GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1816.09.28 Nr78

Wielkiegoo Z NA N

Xiestwa

KlE

G O.

Nro. 78.

w Sobotę

OBWIEŚdnia

Września

1816.

28.

Dostawa potrzebnego na przyszła- zlra f drzew» ntt o p i l <U;a B l a r NaczelneRO Pnesidn Króle*

CZENIE.

/\

/\ /\/\

Krolewiko-Praska

Regencya.

p. C O r O m Sr

W f > A f T' dn f T, Wr%ejia" A 5 dl. nich pokoiów nieboW sobotę dnu a" około godziny ł a ł e' sczki Krolowey Matki Jeymości PoTnia p « y b , h t » J . y C e » ™ e W , C O W A , M O « f W . Xieina M a r y a, Z dostoynym małżonkiem j - jjj. Jego Kr6lawico.sk, Mość, W. Xi,zę c te m W e y m . »* , » « . t ę P e , , W po wr 0«e swym z P e t e r s b u r g a, Z orszakiem, odbywszy ostatni nocleg w , M «n c h e b e r g u . NN. podróżni stanęli w zamka Król* weki.», gdzie przyjęci od Jego Krokwicowskiev Mci Następcy rronu i wezystkich królewsAh Xi* * i X i e b i Ak, odprowadzeni * L d o N .

daniu odwiedzili J KróTew L s L M o Ć e y owdowiała Xieiruczke F, r J 7 b f c f Jj ffiAuSff )J; fA d a m u, gdzie wylfcdli takie w z fi kliK r X wsk.m, a wczora» dnia 2S okL !r ruszyli w A r f T b H i ut\bT T Weimaru b Ć ,s do Z Wars%awv dnra ,i » · ,.

W prT e z b T o L f bI h l A' A f Al'.

/'....

/'....

/'....

/'....

/'....

/'....

LITjuej sswney, prze« n-aDożeństwo i T<<s D*um w kościele katedralnym, na którembyły Wła. *Jze publicxne, p-r zez oświecenie miasta i dani fctapłatnego widowiska na wielkim teatrze , Łtćra Jego Cesarzewicoweka Mość W. Xiążę K o n s t a n t y obecnością swoią zasczycił. -.

Tegożdniazranu oglądał J.C. Mość W.Xiążę kilkanaście tysięcy woyska Polskiego wsztikity .broni na równinach pod Powązkami, Z powodu tego popisu woyska naszego, J, C,"Mos6 W. Xiążę wydal następuiący -

ROZKAZ DZIENNY do woyska Polskiego, Whwaterze główmy dnia A. Wrześnią ty Watszawje. 1816. Dziś właśnie dwa upłynęły lata, iak opuściłem P e t e r s b u r g dla obięcia dowództwa w' Poisce, Za przybyciem moiem do Warcz aw y, znalazłem pod bronią około 1,300 ludzi, i tym to iedynym sczątkiem, równie odważnego iak świetnego woyska, rozpocząłem organizacyą tego, które dziś istnieŁe.. Powołani głosem wspaniałego Monarchy, I tórem u służyć mamy «częśtie, woyskowi Polscy, rozrzuceni kolejami woyny, ze wszech Stron dążyli podzwyciężkie Jego znaki, a teraz ta zebrani w oczekiwaniu Jego przybycia, na dzisieyszyin popisie widzieć iuż dali przykład porządku, epokoynoścj, postawy i dokładnolei porusza, z których każde woysko chtłpióby się mogło. - Takowe skutki nadto są widocznym dowodsm przychjlney opieki N, Cesarza Jmci i Króla, ażeby wzbudzić nie miały całey wdzięczności tych, którzy oney stali się przedmiotem; lecz chętnie wyznaję, jż niezupełnie otrzymaćby ie można było, gdyby usiłowania inois mi iey stale by ty wspierane przez niespeacowaną czynność Dot WÓdców i ciąąłą gorliwość wszystkich, których woysko Polskie w swoich liczy szeregach. - Sczerg podziękowanie, którego tu składam *'yr3?y, przekona ich, ie świadek i towarzysz H<p. ,Bra«;y, umiem cenić przymioty, którerozwinąć zpak-żli sposobność. - Milo mijest myśleć, iż przekładając nsd wszystko zadowoliiieoie wspaniałego Naszego Monarchy, znaydą w nim, procz nagrody iedynie gedney ducha, który ich ożywia, pewność, iż zasługuiąc na nie, wazystkie oraz mole eptłniłi Życzenia.

(podp.) Naczeloy Wódz Konstanta W. X. R.

Zgodno z oryginałem; Generał dyżurny Ra utenstraueb.

Z Krńkoisa dnia jl Września.

