JV- 127. w Czwartekdnia 4. Czerwca 1846.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.06.04 Nr127

Drukiem i nakładem Drakami Nadwornej W. Oeckera i Spółki. - Redaktor odpowiedzialny: lir. J. Rymur/eiewic».

A i. .. _i JgA"g-w i ._. Y-??A_ a . **____.AAA._

WIADOMOŚCI KRAJUWŁ

B e r l i n 29. Maja. - N ajj. Pan wyjechał do prowincyi saskiej, N aj.

Pani zaś do Drezna.

Berlin. - Ciekawi jesteśmy prelekcyi prołessora Richtera, powołanego z Marburga na professora do naszego uniwersytetu. Rozpocznie on jeszcze w tern półroczu swoje prclekcyc. Richter należy do znakomitych uczonych w swoim wydziale i tym hardziej zasługuje na uwagę, iż w wydziale swym dotyka pytań czasowych. Czytać będzie o mieszanych małżeństwach, o stosunku państwa do kościoła rzymsko-katolickiego i o rozwodach. - Dla większego bezpieczeństwa naszej stolicy, utworzą tu ruchomy oddział policyi wykonawczej i oddadzą pod jego dozór rozmaite dzielnice miasta, najniebezpieczniejszych złodziei itd. K ról e w i e c, d. 16. Maja. - Nasz prezes policyi Lauterbach odbył znowu podróż po prowincyi w sprawie powstania polskiego. Lecz tą rażą nie udał się na zachód, jak dawniej, lecz na wschód do Merala przez Tylżą. W Mcmlu odkryto podobno przez jego niezmordowane usiłowania ważne papiery zbiegłego Polaka, które były zamurowane w pewnym domu prywatnym na górze. Prócz tego uskuteczniono kilka aresztowań, na których i u nas po powrocie prezesa policyi nic zbywało. Z pomiędzy aresztowanych zajmuje się publiczność najwięcej emigrantem polskim, od dawna już osiadłym w Norwegii. Nazywa się Dzwonkowski, miał udział w przeszłej rcwolucyi polskiej, zył jako kupiec i księgarz już od 10 lat w Chrystyanii, gdzie się z córką konsula francuzkiego ożenił. Bawi tutaj od kilku miesięcy z swą familią, chcąc odwiedzić swych krewnych w ppgraniczućraKrólestwie polskiem, gdzie także ma znaczne posiadłości. Wszakże nie tylko, że mu wzbroniono wrócić do dawnej ojczyzny pomimo świadectw legitymacyjnych i pomimo wstawiania się kilku »znakomitych konsulów, lecz nie pozwolono mu nawet wrócić do Norwegii, a tego poranku, gdy p. Lauterbach powrócił z Meinla, aresztowano go i ma być wydany komissyi śledczej w Wiclkióra Księstwie Poznańskiem. Prawdą jest i pau Dzwonkowski nie przeczy temu, że z dowódzcą polskim Dombrowskim, który nie tak dawno ucieczką uszedł szubienicy, znał się w młodości i iy \ nawet w przyjaźni,

Siów kilka o oryanisacyi banków.

Nie bez interessu być winno, gdy się zastanowimy nad bankami w ogólności, oraz jaka organizacya byłaby właściwsza, czy przez urządzenie banków rządowych, czy też przez assocyacyą kapitalistów. Jak w Ogólności w obrotach handlowych, tak szczególniej, przy obiegu pieniędzy, nieodzownym jest kredyt i tenże zapewniony jest podstawą dalszych powodzeń. Bank krajowy, urządzony przez kapitalistów, opatrzony w fundusze zbaczue, stawiony pod kontrolę, zobowiązany do ogłuszania przed Publicznością, etanu rzeczywistego activow i passivow, sądzimy, iż powinien zasługiwać na zaufanie Publiczności, lem więcej, że nie tylko stać wiuieu przed tarczą praw istniejących, lecz takie każdemu w razie trzcby stałaby naprzeciw nadużyciom jego otwarta droga prawa. '«ok zaś rządowy, uie mając tak znacznych kapitałów do dyspozycyi, jakich organizacya banku odpowiedniego wymaga, rokowałby tylko w czasach pokoju jakieś nadzieje, (lubo zawsze kredyt jego byłby ograniczonym) w czasach zaś woiennycb, gdy istnienie jego ciągle nadzwyczajnych wymagałoby ofiar, zginęłoby zaufanie. Rząd mógłby być nawet zuaglouyui dysponować funduszami banku, jak się to stało w roku 1807. natenczas działania banku ustają, bank przcstaic swych obowiązań dopełniać, stawa osierocony, i właśnie w chwili gdzie pomoc jego byłaby najpotrzebniejszą. Do tych niekorzyści przyłącza się inna, ie wierzyciele banku nie tylko traciliby dyspozycyą nad kapitałami lecz takie nad procentami, chociażby im pozostawała droga prawa, lecz skądże środki ciekucyiue, jako też i fundusze

