)J( 142. w Poniedziałekdnia 22. Czerwca 1846.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1846.06.22 Nr142

Drukiem i nakładem Drukami Nadwornej U'. Dri-kem i Spójki. - Hcdaklor odpowiedzialny: Dr. J. Itymarjcietricz.

WIADOMOŚCI klt.UOWL

Berlin, dn. 10. Czerwca. - Jego Excellenrya Rzeczywisty Radzća Tajny, nadzwyczajny Poseł i pełnomocny Minister przy dworze eesarkoaustryackim. lir. Arnim', wyjechał ztąd do WiednFa.

Berlin. - Dnia 11. Czerwca synod generalny miał posłuchanie uroczyste ii króla. Miała to być chwila bardzo zajmująca i unosząca, gdy Tenże z najłaskawszą uprzejmością, ale widocznem wzruszeniem wstąpił w grono członków synodu, zgromadzonych na sali gwiazdowej i obok siebie stojących w porządku, jaki na posiedzeniach zachowują, i gdy powitany przez wiceprezydenta, biskupa Dra Neandra śerdccznemi, ale ducha synodu trafnie oddającemi słowy, sam do zgromadzenia krótką miał przemowę. Widzę z prawdziwą radością, rzekł, iż nadeszła chwila, w której powitać mogę osobiście synod zgromadzony ku tak świętemu działaniu. -M<g upewnić, a synod mógł przez krótki czas swego zboru powziąć przekonanie, że rząd najmniejszego wpływu na jego zdania i postanowienia nie chce wywierać: synod ma wolność najziipelniejszą. Wszakże z drugiej strony wymawiam i ja sobie najzupełniejszą wolność serca i sumienia co do sposobu, jak postanowienia, te zechcę uważać i co z nit.'; mam przyjąć albo odsunąć. Jeżeli mogę i powinienem synodowi udzielić radę, nie mam innej prócz tej, aby uwagę zwrócił nie tylko na kościelne stosunki ojczyzny, co więcej, nie pozostał nawet na stanowisku własnego wyznania, lecz, aby zajął miejsce, z któregoby pogląd był rozleglejszy i wykazało się posłannictwo kościoła ewanielickiego na całym wielkim świecie chrześciańskim. To zaś posłannictwo, o ile rozumem od Boga mi danym i zapomocą znajomości historyi kościelnej pojmuję, polega na tern, aby kościół apostołki po prowadzić dalej, chrześciaństwo pierwotne zachować i przywieść do zupełnego uznania; bywały czasy, %v których na tćm się nie poznawano i tego nie wykonywano, ale były to bez wątpienia czasy zepsucia; owoź w miarę, jak obecny synod zadanie kościoła ewanielickiego uzna i poprze, rozleje na ród ludzki błogosławieństwo; a tego spodziewam się po nim z pewnością, ku temu życzę mu siły i pomocy Boskiej. Po tych słowach wyrzeczonych z uniesieniem miał król przechodzić się w kole członków synodu, z każdym rozmawiać, skoro przez ministra Eichborna został przedstawionym, a przytćm przypominać sobie dawniejszą znajomość, jako też pod względem prowincyi okazywać taką wiadomość szczegółowych okolic swego państwa, że wszystkich serca musiał sobie pozyskać.

WIADOMO ŚCI ZAG RANICZNE.

F r a n c y a.

Paryż, dn. 12. Czerwca. Książę Moskwy nie wniósł jeszcze dotąd swej interpellacyi mającej kanclerza Pasquier do odpowiedzialności wezwać, gdyż przyjaciele z jednej i drugiej strony starają się to nieporozumienie w dobry sposób załatwić. Stosownie do listów londyńskich odebrał Ibrahim pasza depesze z Egiptu wzywające go do prędkiego powrotu. Wyjedzie z Londynu pomiędzy 20. a 25. b. m., wstąpi jeszcze na kilka dni do Paryża, a potem uda się wprost do Marsylii, gdzie na okręt wsiądzie. Nie odwiedzi więc tą rażą jak się zdaje, innych dworów europejskich; nawet do Trycstu nie wstąpi', gdzie go tak widzieć pragniono ! J ournal de LilIe donosi, że arcybiskup z Aras, kardynał Latour d'Auvergnc, do Rzymu wyjechał. Podobnież i kardynał arcybiskup Lugduiiski puścił się w tę podróż, a kardynał arcybiskup z Aix, o którym

już dyecezyą swojfl objeżdża. Jeśli i on do Rzymu podróż przedsięweżmie. co jest podobnćm do prawdy, to Francya będzie miała trzech kardynałów na Consilium obiorczem. Ma to być fałszem, co donoszono o frenologicznem rozbieraniu głowy Lccomta. Dziekan uniwersytetu był jej podobno zażądał, ale prefekt policyi odpowiedział, że siostra Lecomta domagała się wydania zwłok jego, czego jej nie odmówiono. P a ryż, 14. Czerwca. - Izba deputowanych skończyła wczoraj obrady swoje budżetem marynarki. Dziewięć różnych wniosków do prawa usunięto z porządku dziennego; jest to znak, że izba do celu prawodawczej swej cyynności szybkim krokiem pospiesza. Wczoraj wniesiono interpellacye z powodu stanu rzeczy w Libanie; ale gdy pan Guizot oświadczył, ID> w układach nowe zaszły zmiany i warunki, które mu publicznie o tej sprawie mówić nie dozwalają, kwestye te upadły. Wszystkie czynności parlamentarne, nawet i w izbie parów, skończyć się mąją aź do dnia 27. Kskadra odbywająca "ćwiczenia marynarskie pod dowództwem księcia J oinvilla opuściła dnia 10. b. m. wyspy łlyeryjskie.

