w

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1817.06.04 Nr45

KJ

A.

JL

Wielkiego

POZNANS

Nro. Ą5.

w Srodę

.. u

1 fe

Xiestwa

KIEGOdnia

4.

Czerwca

181 7.

o B W I E S C Z E N I E./ Nadzieia dobrych w tym roku urodzaiow i zmnieysAaiace się ceny zboża skłoniły Królewski« Ministerium Stanu do uchylenia w StAk-t i W. Xigstwie Poznańskiem zakazu wywożenia zboża, który trwat(dp ąi przeciw Austryi sposobem nawza emnego postępowania. Uwiadotniam o tein mieszkańców W. Xiestwa Poznańskiego z oświadczeniem: iż odtąd wolno im znowu iak da wniey /bywa; swe zboże di kraiow Austryackich, urzędom zaś pogranicznym zalecam, ażeby handel teri i tk przed zakazem bezprzeszkodnie pusczaly. B e r l i n dnia 3 O . Maia [817.

Królewsko-Pruski Naczelny Prezes W. Xjestwa Poznańskiego, Z e r b o ni di S p o s e t t i .

· Z Berlina dnia 2$. Maia.

N. Kroi raczył dotyrhcześt ego Generalnego Prokuratora w BruxL lIi, t.iegdyś Elehorsko kolońslriegoTaynegoR. dcę l>a r ieis, mianować Kadcą stanu a razem człokiem Rady stanu do wydziału Sprawi'dliwości i kommissyi do naradzania się względem koustytucyi ustanowiony, Z Lublina dnia 21. IHaia.

Wiadnm ść o s!r,iiie publicznego Męża nie może by dź obojętna, dla kraiu. - F e l i x

G r o to w« fei, Pułkoivnik dowódca pułku 7go piechoty limiowev, Orderów krzyża woyskowego Polskiego, Śiey Anny i Legii ho no - rOHey Kawaler, od dziecinnych lat prawie w różnych częściach świata walczący o byt i ho. or narodu, okryty chlubnerni bliznami, tu w Lublinie po kilkod<iowey chorobie skończył piłn, zasług i wszysikich c:ot życie w dftiuigłyei b. mca. - Woysko, niaiące na c/t le suem szanownego Generała Brygady Zolto w s k i e g o , wszelkiego stopnia U eUo prawie, co żyie, assystowało smutnemu pogrzebu obrządkowi, a ięki i łkania oficerów i żołnierzy, prawie głuszyce modły Duchowieństwa, są naywiększym dowodem ważności straty, i wielka, dla żyią. ych do prawego życia pobudką. Zbyt wcześnie śaiierć Grotowskiego wydarła, bo umarł w roku życia 39. Surrogat Woiakowski, Kanonik Ł o p i ń s ki, w d u c h u re ligii a P o d p u ł - kownik U zię bło w duchu Rycerskim, wystawili wymownie i Czule cnoty i zasługi zmar?ege.

Z Petersburga dnia u Ma2a.

Powrócił eczęśliwie do tuteyszey stolicy dnia 27. z. m. rauo W. Xiążę Mikołay Pawłowicz. N owo narodzonego Xiecia Nioerlandskie20 miacował N. Cesarz Kawalerem orderów Rossyiskich.

Z Wiednia dnia 21. Mai a.

Dnia 11. przeieźdżał się Cesarz z ArcyXięiną L e o p o l d y o ą w otwartey kolasce w P r a t e r z e. - Podczas obrzędu ślubnego prowadziła Cesarzowa dostoyną oblubienicę zajek*\> Ostatnia miała na głowie koronę dyamentową i wizerunek dostojnego oblubieńca na piersiach; suknia iey okryta była dyamentami. Przygotowania w A u g a r t e n do ftstynu Posła Portugalskiego są tak wielkie, iż codziennie przeszło 600 ludzi koło nich pracuje. Podaią cały wydatek na million Złotych rotowizną, w co iednak wchodzą razem znaczne dary dla ubóstwa. Maiętność. którą Pani M u r a t kupiła, leży w bok N o w e g o - m i a s t a w naypowabnieyszey okolicy niedaleko gór. Mieszkańcy H a i m b u r g a mieli powód żałować odiazdu tey Patii,gdyżbyładobroczynnądla niesczęśliwych, których obdarzała, ito dawała, czego kio do swego rzemiosła, lub utrzymania gospodarstwa petrztbował. Wszystkie kleynoty i zbiory sztuk pięknych kazała sprowadzić d. A u s i r y i, ale prosiła, aby iey zwolniono cło od bogatego zbioru obrazów. O ?ey zdinęźciu z Generałem M a c d o n a l d nic tu nie wiedzą, równie iak i o tern, że iey synowie, którzy staranną edukcyą odebrali, maią bydź przeznaczeni do stużby Austryackiey. Z Włoch, dnia u Mata.