Dnia 11. m. b. obchodzono tu rocznicę 1rnietnn N ayiaśnieyszego A l e x a n d r a I. Cesarza wszech RosSyi, Króla Pohkiego, i t. dj JVV. W i e log ł o ws * . i, Prezes Kommissyi Województwa Krakowskiego, na czele zgromadzonych władz Królewsko- Polskich udał się do JW. Miączyńs kiego, pełnomocnego Kommissarza do organizacyi kraiu wolnego Kra k o w a , końcem złożenia na ręce iego hołdu naysczerszych życzeń temu Naydóbrotiiwszemu Monarsze. Podobne życzenia złożyły także wszelkie -w wolnsm mieście Krakowie znayduiące się władze, Poczem całe zgromadzone grono przybyło do kościoła Katedralnego na solenną wotywę i Te Deum } celebrowane przez JW. JX, Biskupa Dyecezyi Krakowskiey, przy liczne y orkietrze i odśpiewaniu hymnu; Do ciebie Boże zanosieni biog'inie. JW. Komrnssarz M i ą c z y ń s k i dał w tym dniu wielki obiad. Wieczorem domy Urzędników Królewskich były oświecone, sczególniey zaś iaśniało iranspareutami ozdobione mieszkanie J W, Prezesa Kommissyi WoiewóJzkiey. Władze iiud kraiu Krakowa dzieliły uczucia swe z podJanemi błogosławionego Monarchy.

Z Petersburga dnia 1$. Sierpnia, Podług doniesienia z T we r u, N. Pan przybył do pomienionego miasta dnia i I g» i. m. o twszey z północy, i wysiadł w pałacu. O totey z raMa zgromadzili się Gub r stopnia dla powitania Cesarza Jmci. Potem N. Pan wśród radosnych okrzyków i wielkiego zgromadzenia ludu udał się do kościoła katedralnego, gdzie Arcybiskup Serafini spotttał Monarchę z krzyżem i woda, święconą. W tymże kościele Cesarz oddał cz*ść obrazom Świętych, i epoezywaiącym relikwiiora prawowiernego W, Xiążęcia M i c h a ł a T we rek i e g o , Po wysłuchaniu mszy w kaplicy pałacowey, przyimował N. Part urzędników woyskowych i cywilnych, i oglądał miasto, które wieczorem oświecano. Po obiedzie dnia następnego, powtórnie odwiedził kościół katedralny, i złożył uszanowanie relikwiiom, a o 2giey po południu wyiechał z kościołai dc- M o sk w y wśród okrzyków Ura! Przy boku J. C. Mości iest Generał arfylleryi Hrabia Arakezejew i Generał Adjutant Xiąźę Wołkoński. W przeszłą sobotę N. Cesarzowa Elżbieta w poźądanem zdrowiu przybyła do tuteyezey stolicy z Carskiego Sieła, i wysiadła w pałacu na Kamiennym Ostrowie» Zawczora o 7tney z południa mieszkańcy tuteyszey stolicy udarowani zostali przybyciem z Pawłowska N. Cesarzowey Maryi, i W. Xię£r,ey następczyney Weyrnarskiey, które wysiadły w pałacu zimowym» Tegoż dnia przybyli W.X;ążę następca Weymarski, i Wielki Xiążę M i c h a ł . W czoray była audyencya pożegnania u W Xiążęcia następcy Weymarskiego i Wielkiey Xięźney iego małżonki» Na audyencyi tey oddali swe uszanowanie Członki Synodu, "Radcy Paiistwa, Generałowie Adjutanci i Adjulancibokowi, Generałowie, Oficerowie gwardyi i woyska, pierwsi urzędnicy dworu, osoby znakomite, Kawalerowie zostaiący w służbie eywilney, w odstawce, i u dworu: takoż Carowa Imeretyńska i Rządczyni Mingrtlska, Damy stanu, i inne znakomitsze Damy. W» Xiążę M i koł a y dnia 5. t. mca przjrt I był do M O £ a y 8 Ł a o łwizey z północy, a · ł o. przed południem wyiechał na gościnie* Smoleński. W przejeździe tym oglądał pełai wieezney Rossyan sławy w bliskości wsi B o - r o d i n a, gclAib wysłuchawszy żałobnego nabożeństwa za dusze poltglysh w obronie oyczyzny, obiadował, a dnia 7. wyiechał na powrót przez M oiaysk do Zwie ni gro du» N. Cesarz z okoliczności śmierci N» Króh>wey Poftugalskiey Ma r y i Pra n cis z kir Iz 3b e 11 i rozkazał, aby dwór włożył czterotygodniową żałobę, podług zwyczajnych obrzędów, asczynaiąc od dnia 16. t. mca. Z Wiednia dnia r$. Września.