Indagacyi przeciw komendantowi llamu i dwom dozorcom Ludwika Napoleona już zaniechano. Tylko Dr. Conneau oddany będzie pod sąd przysięgłych w Amiens. Przy tej sposobności zaręcza C o m m e r c e, że generał Montholon, pomimo zaprzeczań ze strony wielu dzienników, ułaskawiony' i już wczoraj zapewne na wolność wypuszczony został Wniosek do prawa tyczący się uroczystości lipcowych oddany został komis/syi do zbadania. Prezesem tćj komissyi obrano generała barona Darriule, sprawozdawcą pan Keratry. Stosownie do Gazety Południowej doszła do Marsylii dnia 11.

b. m, wiadomość, że w Rzymie groźne zaszły zaburzenia. Pomiędzy Liberalistami, a mieszkańcami jednego przedmieścia przyszło podobno do mocnego spotkania; nawet przed pałacem papiezkira potykały się part je z sobą. Przyszło do tego, że dragoni na walczących nacierać musieli. Rezultat tych utarczek jeszcze niewiadomy. Wiadomości z Algieryi dochodzą do dnia 7. Czerwca. Marszałek Bugeaud wyruszył do Oranu w towarzystwie półkownika Rival i pana Trachu, kapitana sztabowego i kilku oficerów. Zwiedzi on granicę Marokkańską, potem Dżemma-Gasauat, Lalla-Magrnią, Tlemsen, Maskarę, a przez Mostaganem powróci do Algieru. Towarzyszą mu także generał Tartas, jeden urzędnik cywilny i polski wychdżca, oficer Ostrowski, syn zmarłego kanclerza i byłego «cnerała warszawskiej gwardyi narodowej w roku 1 83 1 . Przed wyjazdem swoim wydał rozkaz dzienny, w którym w nader pocWebnych wyrazach zapowiada armii afrykańskiej powrót księcia Aumale do Prancyi. Przyjmował także marszałek u siebie różnych naczelników pokoleń południowych, i zwrócił ich uwagę na niebezpieczeństwo, na jakie sig narażają przez ciągły swój opór. W Warenseris, w górach Dahara, w Dżebel-Amur i w Uled Nayl, hi« ma żadnego śladu powstania. W ostatniej prowincyi zdobył marszałek 500 koni, których wartość na 200,000 franków oszacowano. Co do obecnego położenia Abd cI Kadera, nie nu juz żadnej wątpliwoSCl. Kolumna pułkownika Renault ściga o. i zdaje się, że dotychczas przeszedł już za S t i t t e n, gdzie było ostatnie Abd el Kadera stanowisko. Dcira ledwo się przez Marokko coflląć zdołała. Na drodze uderzyli na nią Kabylowie, ale z małą tylko stratą dostała się pod Matalassa, około 30 lieues od granicy. Anglia.

Lo n dyn, dnia 11. Czerwca. - Na dzisiejszem p osie dz eni u izby niższej miał długą mowę sekretarz wydziału irlandzkiego, lord Lincoln, w której objaśniał i uzasadniał zapowiedziane pierwej trzy bile, mające na T fA mn ctnvnnl.-JI«. w Irland U. Prosił zat&m O IX)ŁW) komissyi, która pod przewodnictwem hrabiego Devon rzeczone stosunki dzierżawne w Irlandyi zbadać miała. Pierwszy bil dotyczy umowy pomiędzy dziedzicami a dzierżawcami względem melioracyi dóbr wydzierżawionych: dziedzic ma być obowiązany wynagradzać takie ulepszenia przez dzierżawców przedsięwzięte i dokonane, które się tyczą naprawy budynków gospodarskich i osuszania ziemi. Drugi bil reguluje postępowanie w processach exmissyjnych i exekucyjnych, które przy teraźniejszem urzędzeniu tyle daje powodów do nadużyć za szkodę dzierżawców. Trzeci bil nareszcie zniża cenę stempla do kontraktów dzierzawn}-ch, i zawiera inne jeszcze przepisy, których celem będzie spowdowanie do zawierania kontraktów dzierżawnych na czas dłuższy, a nie jak dotąd było, na czas nieoznaczony. Wielu liberalnych członków irlandzkich oświadczyło się za temi wnioskami; nawet Ultra- Torys, p. Shaw, wynurzył swoje zadowolnienie z bilu wniesionego.

Ibrahim basza ogląda z wielkićm interessem wszystkie tutejsze osobliwości. N a cześć jego ma się dnia 17. lub 19. odbyć wielka rewia w Hyde Park. Wczoraj przypatrywał się wyścigom konnym w Ascott. Dzisiaj wieczorem będzie na obiedzie u królowej, a jutro rano wyjedzie oglądać różne zakłady rękodzielnicze. Z powodu zaburzeń portugalskichich otrzymał okręt liniowy »Canopus« rozkaz, aby do Lizbony przypłynął i tamże stanowisko soje zajął. Także i okręt liniowy »Queen« odebrał podobny rozkaz, a okręt »Albion« udać się ma nad brzegi Mexyku. L o n d y n, dn. 12. Czerwca. - Tutejszy świat polityczny podlega ciągle jednej zmianie po drugiej, a każda z tych zmian połączona jest z wiclkiem przesileniem. Ostatnie zebranie Whigów, o którem niedawno donieśliśmy, groźnera było dla gabinetu, bo rezultatem narady było, aby Peelowi tak w przymusowym bilu irlandzkim jako też w sprawie cIa cukrowego, stanowczo oponować. Wszelako podobno tylko 110 członków partyi whigowskiej zebrało się w tym celu u lorda J. llussel i słychać, że znaczna część liberalnych wzbraniała się w jakimkowiek interesie partyi stawiać rządowi trudności, a tym mniej w sprawie, którą parowie whigowscy w IZbie lordów tak gorliwie popierali. W poniedziałek odbyła się narada Protekcyonistów u pana Bankes; ale co do bilu irlandzkiego nie mogło przyjść do zgody. Lord Bentinek radził, aby jak naj energiczniej wystąpić. Jakoż tegoż samego wieczora miał mowę ognistą i zapalczywą, której Protekcyoniści mocno przyklaskiwali; pana Sidney Herberta, sekretarza w wydziale wojennym, który w obronie rządu wystąpił starał się piorunującą swą mową pognębić. Koniec końcem, niepewno jeszcze dotąd, czy rząd w sprawie bilu irlandzkiego klęskę odniesie czyli nie. Przewodnicy dwóch partyi oppozycyjnych, lord John Riissel i Georg Bentinek, występują z całą i równą energią przeciw bilowi, chociaż z pobudek całkiem różnych. Jeśli więc ministeryura z bilem przymusowym zwycięsko przejdzie, będzie to w tych okolicznościach wielkim tryumfem. Prawda, że wtedy pozostanie jeszcze trudność sprawy cukrowej; atoli zdaje się, że sposób w jaki rząd ten bil wnosi, po większej części od skutku bilu irlandzkiego zależeć będzie. Tyle pewna, źe rządu położenie w tej chwili tak jest krytyczne. że większość, za pomocą której w bilu zbożowym zwyciężył, mocno jest zatrwożona. Rząd wydał rozkaz, aby nowo wynalezionym telegrafem elektrycznym, który pod morzem przeprowadzonym być ma, zrobić próbę pomiędzy Gosport a Portsmouth. Jeśli się ta próba uda, natenczas rozpoczną urządzenie podziemnego telegrafu pomiędzy Anglią a Francyą. L o n d y n , (1. 13. Czerwca. - Nowonarodzona księżniczka otrzyma imię Helena Augusta Wiktorya. Matkami chrzestnemi będą: księżna Orleańska, księżna Cambridge i Wielka księżna Meklcmburgsko- Strzelicka. T i m e s twierdzi ciągle, że Sir R. Peel jeszcze przy sterze się utrzyma.

