JIr. 102. w Sobotadnia 2 Mąja 1846.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.05.02 Nr102

Drukiem i nakładem »rukarni Nadwornej W Dei-kera i Spó łki-o - Redaktor odpowiedzialna: Ur. J. Rvmar/fi eaie».

U.-XLJ X

OB W I E S Z C ZE i\ I E .

Piniimo wezwania kilkakrotnie wydanego, według klóiego kutiduktoWWie budowniczy, kló.zy e'xanmi złoźyji, coiocznie od Król. Hegeni, w której obwodzie pracowali, w końcu roku podając spis swych ro b o t, zgłaszać się powinni, wielu nie zastosowało się do przepisu isli.iejącego, tak że trudno dowiedzieć sie o ich pobycie i zatrudnieniu. Z tego powodu na przyszłość nie tylko do punktualnego zachowania rzeczonego f rzepisu napominam, lecz także wszystkich konduktorów budowniczy d i, tórzy dotychczas nie są opat. żeni poleceniami iządowcmi, lecz pracują dla liinvch władz emiu towarzystw ko ci zelazuycli nlbo osób prywatL v '« i * 4 i, mulili, i u w . i i i y . l » ]l II I I e nych, wzywam mnie szem, aby w przeciągu czterech tygodni o sweni obccńem miejscu pobytu, swem'obecuem zatrudnieniu, dodając swe imię i datum świadectwa budowniczego, piśmiennie donieśli mi bezpośrednio i razem się oświadczyli, czy są gotowi do przyjęcia jakiej posady budowniczego etatowej, albo do zatrudnię.-, dielarycznych, mianowicie przy budowie szoss, i czyby obecne stosunki chcieli i mogli opuście. Kto tego doniesienia zaniecha, powinien być na to przygotowany, że go sie pominie przy obsadzie miejsc uizędników budowniczych. Równocześnie dodaję, źe konduktorowie budowniczy mający zatrudnienie u gmin, towarzystw kolei żelaznych i lodzi prywatnych, którzy odebrawszy wezwanie do przyjęcia miejsca budouirrzego etatowego wymówią sic, uie mogę undal rościć sobie prawa, aby przy rozdawaniu podobnych miejsc uwzględniano ich podług starzeńsl)Va. Berlin, li kwietnia 18IB WIAłDi@MOS(DIanmAJOWE.d p ) FlottwelL

Z n a d R e n u, d. 24. Kwietnia. - Nadzieja rozszcrzeuia działalności banku natychmiast nowego życia dodała giełdzie berlińskiej. Korzyści, jakie to urządzenie wywoła, są jawne i żałować tylko trzeba, że tak długo się wahano poprzeć stłumiony obieg pieniędzy. Jak słychać, projekt pana ministra Rothera, który teraz otrzymał potwierdzenie królewskie, już przed rokiem przez niego wypracowanym został. I'odobiićui jestjdo prawdy, ze rozpatrywanie się w innych projektach bankowych tyle czasu zabrało. Przemysł prywatny tymczasem podupadł, rząd nie chciał zawiadywania interesami pieniężnen.i z ręku swego wypuścić. Czy tym s.posobeiu zaradzi się potrzebom związków handlowych, to jest inne pytanie. Powiedziano o syo stosunku bezpośredniej filozofii do religii i cywilizacyi nasz..}, (Tjit. pet)

(Dokończenie) Cała energia narodu była zwrócona na sejmiki, dwory paleslrc, a chociaż je, Atz(:i:zymy, że w tern wytężeniu sil na życie praktyczne powstało wielu najdzielniejszych rycerzy, najdoświadczeiWzych o by« a teli, naj głębszych znawców swojego prawa, jednak w massie upowszechniły się niezgody j party e, burda i nieznośne pieniaclwo. W życiu fa milijiiem najczęściej bylj spokojni i obyczajni, ale za domem trzeba było wylać ten zbytek życia, i«; cucrgią wrodzoną, któie prócz palestry i dworów nic miały innego kierunku. Hy\ to więc stan towarzystwa, pomimo mnogich, szczególniej domowych zalet, całkiem niezazdrośny i uiesposobnv ku utworzeniu dobicgo piśmiennictwa: jakoż w całej przeszłości niemamy ani jednego przykładu, aby kraj w podobnem poloże Diu zakwit] właściwą lileiaturą. Może się'koniu zdawać, że ten stan " erunku oświaty: lecz jeżeli się głębiej wniknie d . .. I ic, przekona się każdy, że duch praw i iuslytuw Zlej e l prawo l . . k k k ... .. " dł .. k . h l .. l . aJWlę szą onse wellcla, l ze u zro a swego, cn rajowyc OZWlja SIę zlła l d . l . ł . J k . . 1 . k . h... . Je en l on sanI zupe nIe. a oz pl ny po ja l l przy ': d YS nlęClU, j h es najbatdziej kwitnących i nadużycia i jawne s rzcgacz WI Zl w czas ac l . zarody do. tego, cOA p óiuie ł . koniecznie. mu iało. sie, fDzwinać. Litetatura opIera SIę lla-nauc a a y a riaglej. zmuanej l n Sllnej pracy, ao Ktorej zawsze był wstręt mniej więcej upowszechniony w nasz\n. szczepie, Nicmoźna wprawdzie użalać się na brak zdolności, owszem nie łatwo * e 1_ e»_"_.... ' e q -"" - »o"!-"! na wszvslko. uredsternic mieszanym, który przy zawiadowaniu kolei żelaznych przyjęto. że }ączy w sobie niedogodności kolei rządowych i prywatnych, nie posiadając lak! iadniij z osobna. Bodajby ten sam los nie spotkał banku. Przybranie , , "" .". . . .., . , , W" e l e 1......i e " o»obp f > *yatn?ch Je*» bncessyą, którą. jak się zdaje później dopiero uezymono. gdy ze wszech stron niedogodności banków rządowych teoretycznie i praktycznie się wykazały, tak iz nowa instytucya zdaje się być więcej jodkiem doczasowym jak ostateczneni rozwiązaniem pytania. Bez wątpiel)ja zalliajyyięCt:j od org.llliznill no wc go balIku O U{ o