W tey chwili odbieramy przez nadzwyczayną sposobność z Li w o ma nader wainą wiadomość o pomyślnych skutkach wyprawy przeciw AIgie ro wr, lat się to z następuiącyth okaże scz-fgółów: Llworno dnia S- Września \%lb.

Angielka brygantyna Co rdello, pod spr»r wą Kapitana W 10. S a r g e n t, przybiła tu ż Algieru, z depeszami ciła wszystkich dwo> rów Europejskich, pc Gamiodmowey żegludze-. Opowiada rzeczony Kapitan, ii: okręt ieg» należy dot-ekadry Admirała Lorda Exmouth. Eskadra la z sześciu Urnowych okrętów, siedmiu fregat, kilkunastu korwet i innych poranieyszycli statków złożona, stanęła dnia 27. Sierpnia* o godzinie 2giey z południa przed JI1 g i e rem. Lord E x m o u t h kazał oś-wiadczyć Dejowi, ażeby w przeciągu iedney godziny wydał całą swoią marynarkę ipoddałsię. wszystkim przepisanym mu warunkom. Gdy po upłynieniu iedney godziny nienastąpiła odpowiedź, uderzono o godzinie jciey raptownie całą siłą na Al g i er. Ogień trwał aż do godziny 11 tey przedpóJt nocney. Algief stał cały w płomieniu. Obydwie główne warownie, i warownia M o l o dosczętnie zniaczone» Algierska siła morska, złożona z 4dl fregat, 5ciu kor-vet i kilkunastu mnieyezych statków, cała« »palona; strata barbaryfczyków rachowana iest 4000 zabitych i »500 rannych; strata Anglików dochodzi liczby goo w zabitych i rannych-o Sam Lord E x r a o u t h, itge Sekretarz, dway Kapitanowie okrętowi i kilku Oficerów Angielskich, <<iiayduią się w liczbie ostatnich. Po tych doświadczeniach przystał Dey na wszystkie warunki Angielskiego Admirała, do których należy wydanie wszystkich niewolników Chrześciiańekich, iakie 1000, i zwrot -wszystkich summ, które iuź iako wykupno za N eapolitańskkh i Sardyńskich niewolników w ciągu bieżącego roku otrzymał. Angielski Konsul, trzymany wwiezieniu Deja, natychmiast wypusczonym został. Oto iest wypis listu Admirała Lorda Exm o u t h, naczelnego dowódcy floty N. Króla Btytańskiego przed Alg i e r e m, do Brylińskiego Konsula, John Palconer, w Toskanii

Na burcit okrętu Królowa Karolina dnia 30 Sierpnia 1816. Mam zasezyt uwiadomić W Pana, iż stosownie do rozkazów Jego Królewicowskiey Mci Xiążęcia Regenta, przypłynąłem tu po Kadoeyćuczynienie za wywarte w B o n a na rozkaz Deja Algierskiego okrucieństwa. Gdy żądania, które w imieniu Xiążącia Regenta uczyniłem, ze wzgardą od Deja, fahzywćm o swey potędze uwiedzionego zarozumieniem, odrzuconemi zostały, uyrżałem się zniewolonym, użyć tych sposobów, które mi N. Król Brytański powierzył, ażebym tego dzikiego herszta przywiódł siłą do uznaiiia wyrządzoney narodowi Angielskiemu obelgi, Poczytuię się za sczęśliwt-go, · iloiestem w stanie zawiadomić WPana o d o - · c z ę t n e m z n i e c z e n i u flot y A l g , n r - skiey, o calkowitem zniesieniu niewoli Chrześciian, i zawarciu pokoiu w sposobie odXiążęcia Regenta przepisanym, którego tu dołączam wyciąg. (podp.) Lord Exmou thc

Krótki rapport z rozmowy między Kapitanem Joba Brisbane* z liniowego okrę tu Królowa Karolina, a Dej em Algierskim. D ni a 29. Sierpnia 1.816.

Uwiadamiam (Kapitan Brisbane) Deja, iż Lord Ex m o u t h żąda zadoSyćuczyr>ienia za wyrządzone Brytańskiemu Konsulowi i na« rodowi Angielskiemu urazy. Dey odpowiedział, iż gotów iest dać zadasyćuczynienie, iakiego od niego żądamy. Owiadczyłem mu na to: "Wynurz W Pan eczery wstręt od gwałtownych kroków, których w nararczywem rozognieniu dopuściłeś się przeciwko Konsulowi Angielskiemu i przeproś go. Dey odpowiedział: "Chętnie to uczynię." A ia wyrzekłem na to: " P ó y d ź więc WPati natychmiast do Konsula, i pro ś go o p r z e b a c z e n i e " co też Dey w obecności sWych Ministrów uczynił. (Podp.) John Brisbane, Kapitan. /\ W przytomności Majora W. G 6 s s e t, Królewskiego Inżyniera.