Wdzisiejszym artykule giełdowym donosi, że między przeciwnikami ministerstwa przyszło do nieporozumień, i ze to Sir Robert Peelowi w sprawie przymusowego bilu dla Irlandyi zwycieztwo ułatwić może. W Sobotę w nocy nadeszły do Cove depesze z rozkazem , okręt »Albion« 8 Odziałowy natychmiast do Lizbony popłynął. działek wieczorem wydano podobny rozkaz okrętowi »Queen,«, 110 dział.

aby król. W Poniektóry ma

N a posiedzeniu izby niższej dnia 12. Czerwca toczyły się dalsze obrady względem bilu zbożowego, uchwalono bez głosowania, aby do roztrząśnienia tej kwestyi zrobić "wybór członków. Zdaje się zatem, że lord Stanbope poprawkę swoje, wnoszącą o odrzucenie tego bilu, cofnął. Za bilem mówili lordowie M o n t c a g l e, G r e y i B r o g h a m, a przeciw biloWI lord S t a n l e y i książę R i c h m o n d, którego krótka mowa nie tyle się bilu zbożowego w szczególności tyczyła, jak raczej ogólnych korzyści i szkód z wolnego handlu wynikających. Uwagi godne było także w tym sporze, źe parowie duchowni, reprezentowani przez biskupów z St. Davids i Oxfordu, za bilem się oświadczyli, co mocno niezadosvolnilo protekcyonistów, gdyż ci pomiędzy innemi dowodami przeciw zniesieniu praw zbożowych przytaczali także i to, że tron i kościół razem z prawami temi upadną, i dla tego na wsparcie prałatów bardzo liczyli. Ztąd poszło,źe lord Stanęły narodowo-ekonomicznym studiom biskupów sarkastycznie przymawiał i tak zarzucał biskupowi oxfordzkiemu, że tenże wszystko do stanu naturalnego przywrócić chce, nie pytając się wcale o to, że sztukom cywilizacyi nie zaprzeczone zdobyła prawo filozofia Yoltaira, który mówi: »Ce n'est pas selon la na turę, mais cepandant je porte les culottes... Te i tym podobne dowcipy rozśmieszały izbę, ale obrady same nie bardzo ją zajmowały. Czytamy w G lob e: »Uwiadomiamy przyjaciół sprawy przeciw niewolnictwu, że sir Robert Peel ma zamiar, by rozprawy nad prawem cukrowćm rozpoczęły się 12. Czerwca. Komisja przeciw niewolnictwu poda prośbę do parlamentu o zrównanie ceł od cukru wyrobionego pracą wolną, czy to będzie wyrobionym w posiadłościach angielskich, czy w posiadłościach innych krajów. System wyłączenia chcą zastosować tylko do wyrobu niewolniczego.« Czytamy w jednym z dzienników: »Nie ulega wątpliwości, źe postawa nieprzyjażni jaką przybrały S t a n y Z j e d n o c z o n e przeciw M e x y K o w i, więcej obawy wznieciła tutaj jak ostatnie postanowienia kongresu ameryk ań s ki e g o w kwe s t yi O re go n u. Powód tego bardzo prosty. To ostatnie postanowienie zostanie wykonanćm aż za rok, a ponieważ jest ułożonćm w duchu bardzo zgodnym, przeto każdy się spodziewa, źe cała sprawa załatwioną zostanie zgodnie przed tym terminem. Inaczej się rzecz ma co do starcia pomiędzy Mexykiem i Stanami Zjednoczonemu Jakkolwiek usposobienie W. Brytanii jest bardzo spokojne, jakkolwiek ona wszystko zrobi by wojna nie wybuchła pomiędzy dwoma państwami, może być, że jćj starania pozostaną bez skutku. Kompanie ubezpieczeń nie chcą już ubezpieczać okrętów ani amerykańskich ani angielskich jak po cenie nadzwyczaj, wysokiej. I tak do N cw- York i do N owego Orleanu podniesiono cenę z 25 na 35 sh. p c dla okrętów angielskich, a z 60 do 105 sh. p. c. dla okrętów amerykańskich. Powodem tego podniesienia J axy ubezpieczeń jest obawa, by Mexyk nie wydal listów korsarskich przeciw okrętom udającym się do Stanów Zjednoczonych.« Liverpoo I Times dowodzi jednakże, źe obawy ta są przesadzone, ponieważ Mexyk posiada tylko dwa porty do tego zdatne, Vera-Cruz i Tampico, które w czasie wojny niezawodnie będą blokowanemi przez okręta Stanów Zjednoczonych. Izba niższa zajmowała się tak zwanym Poor Removal Bil, mającym na celu uregulowanie stosunków ubogich co do zamieszkania, każda bowiem parafia jest obowiązaną podejmować tylko tych ubogich, którzy w ich okręgu mieszkają- Bil ten zatem jest nader ważnym, szczególniej dla miast Wielkich, gdzie napływ ubogich ze wszystkich stron jest największy. Po małych rozprawach ostateczny rozbiór tego bilu odłożono do dnia 8. Czerwca. Ibrahim basza został przyjętym w Portsmouth z nadzwyczajną uprzejmością. Hrabia Abcrdeen dał mu jako towarzysza majora Dikson z art yleryi, i w hotelu Mavart kazał przygotować dla niego i jego orszakn pokoje, zajmowane zwykle przez gości krwi królewskiej. Basza tutaj ma przybć dnia 8. Na adres municypalności miasta Portsmouth, wyrażający, by handel pomiędzy dwoma krajami, Anglią i Egiptem, coraz bardziej się rozwijał, odpowiedział Ibrahim basza, źe jego życzenie jest podobneż, i dla tego jego ojciec, Mebmed Ali, przyjął na siebie transport przez Egipt z Indyi wschodnich. Uważają to za znak, źe Anglia nie może sobie obiecywać żadnych korzyści 7 podróży Ibrahim:). H i S Z p. a n i a M a d r y t , dn. 6. Czerwca. Ostatnie 4 wypa dki portugalskie ożywiły znowu zapał progressystów. Niektórzy z nich, którzy w Londynie pobywali, ukryli się w przystani Gibraltalskićj; inni udali się do Oranu, gdzie jak się zdaje, zrok sobie przeznaczyli, aby postanowić nowy roskład działania. Portugalia.