ponieważ ich dobra w Polsce ze sobą graniczyły; ależ tego nikt mu przecież poczytać nie może za występek, i za to nie może od rządu pruskiego Rossy i być wydanym. Słychać także, że dobra pana Dzwonkowskiego za jego dawniejszą znajomość i Dombrowskim skonfiskowano i że zgrzybiałego) ojca za syna pociągniono do odpowiedzialności. Na teraz nie można oznaczyć, jak długo uwięziony w Prusiech będzie trzymany, i czy go posef szwedzki w Berlinie, któremu o całym wypadku doniesiono, wkrótce zdoła uwolnić. Tyle jest rzeczą pewną, że połączonym usiłowaniom konsulów szwedzkiego, angielskiego i belgijskiego, panom Olof Bery, Brockmann i Oppenheim, którzy losem uwięzionego szczerze się zajmują, a nawet bezpośrednio u prezesa naczelnego Bóttichera za nim się wstawili, nie udało się wyzwolić go z więzienia. Z nad granicy rossyjskiej '26. Maja. - Jakkolwiek powszechna nędza dotknęła królestwo polskie, to jednak obraz Litwy przechodzi w tej chwili wszystko, co dotąd o nędzy pauującej słyszeliśmy. Całe wsie są opuszczone, a dawniejsi ich mieszkańcy łączą się z dziećmi i żonami w baudy żebracze i włóczą się po kraju i po miastach. Ale i tu nic nie znajdują, bo klęska jest ogólna, tak w miastach jak po wsiach, tak włóczą się wychudłe od głodu postacie po całym kraju. Trudno oznaczyć czas kiedy ta klęska przeminie, gdyż biedni ci ludzie nawet nie obsadzili ról swoich z niedostatku ziarna i ziemniaków. - W królestwie polskiem oprócz niedostatku ustał wszelki handel. Nigdy tak źle nie było po rewolucyi 1830. jak teraz, przemysł i handel zupełnie ustał z powodu nieustających aresztowań, a szczególniej całych nieraz rodzin szlacheckich, gdyż tycłi się tylko obawiają. Reszta szlachty cicho zachowuje się na swoich wsiach, a nawet unika przyjaciół i krewnych, żadnych wizyt nie przyjmuje, gdyż przy systeinaeie panującym teraz śledzenia, dozorowania i szpiegowania, nikt nie jest pewien, co komu zaszkodzić może, 'gdyż nieraz cliultaj syn lub chciwy krewny został denunciautem. Nawet żaden dziedzic wiedziony uajgłębszćm i najczystszem przekonaniem nie śmie zaprowadzać jakichkolwiek ulg swoim poddanym, aby uie wpadł w podejrzenie u władz o skarbienie sobie u ludu popularności. Nie można sobie wystawić, jakie brzemię losu spoczęło teraz na szlach Cle. Skoro się rodzina rozchodzi, udając się na spoczynek, żegna się z sobą.

Może ktoś zarzuci, ze gdyby rząd był w potrzebie, natenczas mógłby użyć i funduszów banku narodowego, lecz zarzut ten nie jest uzasadniony, gdy gwałtu wprost w własność prywatną, od żadnego rządu przypuszczać nie można; byłoby uawet nierozsądkiem, albo raczej to samo co niszczyć latorośl mającą obfite wydawać owoce, bo gdzie zpotrzebnemi kapitałami opatrzony bank istnieje, ten i wrazie wojny mógłby być pomocnym i rządowi nawet, dopóki rząd będzie szanował prawo "łasności.

Bank narodowy może nawet wstrząśniony przez stosunki zewnętrzne kredyt ożywić. Jakie'korzyści bank narodowy przynosi, dowodzi nam to bank angielski, który przyczynił się do prowadzeuia długich wojen przeciw Napoleonowi, dostarczał innym mocarstwom jeszcze posiłków i fund. swych jednakże nie wyczerpał; dowodzi to dalej bank Francyi, za pomocą którego rząd tyle miał korzyści, przez wzniesienie się kursu papierów, dowodzi to nareszcie bank w Wiedniu, za pośrednictwem którego udało się Austryi, zły stan finansów zakrywać. Jeżeli zatem rozważymy, że banki rządowe w pokoju małą, w czasie wojny żadnej korzyści nie przynoszą, wykazuje się zatem jasno, że pierwszeństwo należy się bankom prywatnym. Jeżeli banki przeznaczeniu swemu odpowiadać mają, natenczas winny kojarzyć kapitały pojedyncze, ażeby utworzyć silną potęgę pieniężną, która by była w stanie z łatwością i pewnością zaspakajać potrzeby, nadto była w stanie według okoliczności wzmagać się w fuudusze. Rząd nie jest w sianie tego warunku zasadniczego dopełniać, gdyby przez pożyczkę tego dokonać chciał, natenczas oddalałby się do swego przeznaczenia, gubiłby się ua polu prywatnych spekulacyi, a może naAggAjjmogjjbjy _ jjiaj A dzielają komnaty i potaszczą rozdzielonych z osobna do cytadeli. Najmniejsze słowo, najlichszy czyn wystarcza do zguby człowieka w oczach podejrzliwych. - Uzupełniono też rozbrojenie powszechne, nie tylko szlachta musiała oddać ostatnie zbiory starożytnej broni po przodkach, ale odebrano wszystkim leśniczym, borowym broń tak dalece, że nawet dziś obchodząc lub objeżdżając bory z kijem w reku tylko zmuszeni są wykonywać swe urzędowanie.

Z nad granicy Szląskićj, d. J6. Mąja. (M. Szwab.) Przykład Galicyijuż wydaje owoce tak w Szląsku pruskim jak i w austryackim. W obwodzie Pieskim nie chcą chłopi po wielu wsiach odprawiać robocizny, wojsko musi ich do niej przymuszać. Ponieważ jednakże w Szląsku pruskim zwolnienie od podobnych niewolniczych ciężarów znacznie postąpiło naprzód, o tę prowincyą nie potrzeba mieć obawy. Gorzej ma się rzecz w Szląsku austryackim, gdzie po niektórych miejscach ma się okazywać oburzenie, które mało co potrzebuje zewnętrznej pobudki do wybuchnięcia i szybkiego rozszerzenia. Chłopi tamtejsi rozprawiają o tein jawnie po gościńcach. - Z Galicyi smutne ciągle nadchodzą wiadomości. Mówią, że kraj jest uspokojony, ale długo jeszcze potrwa, nim to nastąpi w pełnem znaczeniu tego wyrazu. Prawda, chłopi odrabiają pańszczyznę, ale tylko zmuszani przez wojsko. Bardzo źle wyszło na tern wielu Niemcom, którzy się tara na dzierżawę puścili. Jeżeli życie ocalili, stracili wszystko i przyszli do żebranego chleba. Jeden z nich prosił zarządzcę wielkich dóbr, pod którym dawniej był urzędnikiem, o świadectwo, które mu potrzebne było do pójścia w służbę bardzo podrzędną. Opisuje okropności takie, że włosy na głowie powstają. Jego samego odprowadzono związanego do Tarnowa i tylko obrona chłopów, którzy mu wiernymi pozostali, zasłoniła go od śmierci. W drodze nieraz był świadkiem, jak ludzi żywo ćwiertowano, albo rzuciwszy o ziemię, cepami zatłuczono. Do Tarnowa zwieziono, mówi, około 200 szlachty i urzędników zabitych, a około 400 rannych i pokaleczonych. Przeszło 8 O O zaś zostało na miejscu zabitych, których dopiero po niejakim czasie zagrzebano.