Piszą gazety, iż po trzechmiesięczney suszy na wyspie Kor s y c e miała się ziemia zapalić w powit cie V e n ac o, a płomień w przeciągu kiłim godzin znisczył obszer dwu milowy. W e wsi P a ggi o spaliło się 1 5 domów. Z, Parj&a dnia 20. Ya2a.

Miasto t*:3 ryż ugodziło się z domem R o t h s c h i l d a i niektórymi innymi bankierami o pożyczenie 3a millionow frą ,kow, do czego unlziciło się ziiewelonem mnogiemi wydatkami, łetore codziennie' 75,000 franków wynoszą, ażeby przy teraźuieysz"'ch wysokich cenach HIJ;K4', chkb po 19s'ous przedawać można. Sczęśiiim stan teu niedługo się ekończy, albowiem zbliżają e się żniwo nayweseleze rokuie oaclzieii.

UpeW'iiaia,» i e P a u B l a c a s odiechał z peł norriiicnictW dmi do zawarcia układejw z stolicą Papiezką.

Doniesiono w tych dniach, iż Pani Re - .

g n a u l t de r? t. J e a n d']I II gel y cierni na kamień i każe ,przedsięwziąć z sobą operacyą. Przeciwnie gaztia F r a n c y i mniema, ii operacyą ta bezpiecznie może bydź odłożoną, że nawet wcale nie i'est potizeóną i że Pa< i R eg n a u l t bardzo się dobrze miewa, przechadzaiąc się codzie' .nie po ogrodzie domu pielęgnowania chorych, w którym się teraz zuayduie. Po dług gazety Quotidienne > ma na tern mieyscu, gdzie st3ł pomnik Generała Des« s ai x (na plaeu D e 1 fi a a), wystawionym b) dź inny pomnik, stósownieyszy do mieysca igodnieyezy stać prosto w posąg H e n ryk a IV go.

dowódca woyska Pruskiego we F r a n c y i , obieźdźa teraz leże i odbywa przegląd woyska,- Dnia 9. t. m. oglądał korpus nad dolną Mozą. Między Cle. mont, Artzev i II e i V r a i n c o u r t wystąpiło iakie 6,000 ludzi. Dnia 10. nocował w Ligny. Dnia 11. kazał wykonać wielki obrót między Lign yj S t. A ti b i n; brygada składała się z woyska z B a r l e - D u c, L i g n y, V o i d, V i g - n o t, S a i n t M i h i e l i t. d. D n i a J 2. i »3. był wCommercy. Obeyrzał iazdę odwodową w okolicy C o m m e r c y , S a m p i g n y i t. di, i kazał iey czynić obroty przez dwa dnie pod Mecrin. Dnia 14. witczorem udał się do T ii i o n vi 11 e, gdzie odbędzie przegląd woyska wzdłuż M o z ę li. Powróci przez Mon tin ed y, do Se da n u, gdzie się śiiAgi tzęść osady Ardenneńskiey, a nawiastm oblyrry artylleryą między L o n g uj o n 1 M a r vIII e.

Hrabia Limo na de źyie, a Peti on chory, lecz nie oiru ty. T a l m a ni e b ę d/i e gr a ł w L o n d y n i e ; wychował on się w tym kraiu, i iedzie tam jedynie z \ rzywiązania. I Dziennik Constitutionnel chce wiedzieć, iź M a s s e n a zupełnie wbrew swoiey wcli ob*iął w roku 1810 dowództwo woyska Portugalskiem wówczas zwanego. Miał on późniey powiedzieć do swoich przyjaciół, 11 miał rozkaz, ażeby nituderzał rra okopy Au. gielskie; iź mu łatwo by ło, obeyść posadę Bieprzyi3ciół i dotrzyć do L i z b o n y, "lecz że miał naywyraźniejsze rozkazy, ażeby nieprz. dsiębrał żadnego kroku, któryby m" gł «niewolić Anglików do opusczenia P o r t u - galii. Lekarz Paryski, P an G u y, wyetępuie zno wu z swoią hypoi. zą, iź w żaci yrn (, tzy, adku choroby nie trzeba k*tvi ; usczać. krew b"wi in iest życiem; przyi rtjtń te czas, gdzie lekarz otrzymując patent będzie musiał wykonać przysięgę, iż nigdy nie rozlete krwi chorego. To co zapaleniem zowią, nie ieet czem innem, iak tylko rozrzedzeniem krwi, z czego wyprowadza wniosek, iź iey nigdy rm trzeba upusczać. Roztaczać krew chorego, iest 10 atakować onego samego, kiedy prze» cięż nie chorego, lecz chorobę atakować należy. Spisek Generała Lascy w Barcelonie wyszedł na jaw takim sposobem. Pisał on list do pewnego w porozumieniu z nim zastsiąrego wysokiego Oficera sziabowego, i położył na kopercie: "Interes rządowy." Oficera tego niebyło w domu, a następuiący po nim wdowodztwje Oficer odpieczęiowałlist, i tym sposobem odkryła się cała sprawka.- W K ad yxi e tak wielka panuie posucha i brak wody, iż codziennie W publicznych modłach proszą lioga o descz, domy widowiskowe pozamykane, walki byków i wszelkie uciechy zakazane. Dnia 17, po mszy dał Król bardzo łaskawe posłuchanie Generałowi R o u s s i Ilon, który w owym sławnym procesie Generałów Pic h e g r u i M o r e a u sczęśliwie uszedł ostrza gilotyny. Słychać, iż Król wyiedzie wkrótce do S f.