Lizbona, dn. 2. Cserwca. Spokojność znowu powróciła; powstańcy zdają się nakłaniać do rozejścia się. Rząd chwycił się kilku środków celem ułagodzenia niechęci. Owoź amnestowano powstańców z Torreas- N 0vas, którzy w roku 1 842. wypowiedzieli posłuszeństwo ministerstwu Costa Cabrala, oddano im dobna i urzędy. Kilka junt oświadczyło rządowi, źe się z nim łączą. Pan de Silva Passos, były minister finansów, mający wielką wziętość u powstańców, został powołany na naczelnego dowódzcę. Urzędnicy znani ze swej uległości dla Costa Cabrala zostali bez wyjątku złożeni z urzędu. Zdaje się przecież, źe, trzeba będzie zaspokoić inne jeszcze żądania powstańców, pomiędzy inne mi gwardya narodowa ma znowu być urządzona. Przesilenie pieniężne rośnie, a ministerstwu dopiero nowi kortezoAvie mogą nowe otworzyć źródła. BelgIa.

Br u xe I I a, dn. 13. Czerwca. Mnóstwo petycyi za związkiem cłowem z Francyą wpływa do izby, a niektórzy deputowani żądali wczoraj spiesznego sprawozdania o tym przedmiocie. Izba oświadczyła się także za niebawnem roztrząśnicniem tego pytania, lubo p. Dechamps wyraził życzenie, aby to pytanie odłożono aż do dyskussy i nad przymierzem handlowem francuskiem,

A u s t r y a.

Wiedeń, d. .4. Cze, we. hj.si.-i",-. l " A A m A A

A A rzutu uwolnionym został. Wiochy.