Artykuły pokoiu z Algierem, przepisane od Jego Królewicowskiey Mci Xiąźęcia Regenta. Dnia 30. Sierpnia 1816.

Artykuł l. Z n i e s i e n i e n i e w o l i Chrześciian na WIeczne czasy.

Artykuł 2. Wydanie wszystkich W państwach Deja niewolników któregokolwiek narodu, na okręty moiey floty, a to baycbIey następuiącego dnia o godzinie latey pełudniowey. Artykuł 3. Powrócenie o teyże godzinie wszelkich s u m m, które od początku roku bieżącego, mianowicie przez NN". Królów obydwóch Sycylii i Sardynii, iako wykupno za niewolników ich narodów, wyliczonemi zostały-o Niederłandzkim, na zasadzie tych samych iak z Wielką Brytanią warunków. Artykuł J. Publiczce przeproszenie za wyrządzone Brytańskicrau Konsulowi urazy. Z Ratyzbony dnia 7. YP2oehIl« Dnia 5. t. m. przfńcidiaiący {.rzez tuteysze miasto Jego Krolewicowska Al ość Xiąźę Henryk Prueki, w towarzystwie Podpułkownika i Adjutanta Łe p t l, stanął w domu zaiezdnym pod białym ba ranki fin, a Hazaiutrz puścił się w dalszą drogę do S aleburga. Z Saxonii dnia /<1. IV;ześnia.

- Król J mć baski mianował lioumiissarzy likwidacyinych do P a ryż a , w przedmj-ocie pretensyi, należących się od F r a n c y i pod danym Saskim, z mocy konwencyi wskutek ggo artykułu traktatu pokoiu lJ'ary$kit£» z dnia 21. Listopada r. z. oddzielnie zawartey. W. Xiążę Sasko- Weimarski zeszrzuplił całe swe woysko do naymoieyszey prawie liczby, wystarczaiącey tylko na obsadzenie naynieodbitszych straży, iakich częścią bezpieczeństwo, częścią stopień powagi wymaga. Od dolney Elby dnia i$. Września.

Xiąźę B l li c h e rustanowił swóy odiazd z Hamburga na dzień sagi b.ra. Odprawi nocleg w B o i t z e n b u r g «, a dnia 9 5 . t. m. stanie w B e r l i n i e . Ma bydź mowa o traktacie handlowym między D a n i ą i A u s t ry ą, dozwalającym A u s t r y i pod pewnemi warunkami handlu do posiadłości Duńskich w Wschodnich Indyach, a D a n i i natomiast do portów morza Adryatyckiego (Lttorale) i t. d. W H a n n o wet z e robią kosztawny chrzeeznak, który przy spodzipwanem wkrótce zleżeniu 'ey Królewicowskiey Mci Xiężney Kutnberiandzkiey dla dostoynego ehrześnię,Cta itst przeznaczony.

Królewic JXaslepcii tronu Sztvedfciego wjprosił sob:e od Ceslrza RossyiskJege łtilfi wzorów do uniformów woyoka Kossyiskiegó, Wuprzeymem do życzenia tego przychyleniu się, posłał N. (,'esarz da S t o k u o l m u 18UI żołnierzy wszelkiey bruni w zupełne m opo» rządzeniu. Od \denu dnia /7. Września.

Poniższe nMŻne oświadczenie uini sczene iest we wszystkich gazA.t eh Fraukfortskichi "Mniemy dAiś z pew ością oznaymić, i£ wszyscy j<'hmoś£ »'''osi »wie na styra związku Niemieckiego uioźyii się między tobą, rozpocząć przygotowawcze obrady, względem, uroczysteg 3 otwarcia seymu, w pierwszych dnia h następuiąc.ego miesiąca Października, samo zaś uroczyste otwarcie zagaić na początku miesiąca Listopada." Donoszą z Strasburga co następnie: Xią£ę Wellington przybędzie dnia 13.

