)J( 302w Piątek

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1852.12.24 Nr302

1\

Po

24. Grudnia 1852

I\.

Drukiem i nakładem Drukarni Nadwornej W. Deckera i Spółki w Poznaniu. - Redaktor odpowiedzialny: N. Kamieński w Poznaniu.

Telegraficzne wiadomości.

Kons (an ty no po I, d. 11. Grudnia'. - Deputacya kupiecka olrzyinała od ministra spraw zewnętrznych odpowiedź wprawdzie miejscową, ale zaspokajająca co do postanowienia banku. Smulek panuje na giełdzie. Aby niepopaść w niełaskę u rządu, ustanawia bank eskonlę papierowe na 3 procent, ale w handlu złoty oblicza się na 398, frank na 178 paras, Londyn U 6 £ -118, wczora nawet 120 piastiów, połowa w srebrze, połowa w papierowych pieniędzach. Mówią, źe książę Calimachi ma zamiar opuścić na zawsze Turcyą. Według wiadomości z Jerozolimy z 30. Listopada, sprawa grobu świętego została na rzecz Greków rosIrzygniętą. Sprawy w Horanie pomyślniejszc, kilku szeików oświadczyło się, źe chcą się pogodzić z rządem A t e n y, d. 13. Grudnia. - Ogłoszono tu dokumeuta ściągające się do kwestyi sukcessyjuej. Londyn, d. 20. Grudnia.- Poczta z Nowego Jorku z 7. b. m. nadeszła do Liverpoolu. Przywozi z sobą poselstwo prezydenta. Sprawy kraju według niego idą bardzo pomyślnie. Wyprawa do Japami nastąpi, celem ukrócenia barbarzyństwa i syslemalu szkodzącego społeczności ludzkiej, którego się J apan od dwóch wieków (rzyma. Przy tern atoli ma ofiarować pokój i przyjaźń. Prezydent iada przealadu taryfy, ku "piroc Trłasiicgt« pił»iu T »14 i <<»ręczą w końcu, iz ma przywiązanie do wielkich zasad libcralno- konserwatywnej polityki, którą zaprowadzili oj- · cowie IZeczypospolitej.

Berlin, 21. Grudnia. - Naj. Cesarz austryacki i J. C. M. arcyks.

Maksymilian austryacki wyjechał do Wiednia.

J. K. M. książę brunszwicki wyjechał do Bruuszwiku.

Berlin, 23. Grudnia - Kreuzzeitung donosi: z Paryża piszą nam z pewnego źródła, źe rząd francuski odebrał 2000 próśb Niemców z lewego brzegu Renu, którzy wnoszą o uizędy na przypadek, jeżeli Francuzi te części kraju niemieckiego obsadzą. W izbie drugiej uczynił deputowany Kleist Tychów wniosek następujący: Izba zechce uchwalić proźbę do rządu, aby na drodze prawa zapobieżono rozdrabnianiu bez końca posiadłości włościańskich. Powody: przy nieogranirzonem rozdrabianin gruntów włościańskich niknie niepodległy stan włościański, siła państwa słabnie przez to na wsze strony i powstaje zatrważający proletariat wiejski (Kor. c%.) Zbylecznem jest nadmieniać, źe ludzie wyższą polityką trudniący sic, do pobytu cesarza ansiryackiego w obecnej chwili w Berlinie wielkie przywiązują znaczenie. Nie jest trudnem do odgadnie nia, o tyle zaś jest widocznem, ze pomiędzy Austryą a Prusami zwalczone nareszcie zostały trudności dotychczasowego nieporozumienia równie w wewnętrznej Niemiec, jak w"zewnętrznej europejskiej polityce. Można się spodziewać, ze przywrócona zgoda i przyjaźń poiniędy dwoma naczelnemi państwami Niemiec nie pozostanie bez «pływu i w jednym i w drugim kierunku, kładąc koniec różnego rodzaju niepewnościom, które dotąd ciążyły i na pływalnych interesach narodu niemieckiego, oraz ubezpieczając utrzymanie powszechnego pokoju przeciwko możebnym wyskokom polityki zachodniego cesarstwa. O uznaniu Ludwika N apoleona cesarzem Francuzów przez trzy północne dwory dotąd nie masz żadnej oficyalnej wiadomości. Dotąd 5 tylko państw ofieyalnic to uczyniło: Neapol, Anglia, Belgia, Sardynia i Hiszpania; uznanie zapo wiedziały cztery państwa: Holandya, Wirtemberg, Frankfurt i Nassau. O Neapolu mówią, że uznał pierwszy nic »q U o i qu e. s lecz »jparcequc« Bourbon. Zastosowanie formuły właściwe i prawdziwe.