Rzym, dnia 2. Czerwca. - Uwiadomiono wczoraj wieczorem lud o śmierci Jego »Świątobliwości urzędowem doniesieniem kardynała P a t r i z i i wezwano duchowieństwo świeckie i zakonne obojej płci do modłów za zbawienie zmarłego, i zalecono przełożonym bractw po uroczystej mszy żałobnej w Bazylice St. Piotra modli!wy za mającą się obrać głowę kościoła. W towarzystwie wszystkich duchownych nadwornych udał się potem o godzinie 6. Camerlengo di Santa Chiesa, kardynał G. Riario Sforza do Watykanu celem rozpoznania ciała. Odtąd jest tymczasowym zarządcą kościoła a nawet powaga zewnętrzna odpowiada tej jego wysokiej godności i gwardya szwajcarska towarzyszyła mu od Watykanu do pałacu Gabrieli, jego pomieszkania, i jest mu posłuszna aż do conclave. Sekcyą i balsamowanie zmarłego odbyto dzisiaj rano a jutro rozpocznie się funerale u S1. Piotra, gdzie chciał, aby ciało jego złożono. Pod względem zarządu świeckiego po osieroceniu stolicy S1. Piotra postanowiono, aby senat tymczasowo wystąpił z całą swą powagą polityczną, dotychczas mu pozostałą. Już dzisiaj kazał gwardyi miejskiej stanąć pod bronią, odbywać patrole, i 'po prezydenturach 12 obwodów miasta zatknąć sztandary sede vacante. O testamencie Grzegorza XVI., ułożonym w r. 1837. w czasie cholery słychać co następuje: Wykonawcą testamentu jest kardynał Mattei: pieniądze złożone w banku S. Spirito przekazał propagandzie lide. Roine legaty są porobione na rzecz zakładów miłosiernych, ubogich, służby i na msze za duszę zmarłego. Głównymi jego dziedzicami są dzieci jeszcze niedoletnie jego krewnych. Ciało ma później być złożone w kościele S1. Grzegorza. W zakonie tego kościoła żył papież wiele lat jako kameduła a w końcu jako generał tego zakonu. Oznaczają juź kilka kardynałów jako kandydatów na stolicę S1. Piotra, pomiędzy nimi kardynała Mathei, Falconieri i Orioli. Rzym, 3. Czerwca. - Kilka wypadków w Ankonie okazuje jawnie, że propaganda pawstańcza czynniejsza jest jak kiedykolwiek. Już znowu przeznaczyli s kry t o bój c y kilku oficerów i urzędników jako ofiary swych sztyletów. Zresztą cieszy nas wiadomość, że pułkownik Allcgrini przychodzi do siebie, ohociaż powoli. Nawet tutaj w samym Rzymie, gdzie poli tyczne zabiegi dotychczas mało co się pojawiały, w obecnej chwili nic bardzo ma być bezpieczno: ztąd też środki bezpieczeństwa sede vacante tą rażą mąją być podwojone. - Wojsko nie zdejmuje ubioru: w koszarach mąją oficerowie i żołnierze ostremi ładunkami opatrzeni zawsze być na pogotowiu. Do portu w Ankonie zawinęły dwa anstryackie okręty wojenne a we Ferrarze austryackic wojsko nawet w mieście objęło służbę po wykomenderowaniu wojska papieskiego do Bolognii i okolicy. Ciało papieża, które nabalsamowanc, wczoraj wieczorem uroczyście przeniesiono do kaplicy Syxtynskiej, dzisiaj złożono na łożu wystawne m a penitencyarzeS. Piotra modlą się bez przerwy, dopóki zmarły jutro nie zostanie wystawiony w kaplicy Sakramentalnej w kościele S1. Piotra. Czterech ludzi z gwardyi szlacheckiej stoi, z krepą około broni, w nieruchornej postawie około ciała. Oprócz olbrzymich świec jarzęcych nie widać żadnej ozdoby w kaplicy, odwiedzanej przez tysiące, które raz jeszcze chcą widzieć nieboszczjka. Dzisiaj i wczoraj zebrali się obecni tu kardynałowie na generalną kongregacyą celem naradzenia się względem mianowania prolegatów mających się wysłać do prowincji. A neon a, dn. 1. Czerwca. - Rosterki pomiędzy Sardynią i Austryą z powodu podwyższonego cła na wina sardynskie na granicy lombardzkifj tak tutaj, w Modeńskiem, jak i w Rzymie samym stały się przedmiotem gorliwych roztrząsał'). Przypuszczenia awanturnicze, najśmieszniejsze kombinacye w tej chwili obiegają -w publiczności; burzyciele korzystają z tej okoliczności. Mała liczba, która zapatruje się na rzeczy spokojnie, nie przywięzuje żadnej wagi do tej gadaniny; polega na umiarkowaniu Austryi w sprawach włoskich i na statecznem usposobieniu króla Alberta. Bez wątpienia wnet się wykaże płonność wszystkich owych dziwnych pogłosek. Turyn, dn. 6. Czerwca. Rząd sardyński zaprojektował Austryi, aby pytanie zachodząee względem handlu wina, soli poddano pod wyrok polubowny którego mocarstwa, i pozostawił jej wybór sędziego rozjemczego na dowód, jak rzetelnie życzy sobie powrotu dawniejszego stosunku przyjaznego. Nie wątpią, że Austrya przystanie na wniosek, i że tym sposobem ukoi się usposobienie nieprzyjazne w Sardynii. I n ii y e W s c h o d n i e .

B o m b a y, dn. 1. Maja. Okrętem, którym przybył do naszego portu książę Waldemar Pruski i oddział angielskich ranionych, przypłynęli tutaj francuski pułkownik Mounton i hiszpański kapitan Don Hurbon, którzy dowodził artylerją S i k ó w i założyli ich szańce przy S o b r o a n wzięte przez Anglików takim kosztem krwi. - Całe Ind je angielskie są spokojnemi. Cholera tylko wielkie klęski sieje pomiędzy Europejczykami tak cywilnymi jak wojskowymi. Na giełdzie Bombay brak pieniędzy i lękano się wielu bankructw. Lahorę zajmuje ciągle korpus Anglików pod - - - - A M A A » _ _ _ _ _ j A _ _ A A j i i i r i./. · Jr1rmajy.ili oni oddziałpolicyi do utrzymania porządku i czystości, czego stolica Rundszyt - Singa bardzo potrzebowała. Żołnierze rozwiązanej armii Sików udali się po yviększej części w góry, by przyjąć służbę u Gulab-Singa, jakkolwiek ten bardzo został nienawidzonym tak przez lud jak i przez naczelników z powodu swego postępowania w ostatniej wojnie. Większa część tych żołnierzy jednakże włóczy się po kraju, licząc na to, że traf szczeliwy uczyni potrzebnemi ich usługi. Anglicy nauczeni doświadczeniem w Kabulu mają się ciągle na ostrożności, pomimo tego jednakże oficerowie i żołnierze europ ej - scy zupełnie bezbronnie chodzą po ulicach miasta, kiedy Sikowie od stóp do głów są uzbrojeni zawsze. Reorganizacja wojsk Lahory już się odbywa wszędzie bez żadnego oporu i nielękają się żadnego oburzenia. Spokojność tak została przywróconą, że lord Elfmgham z dwoma synami Sir Henryka Hardinge postanowił udać się do Lahory. a ztamtąd do Kaszmiru.

Transport towarów pomiędzy Lahorą. a Ferozepore odbywa się bez eskorty.

Kani matka Maharadży niebespiecznie zachorowała. W ogóle jednak nie brak na intrygach i może nie długo potrzeba będzie drugiego uderzenia, by zniszczyć zuptfałie to niespokojne i niekarne żołdactwo. Nowo zyskana przez Angliją prowincja Dżeb- Dżalingir nie tylko jest jedną z najpiękniejszych i najbogatszych prowincyi Pendżabu, ale nawet całych Indii. - Generalny gubernator, który gorącą porę roku przebywa w górach Sinila rozkazał, by zdobyte i później przez Sików oddane działa prowa.

dzono z Ferozepore przez Dełdi, Agra, Kawnpu. Allalabad, Benares, Patna i Murszodebad do Kalkutty, w kaźdem z tych miejsc wojsko w paradzie ma występować na ich przyjęcie, a żołnierzom ma być wkrótkości opowiadanćm, jakie dowody waleczności dali ich koledzy, przy zdobyciu dział owych. - Sir Karol Napier z swoją armiją znajduje się w prowincyi Sindu, na której bezpoźyteczną drogość i koszta krwi i pieniędzy, jakie ona za sobą pociąga, skarży się prasa indyjka. - W państwie Nizam coraz bardziej powiększa się anarchja i wkrótce może konieczną będzie zbrojna interwencja. - Z Jawy dowiadujemy się, że holendrzy ciągle się uzbrajają i chcą doprowadzić swe siły do 3000 ludzi, uzbrojenia te zwrócone są przeciw rajahowi 3ally. - Admirał Cochrane, dowodzący flotą angielską na morzach chińskich wraca do Anglii i teraz przybył do Madras. ROZMAITE WIADOMOSCI.