w powiat Weifsenburgski dla odbycia popisu woyska Wirtembergskiego. Dnia 15. uda się de Ha g e n a u i na równinie Marientalskiey obeyrzy pułki dragonów Giulay- Kolloredo Reuss i Maxymiliana Józefa. Baron F r i m o n t przytomnym będzie tey lustracyi. Z amtąd uda się Xiążę w okolice górnego R e n u celem odbycia popisu reszty woyska Austryackiego. Dwieście z górą robotników zaiętych iest około czem prędszego zamienienia niegdy zamku Kardynała R o h a n w Z a b c r n w koszary. Tym sposobem piękny ten pomnik, który iu£ upadkiem grozić zaczynał, stanie się użytecznem dla tey części Departamentu założeniem W O b e r e h n h e i m , B a ar, Hagenau, Oberbronn, Weifsenburg, Lauterburg, roboty tego rodzaiu z równą popierane są skrzętnością. Wszystkie woyska w Departamencie, Austryackie i Wirtembergslie, zapewne w miesiącu Grudniu przeniesione zostaną do koszar. Słychać, iż Xiążę Maret (Bassano) odebrał rozkaz, ażeby się oddalił z Gra < tz (mieygee przyszłego pobytu Hieronima B · n i p a ff e goj. TaLiel' pegłotH ruguią Xiężnę St. Łeu (małżonka Ludwika Bonapartego) zKonstancyi. W Szwaycaryi wprowadza jnowu stolica Rzymska tazania rnitisy} <">e. Professor G li n t h e r w S o lot u r n i e mianowany Dyrektorem tey instytucyi.

Z Pa2Yba dnia 13. Wrześnie, Dnia i i; miał u Króla prywstoe posłuchanie Prezes związku przeciw barbaryiczyboia, Sir Sidney Smith, po którem winszował mu Monarcha publicznie sezęścia, łz życzenia iego przez świetną wyprawa przeciw A Igi er owi naypomyślnieyszym uwie liczone zostały skutkiem. Jedna Prancuzka skoro płynąca Korweta przywiozła naypierwszą wiadomość do Marsylii o potyczce morskiey przed Al gierefO, Minister marynarki, Hrabia Dubouchage, Wysłał ią był wtym celu w pobliską wydarzeniom okolica. Algierskiemu Ministrowi masynarki kazał Dey głowę uciąć za zdradziectwo. Gdy reku 1683 w miesiącu- Maiu, Prancuzki Admirał D u q u e s n e, bombardował Algier zrozkazu Ludwika XIY\, Dey tameczny, za przyięcie przepisanych mu warunków, został od poddanych swoich uduezonym. Warunki były t e: 1) Wydanie wszystkich niewolników Prancuzkich; a) zwrot wszelkiey własności Prancuzkiey; 3) oddanie w zakład kilku nayznakomitszych Algierczyków, między inraymi Admirała. Kapitulacya ta została złamaną przez Admirała M e z z o - M o rt o, który zaiął mieysce Deja, wszystkich mieszkańców Prancuzkich wyrżnięt o, a Konsula tegoż narodu wbito żywcem w moździerz i przeciw flocie wystrzelono. To niesłychane okrucieństwo uniosło gniew Admirała D u q u e s n e do naywyższego stopnia. Kazał on potem bez miłosierdzia spalić, flotę Algierską, zburzyd warownie, spalić całe dolne miasto' i % trzecie części górnego, i odbnańje zśami»/! wstawił Alg! e e w gruzach, na pamiątkę karzącey zemsty. Dnia u g o t. m. nieprzytomny Generał C t a u s e l skazany został na śinitrć przez sąd woienny Paryzki. · Xiążę W e 11 i n g t o n rozporządził swą obiaźdikę inspekcyjną w naetępuiącym sposobie} Dnia g. chciał opuścić O a na b r a i, I pod St, Orne r obeyrzyć l-tysięczny korpus woyska Angielskiego, a dnia 10. udać się do ej ol mar dla obeyrzenia kontyn&ensi* Austryackkgo. W powrocie chciał się puścić na Se darf, spodziewaiąc się zastać carr* Xiaiecia Cambridge.