Koblencya, d. 26. Maja. - Parostatek przybyły dziś po południu z Mannheimu przywiózł bardzo smutne wiadomości o bijatyce zaszłej tamże pomiędzy wojskowymi i cywilistami, która rozpoczęła się w karczmie a przeniosła się potem w okropny sposób na ulice. Po obu stronach wielu cię Ato raniono a kilku nawet trupem położono na miejscu. Świadek naoczny zapewnia, że na własne oczy widział, jak żołnierz nie opodal od niego dziecko dziesięcioletnie bagnetem przebił. Z obawą wyglądamy dokładniejszych wiadomości.

WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE.

Polska.

Warszawa 24. Maja. - Już wszyscy myślą o Bielauaeb, gdzie od dziś i jutro za tydzień, znaczna część Warszawy, wznawiając zwyczaj dawny, pospieszyć nie zaniedba. N a tę uroczystość, która u nas jest także dniem mody, przygotowują się u raodniarek warszawskich eleganckie stroje, u krawców raęzkic ubiory. Wszystko wystąpi w całej okazałości, a wśród tćj parady, ukażą się zapewne w znacznej liczbie piękne ekwipaże, z których wyrobu słynie Warszawa. Nie pierwsze to jej pole w tym rodzaju; od lat kilkudziesięciu, o ile zapamiętamy, ekwipaże warszawskie, liczone były do najlepszych w Europie. Przyznawuno im lekkość i ozdobność

Ważuein zadaniem jest banku utworzenie pieniędzy narodowych, i tu leży najważniejszy środek dopięcia celu, raz, ażeby wzbić się na"dto, ażeby drogo okupiony pieniądz kruszcowy, na handel wewnętrzny nic był przeznaczony, dóczego pieniądz papierowy właściwszy; powtórc ażeby handel wewnętrzny od pieniężnej Ci isis giełd Europejskich uiezawiślejszym uczynić, po trzecie ażeby mieć w posiadaniu środki cyrkulacyine, te zwiększać lub zmniejszać o ile fabryki i handel tego wymagają. Gdy obieg pieniędzy i potrzeby handlu są tak wielostronne, obliczyć zatem niemoźna potrzeby środków obiegowych, lecz stosunek ten przez realizacyą w praktyce się wykaże; nie możemy tu zatem pominąć, że bank ua akcye, bez kouccssyi wydawania not bankowych już dla tego jest nicpodobuym, bo przedsiębiorcom żadnej nic rokuje korzyści. Administracya banku bez koncessyi emissyi not bankowych jest za kosztowną. Bank bez not jest domem bankiera pod kontrolą rządu, który konkurrencyi z innymi bankierami nie wytrzyma, gdy te same swe działania wykonują, i przez to koszsta administracyine i straty w kapitałach sobie oszczędzają. Bank rządowy, nie powinien zezwolić, ażeby noty bankowe jego były w obiegu bo gdy ilość tychże ma potrzebie odpowiedzieć, natenczas zabraknie funduszów do realizowania icb. Utrzymują niektórzy, że przez deponowanie obligów długów Państwa moźnaby realizacyą pokryć. Lecz zdanie lo nie jest uzasadnione, bo w chwili gdy wypadki polityczne wątpliwość wypłacalności wywołają, uatenczas i obligów długu Państwa spieniężyć nie będzie można, jak to nam przeszłość dowodzi nawet ryzykując 30 procent niżej wartości nominalnej. Nie dałoby się zatem usprawiedliwić, ażeby bauk rządowy, zarządzając głównie pieniędzmi małoletnich i zapasami kassowymi rozciągnął swą dziawiedeńskich, a trwałość angielskich. Stopniowo doskonałość ta wrastała, wykształcał się gust ciągle w miarę postępu fabryk zagranicznych, a dziś doszedł do wykwintości niepospolitej . Kilku z celniejszych fabrykantów pojazdów w Warszawie, odznaczyło się nawet wynalazkami nader pożytecznemi; a ostatnia wystawa przemysłu krajowego w roku zeszłym w Warszawie odbyta, pokazała najlepiej, na jakim stopniu fabrykacja wyrobów siodlarsko-stelmachowskich li nas stanęła. Niezaniedbamy donieść, czyje pojazdy celowały na tegorocznej fecie Bielańskiej. F r a fi c y a. P a ryż, d. 28. Maja. Król przyjął z rąk posła pruskiego, barona Arnim pismo zawierzetelniające go jako posła przy dworze francuzkim. Następnie poseł ten był przedstawiony królowej, książętom i księżniczkom. J ournal des debats potwierdza wiadomość o ucieczce księcia Ludwika Bonapartcgo z cytadeli HallI. Rząd odebrał wiadomość tę przedwczora zraną sztafetą. Książe zbiegł 25. Maja, zrana o 7. godzinie, jako robotnik przebrauy. Komendant według zwyczaju, przybył wcześnie do pokojn księcia, dozorca powiedział mu, że książę jest chory i leży jeszcze w łóżku. (W miejsce jego, położono w łoże słomianego człowieka.) Dopiero wieczorem o 7. godzinie przekonano się, że książę zbiegł z cytadeli i udał się ku granicy belgijskiej, oddalonej od Ham tylko 20 lieues. Cytadela ta znajduje się na połowic drogi między Paryżem a Brukselą. Rząd wydał rozkaz, ścisłego śledztwa. Minister oświecenia, p. Salvandy otworzył swe nowe salony. Ibrahim także przybył do niego. Bankiet na ośmdziesiąt osób zgromadził sam wybór uczonych około łbrahima baszy. Armia, magistratury, izby, uniwersytet, umiejętności, literatura, miały tam swoich zastępców. Akademią przy bankiecie przedstawiali Guizot, Mignet, Dupin, Victor Hugo; akademią moralnych i politycznych wiadomości Portalis, Duchatel, Naudet, Thierry; akademią napisów i pięknych umiejętności Letroune, Leclerc, Jaubert, Joraard, Ampere; akademią sztuk pięknych Halevy; akademią ścisłych umiejętności Thenard, Roiusot, Pouillet, Dumas, Arago. Po biesiadzie przeszli goście do drugiego salouu, gdzie był ogromny opis Egiptu przepysznie oprawiony i rozłożony, ofiarowano go Ibrahimowi. Koncert pod dyrekcyą Halevego zakończył wieczór. Ibrahim basza ma zamiar udać się w Czerwcu do Londynu. Na Maltę przybyło dnia 10. Mąja 38 młodych Armeńczyków, którzy z« wschodu udają się do Francy i na nauki. Powiadają, że generał porucznik Scbastiani wkrótce zostanie generalnym komendantem gwardyi narodowej Paryża w miejsce generała Jacqueininot, który prosił o peiuyowaniu go z powodu nadwątlonego zdrowia. Wszystkie wiadomości donoszą, iż deira Abd el Kadcra rozpierzchła się. Rodzina Bu Gamedi pozostała u Beni Snassen, emira zaś pod przewództwem El Hadsz Mustafy Ben Tanii, szwagra Abd cI Kadera, udała się drogą ku Tafllet. O Emirze nie masz żadnej wiadomości. Powszechnie sądzą, że się znajduje u Uled Sidi Seikh na południu od Tlemsenu i ma zamiar połączyć się ze swym szwagrem, Pokoleniu Beni Amer, które opuściło Algieryą, a następnie przesiedliło się do Marokko, wyznaczył cesarz Muley Abd el Rhaman przestrzeń kraju między Fez a Marokko ua zatnieszkanie. Pogłoski obiegające o dyraissyi marszałka Bugeaud, poruszyły umysły w całej Mryce. Niepewność panuje względem przyszłości, kupcy, właści A ciele gruntów, spekulanci, ażiotery starają się korzystać z tego stanu niepewnego i dla tego smutek panuje pomiędzy mieszkańcami Algieru.