'a jesz.

o Je ecze nie wiemy. J

Prawo nie podaje nam dostateczna wiadomość . czekać J e> . "b"l,

» «

NQI1> należy, jak. będzie stosunek osób prywatnych mających się przybrać, jakie będzie upoważnienie banków prywatnych mających się utworzyć, i czy OPrócz li) mil. banku głównego niedostatecznych. nadana będzie władza b a II K o III P i . O wj lIc y a III y , n Wydawauia tylu biletów, jak się z bezpieczeństwem I *, ? * I znięn PI yczy:ntć ,si . ąq Ij');zysporzenta Śt;odków cyrkulcrcyji. ych.. ' po bardzo s_v M?--ł:'.«. It zy u,.c. tt., nalezy JJ,on.,ewazbx InaczeJ bank.. zaBti!'p br¥o JrkbWe Yi unit! p<Ytr2 Wd«r ły ecfo a&%-c o YłStimm Rl8zH H5f12R£' przynajmniej by ją nadzwyczajnie pomniejszono. gdyby poddano banki pod bezpośrednią kontrolę banku głównego. Jeżeli iiisiviucya pieniężna uia być złożona w ręce rządu, mamy to przekonanie, że niktbv nie był do tego przewodnictwa zdatniejszym, jak sjef handlu morskiego, lubo tego zakładu bynajmniej bronić nic myślimy Ovy szef jest przynajmniej bardzo obezna- I nv ze stosunkami kupieckiemi i piei.iężnemi: lecj, nabyłby tym sposobem znaczenia, któreby owicie przechodziło znaczenie ministerstwa linansów, tak izby życzyć należało, aby to stanowisko połączono.z czynnością pana Rothera. izby większa była harmonia w najważniejszej gałęzi administracyi.

Przcdewszystkićiii przypominamy, iż publiczność oczekuje po panu Rotherze, że teraz niezwłocznie tego dokona, co nam królewski rozkaz gabinetowy przyobiecuje. W gazecie u2Jlhlu nadpocztowego cieszy się korrespondent berliński, ze pytanie bankowe wzięło ten obrót a nie inny. Dodaje, ze to dobrodzicjsi«" tylko nionarehiezne państwo wyświadczyć mogło, gdy tyra. czasem w państwie konstytucyjnćin rzecj, wyrodziłaby się w spekulacye ko. łowrocące. któreby krajowi zagroziły przesileniem. Ów poczciwosz za pomogłyby nas postawić w izędzie najukszlalceńszych narodów: ale brak cierpliwości w pokonaniu najmniejszej trudności, ale wstręt do pracy, utrzymuje w nas stale brak naukowości, która musi byt tamą ku wszelkiemu prawdziwemu postępowi. Co tu uaprzyklad ubolewać uad stanem o«czesnym szkól; jeśliby nawet uczonych z całego świata pozbierano i najlepsza w świecie metodę zaprowadzono, nieby nie pomogło przy ówczesnych wyobrażeniach. Bo jakże w tym względzie postępować Z wy ki Oto pospolicie oddawano wtedy do szkół, kiedy już wąsy zaczęły sic. wysypywać młodzianowi, a i lam niedługo bawił: albo uciekł do domu, albo p.zyslał do palestry, albo do lakiego dworu. Jeżeli nawet więcej był wytrwały, to czwarta klasia była Kresem jego naukowej mozoły. I rzeczywiście, przy kierunku ówczesnym nie mogło być inaczej: wstręt do nauki był powszechny, uważano ją za coś właściwego klechom, i stanom niższym; panowie dost byli uczeni jeśli się podpisać umieli. Bvly to więc wieki czynu, ale w drobiazgowej sferze: była to kopia, ale nada Dko »iższą skaę, pełnych życia, ppezii i awantur wieków średnich. W kierunku czynuym, praktycznym, szkoły były tylko z imienia, a rzeczywistą szkolą owego czasu były palestry, dwory i o' cie się ze światem Gdyby praktyka tuepolłuniila całkiem teoryi, łoby niepodobieństwem utrzymać się długo w podobnym sianie. Zaulnc zgromadzenie niemogło zamknjc granic Państwa. Duchowni i świeccy u.-lawnie wyjeżdżali do cudzych krajów, gdzie widzieli-całkiem inny 1;tau . titl'yby więc możność była. korzystaliby z europejskiego b¥scz1 lceuia; I afc napojeni nałogiem gardzili fą scholastcrią, albo w razie lepszego pojmowania izeczy lenili się podjąć olbrzymie trudy vr pizywróceniu lepszej icetody, zwłaszcza, że. cały naród, przywykły tylko do p raktycznego życia, byłby murem stanął za utrzymauiem dawnego w Beligii i Anglii i innych państwach, gdzie banki prywatne przykładają sie głównie do kwitnącego stanu kraju. Wszakże ma on w ogóle wrodzoną obawę przed wszelkiemi koustytucyami, i twierdzi, że jeżeli pomimo to niejedna rzecz dobra i wielka przyjdzie do skutku, ze to sie dzieje okrom konstytucyi, ponieważ monarchia absolutna daleko łatwiej może coś harmonijnego utworzyć. Takiemi frazesami nic się nie dowodzi. Historya uczy dostatecznie, jaką harmonią dawniejsze monarchie tworzyły: jeżeli inny duch je teraz ożywia, to nie można zaprzeczyć, że właśnie państwa konstytucyjne korzystnie na nie wpływają. Nie jest próżną ułudą, jeżeli utrzymujemy, ie Prusy mogą tych samych instytucyi dostąpić, jak inne państwa niemieckie, a pewno nie jest ułudą, jeżeli twierdzimy, że tylko pod tym warunkiem Prussy ów cel osiągną, jakiego Prusom życzyć należy, aby całe Niemcy oglądały się na Prussy jako na swą podpora i obronę. Wrocław, d. 19. Kwietnia. - Wypadki Galicyjskie zaczynają i na Szląskich chłopów wpływ wywierać. Tak chłopi zaciężni księstwa Pies» jednogłośnie oświadczyli, że nie pójdą do pracy, a gdy ich lantrat zwołał i obwieści! im prawo abluicyi, odpowiedzieli, że jest wolą króla, aby nie odrabiali więcej pańszczyzny, ze wiedzą bardzo dobrze, co w Galicyi zaszło. Nadto odgrażali się zapalczywie każdemu, ktoby ich chciał przymuszać do robocizny. Polsko-rossyjscy poddani, którzy w nasze grauice przeszli, zostaną, pomimo swej rozpaczy przez Toruń do Rossyi wydani.

WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE.

Rossya i Polska.

Petersburg, d. 2. Kwietnia.-Zapewne rozmaicie tłumaczono sobie za granicą nagły odjazd cesarza z wielkimi książętami do Moskwy, była to podróż polityczna do ukołysania umysłów, jak w roku 1813., 44. i 45Dumni bojarzy pensyonowanej stolicy znowu pomrukują silniej, obudzeni poruszeniami na zachodzie. Lecz nie tylko obiegają pogłoski o wrzawie śród arystokracyi, ale jeszcze o rozsżerzonćm wzburzeniu umysłów między chłopami od Moskwy aż do Taganrogu, a nawet pomiędzy chłopstwem koronnćm Krymu i Bessarabii. Zaręczyć nic mogę za ostatnie podania, ale wiecie, jak u nas pogłoski naprzód obiegają, aź buchną prawdą w jakiej zagranicznej gazecie Wiele w tćm prawdy się zawiera, tylko niektóre szczegóły W opowiadaniu się różnią. Mamy tu pewne pojawy w dziennikach, jak meteorologowie na niebie i w powietrzu o zaatlantyckich poruszeniach natury, które zapowiadają o nadzwyczajnych wypadkach w dalekich okolicach. Zalewają nas artykułami o bohaterskich czynach na Kaukazie i szczęściu południowej Rossyi, ale podobne czytaliśmy wiadomości, kiedy niechętnie widziano że w inną stronę zwracano uwagę. - Powiadają znów o nieporozumieniach zaszłych między cesarzem a Uwarowem, jeden to, drugi owo opowiada, a kto wic najlepiej, ten milczy. Toż samo powiedzieć można o wysłaniu na Sybir hrabiny Kisselef, o której tu daleko mniej rozmawiano, aniżeli w zagranicznych gazetach. Nie zajmowała ona w wyższych sferach świetnego stanowiska, ani też posiadała wpływ u dworu, nic należała z urodzenia do rodu kniaziów rossyjskich - to było dostatecznćm do zapomnienia o niej. A nawet dowiedzieć się trudno, czyli została ułaskawioną. (Wrocł. gaz.) Warszawa, d. 26. Kwietnia. - Kilka tu przybyło cesarskich pojazdów, ztąd wnoszą, że cesarz w ciągu tego tygodnia przybędzie do Warszawy. Inni utrzymują, że wcale nic wstąpi do Warszawy, i wprost na

Ten rodzaj zniżenia umysłowego podobało się niektórym przypisać dążności religijnej, ściśle chrześcianskiej: ale to niczego nie dowodzi, jak tylko lekkiego i pozornego sposobu zapatrywania się na przedmioty. Piśmiennictwo nie jest konieczną wynikłością" jakiejkolwiek wyłącznie dążności i czy to będzie materialna, czy idealna zasada, bynajmniej nicprzeszkadza rozwinięciu się umysłowości, tylko nadaje "swoją barwę Gdyby chrześciaństwo było jedynein źródłem piśmiennictwa, lo skądby eię wzięły tak bogate literatury dawnych pogańskich narodów, skądby Araby, Persy, Turcy i Chińczycy posiadali pomniki przeszłej cywilizaćyi? Jeśliby znowu nasz kościófbył lamą ukształcenia, 10 jakim sposobem mogłyby ucywilizować się grube narody dawnej Europy? Jest (o rzecz, o której wstyd byłoby wspomnieć, a niedopiero dowodzić: gdyby ludzie wpływu niepropagowali tej doktryny opierają« się na przy K la (łach Włoch, Hiszpnnń i naszyzh stron. Darmo przypisują rcUgłi jakiekolwiek uaslępstwa, które z nią ścisłego zwiąsku uiemają: a wteście kiedy Kamoens, Lopez de Vega, Kalderon, Cervantes kwituęli, kiedy potęga Hiszpanii zagrażała światu, czy wtedy niebyły te strony religijne? Czy cała bujna i świetna epoka Dantego, albo potęga Weneeyi, a nawet stan kwitnący krajów Włoskich, były pozbawione wiary? Au nasze samych czas Zygmuntów czy się uiewylonił z religijnej dążności? Piśmiennictwo tedy nie zależy od samych zasad jakichkolwiek, jak i bjt społeczeństwa nietrwa wyłącznie na jedne'j jakiejś uprzywilejowanej tendencji, jeśli ta niewchodzi do jego głównego żywiołu, bo inaczej musi zmienić swą formę. Rzeczy te doczesne, chociaż ściśle się łączą z dnehowemi, nie mogą istnieć ani się zachować bez doczesnych środków: a kiedy ciało się rozsypuje, wtedy nie należy winić ducha, który może być najzdrowszy: ale tylko słabość i kruchość ciała. Jeśli snofens eńsiwn n»l-»->g *i.»

Puławy ruszy na spotkanie cesarzowej.- Głoszą że nastąpią zmiany w zakresie sądu najwyższego. - Publiczne gazety zamieszczają długie spisy imion dawnych wojskowych polskich, którym cesarz wyznaczył pensye na wniosek namiestnika. - Dyrekcja assekuracyi przyjmować będzie zabezpieczenia rzeczy przesyłanych na kolei żelaznej warszawsko- tryestskićj. - Rząd tut ej - szy wysłał jednego oficera do Galicyi, aby się przekonać ó właściwym stanie rzeczy tamże. W Krakowie opowiadano temu oficerowi tak okropne rzeczy, iż myślał, że zaraz przy wjeździe natrafi na przeszkody, lecz nadspodziewanie dalszą odbył podróż. Prawda że uwijają sic bandy zbrojne, ale na drodze nie miał żadnego nieprzyjemnego zajścia. - Z Anglii, Niderlandów i Niemców nadchodzą tu niepomyślne wiadomości względem wełny, jednakowoż tutejsi posiadacze owczarni nie tracą nadziei, że i w tym roku z małym uszczerbkiem tylko w porównaniu do roku przeszłego prze dadzą swą wełnę. Z Gdańska nic masz pomyślnych wiadomości o targu zbożowym. Oziminy stoją wybornie, powietrze jest żyzne, jednakowoż w przeszłym tygodniu podniosły się ceny zboża, powiększając biedę między robotnikami zostającymi bez pracy . Płacono za korzec pszenicy 37 złt., żyta 2 7 , jęczmienia 22A, owsa 1 51, ziemniaków 8 , a za garniec spirytusu 61 złotych.

