TEODOR JARETZKI*

Kronika Miasta Poznania 2009 Nr1; Poznańscy Żydzi 2

JAN SKURATOWICZ

T eodor Jaretzki, projektant modnych domów towarowych i licznych kamienic o wyjątkowej klasy dekoracjach sztukatorskich, urodził się 19 stycznia 1874 r. w Poznaniu. Jego matka, z domu Samter, pochodziła ze znanej żydowskiej rodziny właścicieli kamienic. Jakiś czas spędził we Wrocławiu, skąd wrócił w 1892 rokuJ a następnie w 1894 roku udał się na roczne studia do Berlina. W 1904 roku opuścił Poznań i przeniósł się na stałe do Charlottenburga. .

Powiązania rodzinne z wieloma zamożnymi rodzinami poznańskich Zydów pozwoliły mu zrealizować szereg interesujących kamienic. Dom przy pl. Wielkopolskim 3 z 1901 roku stanowi przykład znakomitego rzemiosła architekta. Najprawdopodobniej Jaretzki jest też autorem wielkiej kamienicy witrażysty Menno Spaniera przy ul. Szewskiej, domów przy Podgórnej 4 i Święty Marcin 76/ okazałej śródmiejskiej kamienicy przy pl. Wolności 13 oraz szeregu realizacji na Jeżycach przy ulicach: Kraszewskiego 11/ Jackowskiego 9/ Szamarzewskiego 8 i 10/ Niegolewskich 5 i 24.

Najciekawsza jest kamienica Spaniera o niezwykle bogatych sztukateriach, których symbolika odwołuje się do zawodu właściciela. Zbudowana obok starszej kamienicy projektu Hugo Kindlera z 1894 rokuJ w znakomity sposób tworzy z nią niezwykle reprezentacyjną pierzeję ulicy. Jaretzki był też autorem pierwszego poznańskiego domu towarowego wzniesionego w 1900 roku przy pl. Wolności 6 dla firmy Michaelis & Kantorowicz. Wydaje się, że korzystając z powiązań rodzinnych zaprojektował też okazałą kamienicę Kantorowiczów na rogu Garbar i Wodnej. Inny dziś nieistnieją

* Publikowany tekst jest fragmentem albumu J. Skuratowicza, M. Adamczewskiej i r Walichnowskiego, Secesja w Poznaniu, Poznań 2008.

Jan Skuratowicz

Ryc. 1-2. Detale kamienicy przy ul. Jackowkiego 9 zbudowanej według proj etu Teodora J aretzkiego, fot. M. Adamczewska i E Walichnowskicy dom na rogu ul. Święty Marcin i Al. Marcinkawskiego powstał w 1901 roku dla E. Roestela. Fasady kamienic Jaretzkiego, symetryczneJ z loggiami po bokach, akcentowane są szczytem z charakterystycznym oknem w zwieńczeniu. Dekoracje sztukatorskie zdradzają znakomitą pracownię, są bardzo plastyczne. Nie ma tu typowych dla epoki płaskich, przenikających się linii, jest znakomita robota rzeźbiarska. Po wyjeździe z miasta architekt nie zerwał kontaktów z Poznaniem. Można mu przypisać domy przy ul. Słowackiego 48 z 1905 roku dla Roberta Kollera oraz przy ul. Niegolewskich 24 z 1904 roku. We współpracy ze swym młodym krewnym Martinem Sannabendem (matka Sonnabenda była z domu Jaretzka) odpowiadał za budowę domu towarowego przy Starym Rynku 77 z 1905 rokuJ czym zapewnił temu młodemu architektowi przyszłą karierę w żydowskim środowisku Poznania.