pozbawiała dobrodziejstw banków prywatnych i kredyt Państwa nadwerężała. - Uwagi powyższe uważane z stanowiska finansowego tern wjęcei zasługiwać winny "na uwzględnienie, gdy się zastanowimy, że zaciąguienie kredytu u rządu od stanów zależy, i że im wicks;ta Urisjs pieniężna by była, tern więcej by też się sprzeciwiały, w zezwoleniu kredytu, któryby uiestał w harmonii z bytem dobrym narodu. Mając na uwadze obecny brak środków obiegowych i konieczność zapobieżenia temuż, niewinniśmy zapomnieć, że od rządu wydawane banknoty nie sa nic więcej jak pieniędzem papierowym, gdy noty banku prywatuego, byłyby assyguacyauii dyspozycyi (S)i«pOlttiDliZl'(t)tiiij Euiissya zaś znacznych summ pieniędzy papierowych, ażeby zastąpić brak środków obiegowych, wywoła zniżenie wartości pieniędzy. Dotąd żaden rząd z większych nie wydał summ wielkich w pieniędzach papierowych, ażeby to nie miało pociągnąć za sobą redukcyi. Gdy wszystko to rozbierzemy, ujrzymy że tylko bankom prywatnym winniśmy dać pierwszeństwo, gdy wszystkie banki rządowe, bez wyjątku, mało pomogły publiczności, krajowi nic nie przynosiły i kończyły niemożnością uiszczania się. Ze do tego i wewnętrze powody nie mało się przyczyniają jest jasno, lak np. urzędnicy mąją ogólne stałe zasady, od których pod własną odpowiedzialnością, odstąpić nic mogą, działania ich tern rozwaźniejsze być muszą, gdy dysponują pieniędzmi małoletnich, i to już jest dostatecznem, iż zakres ich czynności jest ograniczony, dla tego tylko udzielić mogę kredytu osobom, które im najpewniejszą dają rękojmią. Z tychże powodów nie mogą również korzystać z chwil pomyślnych koniunktur handlowych, a często nim pozw olenie od wład z 'I I M A - - domość ta nadeszła tak niespodziewanie, iż wszystkich nadzwyczaj zadziwiła. Zbiegowi zapewne udało się dostać do granicy belgijskiej lub co jest większćra podobieństwem do brzegu morskiego w St. Valery oddalonego na kilka godzin tylko od cytadeli Ham, gdy zyskał na czasie blisko 9godzinnyra, zanim można było wydać rozkazy do jego ścigania. W ogólności dorozumiewają się, ze rząd do tej ucieczki dał tajemne polecenie, chociaż się potwierdza wiadomość, że komendanta placu, generała de Marne, w skutek. rozkazu telegraficznego do Ham nadeszłego osadzono w tym samem mieszkaniu w Ham, gdzie siedział Ludwik Napoleon i z którego dozwolił zbiedz księciu, czy to za wiedzą rządu, czy też piżez księcia oszukany. - W każdym razie aresztowanie generała nastąpić musiało, jak to w podobnych przypadkach zdarza się, gdzie tajemnice stanu zachodzą, gdzie aresztowanie, uwięzienie, a nawet i ukaranie wyrokiem bynajmniej nic dowodzi niewinności ukaranego, którego już na innej drodze starać się będą wynagrodzić. Generał dla tego też stawionym zostanie pod sąd wojenny, a że wykroczenie jego bynajmniej władzy nie kompromituje, przeto spodziewają się jego uwolnienia. Sądzą powszechnie, iż książę udał się do Anglii. - Administracya kolei północnej z zapałem zatrudnia się uroczystościami, z powodu otwarcia tej kolei żelaznej na dzień 15. Czerwca postanowionego. Na bankiet i bal będą wszyscy zaproszeni robotnicy, którzy bezpośrednio i pośrednio pracowali nad tą koleją. Następujący będzie program uroczystości: Dnia 15. Czerwca wyjedzie 12 O O zaproszonych gości z dworcu paryskiego. Pociąg zatrzyma się w Amiens, gdzie da towarzystwo wielkie śniadanie: dalej ruszy do Lille, a tara towarzystwo z municypalnośeią będzie raczyło swych gości, balem, jadłem, napojami, oświeceniem, itd. Dnia 16. Czerwca gociąg dalej rusza ze swemi gośćmi w liczbie 1200 do Brukseli, gdzie także dzień cały na balach, tańcach i zabawach przepędzą. Dnia 1 7. wszyscy wrócą do Paryża. Wieczorem tegoż dnia dadzą pod wielkiemi szopami dworca tutejszego wielki bankiet, na który sami robotnicy wraz z żonami będą zaproszeni, a wieczorem bal w obszernych salach Pas- Perdus. Według wiadomości z Lizbony z 14. Maja przez Hiszpanią nadeszły eh, zupełnie przeciwne zawierają szczegóły odebranym przez Londyn. Według pierwszych ma powstanie szerzyć się coraz bardziej w Portugalii. Izba parów uznała się za prawomocną do odsądzenia sprawy Lccomta.