Warszawa, d. 28. Kwietnia. -- Naj. Pan mając sobie przedstawione przez JO. księcia namiestnika królestwa niezachwianą wierność dla tronu, odznaczającą się przezorność, czynność i poświęcenie się okazane przez naczelnika powiatu Siedleckiego, Antoniego Hincza. i urzędników biura jego: sekretarza Karola Krasuskiego i rachmistrza Andrzeja Kryckiego, jak równie prezydenta miasta Siedlec Felixa Dębskiego, w czasie ścigania buntowników, którzy zbrojną ręką na tameczne miasto w nocy z dnia 21. na 22. Lutego I. b.. napadli, udzielić im raczył następujące nagrody: Hinczowi 251etnią dzierżawę dóbr rządowych z dochodem rocznym I. s. 750. Kra« suskiemu i Dębskiemu order św. Anny 3cićj klassy; wdowie zaś i dzieciom po rachmistrzu Kryckim, zmarłym wskutek nieszczęsnego przypadku, jakiemu uległ w czasie ścigania tychże buntowników, pensyę emerytalną w ilości r. s. 270 rocznie. Nadto, przychylnie do wstawienia się Jego książęcej Mości, Naj. Pan ozdobić raczył Ekonoma wsi Kotunia, Ludwika Frydrychiewicza i sołtysa wsi Dąbrówki, Zaliwskiego, za okazaną przez nich gorliwość przy pojmaniu buutowuików: Potockiego, Kociszewskiego i Żarskiego, medalami z napisem: »za gorliwość» pierwszego, medalem do noszenia na szyi na wstążce orderu św. Anny, drugiego medalem do noszenia w pętlicy, na wstążce orderu św. Włodzimierza, z udzieleniem im nadto pieniężnego wynagrodzenia: Frydrvchiewiczowi w kwocie I. s. 300, a Zaliwskiemu w kwocie rubli sI. ISO! Biuro warszawskiego ober-policmajstra donosi: Stosownie do rozporządzenia władzy wyższej. majątek i wszelkie fundusze obecnie należące i w przyszłości należeć mogące do Adama Alexandra, dwóch imion, Dzwonkowskiego, syna właściciela dóbr Nowydwór. w gub. Warszawskiej położonych, który w zamiarze wzniecenia rokoszu w królestwie miał udział, i znosił się w tym celu z Bronisławem Dąbrowskim, mając sobie polecone śledzenie i wykrywanie majątku tegoż Adama Alexandra Dzwonkowskiego w nieruchomościach, kapitałach hipotecznych i niehyputeeznj-ch i w ruchomościach, wzywa niniejszćm każdego, ktoby posiada! jaka w tym względzie wiadomość, aby takową najbliższej władzy policyjnej udzielić zechciał. (Gaz. Warszawska.) Francya.

Paryż, d. 24. Kwietnia. - Jedynym jest projekt, połączający wszyskonanie praw, i obrona całości pilnie w nietn przestrzegano będą, jeśli nadewszystko praca mądrze kierowana rozwinie przemy*-! i udoskonali wszystkie gałęzie bytu i władzy; wtedy bez wątpienia musi to społcczenstwo być silne "i kwitnące, wledy rozwinie własną cywilizację, a la musi odkwituąć w literaturze. Ale gdybyśmy wprost od'Boga mieli objawione najżywotniejsze prawdy i najmocniej w nic wierzyli, nieby niebyło bez przyłożenia rąk naszych do koniecznych warunków cywilizacji. Z tego cośmy powiedzieli, widzimy, że upadek piśmiennictwa wypłynął nie skądinąd jak z nadwerężenia żywiołów właściwych, albo raczej z nieładu towarzystwa: że la epoka jedynej naszej naukowości była skutkiem rozwinięcia się uprzedniego, i że w* niej utc obcego pizvjąć*sic uiemogło, lecz owszem sprawiło zamęl, że wreszcie dla tej pi zyczyny ludzie nowych zasad niebyli u Ras popularnymi i narodowymi pisarzami. Nie jest to przesąd, a tern bardziej jednostronna nienawiść, bo szczera chrześtinńską miłością cały świat obejmujemy; wiemy dobrze, że w ludziach musi być rozmaitość i podziały, i że każda cywilizacja ma prawo do poważania; ale jedynie opieramy się na prostej prawdzie, że jabłoń uiepowinna rodzić gruszek, a gruszka' jabłek, choćby najlepsze w świecie były: że wszelkie sztuczne szczepienia, jeśli są przeciwne naturze, nicmogą przynieść dobrych owoców. Tak samo i społeczeństwo już uformowane na pewnych elementach nie może bez własnej szkody przyjmować do swego składu przeciwny sobie obcy pierwiastek Nie li zęba myśleć, żeby sląd wypływało jakieś osamoluienie, albo, wedle przyjęte'go u niektórych wyrażenia, żeby to miało być nun ein Chińskim przegradzają* yin od wszelkiej cywilizacji. Wszakże można korzysIać z całej nauki ogrodniczej dla udoskonalenia owocowego drz ewa. niezmieuia zetach sądowe. Jego zdaniem mają mieć wszystkie gazety równe prawo, aby sądy przysyłały swe obwieszczenia do umieszczenia. i tak w powiatach wychodzące gazety, jeżeli liczba dochodzi 5 O. O O O mieszkańców i mają po 15 O prenumeratorów, a we większych, jeżeli na 10 O O mieszkańców przypada 3 prenumeratorów. Guizot oświadczył, że z osnową tego projektu zupełnie się zgadza, bo jest sprawiedliwa. PP, l.acave F.aplague i wielki pieczętarz oponowali proj ektowi. napytano Lecomta w pierwszenr przesłuchaniu, dla czego zemstę swą az do króla posunął. On miał odpowiedzieć: iż przed dwoma miesiącami posłał petycyą z likwidacyą pensyi zaległej do króla, odpowiedź na to otrzymał z gabinetu królewskiego z uwiadomieniem, że petycyą jego odesłano do intendanta listy cywilnej. to uważał za odmówienie: sądził. że Montaiivet odcszle go do Sahuna. i tym sposobem nie zostanie wysłuchany.

