kolei żelaznych, które czynią zadosyć prawnym przepisom i są oddane pod roztrząsanie komitetów kolei żelaznych. Łatwiej teraz temu zapobiedz, kiedy chęć w spekulantach ostygła i nie jak dawniej po 2i procentu, lecz po pięć procent składać muszą na zakład. - Pud temi okolicznościami dojdziemy do zamierzonego celu, skoro podamy sposobność pojedynczym towarzystwom kolei żelaznych, do cofnięcia projektów tych kolei żelaznych, które żadnych nie zapowiadają korzyści W tym celu jeszcze dziś rząd przedłoży projekt izbic wyższej, który pozwala znacznej części, akcyonaryuszów każdego towarzystwa podać petycyą do parlamentu, o uchylenie przeczytania po trzeci raz bilu towarzystwa bezpożytecznego, poczein ono może się rozwiązać i spłacić składki pojedynczym członkom, po zalikwidowaniu długów towarzystwa. W skutek tej mowy rozpoczęła się dyskussya, w której mieli udział panowie Labouchere i Fi Baring, z ich mów pokazuje się, że plan len zybKa pochwałę, równie jak się na giełdzie podobał. W końcu posiedzenia prowadzono dalej dyskussya nad bilem przymusowym irlandzkim, lecz mało zajmował słuchaczy i odczytanie jego odłożono na później. Irlaudscy członkowie izby postanowili nie dopuścić tego bilu do pierwszego przeczytania, zanim rząd nie przyrzecze pewną ulgę Irlandyi.

Gazet donosi, iż Sir Henry Hardinge mianowanym został Viskontem Hardinge dc Kings N ewton, a Sir Ilugh Cough baronem Gough dc Tschiukiangfu w Chinach i Meharadszpuru i Sutledszu we Wschodnich lndyach. Hiszpania.

M a d r y t, d. 3 1. Marca. - Dziennik sporów zabrano dziś na poczcie.

Dodatek do CIarnor publico . który się zajmował literaturą i handlem, również przytłumiono, ponieważ w tych dniach zawierał artykuł pod tytułem «uczone osły,« w którym domyślano się alluzyi na ostatnie zajścia polityczne.

Belgia.

B ru x e II a, d. 6. Kwietnia. - Komitety wsparcia Polaków zostaną podług Commerce beige urządzone w Antwerpii i Liittich. Zażądauo tym końcem instrukcyi od komitetu centralnego w Bruxelli. Kilkunastu wychodźców krakowskich przybyło do B r u x e II i . Zasiłku im trzeba, aby do Francyi udać się mogli. Summa podpisów jest dostateczna, ale nie wielu zbieraczy zapłaciło kwotę swych list. N i e ni c y.