Podług prywatnych wiadomości z Pa ryż a - pisze gazeta Berlińska--postanowienie rozwiązania Izby Deputowanych w naywiększey trzymane było taiemnicy. Pan* L a i n e zapewniał iescze poprzedzającego» ogłoszeni? U stawy wieczora, ii wszeikie w tey mierze wieści są płonnemi. (Psn L a i n e kontrasygnował rzeczoną ustawę.) Pan d e= B e t t r i s y i wielu UJ traroalistów wyłączeni będą z przyszłego składu Izby Deputowanych! dia swty młodości; toA samo Pan &1. Aulaire, sa którego talentami mocno tęsknić będą ii-go polityczni przyjaciele. - M ark i» d' An tichamp,. który był mianowany Prezesem zgromadzenia obiorczego Departamentu Marny i Legiery, miał się wymówić, od przyięcia tegoż urzędu, ponieważ nie widziałby się w swych obowiązkach tyle niezawisłym, ile przynależy. -- Jest obawa, iż wychodzący z dotychczasowego składu Deputowani zatrzymają wielki wpływ w południowych Departamentach i w Wa n d e i . - Przeciw Xiedzu Vi n e o n, po wydaniu nań wyroku od sądu karzącego, dopuściło się pospólstwo Paryzkie wielkich zdroźności. N atarłszy gwałtem na mieszkanie iego, krzyczał o! "Precz z Xiedzem V i n s o n! precz z iamułką!*' Sczęściem zemknął z domu, gdyż inaczey byłoby go lłcho spotkała. ZJ -irzenie to zbyt żywo przypomina owe krwi łaknące lucyi poepólatwo ua Xiedza M a u r y wywierało. - Policya zatrzymała dnia g« wieczorem na poczcie dziennik Q u o t i d i e n n e , ponieważ nieurnitścił wyroku przeciw drukarzowi Mich a ud zapadłego, i ponieważ tenże podpisał iescze ów dziennik, który drukuie, iako Królewski urukarz. Z H J s z p a n i i te s /\ autentyczne wiadomości: Markiz M o o a s t e r o odiechał do K a d y i u na przyjęcie Xiciniczek Bcazyliańikicli, które tamie lada dzień spodziewane. Xieioiczki te niezawodnie puściły się dnia 3.

Lipca na okręcie San. Sebastian do Hiszpan i u Tegoż samego czasu wyruszył Marszalek Beresford z Brazylii.

Wypis listu z W i r zb u r g a, pod dniem 27. Sierpnia, pisat, y do iednego z Paryżanów. j, Pytałeś mię w ostatnim liście twoim c@ , tu i wcajych Nie mc z ech myślą o przywró-i ećn/\u ,Jezuitów. Zaspokoię cię, i napiszę" mety!ko o N i e m c z e c h, ale o W ł o s z e c h iBeJgiium. - Gdy Cesarz Fra nciszek był niedawno w Królestwie Lombardzko Weneckiem, radzono mu przywrócić Jezuitów, i oddalić Biskupów przez "rząd przeszły mianowanych. Odrzucił tę radę Cesarz oświadczywszy, iż zaws?e iśdź" będzie śladem J o z efa I I . Bracia Cesarza F r a n c i s z k a Arcy-Xiąźęta Karol i Leopold pożenili się z Xięźoiczkami Protestanckiemi, które w W i e d n i u i P r e s b u r g u uczęsczaią do kościołów Kalwińskich. Protestami uźywaią tjraz w Austry i równych praw z Katolikami. Rząd względnym iest na Benedyktynów i Norbertanów, trudniących się edukacyą publiczną; ależ ci władzy Biskupiey podlegaią, Jezuici r.aś podlegali tylko swemu Generałowi. Teologowie Austryaccy umieią czynić różnicę między prerogatywami Stolicy Apostobkiey, a pretensjami Zagórntmi. - Wszystko się zmieniło pod względem stosunków dworu

/\

IlJ Pruskiego a dworem Rzymskim. Dwór t e * Dieuznał był Fryderyka W,,«a Króla- umieeczone było wprawdzieimie iego wkalendarzu Rzymskim, ale tylko iako Margrabiego B rart « deburekiego. W szakie P i u s V I. Papież uznał przeszłego Króla Pruskiego, a teraźnieyszy wyprawił do R z y m u w stopniu pełnomocnego Ministra Radcę Stanu N i e bu hr , dobrego historyka. Jest teraz zupełna równość praw w kraiach Pruskich między Katolikami a Protestantami. Lecz gabinet Berlin. ski wcale nie myśli o przywróceniu Jezuitów u siebie. S,ą w Prusiech od roku 168 5 osadjr zbiegłych z Francyi Protestantów; wiadome zaś, iż Jezuici przez swego współbrata Xiedza la Chaise wyiednali u Ludwika XIV odwołanie wyroku N annetańskiego, wydanego przez dobrego H e n ryk a . - Był niegdy« drugi Xia.-lz la Chaise w B a waryi nazwiskiem F r a n c, spowiednikostatniegoElektora* (idy on miał zupełny wpływ, prześladowane mniemanych łllurninatówi pomiędzy któremiliczono Pana M on tgelas teraz pierwszego Ministra, który to sprawił, iż zniesiono w Bawaryi zakony żyjące z iałmuźny. - Dobrze każdemu wiadomo, iż publiczna edukacyia w szkołach katolickich w N i e m c z e c h znacznie się poprawiła po zniesieniu J ezuitów. Cały kray Niemiecki szanuie teraz wielce Uniwersytety w Min ster, Wirzburgu, Landshut, Dilliugen, Fryb u r g u, i t. d. Protestanci i Katolicy iednakich praw używaią wBawaryi; odpychaj tam nietolerancyią, a tern samem Jezuitów." - Toż samo powiedzieć można o W. Xięztwie Heskiem, Badeńskiem, i innych krainach Niemieckich. - Niezmierna większość ludności w Królestwie Hannowerskićm iest Protestancka, a zupełna równość między Ka/\ tolikami i Protestantami panuie. Wszystko tam spokoynie, i Teologowie Katoliccy raduia/\ się, że niema nawet wzmianki o przywróceni u synów L o j o l i . . . . "

Jeden K dzienników naszych z powodu za-'

gęsczoney namiętności latania balonem, to napisał: ,,"JI znoszenie się balonem tak u na» «pospoliciało, że iuż nie wzbudza ciekawości.