To go spowodowało do wykonania zamachu. Lecomte spodziewał się ucieczką ratować. Skoro obaczył nadjeżdżający pojazd króla, zaczął znosić chróst na kupę pod mur parku Avon, aby przezeń przeskoczyć. W jednej chwili pomyślił . że rzecz nie najlepiej pójdzie i chciał swój zamiar na czas inny odłożyć, ale namiętność do pomsty uniosła go tak dalece, iż postanowił wykonać swoje przedsięwzięcie. Pośpieszył szybko II)); miejsce, gdzie musiał pojazd przejeżdżać i przybył prawie bez tchu na miejsce. Koniecznie chciał trafić w głowę króla. Po wystrzeleniu z obu luf, zeskoczył nagle z muru i miał zamiar ratować się ucieczką. Tymczasem dogonił go foryś · Millet i pochwycił silnie.

- Presse powiada dzisiaj o powodach rosterek w nowi III ministerstwie hiszpańskićm. iż one nie wszczęły się w skutek nieporozumienia względem prawa o wolności druku lub zwołania kortczów, lecz jedynie z powodu jeńców zebranych przez generała C o n c h c, z którymi nie wiedzą co zrobić, «żyli rostrzelać ich mają czyli powięzić. Isturiz przemówił za icli ułaskawieniem, koledzy zaś jego utrzymywali, że generał Coneha powinien był wszystkich rozstrzelać. Takie kłótnie są bardzo naturalne, gdyż bturiz zamiast utworzyć ministerstwo ze swoich zwolenników, połączył się ze stronnikami dawnymi Narvaeza. których dawniej sam nienawidził. Rzeczą byłoby trudną do pojęcia, iż dwaj antipodzi, jak Isturiz i Mon połączyli się. gdybyśmy nie wiedzieli, że królowa stara Krystyna umyślnie z tak sprzecznych żywiołów uklcciła ministerstwo, aby sobie przewagę w nieiu zabezpieczyła. Głoszą, że generał N arvacz otrzyma nakoniec pozwolenie przybycia do Paryża.

Courrier du Havrc donosi z Hajti: na wszystkich punktach, z wyjątkiem może KapII, uznano powagę nowego prezesa, ze wszystkich Mion ruszały wojska przeciw miastu Kap i upowszechniło się mniemanie. ze miasto to podda się bez obrony. V\'y»laną deputaeyą do Pierrot prezydenta j oznajmieniem, iż go złożono z urzędowania, przyjął tenże bardzo nieprzvjazuie i niemal przyszłoby do bijatyki. Generał Acaan odebrał >obie życie pod Anse a Veaux, pod tern miastem zbiły go wojska generała Phelippcati. ratował się przeto ucieczka i schroni! się do jednej jamy dwie mile od Anse a Veaux, gdzie widząc II{ wyśledzonym, u godzinie i'2. dnia i J. .Marca zastrzelił się, by się nie dostać do niewoli. Goelotę wysianą przez prezesa Pierrota z amuuicyą dla niego, zabrały wojska nowego prezesa Riche.

W izbie parów rozpoczęła się dysktissya nad prawem względem powiększenia liczby poruczników, podporuczników i kaprali w gwardyi narodowej. Viconite Dubouchage mówił za odroczeniem dysktmvi. Leniercicr zbijał ten wniosek.

Chińskim: jednak widzimy przeciwnie, że jedno piśmiennictwo korzysta 2 drugiego: pogańskichterattiry posłużyły do odrodzenia nauk. a jednak nieprzyjęto ani bałwochwalstwa, ani zasady starożytnego Fatum* ani nawet całej baiwy zewnętrznej. Owszem lepić) pi zez lp samo zbadano i 'korzystano 2 przedchrześcianskiej cywilizacyi, że sic nań zapatrywano 2 punktu całkiem nowego. Widzimy, żi- szkoły filozoficzne, mimo najspizeeziiiojszytli zasad, wpływały i wpływają na siebie wzatf!uin;c i właśnie całą ich wartość i byl stanowi la sama sprzeczność. Zn ccubv tylko ta jedna religijna dążność, co nowy swial wywiodła swojem potcinem słowem z najgrubszego barbarzyństwa do największej oświaty, co >v łanio swojem przechowała starożytne cywilizacje tak sprzeczne z sobą W duchu, za cuiby nagle miała siać się nniicm Chińskim, nicprzfpnezczającyni oświecenia Zaiste pojmujemy, że można mieć pizeiiwnc przekonanie, bo to niezależy od własnego 10zkVzu, tylku od zbiegu tysiącznych okoliczności i kierunku wychowania; ale łeby wbxyttko, to się z nami niezgadza, uważać za źiódlo obskurantyzmu t, j. ciemnoty, polizeba być fatalnie jednostronnym i iiieroztmiiej'ieyui ogółu pomimo śmiesznego w lakiem pojęciu słowa u ni wei >sai ności. Kto więc zapragnie być prawdziwie pożytecznym swemu piśmienniclwu, musi ile w jego silach, poznajomić sic ze wszelkim postępem ludzkiego rozumu w jakim bądź byłby kierunku. To bowiem nielylko lozszerzy jego widokrąg, nic jeszcze lepiej da mu poznać pierwiastki własnego społeczeństwa. Przez porównanie bowiem różnych przedmiotów wyjaśnia się na szc wyobrażenie: gdyby niebyło dnia, nie pojmowaliby MHY ITOPy i uawzajem. Sląd jednak nie idzie, abyśmy cudze pierwiastki po prostu zabierali i przenosili do siebie: bo kraść wszędzie i zawsze jest rzeczą

Deraocratie paeifique tylko sześć razy na tydzień wychodzić będzie, dla pokrycia kosztów, lnaczejby śi? utrzymać nie mógł ten dziennik.