Lyon, dnia 22. Maja. -Wzburzenie pomiędzy robotnikami kopalni węgli 'w S t. E t i en n e trwa ciągle. Prawie codziennie wzbraniają się całe setnie iść do roboty i pełnić powinność. Posiedziciele będą się musieli skłonić do warunków, które w równiejszym będą stały stosunku do właściwej pracy: bo w obce takiego usposobienia trzeba się obawiać nowego wybuchli niespokojności, który większego krwi rozlewu mógłby się stać przyczyną, jak przed kilku miesiącami. Rząd zwrócił swą uwagę na to wydarzenia i stara się o to, aby panowie z robotnikami się porozumieli. Szczęściem zbywa niechętnym na broni; bo władza już dawno o tern pomyślała, aby wydano wszystko, coby mogło posłużyć do toczenia boju. Przeszłego tygodnia odeszło tu ztąd znowu dwudziestu Trappistów do Constantine. Zdaje się w ogóle, że kilkanaście religijnych zakonów w Algeryi osiędzic. Anglia.

Londyn, d. 27. Mąja. - Izba niższa. Posiedzeń ie 25. Maja.

Cała Europa pracuje teraz nad poprawą stosunków swoich społecznych.

Tak Sir R. Peel doniósł izbie, iż zaraz po świętach lord Lincoln wniesie trzy bile względem poprawy stosunków między dzierżawcami w Irlandyi.

TowarzysIwo zaś, klóre zarządza własnym majątkiem, działa JIVedlc swego mniemania, robi znaczne czynności, które są z korzyścią dla krajn, a w które władza wcale by się nie wdawała, prawda, że doznają czasem wypadków, lecz wraca się to w dwójnasób przez znaczną ilość czynności. Korzyść znaczną krajowi mogą przynieść noty banku narodowego, WI%wają bowiem na byt dobry kraju i stająsię podporą rządów, jak to wyiej wspomnieliśmy, i powtórzmy, źe zdanie to wspierają Anglia i Francja, w obudwóch narodach są one filarem kredytu narodowego bodźcem przemysłu tamże się rozwijającego, bez nich nie masz uregulowanego systematu pieniężnego, ich istnienie jest podstawą tegoż. Stąd im silniejszy jest ich wpływ, lem jest rzeczą większej wagi, przez nic krajowi korzyści zapewniać i chronić go od strat. Przystąpmy do slroiiy"mniej korzystnej banków prywatnych, straty tam się ukazały, gdzie przez wolne ustawy każdemu wolno było banki zakładać, gdzie śmieli przedsiębiorcy połączywszy się z uiałemi silami takowe pozakładali, oraz banknoty wydawali. - 'l lekkomyślnością rozpoczęte dzieło, nie mogło jak zły wziąść koniec. Takich wypadków wiele zdarzyło się w Ameryce i Anglii, lecz rezultat nawet nie był tak smutny gdy £ tychże się utrzymało, i tak Anglia jak Ameryka zawdzięcza im wzrost przemysłu. Lecz i temu zapobiedz można udzielając koncessyi tylko bankom uposażonym w znaczne kapitały, ograniczyć ic maximum nót bankowych, przez Statut tak je postawić, ażeby w każdej chwili miały środki realizacyjne, a działania ich postawić pod kontrolę Rządu i Publiczności. - Prawda, źe banki uposażone znacznćmi kapitałami wpadały także W krytyczne położeni a jak nam to dowodzi bank w Anglii, lecz to wyIbIA-)J;-J-bIrn. inttimnbbr nu; nieurodzajp, stąd