Jeśli dłużey potrwa, będziemy mieli niezadługo łegiią napowietrznych żeglarzy. Ale ci lehniość opus-zaiąc, ziemie., nie wznoszą się nad małe namiętności iey mieszkańców; łak się oni nie lubią, * tak sobie zazdrosezą, iak i śmiertelnicy ziemscy. Napatrzyliśmy »ię na tyle ziemskich bitew, a podobno przydzie do tego, źe będziemy świadkami iakiey napowietrzney wałki. Dwa woyska balonowe naprzeciw siebie stoiące, prześliczny zaiste sprawiłyby widok."

Rozmaite wiadomości.

w s t r a s b u r g u skazano rzeźnika N e« S na 5 - letnie więzienie i na zapłacenie 600 Franków za to, iż sobie kazał wypalić na piersiach iawrzębia z głoskami JV. B» i te w publicznych domach wśród buntowniczych mów pokazywał. Jedna Niemiecka gazeta kazała zmarznąć dwóm ehłopom. (peasants) w Anglii na początku miesiąca Września; tym czasem były to dwa bażanty (pheas-ants). Anglii y uzyskali pozwolenie utworzenia W p a ryż u nowego klubu, na którego czele maią bydź. Xiąię Wellington i Sidney Smith.

Najmilszą iest teraz w P a ryż u zabawą fzlkhtada z góry na wzór Boseyiski. Dwie są do tego góry wyłożone gładkim kamieniem. Wychodząca w B a h i i gazeta.- "Made d'Ouro do Brnzył" (złoty wiek Brazylii} którą dostali w B r e m i e od numeru igo do 4 ł g o (o d ago Stycznia do ił. Maia t a» 6) kst bardzo uboga w wiadomości z Ameryki południowej. Niema w niey ani słowa e niepokojach w osadach Hiszpańskich; 1 rzadko tylko przytrafiaią się, doniesienia z B r azylii. Pod dniem 37. Lutego opieuie rzeczona gazeta uroczystości obchodzone w B a

h i i na cześć wyniesienia B r a z y l i i na Kró1estwo, a pod dniem 14. Maia donosi, ie Radamieyska w S t. A maro da Puriiicao otworzyła składkę, na załatwienie kosztów budowy kamiennego mostu nad rzeką S erg i m e r i m ; tudzież, że rozporządzeniem Xiecia Regenta Wydanem w miesiącu Lutym, ustanowiono w B r a h i i filialny bank centralnego banku Rio de Janeiro iako też i bank eskontowy. Wiadomości Łuropeyskkh bardzo mało w tey gazecie, a i te które zawiera, tyczą się ponaywiększey częśti'Fra neyj, i wyięte są z gazet Francuzkicb. Każdy numer gazety zawiera potem zazwyczay cen A kursu, doniesienie o przybyłych i odeszłytb okrętach, wreszcie niektóre inne miejskie doniesienia między którymi naylicztjieysze są; o niewolnikach, których wyj rowadzaią na przedaż. Król Neapolitański uzoaws-zy taiemne Towarzystwa, które są sektami, za niezgodne, z spokoynośeią Królestwa swoiego, zakazał ich ustawą z dnia g. b. mea. Przestępcy iey będą wypędzeni z kraiu naymniey na łat pAięć, a naywięcey na lat dwadzieścia. Miesc<ący ie w domach swoich zapłacą naymniey pięć talarów, a naywięcey A o o, i będą wygnani na trzy, a naywięcey na łajt dziesięć; a ieśtiby do którego z takich towarzystw należeli, podpadną powyższym karom. Zachowuiący znaki, karty, i xiąźki iakiey sekty, za to samo póydą do więzienia na lat trzy lub pięć.

Losów doHerlińskiey loteryi klassyczney dostać można u mnie. P o z n a ń dnia 23. Września 1816.

J. He in rich , pod Nrem 56 w rynka.

Dwa pokoie ogrzewalne $3 do wynaigcia w moiey kamienicy. Poz. nań dnia 23. Wraeśnia igło".

/. He in rich , pod Nrem 56 w rynku.