L i p s k . dn. 2 . Kwietnia. - Oto jest przykład ograniczania wolnego wykładu. Pan Karol Biedermann jest od r. 1839. professorem nadzwyczajnym w tutejszym uniwersytecie. Wśródi przyjmowania go do kola akademicznyeh nauczycieli miano popełnić ten błąd w formalności, źe po zwyczajnym wstępnym wykładzie dziekan nie podawszy mu ręki, nie odebrał od niego zobowiązania. Przez lat sześć nic zwracano na to uwagi. W tern wyszedł spis wykładów na przyszłe półrocze letnie, gdzie p. Biedermann zapowiada wykłady o k o n s t y t u c j i s a s k i ej. Z rozporządzenia ministeryalnego od kilku lat weszło w używanie, iż ministrowi oświecenia katalog wykładów ku potwierdzeniu przedłożony być musi. Gdy katalog tym końcem ministerstwu nadesłano, przypominało sobie o nieodebraniu zobowiązania od p. professora Biedermanna po wstępnym jego wykładzie przed sześciu laty, namyśliło się, źe on wcale nie ma prawa do wykładu i wydało do fakultetu zakaz ministeryalny! Fakultet jednakże oparł się temu, a fakultet filozoliczny potwierdził silną protestacyą, przez professora Drobisza ułożoną przeciw rozporządzeniu ministra polco -ającćtn na takich powodach. Na to rząd odpowiedział, źe nie może professorowi Biedermann wykładu dozwolić, ponieważ dla mowy podburzającej mianćj podczas uroczystości konstytucyjnej w przeszłym roku ulega badaniu kryminalnemu i ponieważ w owej mowie co do konstytucyi saskiej zajął stanowisko stronnicze, co na rząd wkłada obowiązek czuwania, aby młodzieży akademickiej w świetle tego stanowiska koustytucyi nic wystawiano. Oczekujemy dalszych kroków, które uczyni wydział i fikuitet filozoficzny. Z D r e z n a donosi G a z. p o w s z.. źe Tysowski, znany ośmiodniowy dyktator Krakowa, który z resztą insurgentów do Szląska pruskiego przeszedł, zdołał ujść czujności policyi pruskiej i do Saxonii uciekł, gdzie jednakże już 7. Marca schwytanym został. Brunświk, d. 4. Kwietnia. - Jest już rzeczą pewną, że nasz kraj wybrany jest, aby podług postauowicnia związkowego z 3(). Października 1834- udał się do sądu rozjemnego związkowego. Zgromadzone stany oświadczyły się, iż przekładają wszelki inny sposób z ago dz en i a s p o ru, i zapytały, czyby ministeryum zechciało z deputacyą stanową wspólnie rzecz tę roztrząsnąć. Na to nadezza dzisiaj odpowiedź odmowna, a stany wezwane zostały do oświadczenia się ostatecznego względem sądu związkowego. Przedmiot oddano dla wielkiej jego wagi koraissyi stauów finansowej, która w przyszły poniedziałek zda sprawę i projekt stosowny poda. Rówuie adres stauów do ksiąźęcia nie miał skutku pomyślnego: dziś już nadeszła odpowiedź odmowna, której wyrażenia mają być bardzo niełaskawc. Ma stać pomiędzy innerni, że na sejmie obecnym widać brak dawniejszego umiarkowaniu i rozwagi. J. Wysokość obchodzi równie jak i stany dobro kraju, ale, źe stany nie dzielą troski o niedobór dochodów państwa na wydatki z największą oszczędnością ustanowione: Jego Wysokość będzie strzegła swych praw i życzyłaby, iżby kraj nie] miał] w krotce przyczyny żałować postępowania tego sejmu, i t. d. Heidelberg, d. 5. Kwietnia. - Wypadek nowych wyborów deputotowanych jest obecnie oprócz kilku tylko wiadomy. Podług niego dawniejsza większość izby powróci nie tylko niezwątlona, ale nawet 3 do 4 głosami wzmocniona na bojowisko pau3iucUtarnc. Ten skutek rozwiązania naszej i/by mógłby niejednego zadziwić, który nie potrafi głębiej osądzić stanu i usposobienia naszego ludu, ponieważ lud badeński co do przeważnej większości spokojny i rozważny, z wierną miłością do swego ksiąźęcia jest przywiązany, a obecni członkowie ministerstwa są mężami, których imiona w kraju ze czcią są wspominane, i którym opozycya sama w ogóle pomoc wyraźnie przyrzekła. Z ostatniej okoliczności whs'nie wytłumaczyć sobie można pozornie sprzeczną rzeczywistość, źe wybory tak przeważnie wypadły w duchu oppozycyjnym. Trzeba także przyznać, że ta rażą wybory uskuteczniły się lubo z wielką ruchawością, w ogóle jednakże z rozważnym namysłem i jasnem pojęciem celu, tak iż uważać się mogą za prawdziwy wyraz przekonania i usposobienia kraju. Ze lud oppozycyjnic wybiera, pomimo że ministerstwo istniejące utrzymać i wspierać chce, jest istotnie osobliwą anomalią w życiu konstytucyjnćm, która powstała, prawdę mówiąc z podejrzenia o utrzymaniu się tegoż ministerstwa dla innych pewnych okoliczności. Należymy do tych, którzy nie dzielą tego podejrzenia: ale żałujemy, że tak nazwanego komitetu centralnego, którego barwa i działanie czarną przyszłość zapowiadały, dzienników podobnych do Manheimskicgo dziennika porannego, którego cynizm i najspokojniejsze umysły rozj ątrzy ł, nic wyparto się w sam czas otwarcie , tylko w kilku słabych napomknieniach. Mamy przekonanie, że wtedy innyby był wypadek wyborów. Wszakże polegając na powodach ważnych, tuszymy sobie, że aczkolwiek dawniejsza większość izby numerycznie wzmocniona powróci, inną przecież będzie moralnie, a jćj postępowanie umiarkowańszem, skoro tylko kilka pobocznych okoliczności zostanie usuniętych, które podsycają ducha podejrzenia. F r a n k f u r t n. M ., dn. 27. Marca. - Uciski kościoła cwanielickiego w rossyjskich prowineyach nadbaltycyich. Pod tym napisem udziela dziennik cwanielicki następujących wiadomości: Powzięte niedawno nadzieje względem słuszniejszego obejścia się z tamecznym kościołem ewanielickim zupełnie zniknęły. Kilka wiadomości właśnie nadeszłych zgadzają się wtćui, źc przeciwnie cugle krócej jeszcze uchwycono. Już 16 do 2 O, O O O ewauiełików do przejścia na wiarę grecką uwiedzionych nakazano z góry nie mniej jak 26 kościołów greckich budować w tym kraju pierwotnie całkowicie ewanielickim, a posiedzicie10m ewanielickim polecono, aby aż do wykończenia tych kościołów postarali się spiesznie pod karą surową o lokale stosowne do odbywauia nabożeństwa greckiego w swych posiadłościach. Frankfurt n. M., d. 4. Kwietnia.-Niezadługo ma związek niemiecki chwycić się środków względem pobytu Polaków w niemieckich państwach związkowych Uległby pewno ograniczeniom, któreby się dotyczyły i Polaków tylko podróżujących. Węgr y.