Z sprawozdań sejmu nic ważnego, i w ogóle przed świętami nic ważnego nie zajdzie. Obojętność publiczności względem tego, co się w sejmie dzieje, równa się apatyi. Pomiędzy osobliwościami, które KI a dd e r a d a t s c h w ostatnim numerze ogłasza do widzenia w biurze swoim na gwiazdkę, j e s t jedyny prenumerator na stenograficzne sprawozdania z czynności sejmowych. Trybuny w salach obrad sejmowych przezna czone dla publiczności zawsze puste. Oczywiście punkt ciężkośei życia publicznego gdzie indziej być musi, nie będąc w sejmie. Publiczność też więcej zasejmowemi kwestyami zajęta, na których nie zbywa. Tak w tej chwili miasto mocno się zajmuje planem opatrzenia się wodą pły nącą, nie tylko w celu potrzeb domowych, lecz i w celu stałego oczyszczania rynsztoków ulic. Prezydent policyi pan Hinckeldey, urzędnik bardzo energiczny i czynny, nie mógłszy ugodzić się z radą gminną i magistratem, którzy rzecz brali jak zwykle, badzo flegmatycznie, ułożyłsię z kompanią angielską, która natychmiast zgodziła się na warunki i juz w następnym roku do wykonania powyższego dzieła przystąpi, przeznaczając na nie około 11 mil. tal. Pierwsze oświecenie Berlina gazem wyszło także od kompanii angielskiej, która się dotąd, obok kompanii miejskiej, 'Ł wielkim zyskiem u trzym uj e. Włoska opera skońcyzła przedstawienia swe w Berlinie. Publiczność tutejsza nie lubi muzyki włoskiej imało na operę włoską uczęszczała; przedsiębiorca nie mógł pokryć kosztów, i niepodobna mu nawet było opłacić angażowanych śpiewaków, W tym tygodniu jedna z śpiewaczek, mówią, że z niedostatku, wyskoczyła oknem i zabiła się. Wczoraj był jej pogrzeb. Inni mówią, że przyczyną śmierci była nieszczęśliwa miłość. Towarzystwo włoskiej opery udaje się do Lipska na kilkanaście reprezentacyi. Są w niem niektórzy znakomici śpiewacy, jako Zucconi i (ialvani, a pani Fodor ma reputacyą i w Paryżu i w Londynie, a jet>t, jak słychać, angażowaną na Nowy rok do Wiednia. Pogoda zawsze jest taż sama, ciepła i dość sucha; nie zanosi się ani na mróz ani na śnieg. WŁróteatwo 3IClOllI6Me.

War s z a w a, d. 19. Grudnia. W chwili, w której zagraniczne dzienniki donoszą o odkryciu, w Ba Aueres w Pireneach, nowej jaskini « o K".Aii....i -..". -.:- -j-y ---'-7j* "om .ciekawsza będzie dla nas wiadoIIIO-.«! o takirjże jaskini odkryte; w kraju naszym. W' SiróiTie"nuij patrzącemu z.wyniosłej Częstochowy starożytny Olsztyn wskazuje, ciąguą się jeszcze ostateczne ogniwa tego łańcucha skał, któremu tak wiadomy nam wszystkim Ojców sławy swojej udziela. Bogactwa i osobliwości przyrody, które dla naszego kraju niewątpliwie największe zgromadziły się w te miejsca, pomnożyła niedawno niedaleka ztaratąd wieś Potok, od przejścia w posiadanie nowego dziedzica, tak umiejącego ocenić co wzniosłem jest i pięknem w naturze lub sztuce. Bawiąc on w tej nowo nabytej majętności swojej podczas lata, spostrzegł u spodu jednej odwiecznemi bukami okryte'j skały wapieniowćj, łukowatą szczerbę nasuwającą myśl, iż ona może być wstępem do obszerniejszego wydrążenia wewnątrz skały. W rzeczy samej przekonano się, że otwór ten, tak szczupły, iż ledwie przychylonemu człowiekowi podejść dozwalał, jest przysionkiem obszernej jaskini w skale wzniesionej na pagórku nad rozkosznym strumieniem w pstrągi obfitującym, a który imię temu miejscu nadał. Ażeby rozszerzyć jamę, a tern samem ułatwić wstęp do jaskini, wyłamano z rozkazu właściciela słabo trzymający się z piasku i wapna złożony cymenl, który tę jamistość w części zatykał, spodem zaś grunt pagórka rozkopywać zaczęto. Tu się odkrył, ów tajemniczy, już przedtem w wielu innych krajach znajdowany, skład kości zwierząt, zwykle przedpotopowemi zwanych, których tam szczątki zdają się być niewyczerpnięte. Wydobyto dotychczas kości mamuta (słonia przedpotopowego), nosorożca, konia, kilka odmiennych gatunków jelenia, a między (emi, renifera czyli rena kopalnego, kopalny gatunek świni, olbrzymiego wilka i t. d Po tylowiecznem przetrwaniu niektóre zachowały się w zadziwiającej całości i świeżości. J eden z naluralislów tutejszych zajmuje się naukowe m rozpoznaniem i oznaczeniem tych pomników z przedhistorycznego czasu, do Warszawy nadesłanych, i te badania dla paleontologii krajowej tak ważne, w piśmie obszerniejszem ogłosił. Pagórek, na którym skała się wzniosła, slużyl już widać przeszłym pokoleniom mieszkańców za smęlarz, na który oni ówczesnym zwyczajem obierali wzgórkowafe miejsca wśród lasów." Przy samej bowiem skale kopiący odkryli także liczne urny, te znane archeologom naszym pamiątki z przedchrześciańskich wieków, prawie wszędzie w kraju na'szym odkopywane. Godna jest zawdzięczenia gorliwość miejscowego rządcy, W go Koterwiriskiego, z którą on, mając naukowv cel na względzie, przy kierowaniu pracami odkopujących, ocala od* rozbicia to, co z pośród twardych stalagmitów wydoby. wane, łatwo mu uledz może. Wszakże pora roku wstrzymała te prace, których owocem może być nawet wynalezienie minerału, pod technicznym lub ekonomicznym względem dla miejscowości użytecznego. Na innem bowiem niedalckiem miejscu, odkryto rozległy pokład pięknie krystalizowanych pirytów, minerału przy którym często i składy kopalnego węgla bywają.