Lord J. Riissel wniósł petycyą kupców o przypuszczenie cukru wyrabianego przez murzynów, gdyż wyrabiany przez wolnych ludzi w tyra roku wcale nie zapowiada pomyślnego żniwa. Lord John Riissel doniósł zarazem, że ma zamiar wnieść w komitecie ogólnym, o zniesienie cła różniczkowego od cukru zagranicznego i kolonialnego. Flota ewolucyjna angielska wystawioną była zaraz po puszczeniu się na morze na wielką burzę, która część floty od reszty uniosła, a cztery okręty parowe, »Cyklops,« »Terrible,« »Retribution« i »Scourge« bardzo uszkodzone przez burze wróciły do Plymouth. Wszystkie okręty liniowe znajdują się jeszcze na morzu. Obawa znika z powodu dyskussyi o prawie zhożowem w izbie wyższej i mamy widoki, że bil bez żadnej zmiany przejdzie. Główną przyczyną. obawy byli wigowie w izbie wyższej, z których część chciała, aby natychmiast cło znieść od zboża, a więc, że nie wszyscy w massie glosować będą. za projektem Peela i ułatwią tym sposobem protekeyonistom zwycięztwo. Artykuł jeden w Times zamieszczony, donoszącej zawsze z pewną rękojmią o wypadkach, uchyla wszelkie w tej mierze obawy. Times donosi, źe dnia 23. odbyło się zgromadzenie 60 parów wigowskich w Landsdowne house, między tymi lord Melbourne (nieprzychylny zniesieniu praw zbożowych) i Fitzwilliam (który chce zniesienia ich zupełnego) także się znajdowali, radzono naprzód, ażeby nastąpił kompromis względem stałego i trwałego cła zbożowego, lecz następnie przekonano się po różności zdań, źe stronnictwo ich rozpierzchłoby się i ułatwiło zwycięztwo przeciwnikom, przeto postanowiono całą zebrać energią, do przeprowadzenia bilu w nieprzemienionćj postaci, tak jak go izba wyższa otrzymała od izby niższej. Z tein sprawozdaniem zgadza bię i wiadomość zamieszczona w Chronicie o tćm zgromadzeniu. Chronicie powiada, iż postanowiono połączonemi siłami opierać się wszelkim poprawkom projektu ministeryalnego. Rzeczą jest ważną, aby bil przeszedł w izbie wyższej bez poprawki z tego powodu, gdyż to jest środek fmansowy, tak zwany bil pieniężny, taki zaś bil w szczegółach izba niższa wyłącznie postanawia, nic zgadzałoby się przeto, aby nanowo jej rozporządzenia wymagały potwierdzenia. Według Dublin Evening Mail wielu parów irlandzkich ma zamiar nie być obecnymi w izbie wyższej podczas dyskussyi nad prawami zboj.owemi, gdyż przez swe wotowanie przeciw środkom zaprojektowanym przez ministerstwo Sir R. Peela mogliby toż ministerstwo zwalić przez swe nieprzyjacielskie głosy, czego zaś sobie nie życzą. List prywatny z Londynu uwiadamia nas o nadziejach i trudnościach, przez jakie bil zbożowy przechodzić będzie w izbie wyższej. Jakkolwiek w wielu punktach nie zupełnie się zgadza z ostatniemi naszemi wiadomościami, jednakże pokrótce wystawia nam trudności, przez jakie bil ten przeszedł w izbie niższej i przez jakie przechodzić będzie w izbie wyższej. Tydzień temu. jeszcze wszyscy spodziewali się, że izba wyższa bez oporu przegłosuje bil zbożowy, byle tylko izba niższa znakomitą większością go zatwierdziła. Spodziewano się, że lordowie protekeyoniści nie zdołają nawet w rozprawach komitetu wsunąć jakiejkolwiek poprawki. Na nieszczęście wieści niepokojące kursują po mieście od czasu ostatniego przegłosowania bilu Głównym powodem, który miał wstrzymywać lordów konserwatystowskieh od głosowania przeciw bilowi, miała być obawa niepodobieństwa zastąpienia dzisiejszego gabinetu. Lordowie ci liczyli na lorda Stanley, ale ten oświadczył, iż wprawdzie przeciwnym jest zupełnie temu bilowi, jednakże z drugiej strony głosił, iż nie ma zamiaru w czemkolwiek opierać się działaniom gabinetu. W ten sposób zatem opozycya konserwatystowska nie mogła mieć żadnej nadziei, by jakakolwiek poprawka wci

wyjście z kraju pieniędzy kruszcowych, częścią też zodstąpienia od statalu. Jsakoniec, robią niektórzy zarzut bankom w ogólności, źe ułatwiają spekulacyą, stąd podaje się sposobność straty i ruiny majątku; ten zarzut jest całkiem płonny, bo cóż na świecie nie może być nadużyłem, czy dla tego przestaniemy używać noża, że ktoś sobie gardło nim przcrzuął? -

Przepych w Hawanie posunięty jest do najwyższego stopnia.

Każda z dam bierze tylko na jeden raz suknię balową. Bielizna bywa z uajprzedniejsszego batystu; ręczniki, kołdry, cała pościel, bywają szerokicini przepysznemi koronkami garuirowane. Przy tym zbytku odbija dziwnie niezgrabne obuwie damskie; pierwsze damy noszą tam trzewiki, jakiobby się najuboższa sługa w Europie powstydziła. W R o s s y i gdy jaki na śmierć skazany morderca oświadczy się być gotowym pełnić służbę kata przez lat piętnaście, a polem na lat dziesięć pójść do klasztoru - tedy bywa uwolniony od kary.

Ej no piękua Kozio Nie droi sit; z twą buzią, Nie prosiiu IIIY długo Znajdzicui sobie drugą.

Za wioską na lace Jest kwiatów tysiące Szuka miodu pszczoła I lata do kola, -

Buzia.

Nikt kochać nie broni Pókiśmy dziś młodzi Woda wodę goni, Dzień po dnia uchodzi.

