OD REDAKCJI

Kronika Miasta Poznania 2008 Nr2; Bazar

Bazar był wyjątkową instytucją w dziejach Wielkopolski. Powstał po klęsce powstania listopadowego, gdy poszukiwano nowych, bardziej skutecznych i mniej tragicznych form walki o niepodległość. Wpierw w 1838 roku poznański lekarz i działacz społeczny Karol Marcinkowski z grupą przyjaciół założył Spółkę Akcyjną IIBazar PoznańskiII . Trzy lata później spółka wybudowała przy ul. Nowej (dzisiaj Paderewskiego) gmach łączący funkcję centrum życia społecznokulturalnego Poznania z handlem i hotelem o tej samej nazwie. Spółka i jej hotel stały się, zgodnie z zamierzeniami założycieli, ostoją polskości. W tym pierwszym polskim hotelu gościli wielkopolscy ziemianie, gdy ze swoich wiejskich posiadłości przybywali do Poznania, a na parterze otworzyli sklepy najlepsi poznańscy kupcy polscy. Wkrótce w Bazarze ukonstytuowało się Towarzystwo Naukowej Pomocy, którego celem było wyrównywanie szans edukacyjnych uboższej młodzieży. Przez pierwszych kilka lat w Bazarze działało także Kasyno PoznańskieJ instytucja, w której kwitło życie towarzyskie i kulturalne oraz towarzyszące im publiczne debaty. Gdy niemieckie władze rozwiązały kasyno, po paru latach reaktywowało się ono jako Koło Towarzyskie. W kasynie, a później w kole, spotykało się patriotycznie nastawione wielkopolskie ziemiaństwo, mieszczaństwo i inteligencja. Był bowiem Bazar instytucją społecznej integracji, przełamywania klasowych barier, co było niezbędne do wspólnej walki z zaborcą, ale niełatwe ze względu na ciągle jeszcze żywe wzajemne uprzedzenia. Od momentu powstania aż do odzyskania niepodległości nie było ważnego polskiego wydarzenia politycznego, kulturalnego, naukowego czy choćby tylko towarzyskiego, w którym Bazar i tworzący go ludzie nie mieliby swojego udziału. W Polsce niepodległej funkcje obywatelskie Bazaru przejęły inne instytucje miejskie i państwowe. W okresie międzywojennym Bazar był zatem przede wszystkim wysokiej klasy hotelem z dobrą restauracją i słynną piwnicą ze znakomitymi winami. W 1939 roku Bazar został zarekwirowany przez Niemców i funkcjonował przez całą okupację jako Posener Haf. W ostatniej fazie działań wojennych bu

Od redakcji

dynki hotelowe zostały poważnie zrujnowaneJ a piwnice z kosztownymi winami ograbione i zniszczone przez wojska sowieckie. Po wojnie hotel Bazar częściowo odbudowano. Spółka Bazar Poznański była jego formalnym właścicielem aż do 1973 rokuJ jednak od 1951 roku zarządzało nim faktycznie Przedsiębiorstwo Państwowe Orbis, na rzecz którego przewodniczący poznańskiej WRN w 1973 roku ostatecznie wywłaszczył prawowitych właścicieli. Mimo tych przekształceń przez większą część PRL Bazar był jednym z najlepszym poznańskich hoteli, a bazarowa restauracja, obok nieodległego Smakosza, jednym z - używając współczesnego języka - kultowych lokali Poznania. Takim IImagicznym ll miejscem był też znajdujący się w jego narożniku bar. W 2. połowie lat 80. XX wieku Orbis zamknął hotel i przystąpił do remontu budynku. I choć do dziś zaprojektowana przez Rogera Sławskiego fasada Bazaru to - obok katedry, ratusza i Zamku Cesarskiego, a ostatnio także Starego Browaru - jeden z najważniejszych symboli Poznania, w świadomości młodszego pokolenia Bazar jako miejsce publiczne nie funkcjonuje. W 1991 roku istniejąca od 1838 roku spółka Bazar Poznański ponownie przejęła bazarowe obiekty. Bazar zaczął odzyskiwać dawną świetność. Mieszczą się w nim luksusowe sklepy i biura znanych firm. W jego mury wróciło życie kulturalne. Odbywają się tu wystawy i koncerty. Remontowana jest Sala Biała, w której niegdyś odbywały się słynne bale i spotkania, oraz część restauracyjna. Powstają nowoczesne pokoje hotelowe. Za kilka lat Bazar lIpowrócilI do Poznania. Ten numer IIKroniki Miasta PoznanialI ma ten powrót Bazaru do miasta choć trochę ułatwić, wypełniając lukę w historycznej i socjologicznej wiedzy. Do tej pory pisane dzieje Bazaru kończyły się bowiem w 1939 roku.