Anglia.

Londyn. 24. Kwietnia. - London Daily News pisze o podróży lorda Palmerstona do Paryża i jego przyjęciu na dworze króla Ludwika Filipa co następuje: Utrzymują, że lord uważał niechętnie, iż uważano yvstąpienie jego do ministerstwa angielskiego za wyraz wojennego usposobienia, przeciw Franeyi i życzył sobie zatrzeć to zdanie. Bezwątpienia podróż jego do Francyi jest krokiem stanowczym do e n t e n t e c o r d i a l e i jest zwiastunem złej wróżby dla sir Roberta Peel, szczególniej j. powodu świetnego przyjęcia go na dworze francuzkim, jakiego doznał przyszły minister wigoski tak ze strony najznakomitszych osób w Paryżu, jakoteż przychylnych Mr Robertowi Peel. Król Ludwik Filip miał mu wiele do przebaczenia, "iiiićj ze względu na traktat z roku l 840. więcej zaś z powodu zdań. któro objawiły usta lorda. Wszyscy wiedzą, ze Ludwik Filip gotów jest do wszystkich oliar, by tylko utrzymać pokój, i z tego powodu wszystko mu przebaczył, chociaż o wszystkiem nic zapomniał. Stanowisko Guizota ule · gało trudnościom w obec przeszłego i przyszłego ministra spraw zagranicznych. Kiedy Anglią opuścił, żalił się głośno na niegrzeczne obchodzenie się i nim ze strony lorda Palmerstona, ale okazał się gotowym do zupełnego pojednuuia się z nim, byle tylko przyłożyć się do porozumienia się serdecznego, a nadto iż kiedy lord John Riissel otrzymał polecenie utworzenia nowego gabinetu wigoskiego , ministeryum franctizkie zachwiało się w swej posadzie, z tego powodu teraz zawczasu chce ubiedz wypadki i zabezpieczyć swoje stanowisko. Jeżeli życzeniem było lorda Palmerstona podnieść swe znaczenie osobiste w świecie politycznym, powinien być zadowolonym ze swej podróży do Paryża.

Drugim dowodzcą tloty ewolucyjnej pod koiueudorem Collier miauowaliy został admir.ił U rem er, który jak wiadomo dowodził flot» na wodach chińskich. - UColbura wkrótce wyjdzie drugi tom żywotów napisany przez lorda Bougham. w którym są działania w literaturze i umiejętnościach opisane mężów za rządów Jerzego III. Skreślone są żywota i dzieła -Johnsona, Adama Gibbona. sir J. Banka, La>oisiera i d'Aleiuberta.

Anglicv lubią się włóczyć po sWlecie, lecz nie chętnie przyzwalają na podróże swych panujących. Tak teraz opiera się Sir R. Peel podróży królowej do Francyi: opór ten nie dotyczy tak zabawy powierzchownej, jako raczej sięga dalekich planów. Podobno królowa ma zamiar wynieść męża swego na króla i aby dopiąć celu lego, chciała się udać na dwór dawnego i Starego przyjaciela -wego w Tnileriach. który przyrzekł podejmować księcia Alberta j honorami królewskieińt, a następnie spodziewa >ie >kłonie elitę angielskiej arystokracyi do uznania w księciu Albercie królewskośei. a mniej galanteryjnych ministrów do przyznania mu tytułu »King ConW6'r'f.« - Dotąd grał rolę książę Albert na dworze angielskim podrzędna, uie zasiada w izbie lordów . jak każdy prince royal ma do tego prawo, nie jest umieszczony na liście stopni (Precedeney dr ronk) książąt, bo cudzoziemscy książęta 'uaturalizowaiii, jeżeli nie są z rodu królewskiego, nie są wymienieni na tych listach. Nic jest nawet założycielem nowego rodu Koburgów. lecz nazywa sie ród ten po kądzieli banów«skini i dla tego płaci kraj pensyą księżnie . Meklenburg. która pochodzi z książąt Cambridge, a jest z dynastyi hanowerskiej. M.irdzo się tu podoba plan nowy Waghorna. do połączenia Singapore z nową Australią zapomocą statków parowych. Zyczyćby należało, żeby i w tę łączność wchodziły wyspy wschodnioiudyjskie.

. '

, i '

JI.-JI

i w to co poznamy yvlac ducha własuego uie indywidualuie ale powszechnie, je>li chcemy utworzyć coś narodowego.