Agram, dn. 1. Kwietnia. Następująca odpowiedź cesarza uczyniła wielkie wrażenie na stronnnietwie inadziarskićm: Ferdynand I. i t. d. Przyjęliśmy przedstawienie wasze z największem niezadowoleniem, ośmielacie się w nićm najwyższe moje rezolueye wydane do generalnej kongregacyi połączonych królestw krytykować i wypadki tejże kongregacyi sromotnie i zuchwale, naruszać. Przedstawienie to nic zawiera żadnego poszanowania, jakie się dostojności królewskiej przynależy i dowodzi niewdzięczności umysłu względem przodków waszychPrzodkowie wasi zawsze okazywali najuleglejsze przywiązanie do naszego domu cesarskiego, tak jak się należało, lecz to j e s t z u c h wał ość, która was ośmiela, iż odwołujecie się do nich, do sławy z ich okazanej wierności, kryjąc za nie wasze usiłowania i natrząsając się z powagi prawa. Oajiimy to ten» bardziej, iż wasze przedstawienie biorąc z tćj zuchwałości początek najoczywiścićj dowodzi, iż nie zważacie jako na wiele innych, tak i na ten przypadek, ii wy sami jako też wszystkie stany połączonych królestw, częścią przez własne reprezeutacye częścią przez dawniejszą generalną kongregacyą wnieśliście o wprowadzenie dobrego porządku, tak do waszych generalnych, jako też komitatowych kongregacyi. My, jako wytrwali opiekunowie i stróże prawa i prawnego porządku, działając w całym ciągu panowania naszego i w moc naszego cesarskiego urzędowania roskazujeiny wam, surowo napominając, abyście pamiętali na wierność i uległość nam powinna, i zachowywali na przyszłość w waszych obradach rodzaj postępowania prawami przepisany, abyśmy się nie ujrzeli w konieczności ukarania surowiej tych, co przekładać będą zuchwałość swą nad umiarkowanie.

Stany Zjednoczone północnej Ameryki.

donie c Stanów Zjednoczony eh daje następny rys rozpraw w senacie amerykańskim: Senat zajmuje się powtarzaniem mów, które przez 3 tygodnie słyszeliśmy w izbie reprezentantów. Ta druga walka może tak sio przeciągnie jak pierwsza, albowiem, jakkolwiek spotykamy w senacie 2ŚQ mówców mniej jak w izbie reprezentantów, jednakże pierwsi mieli prawo mówić tylko przez godzinę, ci zaś mogą'swobodnie bieg puścić swćj wymowie. Otóż zdaje się, że nadużyją tćj swobody, jeżeli pójdą za przykładem wojowniczego prezesa komitetu spraw zagranicznych, pana Ali e n, który rozpoczął rozprawy mową tak olbrzymich rozmiarów, i zaledwie na jćj powiedzenie wystarczyły dwa długie posiedzenia. To prawda, że pan Allen objechał cały świat, nim przybył do Oregonu. Zresztą wszystkim państwom, a Francyi po szczególe swego wyklęcia nie szczędził, Gdyby miejsce wystarczało powtórzylibyśmy tutaj kilka cxcciitryczuosci jego mowy, ale ograniczymy się przytoczeniem końca tejże mającego bezpośredni stosunek z kwestyą Oregonu. Senator stanu Ohio nie wierzy w wojnę, jest bowiem przekonanym, że Anglia nie będzie śmiała jćj wydać. Dla poparcia swćj opinii przytoczył przykład wojen z czasów Rpltćj i cesarstwa,