- Znowu ważny zakład urządza się w kraju. Od dawna czuć się dawał w handlu niedostatek papieru, w porównaniu z wzrastającą ciągle potrzebą tego materyału, i zapewniał korzyści dla nowej papierni. Zakłada się ona przez s*półkę akcyjną, w dobrach Łaziska, w osadzie Olechów, własności wgo Maurycego Scipio, gdzie dawniej był urządzony tartak poruszany siłą wody, podług planu zaszczytnie u nas znanego ho juz dla lej papierni (statkami żeglugi parowej) machinę do robienia papieru bez końca, z słynnych zakładów mechanicznych p. Ant. Jouffray młodszego w Vienne depart. Izery (we Francji), niemniej kola zwane turbiny, mające się poruszać horyzontalnie, podług -owego systemafu pana de Canson. Z upraguieniein wyglądamy ukończenia tego zakładu, który piśmiennictwu tutejszemu tak ważne uczynić może przysługi. War s z a w a, 21. Grudnia. - W r. z. było w ogóle w królestwie rzymsko katolickich kościołów: parafialnych 1638, filialnych 113, oddzielnych nie mających charakterów, ani parafii, ani filii 12; razem 1763; kaplic 377; zgromadzeń raKBIII;Hycb męskii h 152, żeńskich 33; biskupów 5, keięźy świeckich 2273, zakonników 1689, zakonnice 429.

Wczoraj po godz. 1. z południa, feldmarszałek książę warszawski odbyć raczył na piacu broni przegląd wojsk, a mianowicie piechoty, ja zdy i artyleryi, stanowiących garnizon konsyslujący w Warszawie. Po objechaniu rozwiniętych na placu szeregów, wszystkie wojska po dwakroć przedefilowały przed J. Ks. Mością, który otoczony był świetnym orszakiem wojskowym. - Książe feldmarszałek namiestnik królestwa, dostrzedz raczył, iż w czasie poboru do wojska spisowych na zaciąg, przybywają zgubernii do Warszawy rodzice, żony i krewni, zaciągowych powołanych do służby wojskowej, ze skargami o nieprawne wzięcie tychże na zaciąg i że ludzie ci narażeni są z tego powodu na uciążliwe dla nich koszta podróży, tudzież na utrzymanie się w Warszawie, lecz nadto wystawiają się na znaczne straty w gospodarstwie, pozostawiając takowe na długi czas bez zarządu, chociaż po większej części żądania ich z powodu nieznajomości przepisów o zaciągu wojskowym, pozostają bez skutku dla bezzasadno ści reklamacyi takowych. Z tego powodu książę w celu ochronienia na przyszłość takowych interesentów od niepotrzebnych wydatków i straty czasu, polecić raczy! wydać następujące rozporządzenie: 1) Ażeby osoby, które uważają, że ich synowie, mężowie, lub krewni niesłusznie na zaciąg powołanymi zostali, podawały natychmiast w przedmiocie tym skargi do właściwych naczelników powiatowych, przy uczynieniu wszelkich potrzebnych wyjaśnień, poczein powracać mają natychmiast do siedzib swoich i tam oczekiwać rezolucyi. 2) Naczelnicy powiatów obowiązani są bez zwłoki przedstawiać prośby takowe właściwym rządom gubernialnyin, przy specyfikacyi onychże, z zamieszczeniem na tychże swych wniosków i położeniaspisowych reklamowanych. Rządy gubernialne po rozpoznaniu próśb i zamieszczonych na tychże objaśnień, załatwią ualychmist (e, które okażą się być uzasadnione: wymagające zaś decyzyi wyższej władzy, przedstawiać mają zarządzającemu naczelni służbą spisu t zaciągu wojskowego, zamieszczając na takowych opinią swoją dla rozpoznania i ostatecznego załatwienia. Po rozpoznaniu takowych reklamacyi i załatwieniu wedle przepisów, pozosiałe zwrócone zostaną przez pośrednictwo naczelników powiatowych z cała dopełnioną na nich kor e s p o n d e n c y ą, dla d o r ę c z e n i a A A III o A A A A A Astrzów, tudzież przez ogłoszenie w cerkwiach, kościołach i bożnicach, podanem zostało do publicznej wiadomości powyższe rozporządzenie, ogłoszenie takowe ponawianem było corocznie w czasie poboru, z tern nadmienieniem, że skargi o nieprawne wzięcie na zaciąg spisowych, przez jego książęcą mość niebędą przyjmowane, jeżeli do tychże nie zostaną dołączone prośby powyżej wskazanym sposobem wyjaśnione, tudzież iż ci tylko mogą podawać do księcia skargi, po otrzymaniu odmownych odpowiedzi, którzy rzeczywiście będą pokrzywdzonymi. (K. W.) JFrancya.