(Z Tygod. Petersb.) O mannie spadłej w okolicach Sniorgóń w Gubermi Wileńskiej.

(Wyjątek a listu pisanego przez Hrabiego Konstantego Tyzen/iauxo, do" Professora Zoologii P. Andrzeja Wagner te Monachium.) Sądzę, że opisanie zjawiska na Wschodzie, interesującego pod względem historyi naturalnej, dawno już jest panu wiadomem. Gazeta pod tytułem Kuryer Konstantynopolitański zamieściła podwakroć wzmiankę o spadłej w bardzo znacznej ilości mannie z nieba, w Azyi mniejszej w okolicach l>aszaliku Syrwihissar i w wielu innych miejscach w rokn 1841., a świeżo w roku bież. w J ennischer, gdzie mieszkańcy przyciśnieni głodem korzystali z tego niebieskiego daru, używając go do pieczenia cWeba i t. d. Lecz rzadkie to zjawisko tern bardziej jest zajmującem w oczach światłego badania, że sic w naszych powtórzyło stronach. Jakoż, w bliskości Postaci miejsca mojego pobytu, w folwarku Zawiei, należącym do miasteczka Smorgoń. leżącego na prawym brzegu rzeki Wilii w pow. Swięciańskim w gubernii Wileńskiej, między 54 o 45' szerokości, a 44 o długości jeograficznćj, dnia 22. Marca, w czasie pogodnym i jasnym, przy temperaturze 10 stopni ciepła termometru Reaum., a przy wysokości barometru 27' i 6", gdy stan atmosfery bynajmniej nie zdawał się zapowiadać burzy, przy wietrze południowo-zachodnim, między 6 a 7 godziną wieczorem, pokazała się spora chmura z błyskawicami i piorunami, jeden z tych, w okamgnieniu spalił mnie spichrz, a deszcz ciepły i ulewny, padał noc-całą. Nazajutrz z rana, ekonom folwarku Zawiela nazwiskiem Wróblewski, postrzegł przez okno że coś podobnego do gradu pokrywało z rzadka darninę w przyległym domowi ogrodzie; wyszedł więc aby się lepiej o tern przekonać, i z. wielkim zadziwieniem zamiast gradu, znalazł nieznaną sobie substancyę w kształcie małych potrzaskanych kulek, której nazbierał pełen talerz i postawił dla wysuszenia na słońcu. Bryłki te, według jego opowiadania, rozmaitej wielkości, to jest od wielkości orzecha laskowego aź do objętości orzecha włoskiego, wszystkie były potrzaskane; z rozpadlych kawałków jednak można było powziąść wyobrażenie o całkowitych kulkach. Kawałki same były zewnątrz wypukłe, doskonale gładkie, w odłamie nieco blaszkowate, znacznie przeświecające jak galareta, lecz zsiadłe i kruche. We cztery dni później (powiadał tenże Wróblewski) zebrałem jeszcze kilka szczątków tej substancyi, która mimo ciągle padające deszcze żadnemu nieuległa zepsuciu. Człowiek który mi tych szczegółów udzielił, znany mi jest od dawna ze swojej rzetelności, i zaręczyć mogę za prawdziwość jego opowiadania, ponieważ ani miał żadnego powodu mnie oszukiwać, ani wiedział nawet, ze to była manna. Substancya ta w małej ilości mnie udzielona, jest doskonali, sucha, w kawałeczkach rozmaitej wielkości; największe do 5ciu gran

Wątpić niernożna, że natura tej substancyi zupełnie j»st pośrednia między gummo-żywicami i żywicami, oraz źe to być może prawdziwa manna, Man-hu, pisma świętego.

ważą, w tym stanie wejrzenie ma gebezaste, ciastowate, o blaszkach włóknistych, farbę biało-szarawą, nieco prześwieca i dosyć jest twarda, zapachu nieposiada żadnego, smak objawia niewyraźny, krochmalny; w moździerzu daje się rozcierać na bardzo białą mąkę. Ciężkość jej gatunkowa mało co większa od wody, zapalona płonie z szelestem, żółtawym płomieniem, wydając zapach bardzo wyraźny przypalonego cukru (karamelowy), a zostawując po sobie mało węgla. N amoczona w wodzie przez całą dobę we. dwójnasób pęcznieje przybierając pozór galarety, ale się wcale w wodzie nieroztwarza. Rozcierana między palcami rozpada się na drobne kawałeczki, które do palców nie lipną. Rozpuszcza się po większej części w wyskoku ; solucyja wyskokowa wpuszczona kroplami do wody dystyllowanćj, osadza męt w postaci błękitnawego obłoczku, który przez znaczny przeciąg czasu zostaje zawieszony, nim na dno opadnie.

A b o n a m e n t D a n 6 r y rti u z y a n o .

Podpisana księgarnia posiadając, znaczmy skład muzyki, najnowszemi koinpozycyami ciągle pomnażany ma zaszczyt polecić nowo urządzony abonainenl na noty muzyczne pod warunkami najbardziej umiarkowane mi.

Oli W I E S Z C Z E N I E .