ZAPOZWANIĘ EDYKTALNE sukcessorów niewiadomych po Xi cni Brygicic Wielowieyskiej w Ołoboku dnia 20 Stycznia 1838. r. zmarłe). N a wniosek kuratora inassyU r. Geinbilzkiego, Komuiissarza sprawiedliwości, postauowiono zapozwanie wszystkich sukcessorów, którzy do s p adku p o Xieni B rygic ic W i c l o w i e y s k i ej w Ołoboku dnia 20. Stycznia 1838. r. zmarłej, składającego sic; z uiassy dcpozytalnćj Talarów 130. sgr. 22. fen. 9 pretensyc iuiec sądzą Termin do podania takowych wyznaczony został na d z i c ii 2 O . L i s t o p a d a 18 -16. r. o godzinie II. przed południem w lokalu tutejszego Sądu przed deputowanym lir. Richter Assessoren! Sądu Głównego.

Wszyscy niewiadomi sukcessorowie i spadkobiercy, szczególniej zaś dzieci Ma.wnńliana Wielowieyskiego, \a \'0 t o .

a) Ludwik Wielowieyski w Niemojowie, b) Angela zamężna barska, c ) Józefa zamężna Brądzińska, i d) córka Zofii Lubomieiskiej, Elżbieta zamożna Błaszczyńska, wzywają się pod lem zagrożeniem, iż w razie niestawienia się w terminie, massa jako dobro

gdzie Anglia tyle milionów wydała, by tylko nie stanąć bezpośrednio przeciw Francyi. »Otóż raz zawołał czci godny senator, znajdowała się ona w niebezpieczeństwie tego sam na sam z Francyą, zadrżała, widząc że ją od Napoleona rozdziela tylko kanał La Manche. Nie mogąc się bronić w tak małym przestworzu, uniknęła tylko zguby podburzając przeciw swemu nieprzyjacielowi całą Europę. Jeżeli się nie mogła bronić w kącie morza szerokim na kilka mil, czyżby śmiała i mogła przebyć Ocean szeroki na 3 O O O mil, by nareszcie zetrzeć się z demokracyą północy najpiękniejszym ludem, jaki Bóg kiedykolwiek utworzył (tlie finest people God ever madę). Ten dowód przyjęty byt śmiechem ogólnym, który dowodził niedorzeczności tego rozumowania daleko więcej jak loiki; co do nas daleko więcej znajdujemy prawdy i roztropności w dowodach zupełnie przeciwnych, rozwiniętych przez starego generała Cass, w poparciu billu, który stanowi o budowie dziesięciu parostatków wojennych. Znany senator z Miszygau, przyznając, że wojna może nic nastąpić, obstawał jednakże przy tćm, że może łatwo przyjść do niej i twierdził, że bez zwłoki należy się przygotować do tćj straszliwej ostateczności. »Jakże myśleć możecie, wołał, że od razu organizuje się wojsko i flota? Czyż nie ma stanu pośredniczego pomiędzy pokojem i wojną'.' Czyż nic ma środków koniecznych by się ustrzedz niebezpieczeństw wojny. Jeżeli wojny nie będzie, tćm lepiej, ale czyż mamy stać z zalożonemi rękami i mówić: Ponieważ nic ma teraz wojny, nic nie będziemy robić; nie wybudujemy dziesięciu parostatków, nie weźmiemy do wojska tysiąca ludzi, nie odlejemy ani jednego działa? Nie! zaczynajmy! Oto zasada potrzeb dzisiejszych. - Niepodobna zrobić od razu wszystkiego, czego nam potrzeba. Spojrzyjcie na stan kraju, słońce nie oświeca swemi promieniami kraju tak otwartego dla napadu zagranicznego jak nasz. Od zatoki Me.xykanskiej do oceanu Spokojnego otoczeni jesteśmy gruntami, nie mówię nieprzyjaciela, ale niebezpiecznego współzawodnika politycznego i handlowego. Czyż mamy przecież jedno działo na lawecie, jednego żołnierza z muszkietem w ręku? Czyż nie mamy nic robić dla tego, że nic możemy zrobić wszystkiego'.' Czyż nic mamy budować ani jednego okrętu, ponieważ nic możemy wystawić łloty równie wielkiej jak angielska? Czyż nie mamy dodać ani jednego ładunku do naszych zapasów, ponieważ nie możemy wystawić armii takiej jak Bonaparte! I oto najmniejszy korsarz mógłby bonrbardować i spalić N ew- York. Podobnie się rzecz ma od jednego do drugiego końca kraju zamieszkałego przez 20 milionów ludzi dzielnych. A wy nie chcecie wydać ani jednego dolara na jego obronę. Ja zas lnaczćj rozumuję. Mniejsza o to, że mnie oskarżać będą o szerzenie czczych postrachów. Lud amerykański nie lęka się czczych postrachów. Ze wszystkich ludów w świecie, on jest jeden tylko, któremu można otwarcie i śmiało powiedzieć prawdę.« Po tym wymownym ustępie mowy, którego pokora i duma silniej przemawia jak fanfaronada i podchlebstwa pana Allen, generał Cass wnioskuje z ostatniej korrespondeneyi dyplomatycznej i dowodzi podobnie jak przed trzema miesiącami J o u r n a l des D ć b a t s, iż uzbrojenia Anglii są zwróconeiui raczej przeciw Stanom Zjednoczonym jak przeciw Francyi. Tak zaś mówca zakończył: »Jeżeli wojna nastąpi czyż Anglia nic będzie w stanie wymierzenia przeciw nam razu naj potężniejszego, jaki kiedykolwiek przeciw jakiemu bądź krajowi wymierzono? Co do wysłania armii dla zajęcia kraju żaden Anglik, chyba osadzony w domu waryatów, o tćm nawet nie marzy. Ale Anglicy mogą wylądować na naszych brzegach, spalić nasze miasta, może nawet przyszliby jak kiedyś do Washington!!, bo nasza stolica nic jest lepiej bronioną jak kiedyś. 1 oto kraj przeciw któremu nie chcecie czynić przygotowań wojennych.»