OoiateL

Rozmaite wiadomości.

Fregata Rissviska M e r kur y , która zawinęła do zewnętrznego portu Kopenhaskieg o, przewożąca właściwie posag W. Xietźiuy Anny do Ho II andy i, ma także na burcie dwadzieścia wyborowych pięknych koni. które - Cesarz A l e x a n d e r w połowie szwagrowi swemu, Xiaieciu Oranii, i w połowie Xią£ęciu Regentowi Angielskiemu w darze przesyła. Okręt oddawszy swóy ładunek w H o l v o e t i P o r t s m o u t h, popłynie do Havre de Grace po malowania, które Cesarz z galeryi MalmAzońskiey na aukcyi zakupił. N a okręcie tym powraca takie do swey oyrzyzny Xiążę B r o g l i o , który W gwardyi Rossyiskity służył.

W wyroczni Bruxelskiey czytamy co następuie: "Poiwarze i nieprzystoyne osobiste urazy, któremi każdy numer dziennika N a i p j a u n e napełniony, stały się. powodem, iak się tego spodziewać było można, otwartych rozpraw, które tern bardziey należy przed sąd policyi karzącey, iż zwierzyniec Bruxciski i niektóre kawiarnie teatrem ich były. bypały się gradem ze wszystkich stron guzy, kułaki i naytęższe policzki; utrzymuV iAcy straż w zwierzyńcu, położyli koniec tey wys'mienitey walce. Zdaie się nieledwie, iak gdyby dziennik N a i n ja un, e byl dla miasta B r u x e II i ową skrzynką P a n d p r y , z którey wszelkie uciski na świat wyszły.

OBWIESCZENIE.

N a plaru prted koraedyalnia tuteysza publicznie sprzedane byriż oUl; dnia 3go PaZJziermka r. b. przed po.udnicni o ąodzmie atey, 52 konie od zniesioney kolony prowiantowey N ro 7. za wyliczeniem got6wey zapłat? więcey da ucyni. p o z n a ń <ftią 24. W rzdnia 1S16 Krolews':A v -j ki N;d-Kommissariat Woienny w W lelkiem Xiestwie Poznań> kićm. HoJ d e 2 egg er.

OBWIESCZENIE.

Młynarz Karol Berntr, Posiedzicie! tak zwanego młyna wodnego Choińskiego, położonego w Powiecie tuteyszym blisko miasta SUrahowu, zamyśla w miesce upadtey iego-stępy, założyć na swym własnym gruncie p i e ł e, wnosząc o peAzukiwanie na. ten koniec u wyższey Władzy potrze * bnego pozwolenia. Zamiar ten podaie sie nmieyszlm do pubłiezney wiadomości, wzywaiac zarazem wskutek Naywyższego Edyktu d. d. Berlin 28. Października fgio. · Zbiór Praw N ro 10. wszelkie resp. osoby, któreby* sif uszkodjen a przezto swych praw obawiały, ażeby pnrestacye swe w tey mierze, w prektuzyinym terminie ośmiu tygodni, a dato racbuiac, tak u toteyszego U rzędu Konsyliarsko - Zierniań - skiego, iako też i u założyć zamyślanego budowla, podać nieomieszkały. Murowana Goślina dnia 24. Września 1816.

Król. Pruski U rząd Konsyliarsko- Ziemiańskr Powiatu Obornickiego.

V Rogowski, K. Z.

P. P. P. Pepiński, Sekr. Pow.

Doniesienie. Paryskie suknie galowe, garni» rowane kwiatami i wstążkami, a złotem i srebrem haftowane; pompadury i worki dto dto podług nAynowszey mody, dostać można u L. F. Grayin w Poznaniu w rynku Nro 70.

Metr tańców S mon ma honor donic:śf ł II, Szanowney Pubiezności, iż od dnia 1. P .a-g jj ździernika r, b. zacznie dawać lekcye tańca w kamienicy Pana Schimmel w rynku pod numerem 82. Dokładniejsza wiadomość zasagndć można w pomieszkaniu Metra na II ulicy Butebkiey pod Nrem 155. Poznań dnia 24. Września 1816.

a» XIII;a5IBIIa A 3II A 5IE3 Uwiadomienie. N źey podpisany uwiadomią Publiczność, iż pełnomocnictwo, którem dał Wźnsrnu Kaietanawi Boguckiemu, meszĄitjay w Małych Sokolnikach 1 Wźnemu Tadeuszom Gostyńskiemu A mieazkaiący w Brodziszewie D epartamencie Poznańskim, IUŻ wziglo swóy koniec, iź odrad s«ra memi interesami i maiatkiem zarządzam. Zawiadomić zeehcg o tern samem,