Niezastosowanie się do tablic przestrzegających kąpanie się w miejscach zakazanych przywiodło już częstokroć do przj -padków nieszczęśliwych; jak to właśnie w dniu wczorajszym w podobne'in miejscu uczeń się uiopil, a druga osoba tylko za pomocą wielkich usiłowań wy ratowaną została, Wzywa się więc publiczność ninicjszćm, aby się tylko w oznaczonych miejscach bezpiecznych kąpała, a osobliwie aby rodzice i wychowaniem się Irudniące osoby dzieci swe i uczniów pod dozorem mających pod ścisłą kontrolą trzymali. Poznań, dnia 19. Czerwca 1816.

l' r e z e s l' o 1 i c y i. W zast. Hirsch.

OBWIESZCZENIE M a r c i n M i i n e h b e r g właściciel w T r z c - b i s z e w i e pod Skwierzyną, uznany zoslal przez wyrok pierwszej instancji za marnotrawcę, dla czego mu nadal kredyt nie powinien byt' dany Poznan, dnia 1. Kwietnia 1816.

Król. Sąd N adziemiańsk; Wydziat 1.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.

Król. (i łowny Sąd Ziemiański w Bydgoszczy. Wieś szlachecka G i ż e w o w powiecie Inowrocławskim położona, przez Laudszaflę oszacowana na 21,5'24 Tal. 20 sgr. 9 fen., ma być na d n i u 12. G r u d n i a 1 8 46. r. przed połuduiem o godzinie Ulej w miejscu zwykłych posiedzeń sądowych sprzedaną. 'Caxa wraz z w y kazein hipotecznym , oraz i warunki w właściwem bióij.e przejrzane być mogą. ' N iewiadomi pretendenci realni wzywają się pod uniknienie in prekluzyi, ażeby się najpóźniej w tymże I «u minie zgłosili.

ZAPOZWANIE EOYKTALNE sukcessorów niewiadomych po Xi en i Brygicie W ielowiejskićj w Olobokn dnia'20 Sljcznia 1838. r. zma rłćj. N a wniosek kuratora niassy U I. Gembilzkiego, Koinuiis: arza sprawiedliwości, postanowiono zapozwanie wszjstkich sukcessorów, klórzj do s p a dku p o Xieni Brygicie W i e l o w i e y s Kić j w Ołoboku dnia 20. Stycznia 1838. r. zmarłej, składającego się z massy depozytalnej Talarów 130. sgr. 22. fen. 9 pretensye mieć sądzą Termin do podania takowych wyznaczony zoslał na dzień 20. Listopada 18 16. r. o godzinie 11. przed południem w lokalu tutejszego Sądu przed deputowanym Ui. Richter Assessoiem Sądu Głównego. « Wszyscy niewiadomi sukcessorowie i spadkobiercy, szczegółu ej zaś dzieci Maxyinihana Wielowieyskiego, jako to: a) Ludwik Wielowieyski w Niemojowic, b) Angela zamężna Barska, c ) Józefa zamężna Brądzińska, i dj córka Zołii Lubomierskićj, Elżbieta zamężna Rłaszczyńska, wzywają się pod lem zagrożeniem, iż w razie niestawienia się w terminie, massa jako dobro Pana niemającc Królewskiemu fiskusowi przysądzoną zoMimie Ostrów, dnia 28. Listopada 18-15.

K ról. S. n I 'j. n M ą,Il; .» _ . > . ; » ; . !. ;

P. S. Substancya ta zdaje się stanowić istotę organiczną roślinną, sui generis, może być przypadkowo z wyziewów roślinnych balsamicznych w wyższych warstach atmosfery zgromadzonych i elektrycznością przekształconych uformowaną. Olivier i Ehrenberg dwie różne słodko - krochmalne substancje na Wschodzie znane pod imieniem manna Ternjabin za prawdziwą mannę podają; jedna z tych występuje z krzewów Alhagi c aniel 0r u m i m a u r o r u m nakształt gummy traganty; druga powstaje na końcach gałęzi krzewu T amarix maniiifera przez pośrednictwo owadu Coccus mann i parus.,.

OBWIESZCZENIE.

Panu M aury ceni U Zobel kupcowi w K emp n i c zaginął p o dług doniesienia j ego z dnia 1. Stycznia 1815. r. płatny na Boże Narodzenie 1814. dwudziesto talarowy kupon prowizyjny od 4"jo listu zastawnego W go Xiestwa Poznań skie g o Nr. 29 j 4, 337 . C z e r n i e j e wop owi atu Gnieźnieńskiego na 1000 Tal.

Wszelkie starania ku wykryciu znaieżcy luli teraźniejszego posiedziciela lego kuponu były dotąd daremnemi, dla czego Pan Zobel po poprzcdnićin wylegitymowaniu się jako właściciel powyższego listu zastawnego przez jego pro dukryą, wniósł o amortyzacją owego kuponu. Stosownie do ustawy z dnia 16. Stycznia 1810.

r. wzywa się przeto posiedzicieli zwyź oznaczonego kuponu, aby takowy najpóźniej do 16. Sierpnia 1846. I. do kassy podpisanej l)yrekcyi J cneralnćj Ziemstwa do zrealizowania podał, w przeciwnym bowiem razie spodziewać się może, że po uplynicniu lego terminu, wywołany i już płatny kupon, jako nieistniejący uważanym i prowizya za takowy w golowiźnie, cxlrahenlowi wywołania wypłaconą zostanie. Poznań, dnia 18. Września 1845.

J e i) e raI n al> y r c K c y a Z i e m s t w a .

Przcdaź koni.

Na dniu 8. Lipca r. b przed południem o godzinie »lej, w którym takie wystawa zwierząt nastąpi, bc(k) przedawane w Poznaniu kilka wyranżowaiic ogiery i niektóre trzechletnie konie tutejszegu chowu, za gotową zaraz zapłatę w monecie pruskiej najwięcej dającemu, i można bliższe warunki, jako też i konie same, przejrzeć dzień wprzód na slauowisku w Poznaniu. Sieraków, dnia 9. Czerwca 1846.

Król. Pruska stadnina Poznańska.