Kwiat jeszcze odrośnie Choć go zima zwarty Nera już nie po wiośnie, Gdy raz bedziem starzy.

sposób bowiem odkryłaby słabos'ć swoją. Ale włas'nie w tej chwili, gdy izba niższa przyjmowała 3. odczytanie bilu większością 98 głosów, rozeszła się po mieście wieść, która w ogóle dość wiary znalazła, że lord Stanley przystał na ułożenie, jeżeli tego będzie potrzeba, nowego gabinetu w tyra razie, gdyby izba lordów odparła bil zbożowy. Nie wiadomo, czy wieść jest pewna, czy też puszczono ją dla zachęcenia parów wątpliwych. W ogóle jednak wszyscy mniemają, że aietylko przedstawioną zostanie poprawka w komitecie, ale jeszcze ta poprawka przyjętą będzie. W takim razie lord Stanley ma być wezwanym przez król owę dla zmiauy administracyi. Te wieści oziębiły cokolwiek zapał, jaki panował z powodu trzeciego odczytania bilu zbożowego w izbie niższej, tam większość ministeryalna była zupełnie policzoną i wiedziano, że wacha się od 95 do 100. Oto wykaz głosowania w izbie niższej przy trzech odczytaniach bilu zbożowego: w czasie votum o odesłanie do komitetu w duiu 28. Lutego głosujących było 577, za bilem było 337 a przeciw 240 głosów. Przy drugiem odczytaniu, które miało miejsce 28 . Kwietnia liczba glosujących 5 46 ; za projektem 402, przeciw 244; przy trzecićm odczytaniu, które miało miejsce w dniu 16. Maja, głosujących było 558, z tych 3 1 7 za a 229 przeciw. Tak więc większość przy odesłaniu do komitetu wynosiła 97, przy drugiem odczytaniu 8 8, a przy trzecićm 98. Obawa klęski w izbie lordów wywołuje już teraz ruch pewien pomiędzy przeciwnikami protekcyi. Członkowie Ligi przeciw prawu zbożowemu, wzywają wszystkich przez dzienniki, by słali ciągle petycye do izb. Potrzeba, mówi E c o n o m i s t, dziennik pana Cobden, by każda izba handlowa, każda korporacya ukonstytuowana w królestwie, podpisała petycye do izby parów, żądając przyjęcia tych środków. Zaufanie bowiem w mądrości tćj izby prawodawczej możeby wzięto za obojętność, tylko szkodę krajowi przynoszącą, której skutki wszyscy wkrótce poczulibyśmy. Hiszpania.

M a d r y t, d. 19. Maja. - Wiadomość o zamordowaniu Rubina de Celis przez jego towarzyszów potwierdza się. Jak mówią, zamordowano go w gościńcu w Oporto a na trupie przywieszono karteczkę z napisem: »'Estał zabity, ponieważ zdradził ojczyznę i przedał swych współobywateli.« HeraIdo pisze, że Wielki książę Konstanty opuścił nagle Gibraltar, po

Królewski Sąd Główny w Bydgoszczy.

DOBROWOLNA SPRZEDAŻ.

Dobra szlacheckie Dąbrowa w po w. Wągrowieckim, należące do sukcossorów Leo Zaleskiego, przez Laudszafte w r. J841. ua 65,865 tal. 8 sgr. 2 fen. (sześć dziesiąt i pięć tysięcy osra set sześć dziesiąt i pięć talarów ośni srebrnych groszy i dwa fenigi) otaxowanc, mają być celem działów w terminie dnia 8. Sierpnia r. b. wzwyczajnem sadowe m posiedzeniu sprzedane. Taxa, warunki i wykaz hipoteceny mogą być każdego czasu w nasze'm Vtern biórze w godzi nach służbowych przejrzane. Bydgoszcz, dnia 12. Kwietnia 1846.

Odprowadniki rumatyzmuzwane: oJjentalne amulety p iw rnmatyzmowi, słabsze wraz z instrukcją po 10 sgr., mocniejsze po 15 sgr. Te odprowadniki rumatyzinowe są doświadczoną prezerwatywą i środkiem przeciw cierpieniom nerwowym i ruraatyztnowym, przyciągając z dotyczących organów ber bólu zbytni w ciele płyń elektryczny, który rodzi krwistość i przez przedrzażnienie systematu nerwowego rozmaite cierpienia nerwowe i rumatyzmowc. Skuteczność tego środka przeciw chronicznym i szybko przebiegającym rumatyzmom i cierpieniom nerwowym, jako to: bólowi głowy i gardła, bólowi zębów, źganiu w uszach, boleściom w piersiach, krzyżach i lędźwiach, rwaniu w członkach, kurczom (konwulzjom), tudzież przeciw kongestjom, palpitacji serca, bezseuności, róży i innym zapaleniom, tępemu słuchowi itd., już przez znanych lekarzy, którzy go u swych pacjentów z pomyślnym wypadkiem zastosowali, została poświadczoną, jako to przez Pana Dra Bureaud Rioffrey w Londynie, który pierwszy, pomyślnemi wynagrodzony rezultatami, doświadczył leczenia rzeczonych chorób przez odprowadzanie z ciała zbytniej elektryczności: przez Król. lekarza Oberamtowego P.Dra. Bodcnuiiiller w Schwabisch Grund, Pana Dra.

Ulliner w Thiiringen. Bardzo korzystnie poleca te amulety Król. Wirtemberskie pismo korrespondencyj lekarskich w tomie XII. N rze. 18. na str. 113. Dołączam tu jeszcze jedno 2 doszłychaif»nieważ gubernator nie oddał mu powinnych honorów; ostatni bowiem za późno zaprosił księcia na przegląd, zaprosiwszy wprzód księcia Koburgskiego. Z tego powodu książę urażony, natychmiast wypłynął do Algesiras. Madryt, dnia 20. Maja. - Urzędowe depesze konsula hiszpańskiego w Oporto nie potwierdzają wiadomości udzielonej przez niektóre dzienniki o zamordowaniu brygadiera Rubina de Celis. Podług pewnego dziennika dano generałowi Ping Sampcr rozkaz niezwłocznego powrotu do Corunny, gdzie ma oczekiwać wyroku rady względem swego postępowania w ostatnich zajściach galicyjskich. Ameryka.