Sprawiedliwość II 19. wieku. Za przykład uiegodziwości, z jaką nic tylko w Paryżu ale i gdzie, indziej sprawiedliwość ku wiecznej hańbie i osławię rodu ludzkiego, yv naszych osyviecouych czasach wyrządzaną by u a, może następujący wypadek ITaIII posłużyć: Przed niedawnym czasem umarł w Paryżu pewien cukiernik i zostawił dwie małoletnie sieroty. Natychmiast udał się komisarz do mieszkania nie boszczyka i opieczętował* takowe. Po zdjęciu pieczęci nastąpiło spisanie tnwenfarza i licylacyja, która przyniosła kwotę 872 banków. Z tych 873 franków, po odtrąceniu kosztów sądowych, zostało się obudwom sierotom po 2 grosze! Dla administrowania tego majątku mianowano im opiekuna, a dzieci oddano do domu sierot. Liczby najlepiej dowodzą. Są jeszcze dotąd niektórzy ludzie, co nie chcą wierzyć, iź można by» żywcem pogrzebanym; dla (ych posłuży następne statystyczne obliczenie przedwczesnych pogrzeboyv weFra'nryi. Od roku'1833. zdarzyło się lam 94 wypadków, gdzie tylko ślepy traf Nieszczęsnych w letargu lezących ludzi od okropności pogrzebania zvyvcem ocalił. W lej liczbie znajduje się 35 osób, które w chwili rozpoczęcia obchodu pogtzebtiego same z siebie przytomność odzyskały; 13 osób przebudziło się yv skutek wrażenia, jakie na nich oznaki nadzwyczajnego żalu ich pozostałych krewnych sprayviiy; 7 osób przyszło do siebie przez wywrócenie się trumny, 9 pizy uiezgrabuem zawijaniu ich w prześcieradło grobowe, 5 z powodu braku powietrza w trumnie, 1#\ ......1-.... ",4, ,w>Jlis-t.nn..J" «k 4i oonJI< -;*»0 tili*t f "lIrwisi lq*"*JI-« IrFi,.xiiifi'n ha Madryt, d. 18. Kwietnia. - Wczoraj aresztowano tu mnóstwo ze stronnictwa progressystów. Minister spraw wewnętrznych Pidal, wezwał okólnikiem wszystkich szefów politycznych. aby się starali utrzymać spokojność we wszystkich miastach, gdzie się pokazują ślady wzburzenia umysłów. Według wiadomości z Madrytu okazuje się, źe nie masz energii w ministerstwie i generałach z braku silnej centralizacyi. Nigdzie generał nic występuje z zapałem przeciw zbrojnemu powstaniu i ztąd pochodzi, iż przepędzani powstańcy z jednego do drugiego miasta, obsadzają je i bronią przed nadchodzącymi generałami bez energii. Tak Lugo w Galicyi jeszcze się trzymało do 15. t. ra., a powstańcy znajdują się w Vigo i Pontevcdra, a więc daleko więcej posiadają, jak przed opuszczeniem Santiago. W 1 O C h y.

Rzym, d. 13. Kwietnia. - Wkrótce po karnawale mieli zamiar dozorcy w carceri nuovi na Via Giulia, więźniów powypuszczać. Liczba więźniów jest tam przeszło 900. Żołnierze stojący na odwachu wczas jeszcze przybyli i przeszkodzili wyjściu tych więźniów. Między nimi byli tez aresztowani o zbrodnie polityczne. Celem uwolnienia tych więźniów było powszechne zamieszanie spokojności. Nieme y.

M o n a c h i u m, d. 2 1 . Kwietnia. - Cała tutejsza landwera otrzymała broń z perkusyami, która kupioną została na koszt kassy reluryjnćj. Po rozkazie dawniej już najwyżej wydanym, aby przy nastającej droźyznie mięsa dodawano żołnierzom menażu, wyszło obecnie nowe rozporządzenie królewskie, aby tym załogom, w których garnizonach cena piwa przechodzi 61 kr. od 1. Maja do 30. Września przyłożono dodatku tyle, o ile cena piwa wyższa jest nad 6\ kr. Ztąd dostaje żołnierz w Monachium dodatku 3 fen., w Augsburgu 2 fen., w Dillingen t fen., w N euburgu 1 f, w Freising 2 fen., w Kempten 3 feB., w Lindau 4 fen., w Burghausen 2 fen., w Reichenhall 3 fen. Grecya.

Marsylia, 19. Kwietnia. - Otrzymaliśmy wiadomości z Aten z 10Kwietnia. Odkryto tam spisek, który miał wybuchnąć dnia 6. Kwietuia,

U E. Lorenza w Ostrowie cotylko wyszła i jest do nabycia u E. S. M.i t t l e r a, J. J. Heinego, braci Szerków, Zupańskiego iW. Stefańskiego w Poznaniu: Jeografia do początkowego użycia po szkołach miejskich i wiejskich, ułożona przez Dr. Jer z y k o w s k i e g o . Cena 5 sgr.

2 Polki i 1 Galopp komp. C A. Siebcrla, na fortepian. Opus 8. Cena 7/\ sgr. SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Sąd Ziemsko-m iejs ki w Poznaniu duia 2JI Listopada 1815. Nieiuchomość należąca do Fryderyki Heleny Charlolty W ilhelrainy Kozierowskiej z domu Kotlwilz i Fryderyki Bandelow z domu Kolt witz, pod liczbą 27 /28. tu w Poznaniu położona, oszacowana na 5572 Tal. 1 sgr. 71 fen. wedle taxy, mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hipotecznym i warunkami w Rcgistraturze, ma być dnia 17. Lipca 1846. przed południem o godzinie lisiej w miejscu zwykłem posiedzeń sądowych spizedaua. OBWIESZCZENIE.

N ależące do twierdzy użytkowanie z Irawy na łąkach i pochyłościach ma w pojedynczych drobnych częściach, jak dawniejszćmi laty, publicznie na miejscu, również spichlerz ua gruncie niegdyś Bielefelda pod Nr. XIII. na Grobli, najwięcej ofiarującym być wydziel zawione; także stare sprzęty i materjały różnego gatunku i odchody drzewue, za gotową zaraz zapłatą mają być prze dane, w klórymto celu termin na wtorek dnia 5. Maja r. b. wyzuaczony został. Chęć dzierżawienia i kupienia mający zapraszają się z tą uwagą; źc miejsce zebrauia się będzie rano o godzinie siódmej na dziedzińcu twierdzy i spis wypuścić się mających miejsc trawą porosłych i t d., jako leż warunki dzierżawy, które to ostatnie także jeszcze w terminie przeczytane będą, wyłożone są do przejrzenia dla inleiesseutów w biurze podpisanej Dyrekcji.

Poznań, dnia 28. Kwietuia 1846.

Król. Dyrekcja budowauia twierdzy.

Osiadłem w tutejszem mieście i mieszkam przy Butelskiej ulicy pod Nr. 9.