Udzieloną mi pod dn. 18. Grudnia r. z. pod Nr. 4. pag. 240. N I. 3. rekogniryą przez Dyrekcy;t Jeneralną Ziemstwa w Poznaniu wygotowaną oa wylosowany w terminie Bożego Narodzenia 1843. list zastawny 3.) pCI. iNr. 7 j1522. G o n i e m b i c e powiat Wschowski na 200 Tal.

zagubiłem, o czeni doniosłem już wspomnionej władzy. Publiczność handlującą przestrzegam zaś, ażeby takowy jako mojej własności od nikogo nienabywała. Zimnowoda pod Borkiem d. 18. Czerwca 1816.

Bi e r o ni m R y c h I o w S K i, dziedzic.

Aukcya stro.jów i towarów modnych. N a żądanie Pani Sekretarzowej Kro m r a y , wdowy, wyznaczyłem termin do puTTrrrtnej licylacyi składu jej handlu dotąd pod firmą Ty c prowadzonego, na dzień 30. Czerwca i dni następnych rano od dziesiątej godziny, po południu od czwartej, w jej mieszkaniu w starym rynku pod Nr. 68. na pierwszem piętrze. Zapraszając chęć kupna mających na ten termin nadmieniam, że towary kupione muszą być natychmiast gotówką zapłacone. Składają one się z materyj jedwabnych na suknie, z kamizelek, krawatj płaszczów i mantyl, z axamitu, felb axainilnych, chustek dużych, szalów, francuskich jaquonettes, chustek fularowych, z juwe łów, haftów, kapeluszy, czepków, wstążek ilp. artykułów. Przedmioiy mające być przedane , wystawione będą do oglądania w dniu '29 Czerwca w tym samym lokalu. Anschiitz, Kapitan i Król. Aukcyonalor O koło 20(10 stóp bieżących p ł o t u z d e s e k, mającego wysokości 7 stóp, tanio jest do sprzedania Słupy są zdrowe, deski szerokie i tak dobre, iż nawet do budowli nżyteoii być mogą, iiib nn iln rnhirniii miiAuauiśLJiaimiiiaimdomości udzieli FI. Bielefeld, na Grobli N I. 38. lub w narożniku Bulelskićj ulicy i rynku Nr. 14. Odebrałem w komis zegarki ziole cylirrdrowe z rękodzieini P a l k a i S pół k i w G e n e w i e . Przyjmuję także wszelkie polecenia na wyroby 1':lże rękodzieini.

Poznań, duo 20. Czerwca 1846.

Felix (ii iszczy ńs K i, kupiec w Bazarze.

Wina Reńskie, Bordeaux, Burgundskie, Szampańskie, prze daję w handlu moim w Bazarze po cenach takich, po jakich zagraniczni podróżujący ziomkom moim przedają. Poznali, dnia 20. Czerwca 1846.

Felix Gliszczyński.

Stan Termometru i Barometru, oraz kierunek uintru w Poznaniu.

Dzień

Stan termometru Stan naj niższy i iwjwyi, barometru. + 1 O , 3» + 2 O , O ° 2 8 " l. O" Północno /.

+ 10,0° + 19,8° 28" 0,7'" Póln pól. z.

+ H, I » + «7,0° .28" 2 , O" Północ.

+ 1 O , O» + 19,5 » 2 8" 2, 5 " , r lilii. pul. z.

+ 12,2° 4 23,0° 28" 2,0'" Północno zł + 13, 1 » 0- 23,2» 2 8" 2,2 ", dito + 13,2° + 21,0» 28" 1,8'" l'ciluil. w.

Wiatr

14 Czerw.

15 16. .

17. i.

18. .

19. - '20.

ti tt(ti lJi e U tIJ

Mterłińkł ifći .

8to- Na pr. klllilllt pa papie- "1111» . pr C . rami. nixna

Dnia 18 Czerwca 1846.

Obligi długu skarbowego .. 1 Obligi prcnuiów handlu iuor.sk. -V Obligi Marchii Klckt. i Aowćj fi Obli»! miasta U erliua Listy zastawne Fruss. Zachód.

W. X Poznunsk. 4 · dilo A · Pruss. Wschód K · Pomorskie. . .

ftlarch. KU - k.iN , · Szląskie tli to od rządu gnrnnto« ane Frydrychsdnry.

Inne monety ziole po 5 lal. .

Discount A U e J-e Obligi Pol. sd. Magdeburskiej .

dito obligi Lii. A Drogi xci. Magd. - Lipskiej .. 4 Obligi upierw. Magd. - Lipskie .

Drogi żel. licrl. - Auhaltskićj. 4 Obligi upierw. Bcrl.-Anhalfskie Drogi żel. Dyssel. lilberfeld. 4 Obligi upierw. Dyssel. - Klberf.

Drogi żel. Ileuskićj 4 Obligi upierw. Ileibkic .. .

Drogi od rządu garanloiifliie. 4 Drogi żel. «jórno- Szlasiiiej . . 4 Obligi upierw. Górno Szląsk. 4 dito L U. B.. · BerL-Szcz. lat.A. i B, · Mogdeb-Halbersl Dr. żel. Wrocl. - Szwidn. - Freili.

Obligi upierw. Wroc. Nzw.-Fr.

Dr żel HonnKolouskiej. . .

Drogi żel. Doluo- Szląskiej. .

Oblfgi upierw. Dolno Sz-Iąskićj Dro g i żel Willielum ( C' .-0.) Ceny targowe w mieście

961 95' 88 95J 97', Ę

102 A mi 90i 974 97i 954 13JI 12 4i

12.1 31

98.1

96£

114! 111', 96i 96',lm

95 i 94 96! I

POZNANIU.

Dnia 19. Czci«co.

1846. r.

od do lI. lI,r ffn.IT>\. MI. (e" 2 15 1 27 1 14 615 6 1 10 25 2 1 - I 15 / _ 17 - '20 - 22 9 20 - 10 10

Pszenicy szefel Zyla dt Jęczmienia dt Owsa dt Talarki dt Grochu dt Ziemniaków dt Siana cetnar.

Słomy kopa n .