Paryż, 19. Grudnia. - Dekret w Monitorze dziś zamieszczony stanowi komisyą w radzie stanu do rozbierania petycyi. Brzmi zaś jak następuje: zważywszy, że chociaż organizacya władz publicznych wszystkim obywatelom nastręcza sposobność dochodzenia praw swoich i otrzymywania wymiaru sprawiedliwości, w pewnych przecie wyjątkowych przypadkach rzeczą jest ważną, ażeby w moc rozporządzeń objętych dekretem, z roku 1806, mogli swe zażalenia podawać nam bezpośrednio i szukać rekursu u naszej osobistej władzy i pieczołowitości, uchwalamy i stanowimy, co następuje: artykuł 1. W radzie stanu ma być wysadzona komisya pod przewodnictwem radzcy stanu i składająca się z dwóch asesorów i sześciu audytorów. Art. 2. Wszystkie petycye szukające u nas rekursu, będą przesyłane komisyi i natychmiast przez nią przej rżane. Art. 3. W każdym tygodniu uda się prezes komisyi do pałacu tuileryjskiego, w celu zdania sprawy o pracach komisyi, w którem będą wuioski wymienione, zasługujące na nasze uwagę. Art. 4. Komisya petycyi będzie co ćwierćrocze odnawianą. Drugim dekretem mianowanym został pan Troplong, dotychczasowy naczelny prezes sądu apelacyjnego paryskiego, naczelnym prezesem sądu kasacyjnego w miejsce nr. Portalisa, który na własne żądanie uwolnionym został od urzędowania, z pozostawieniem go przy honorowej naczelnej prezydenturze. Wiadomość zamieszczona w U n i o n o zbiorowem postępowaniu trzech dworów pńUiocnych w uznaniu cesarstwa, nie małe uczyniła wrażenie i dziś ją wszystkie dzienniki powtórzyły. S i e c i e odważył się na dodanie bojażliwej uwagi do lej wiadomości, że ta forma zdaje się oddalać od zwyczajuego postępowania dyplomatycznego. Samodzierca przybył wczora o godzinie 5. wieczorem do Compiegue śród bicia w dzwony i huku armat. M o n i t o r opisuje to powitanie w następujący sposób: niepoliczone tłumy, władze, gwardye narodowe z Compiegne i okolicy, marynarze, robotnicy, chorągwie, flagi, deszcz kwiatów, ulica od kolei żelaznej do pałacu wysłana zielenizną, lo za chwycający widok, jaki przedstawia miasto Compiegne, jest to wjazd tryumfalny. Po przybyciu swem do Compiegne, udał się cesarz do kościoła, gdzie go biskup Bauvais na czele duchowieństwa przyjmował, potem stanął w pałacu. W czoraj nie przyjmował nikogo samodzierca, ponieważ był bardzo znużony i natychmiast udał się na spoczynek. Ju tro pierwsze polowanie w boru Compiegne, we wtorek wielki bal w pałacu. Dziś wieczorem koacert, na którym pan Rogier i panna La Grua z wielkiej opery wystąpią. W środę dane będzie przedstawienie na tea

trze na zamku. Dwór pozostanie do 24. b. m. w Compiegne. W orszaku nieznajdował się wczora żaden minister. Minister spraw wewnętrznych, wojny i spraw zagranicznych ze swemi małżonkami, tudzież częścią gości wyjechało dopiero o 3 godz. do Compiegne. Samodzierca rozdziela pomiędzy swoich adjutantów, służbowych oficerów i inne osoby mu miłe medale, na których z jednej strony znajduje się jego popiersie, a na drugiej orzeł z nazwiskiem posiadającego. Medal ten osobisty daje prawo do odwiedzania gmachów publicznych i uroczystości. C h a r i v a r i niedawno wyśmiewał bankierów, odebrał teraz napomnienie, aby się miarkował w swoich dowcipach. Równie feletoniści wodewiliści mają unikać ałuzyi i żartów z gry na giełdzie. Mówią, że nowe towarzystwo ma się utworzyć, które dawać będzie zaliczenia na towary. Towarzystwem tein bardzo się zajmują Roger du N ord i Thiers.

Angielski dom Coutts kupił dobra Chantilly za 10 milionów fI. i musiał na piśmie dać wyraźne oświadczenie, żętych dóbr orleańskich nie kupuje na rachunek trzecich osób. Anylia.