J. Korach,w rocznicę pierwszego poruszenia ua korzyść uciśnionej ojczyzny przez jarzmo Turków. Zgromadzano się kilka razy u członków opozycyi wpływ mających i postanowiono zamordować pana Koiettis z innymi członkami rządu. Rozbierano «akźe pytanie względem formy luonarchicznej. Jeden głos był za śmiercią króla. większość jednak ograniczyła się na wypędzeniu jego z Grecyi, proklamowaniu rzeczypospolitej greckiej i mianowaniu jednego z książąt fanariockich prezydentem. Rząd odebrał szczegółowe o wszystkićm wiadomości. ponieważ jednak nie miał dowodów, przeto nie mógł przystąpić do aresztowań. Starał się przynajmniej o udaremnienie planów sprzysięźonych i obchodził uroczystość poświęconą KaraUkakiciuu. który poległ w dolinie około Aten w boju za wolność swej ojczyzny. Podczas tej uroczystości odbywającej się około grobu poległego Karaiskakicgo nie przyszło do żadnych zawichrzeń. Król, królowa, ministrowie i ciało dyplomatyczne byli obecnymi uroczystości, a lud powitał króla okrzykiem: «niech żyje!« Podczas tej uroczystości nic widziano ani Metaxasa, ani Maurokordatesa i jego zwolenników.

SlSIBnaEBBe

ROZMAITE WIADOMOŚCI.

Poznań. - Nędza między ludem poznańskim, z powodu drożyzny i braku zarobku ciągle wzmagająca się, jest powodem, źe szkółki Ochrony dla biednych dzieci, staraniem tutejszego towarzystwa utrzymywane, znacznie się przepełniły; gdy przeciwnie fundusze jego, niczasilone w tym roku przychodami z reprezentacyi teatralnych, koncertów i balów, najgłówniejszych sposobów onych zbierania, mocno uszczuplone zostały. Jedyny środek, który towarzystwu Ochronek pozostaje, jest loterya fantowa zwykle w czasie jarmarku wełnianego ciągniona. Odwołujemy się więc do dobroczynności publicznej, szczególniej do serc matek, zawsze czułych na nędzę i niedostatek biednych dzieci, z prośbą. ażeby składać raczyły do rąk opiekunek tego towarzystwa różne drobiazgi, którcmi każdy dom zwykle jest przepełniony, a których użyteczność byłaby bardzo wątpliwą, gdyby nic loteryc fantowe uszlachetniające i najmniejszy gracik na wspomożenie cierpiącej ludzkości i otarcie łez bliźniego ofiarowanyfi(»bta kuchatka, która zarazem podjąć się m i .kobiecego gospodarstwa wiejskiego, jako 16: pieczywa cho u drobiu" mleczywa, po$.z;ru]kiman jest od Sw. Jana na wici niedaleko Poznania Gdzie? dowiedzieć się można w Expedycji Gazet W. Deckera i Spółki. Dominium G ozdziechowo w pow. Kościańskim ma 1000 kóp trzciny do sprzedania.

Doniesienie.

Zamierzając od S. Michała r. b. han deI mój przenieść- na ulicę Wilhelmowską pod Nr. 23. postanowiłem, dla ulżenia sobie w przeprowadzeniu się, w iększą połowę powiększonego bardzo składu obić, sprzedać, spuszczając odtąd obicia w uajgustowniejszych deseniach za połowę zwykłej ceny. Pozuań, dnia 22. Kwietnia 1816.

Jak ób Mcndelsohn.

HIas*

111 !*tttv .

I .. U UWIADOMIENIE.

P a t e k 1 S pół k a fabrykanci zegarmistrzoslwa w Genewie, dostrzegłszy wiele podrobionych zegarków złego gatunku, spizedającyc h sic z ich nazwiskiem, zawiadamiają, że dla zapobieżenia temu uadużywauiu dobrej wiary, dołączają teraz do każdego zegarka pochodzącego z irli rękodzielni, świadectwo i zaręczenie opatrzone podpisem własnoręcznym i pieczęcią fabryki. - Każdy więc zegarek, lubo z ich naz<<i<<kicu>. jeśli nic III podobnego świadectwa, uważają za sfałszowany. - Zegarki nowego systemu, ich własnego wynalazku, uakięcające się, i regulujące bez kluczyka, uwieńczone zostały medalem, ua wystawie sztuk pięknych w Paryżu, z udzieleniem przywileju wynalazku na lat 15. - Kot respondenci nasi w Poznaniu Felix (iliszczy nski kupiec, w Wrocławiu JI I toiib Dyclcld zegarmistrz, przyjmują wszelkie polecenia na wyroby naszej rękodzielni. - Genewa, dnia 17. Kwietnia 1816.

Patek i Spółka.

Cenj targowe » mieście

Dnia 29. Kwiotnia.

1816 f, od I dop O l N A *i I t'. Pszenicy szefel Zyta dt Jęczmienia dt Owsa . »jt.

T alar ki di Grochu . dt.

Ziemniaków d1.

Siana celnar Słomy kopa Masła garniec

1 * 1. U f. ieu \ l >e *&t <_tt_b 2 15 1 125 6 6 l 141 1 1 3 4 6 1 102 1 3 - 1 6 26 10 15 - 2 -

W niedzielę, dnia :i. Maja 1416. r, będą, mieli kazanie

W ciagn tygodnia od d. 24.

do 30. Kwietnia. .

N a z w y k04 et ol tfvł<

prted poludniompo poludniu.

W kościele katedralnym · · · · Unia 8. Maje . · W kośe. fam S. Maryi Magd.

W* kościele S. Wojciecha . .

Dnia H. Maja · · · W kościele Ś. Marcina , , , , Franciszk. {gminaniem. - kato!.) .

W kościele dawno xx. Domin.

W kość. Sióstr miłosierdzia .

W kość. ewunie!. S. Krzyża.

Dnia 6. Maju .

W KObC. ewaiiiel S. Piolra W kościele garnizonowym .

Dnia 6 Maja

X. Podk. Ziemkiewicz - Kom. Piątkowski - Man, Amman. , Mmi. Amman · Man. Prokop. Prob. Urbanowicz.

Tenie.

- Dzick. Kamieński. Licenliat Wiek.

- Pr. 4>raudke. Pr. 4 randkę.

- Pr. Tomaszewski.

Kleryk Wodkiewicz.

Suncriiitcnd. Fischer Pastor Friedrich.

Tenie Tenże.

R. Kons. Dr Siedler.

Nudkazn. woj. Craiiz.

Kazn. dj »'. >iese.