Z Me XYK u nic nowego nie donoszą, żadue poruszenie tam dotąd nie miało miejsca, armia stała nad Rio-Grande, a amerykańska eskadra stała w Vera-Cruz. Z głównej kwatery korpusu amerykańskiego na granicy, przyszły wiadomości przez New-York, dochodzące do 12. Kwietuia. Generał Taylor wojska swoje uszykował wprost naprzeciw batcryi'Mctamoras i sam wystawił bateryę z 4. ośmnastu funtowych dział; w duiu 12. Kwietnia jeknakże, bacząc, że generał Ampudia może zrobić deuionstracyę oddalił się cokolwiek, zawsze jednak panuje nad miastem i przejścia rzeki do niego prowadzące swemi działami zasłania. Położył tamę dezercyi w swoim korpusie przez rozstrzelanie 10 czy 12 zbiegów. Ampudia, który wskutek powstania pomiędzy San - Luis i Metamoras stracił 10 O O ludzi, przybył do tego miasta tylko z 2000, zastał tam jednakże 3500 ludzi, i mógłby się zmierzyć z generałem Taylor, gdyby na swoich żołuierzy mógł liczyć. Tymczasem wezwał generała Taylor, by się cofnął za Nueces; ten jednakże odpowiedział, że nie przyszedł wcale w zamiarach nieprzyjaznych, stawi przecież opór, jeżeli generał Ampudia zechce przejść rzekę Bravo. - Generał Ampudia wówczas oświadczył, że będzie oczekiwał na instrukeye swego rządu.

FRASZKI

Dama, która przez bardzo długi czas uchodziła za młodą, została zagadnioną w towarzystwie: wiele ma lat? «28,« odpowiedziała bez zająknienia; obecny temu syn także o swój wiek zapytany, odpowiedział: »Ja tylko jestem o rok starszy od mojej matki.«mnie od nielekarskiej publiczności wielu pism i świadectw, dobroć tego środka uznających. Do Juici 1'. Juli usja Hellmuth.

Alt Scbcittiig dnia 15. Listopada 184b Upraszam Fana iiiuiejgzeui iiajuniżcnirj o łaskawe przysłanie mi znowu odprowaduiks rumatyzmo. wego w cenie 10 sgr., który chcę zan iesić na inćj żonie przeciw dnie w głowie, nic wątpiąc, iż ten sam u niej mieć będzie skutek, jakiego ja po upływie dwóch godzin doznałem przeciw boleściom mnialycznj tu w biodrze. Nasamprzód uczuleni lekkie palenie na skórze a po upij wio czasu wymienionego mogłem znowu wy diodzie, co mi dla wielkiego bólu było od niejakiego czasu niepodobieństwem itd. Stciusky, zlotuik.

Główny skład ua 11. Xieetwo poruczyliśmy jedynie Panu S. Kciiiakjiiłt. aa placu 11 illielmowskim Ir. 13. ua rogu ulicy I.ipowej i iakq z nim zawarliśmy umowę, iż amulety po cenach fabrycznych przedanać może. Ktoby życzył w miastach na prowincji założyć skład poboczny, niechaj się przeto zgłosi tylko do Pana S. KeinaKjun. w frankowanych listach. Składy poboczue już mają: A. E. Stock w Krotoszynie, S. G. S cholz w Lesznie.

Wilhelm Mayer i Spółka w Wrocławiu, przedtem Juliusz Hellmuth z Królewca.

Z powodu interessó w familijnych jest do sprzedania w pewnem miejscu Wielk. Xiestwa Poznańskiego destylacja, znajdująca się w żywym ruchu i znacznie intratna. Wiadomości na frankowane zapytania udzieli Expedycja Gazet W. Deckera i Spółki w Poznaniu.

Lokal kasyna polskiego w Bazarze jest do wynajęcia w czasie jarmarku na wełnę i S. Jana. Bliższą wiadomość udzieli na żądanie członek dyrekcyi Wilden, przy ulicy Jezuickiej Nr. 4.

Barany z owczarni Mało - S okol uickićj sprzedawać się będą w czasie nadchodzącego i>x<"niaiku wełnianego w podwórzu domu Zieinstwa.

W Kaźmierzu pod Szamotułami stoi 500 sztuk maciorek i 500 sztuk skopów do sprzedania, klóre są całkiem poprawne, i jeszcze młode, a maciorki są zdalne do chowu. Jęczmień do siewu, mały człerorzędowy, jest tanio do nabycia u Mannheim Breslauer; Szeroka ulica Nr. 18

Smołę z prawdziwego angielskiego węgla kamiennego, swieży Rudersdorłski gips mularski i nawozowy, cementy: Tross, Roman, Lovy i Mastik zwane, poleca w tanich cenach S. J. Auerbach przy ulicy Żydowskiej pod Nr. 1. 2. Poznań, duia 2. Czerwca 1846.

Najprzedniejsze modre Berlińskie w znanej d o b r o c i, najprzedniejsza mączkę pszenną i najlepsze twarde mydło, 8 funt. za 1 tal. poleca J. A u p e I, na ulicy W ilhelmowskiei po stronie poczty. AMrBHreHJIMr (na Piekarach pod liczbą 14.) we Czwartek dnia 4. Czerwca wielki koncert (Harmoniczny* Początek o godzinie 5.

Bliższe szczegóły afisze rozniosą.

B horn agen. (' e ii y targowe Dnia 3. Czerwca.

18t6. f.

POZNANIU. od 1 do Tal. bt. fen.ITil. )],o.fon Pszenicy szefel 2 U l 2 13 4 Zyta dt. 1 25 - l 27 6 Jęczmienia dt. 1 - - 1 5 - 1 1 1 1 5 5 Tatarki dt. l 7 6 1 10 - 1 25 - 2 1 3 Ziemniaków dt. - 13 4 - 1 7 9 - 25 - - .26 - , 9120 10 - i>n