L o n d y n, d. 17. Grudnia. - ISa posiedzeniu dzisiajszem ziściło się przeczucie onegdajsze we względzie losu ministerstwa. Disraeli został zwyciężonym. Dzisiaj rano krótko przed godziną czwartą nastąpiło głosowanie nad zaprojektowanem rozszerzeniem i podwyższeniem podatku od mieszkań, którego wypadek Dizraeli, według orzeczeuia własnego, za wotum zaufania lub nieufności miał uważne. Z 656 członków izby było 591 na posiedzeniu i wniosek upadł 305 głosami przeciw 286. Głosowanie owo poprzedziła dyskussya dosyć namiętna. Rozpoczęta przez lorda Russla, toczyła siew pierwszej godzinie około ustanowienia pytania. Sprawia to wrażenie niebardzo dobre, że dotąd debatowano, a mówcy dokładnie niewiedzieli, jakie właściwie było główne pytanie. Dawniej już wspomnieliśmy, że kanclerz skarbu wiele się do tego przyłożył, a wczoraj, mimo zaciętego oporu, ujrzał się zmuszonym do odstąpienia nawet od ostatniej próby zmienienia przedmiotu głosowania. Przekroczył granice spokojności i sam sobie zaszkodził. 1\\ ł żywym, ale drzażliwyin, dowciwnym, ale szczypiącym i pozwalał sobie nadwerężać takt parlamentarny, co przynajmniej w tej chwili i w tej mowie uderzać musiało. Zakończył ostrem, na opozycyą rzuconem oskarżeniem o spiskowanie, i chciał się pocieszać nadzieją, że lubo koalicyi uledz musi, dni koaliryi takowych naprzód już są policzone. Gladstone, który potem z oburzeuiem widocenem powstał, zaczął mowę swoje skarceniem moralnem mówcy bezwzględnego i swawolnego, a przy sposobności (ej starał się ile możności osłabić argumenta jego ostatnie umyślnie na sprawienie efektu pozostawione. Bezpośrednio po mowie lej przystąpiono do głosowania. .. I 9,ÓŻ t r:ł,z 4alej? W czora1 iuż nrzed nosiedzeniem i śqi rozmaite llruł .rłj ; - - - -«- - --I-.l1.CgO wnIosku pewnego wyprowadzlc SIę methrttI. Mówią, źe lord Derby, widząc, że Irlandczycy katoliccy mają postanowienie niewzruszone, trzymać z opozycyą, przygotował się na cios niepomyślny, i odwrót bezpieczny sobie zapewnić usiłował. Rrząd ile możności neutralny zu względu na teraźniejszy podział stronnictw, z znakomitością, jak lord Aberdeen lub lord Lansdowne na czele, trudności żadnej iniećby niepowiuien w przyjęciu znaczniejszych żywiołów ministerstwa teraźniejszego. Ale G ladstone wykazał, że przynajmniej Disraeli nie jest mężem tym, któregoby konserwatyści wolnohandlowi do grona swego ochoczo przyjąć chcieli. Drugą wersyą, wczoraj opowiadaną, był aabinet teraźniejszy i lord Palnierston. Lord Palinerston wprawdzie ani słowa przeciw budżetowi niewyrzekł , ale poprzednio zajrzećby trzeba w spis głosowania, jak on głosował. Przyjaciel jego, Milnes, przeciw niemu głosował. Kombinacya takowa byłaby możebną, a teraz od czasu swych charakterystycznych kroków ministerstwa polityki zagranicznej dopiero na swojeni miejscu, zachodzi tylko pytanie, czyby ona była dosyć silną, a kwcslyą tę wziął pewnie lord Palnierston na rozwagę dokładną. Morning Herald uważa ustąpienie ministerstwa za prawdopobne, a T i m e s także to przypuszcza. - T i m e s zastanawia się nad położeniem gabinetu i stanowiskiem stronnictw w obec rozpoczynającej się dyskusyi nad budżetem. »J edna część budżetu, pisze ten dziennik, przyjęta została bez dyskusyi. Kredyla na wzmocnienie obrony krajowej zostały uchwalone, a ani pan Bright ani p. Cobden nie odezwali się choćby jertnem słowem przeciwko temu. To milczenie równie jest znaczące , jakby uiem być mogła mowa najpierwszej parlamentarskiej znakomiiości. Jednomyślność bowiem izby wlej kwestyi zbyt powszechnie była znana, aby jakąkolwiek można w niej przypuścić byłO opozycyą. Za kilka dni wszakże przyjdą pod głosowanie drażliwsze punkla budżetu, a jeźli opozycyą zręcznie działać będzie, to gabinet łatwo może być pobitym. Jeżeli do tego przyjdzie, to może trzeba na nim będzie oglądać się za uowem minisleryum. Cóż się wówczas stanie? Przedewszystkiem uważać należy, że rząd jedynie przez koalicyą, wedle pewnego stałego planu działającą, pobitym być może. Gdyby Whigi, Pcliści i ekonomiści (tj. szkoła manchesler gka) siły swoje skojarzyli, to mogliby w każdej chwili przeprowadzić co tylko zechcą. Ale do tego potrzeba przedewszystkiem, aby mieli jeden wspólny plan OPOzycyjny i uderzyli z nim pospołu. Przypuśćmy, że te trzy partye nie dla prostego widziini się zostawiły lorda Johna Russell na koszu, ale tylko dla tego, aby przez czas niejaki na ławic opozycyjnej zasiadał i wprawił się cokolwiek do kamoścj. W takim razie, nie posadzouoby go już poproslu na ławie ministrów, ale tylko zeszłoroczne stalusquostaranoby się przywrócić; przyjęłoby go jedynie pod warunkiem stanowczej poprawy swojego gabinetu i swej polityki. Wtedy dopiero chodzić będzie o to, w którą słabą stronę dzisiejszej administracyi uderzyć, czyli na podwójny podatek domowy czy na inną jaką powstać mającą propozycyą. Ale przypuściwszy, że to skojarzenie frakcyi opozycyjnych przyszło do skutku, że gabinet Derby rozbity, wytacza się ważniejSZa kwesty», w jaki sposób zwycięzcy podzielą się zdobyczą? I n" 8 ta rzecz razem walczyć, a razem żyć. Najłatwiej jeszcze przyszłoby pozbyć się niezdatnego ballastu ostatniego whigowskiego miuisteryum. Gdyby na opró wprost panów Cobden i Bright, to uiożnaby o takiej kombinacji powiedzieć, że ją kraj przjjmie bez zadziwienia, a w izbie niższej sobie mała większość zapewniona. Ale jakie te różnorodne żywioły będą razem działały? Może nie tak żle, jak się to na pierwszy rzut oka wydaje. Gdy l'eeliści będą się starali tak postępować, jakby wedle ich przekonania, postępował sam Robert Peel, lo więc jako liberaliści tyle są warci co lord John Russell, a może i więcej. Zaś panowie Cobden i Bright nabraliby w urzędowaniu urzędowych zalel: taktu, roztropności i umiarkowania, jak już tylu przed niemi mężom powiodło się. Ich milczenie ua ostatniem posiedzeniu pokazuje, czego przy dobrej szkole mogliby dokazać. Tak gabinet mógłby się skojarzyć i wejść w życie. Więcej, o żadnym gabinncie przepowiadać nie można. Szlachta ziemska nie byłaby mu przyjazną. Tein lepiej może. Palmerstou nie należałby do niego. Równie on niebezpieczny dla przyjaciół, jak dla nieprzyjaciół Prawda, że dotąd whiowie nigdy jeszcze nie wdali się w koalicye, a gdy się do takowej skłaniali, nie wielka panowała między niemi harmonia. Ależ wszystkie stronnictwa w końcu poddać się muszą konieczności." U czucie tej konieczności i instynkt własnej konserwacji naprzeciw wspólnego nieprzyjaciela, może spowodować większą harmonią mjśli i czjnu, aniżeli na pierwszy rzut oka zdaje się lo moiebnem. Rząd dzisiejszy jest zagrożonym. Dawny gabinet lorda Russell jest niepodobnym. Cóż wic pozostaje? Oto, przyjść musi do jakiejś koalicyi, a ta którą tu wskazujemy, jeszcze najpodobniejszą jest do prawdy.« Hift&pan;a.