Pana uicuiające królewskiemu fiskusowi przy sądzoną zostanie. Ostrów, dnia 28. Listopada 1845.

Jkról. Sąd Ziemsko - miejski.

PROCL AJK1F N a wniosek tutejszego zastawnika Hermanna Lichtenst ein przy Farnej ulicy pod Nr. 91.

mieszkającego, w łomże jego mieszkaniu mają być publicznie najwięcej dającemu sprzedane zastawy przedawnione, składające sic Z pierścionków, zegarków, różnych odzieżów, rzeczy sukiennych, płótna, sprzętów kuchennych itd , dnia 13. Lipca r. b. zrań a o godzinie 10. i n a s t ę P uj ąc e dnie, w terminie przed deputowanym naszym Relerendaryuszem Sądu Głównego K a ud er wyznaczonym. Wzywamy na takowy chęć kupienia mających, a zarazem zapozywają się ci, którzy u Hermanna Lich tensteina zastawy złożyli, które od 6ciu miesięcy albo dłi źej przepadły, ażeby takowe jeszcze przed tenninem sprzedaży wykupili, lub jeżeliby mniemali mieć uzasadnione zarzuty, przeciw długowi umówionemu, takowe Sądowi do dalszej dccyzyi podali, z tein zastrzeżeniem, iż w przeciwnym razie sprzedaż zastawów nastąpi, wierzyciel z zebranych pieniędzy względem preteusyi jego zapisauy w księdze zastawnej zaspokojonym i pozostać mogąca reszta do tutejszej kassy ubogich oddaną zostanie, a później nikt więcej zai żulami swemi przeciw umówionemu długowi zastawnemu nie będzie słuchanym. Bydgoszcz, dnia J9. Marca 1846.

K ról. S j ij J S j e m s k o - m i e j s ki

" I A Z E T F A ż7

Dobra w powiecie Srcdzkiui położone, na które trzeba mieć 15,000 Tal. gotówki, są z wo L nej rękido przedania. Bliższą wiadomość udzieli Krauthol er Rzecznik w Poznaniu.

t e n j tnrgoti e Dnia 15. Kwietnia. D> mieście Ibm. r.

POZNJINIU. nil do TJI. »gr.f, Til. > l t i« Pszenicy szefel 2j 7! 6 215 £>ta dt l 23 8 V26 Jęczmienia dt i MI- l 16 Owsa dt 1 li 1 1 3 Tatarki di 1 7 6 l' 10 Grochu dt 1 25 2, 1 uiemufakitw di. 13 - I 1 6 Siana ictriar 25- - 2 6 Słomy kopa 10 10' 15 Masła A arni tc 1120 - 2 ' -