M a d r y t I I. Grudnia'. - Jak mało na opiekę królowej natzej liczyć można, przekonał się teraz N arvaez J ak poprzednio już wspomnieliśmy, był on szczególniej u królowej Izabelli dobrze zapisany, tak iż nawet osoby z orszaku dworskiego mniemały, że N arvaez każdej chwili mi nistrem zamianowany będzie, tym więcej, że Izabella mu przyrzekła, jedynie podług jego rady działać. Ale dla prezesa ministerstwa Murillo była przychylność za nadto wielka królowej do N arvaeza solą w oku; dołożył więc wszelkiej usiluości, aby go u monarchini w podejrzenie wprawić, o porozumiewanie się z opozycyą obwinie, i jako główną jej sprężynę wystawić. Murillo został Usłuchany, i Izabella dała marszałkowi dworu rozkaz, aby księcia Valencyi przed nią nieprzypuszczał . Zarazem była na radzie ministrów, na której uchwalono, aby N arvaeza z Hiszpanii oddalić. Z początku Murillo chciał go ua Filipiny wysłać. Lecz temu oparła się królowa i zaprojektowała Petersburg mając na baczeniu, iż jej ze strony cara rosyjskiego uznania spodziewać się kazano. Ministrowie zaś na to się nie zgadzali, gdyż car Mikołaj nieoświadczył jeszcze dotąd, iż posła królowej przyjmie Panowie owi ułożyli więc, że N arvaez do Wiednia jechać może, aby ziarnląd, gdyby stosunki Z dworem rosyjskim wkrótce inaczej się uporządkowały, królowa przy carze zastąpił. Izabella tern się zadowoliła, i N arvaez otrzymał rozkaz, uUy ,,;«,». b>o»ii;- .».vjecbal. Prosit o zwlokę '24 godzin, na którą tez ZeZWOloilO, a WCZOrąj wieczorem O godzinie 9 wyjechał o» w towarzystwie adjut'auta swego, pułkownika N ordheiin, do Francyi. Lecz z pewnością pozostanie on w Paryżu i odda się tam pod opiekę cesarza, który mu osobiście sprzyja. Od chwili odjazdu męża tego stoi Murillo bezpiecznie. Nad osobami przy królowej zoslającemi pilnie czuwać każe, i nikooo w pobliżu jej niecierpi, kto tylko choćby najmniej z zdaniami jego się niezgadza. N a wojsko, jak się wydaje, może się bezpiecznie spuścić. Karność pomiędzy żołnierzami panuje wzorowa, a przeto styczności wszelkiej z cywifistami unikają. Nikomu z miasta nicwolno odwiedzić koszar; tylko wieśniacy, jeżeli są krewnymi żołnierzy, mogą z swoimi w obecności podoficerów rozmawiać. Jenerał kapitan La Rocha w Barcelouie, jeden z najserdeczniejszych przyjaciół Bravo Murillo, odebrał rozkaz jak najsurowszy , aby wszelkie wzburzenie w stolicy Katalonii przemocą przytłumiał. Załoga twierdzy tamtejszej Monljuich wzmocnioną została, i działa stoją nabite, w ogóle przygotowania wszelkie poczynionio, aby spokojność utrzymać. Barcelona jest miastem najniespokiijniejszern w całym kraju, tam jest siedlisko prawdziwe malkontentów. Ale miasto owo tak w kleszcze ujęto, iż bez woli załogi wojskowej ani mszyc się może. W Madrycie od chwili, jak deputowani nas opuścili, wszystko spokojnie. Każdy zajmuje się nadchodzącemi świętami Bożego N arodzenia, i inlercsa familijne o polityce zapomnieć każą. Murillo niemógl też czasu stósowniejszego do zamachu stanu obrać, następujące sześć tygodni zajmą same zabawy i uciechy. Jeżeli z czasu tego korzystać potrafi, wtedy grę swoje szczęśliwie przeprowadzi, a Hiszpania stanie znów na punkcie, na którym znów przed 20 laty stalą. - Kontr admirał Quesada niechciał przyjąć teki marynarki, i za karę do pewnego małego miasteczka w Eslremadurze wygnany ni został - Według innej znów korespondencyi podpisał N arvaez przed odjazdem swoim manifest opozycyi połączonych do narodu hiszpańskiego; dzisiaj reszta członków komitetów wyborczych takowy podpisze. · - Bank z San Fernando pożyczył rządowi pieniądze potrzebne do zaspokojenia procentów przypadających od długu publicznego. Austrya.

W i e d e ń , 17. Grudnia. (Kor. C%.) N aj. Pan zabawi w Dreźnie dwa dni i w Berlinie dwa lub lizy dni. Cała wj , . c podróż potrwa diii °śm najwięcej. J. K. Mość król pruski zawiadomiony został u lej wizycie listem własnoręcznym cesarza. Spotkanie się \0 dwóch monarchów, położy ostalui koniec nieporozumieniom, jakie (rwały doląd między dwoma gabinetami. Traktat handlowo celny zawartym zostanie z po czątkiem przyszłego roku. O zniżeniu taryfy austrackićj trudno na te raz mówić. Trzeba raczej sprowadzić do niej, lo jest zniżyć taryfę Zol'vereinu. Prusy w te'm przypuszczeniu będą musiały swoje w nicktó rycb przynajmniej punktach podwyższyć. U znanie cesarstwa we Francyi będzie zapewne co do formy i zastrzeżeń p"'edmiotem narad dwóch monarchów w Berlinie. Pan hr. Buol dał się słyszeć otwarcie w obecności p. de la Cour, że odpowiedź na not yfikacyę z Paryża będzie rezultatem deliberacyi trzech dworów. Wszą kże powtarzam, że uznanie jest niewątpliwem.

- Niedawno zamordowano pod St. Gy6rgy w Węgrzech bogatego dziedzica nazwiskiem Gindly, i nie można było odkryć sprawców. Sędzia z Szexard, który tam przybył na śledztwo, wracał właśnie z pogrzebu zamordowanego, kiedy ujrzał jakiegoś obcego, który mu się zdawał być podejrzanym. Kazał go przeto ścigać hajdukom, a ci puścili się za nim w pogoń. Nieznajomy wpadł do jednego domu i lam znaleziono go pod łóżkiem, a że miał przy sobie pistolet, przeto podejrzenie wzmogło się i sędzia wziął go ze sobą do Szexard. Kilkodniowe badanie nie mogło nic wszakże wykryć. Wkrótce przybyła tam zona aresztowanego, a stróż więzienny powiedział jej, że mąż jej lak długo więziouy będzie o głodzie póki się nie przyzna do morderstwa Gindiego. VNlcdy kobieta ta stawiła się przed sędzią i rzekła doń: »Wielmożny panie, niegłodź mojego męża, bo lubo on hultaj, wszakże nie było go w czasie morderstwa w mieszkaniu Gindiego, ale idź i popytaj o to rektora«. (Rektorami nazywają w Węgrzech nauczycieli reformowanego wyzoania). W rzeczy samej okoliczności przytoczone przez tę kobietę wzbudziły w urzędniku podejrzenie, i przedsięwziął wedle jej wskazań śledztwo. Okazało się, że jeszcze w lecie układano się w mieszkaniu rektora nad sposobem zrabowania kilku bogatych osób. Wiedziano że Gindly ma u siebie gotowiznę 50-60,000 złr. i knowano zamachy przeciw kilku innym jeszcze osobom w okolicy i przeciw siostrze Gindiego. Wspólnikami tej zbrodni miało być bardzo wiele osób, bo przeszło 40 ich uwięziono z rozmaitych klas mieszkańców i do Pesztu odwieziono, a między niemi znajdują się reklorowie, adwokaci i t. p. Przywódzcą był niejaki N osstopy, którego od dawna szukano po Węgrzech, a teraz schwytano w samym Peszcie. N osslopy, aby zmienić rysy twarzy posmarował ją rozczyiiem kamienia piekielnego, który mu bliznami twarz okrył, tudzież okroił sobie koniec nosa, ale że wspólnicy jego okoliczność tę zeznali, przeto posłużyła ona do tern łatwiejszego wykrycia jego. Panna hr. Bellcgarde, pierwsza dama honorowa przy arcyks. Zofii, idzie za mąż za hr. St6nberg. Turcya.

C a r o g ród, 4. (irudnia. - Doniesione już na drodze telograficznej postanowienie banku luieckiego przyjmowania w miejsce wypłaty brzęczącą tylko monetę, a odmawiania przyjęcia papierowych pieniędzy tureckich (Cnimu) , wywołało nadzwyczajne wzburzenie na giełdzie w Galala: kupcy przerażeni nie chcą przyjmować papierów, które dotąd krążyły w obiegu niżej I.Il" a z tego powodu mnóstwo weksli zostało zostało zaprotestowanych Niewiadomo dotąd jaki nastąpił skutek deputacyi ze stanu handlowego, która od W. Wezyr a chciała bliższych wyjaśnień i dla tego stosunki kredytowe w niczem się niezmienily. t Rząd ogłosił już postanowienie swoje, aby przewóz podróżnych w Bosforze odbywał się lyiko na krajowych okrętach, a w obwieszczeniu tern urzedownie ogłoszouein, stoi między inneini, że rząd uznaje iż również obcym możnaby dozwolić żeglugi nadbrzeżnej, ale tylko w razie, gdyby rząd nie zastizegał wyraźnie żeglugi tej dla krajowców; izad również wledy nie zrzeka się swojego wyłącznego i nieprzedawuionego prawa, chyba gdyby w tym względzie wiązały go trakiaiy z obcemi mocarstwami. Połączeni Ormianie wybrali palryarchą swoim księdza Gogonian; który to wybór sułtan potwierdził. Tak tutejsze jako i smyrneńskie dzienniki potwierdzają również wiadomość o wstrzymaniu ruchów wojennych w Horanie przez czas trwania niepogodo - Wojska zajęły zimowe leże, a lymczasowe wstrzymanie kroków wojennych jesl środkiem bardzo rozumnym, tak pod względem militarnym jako i gospodarczym. Seraskier Mebemed basza nie pozostaje wszakże nieczynnym, owszem zbroi on się, aby wojnę z energią rozpocząć na wiosnę, w razie gdyby czego spodziewać się wypadało. Drnzowie dotąd mieli się nie pomiarkować.

l A A

» -

-e e e.e _H-m_<<BąHBH

Kronika miejscowa.

P l e s z e w, d. 22. Grudnia. Ze spisu ludności naszego powiatu w Grudniu dokonanego pokazuje się, że miasto Ph-szew 4943, Jarocin 1936, Mieszków 584 i N owe Miasto 1056 dusz liczy. Po wsiach w tym powiecie było 40,127 mieszkańców, w ogóle więc, w powiecie 54,946 osób. Z tych po polsku mówiących wyłącznie 43,167, po polsku i po niemiecku 9199, a po niemiecku tylko 2580. W porównauiu z I. 1849. ubyło w Pleszewie 419, w Jarocinie 80, Mieszkowie 78, Nowem mieście 146, a po wsiach 1868, razem więc w całym powiecie 2591 mieszkańców.

Przybyło w tym powiecie osób wyłącznie po niemiecku 4iiówiących od roku 1819-6*50, z których na wymienione miasta 453 przypada. - p o . wodów pomniejszenia się ludności w tym powiecie szukać należy w cholerze, klóra go odwiedziła w latach 1855. i 1852. W ostatnim roku umarło na nią w tym powiecie przeszło 3000 osób.

Przybyli do Po znania dni a 23. Grudnia.

BAZAR: Węgierski z Rudek; Moszczeński z Srebrnej góry; Dąbrowski zWinnejgóry . BUSCHA HOTEL RZYMSKI: Kall z Moguncyi; Leo t Globowy; Treskow z Polski; Sandor z Charcie. . HOTEL BAWARSKI: Ropelewski i Zelawski I.Góry; Gunther z Wrocławia; Topoliński z Lwona; Okulicz z Golina; Pomorska z Chybów; Bojanowski z Karszyna,; Szenic z Trzcielna; Koe*orowski z Jasinia HOTEL DREZDENSKI: Hr. Biiiiiski z Gleena; Lehmann z Ryczywołu; Delhaes z Swiączypa; Sloc z Tarnowa; Karczewski z Wyszakowa; Tempelhoir z SkoizeAva; J ouaunc z Malinie; Frcytag z Trzcbna; Bruhl z Berlina. HOTEL RZYMSKI: Zaborowski z liówca; Moszczeński z Jeziorek; hr. Łącki z Zębowa. ' HOTEL PARY K»: Rogaliński z Ggwiazdowa; Mielecki «Nieszawy; Nieiychowski z Zylic; Ziętkiewic* z Swadzimia; ks. Pluszezewski z Ruina; Sclilarbaum z Polskiej'wsi; Kadoński z Rudnicza.

POD ZŁOTĄ GĘSIĄ: Alkiewicz z Czerniejewa; hI. Sokolnicki z Murzyno wa borowego., HOTEL WIEDENSKI: Prusimski z Sarbi.

HOTEL BERLIŃSKI: Bojanowski z Karczewa.

POD TRZEMA LILIAMI; Szczawiński z Koszanowa.