Clou d i bawić tara będzie trzy tygodnie.

Dziennik Państwa zawiera co następuie: Burmistrz miasta Va u c o u l e u r s odebrał od Króla Jmci Pruskiego następuiące łaskawe pismo: "Doniósł mi Generał- Porucznik Z i t t h e n, dowodzą <y woyskiem moiem we F r a n c y i, źeś W Pan w imieniu miasta obd >rzył i' od puł kownika Ca p e l h; r szablą z wyrytym na nity zasczytnym dla niego napisem. To świadectwo przychylności i wdzięczności WPdi. a dli t- go Oficera, przekonało mnie z UI)odob.i' .itm o dobrem woyska moiego spraw*wa iu się. Zachowując nayścisltyszą karność, biorąc się do wszelkich z przeznaczeniem ich 'g»"! ycli śro dków , chwytaiąc się wszelkie y spus. bności łagodzenia nieeczęśći któ wie i żołnierze moich zarm.rów,i iedudiąs- bie no'we do moiego szacunku prawa. Nit wą tpię, ii zawsze do tego dążyć będą, i dowodem to stwierdzać, że prawdziwy wah-c.zny żołnierz zawsze ieet sprawiedliwym i tchnie miłościąbliźmego. N iemaezzaśdzielnieyszey dla nich do tego zachęty, iak oddaiąc usiłowaniom ich zasłużoną sprawiedliwość; w tym to względzie niemogłem sobie odmówić o świadczenia WPasu moiego zadowolnitnia. Wielkie E u r o p y postanowienie, którego równie dobro F r a n c y i iak dobro powszechne wyciąga, nie może chybić celu ewoiego, skoro woyska pełnią swoią powinność i prawdziwi Francuzi przekonywają się o tern. B e r l i n dnia 24. Kwietnia 1817.

FBYDEEYK WILHELM." Mamy nareszcie pewnosc, iż S i g n o r a C a t a l a n i niebawem powróci do tuttyszey stolicy. Mąż iey, Pan Valtbregue, iuż przyiechał i ona co tylko m;a stanąć. Wytchnęła iuż sobie od przypadku, ktury miała będąc wywróconą zpowozem niedaleko b iorencyi, i zrzekła się podróży do Wiednia i * J o B 3 c h i u m i ( ?) ażeby tern śpieszuiey zaspokoić niecierpliwość (Pj Paryżanow. (D 0syć długo czwarzyłasię z tą niecierpliwością.) Generał P a p i n, kióry z początku re woluty! zasczytuie W woysku służył, a potem z niego wyszedł i kilkakrotnie przeciw B o - n a p a r t e m u broń nosił, skazany był przez sąd woienny na śmierć. Uszedł do Ameryki. Po powrocie Króla, powrócił i on do F r a n c y i i żądał przeyrzenia aktów sprawy ewoiey. Drugi sąd woienny pierwszey dywizyi woyskowey uchylił wyrok śmierci i przywrócił Generała P a p i n do wszystkich praw

Gazeta Madrycka zawiera wiadomesci z M e xyku z dnia 14. Grudnia i8» 6. Widać z doniesień naszych Generałów, iż powstańcy niemaią nigdzie znaezney siły i źew pr/i dsi "'wzieriićh ich iedności brakuie. B)<:ź możi"', iż peipga woy ny domuwey nie zadługo wygaśnie. Sprzykrzyła się mieszkańcom woy.na, którey klęski nii zmiernie dotykają włościanina, albowiem tułaiące się po kraiu kupy burzy"'ielow spokoyności S3memi tylko łupami źyią. Wice-Król donosi, iż więcey 2,000 żołnierzy powstańców, porzuciło ich sprawę i prosiło o amnestyą. · Kazał on dla wynagrodzenia waleczności i uhglości Oficerów i żołnierzy woyska Królewskiego, rozdać między nhh krzyże honorowe na pamiątkę potyczek, w których się odznaczyli. Niewiasty nawet, które przy wielu zdarzeniach wyprzedzały się z woiownikami w zapale i męstwie, otrzymały tę ozdobę honorową. Pewna więc, iż na począ;ku roku bieżącego, gtan naypięknityszych i nayważni« yszych naszych oSad bardzo był zaspokaiaiącym, a przynaymniey nie dawał powodu do żadney ugruuto.waney obawy względem przyszłości. Podobnież okręt la Charlotte d e L i m a, ładowny piastwmi i płodami z P 6ru, przywiózł do Kadyxu pewną wiadomość, iż w tey części naizych osad zupełrra spokoyność panuij. Podczas wiadomey reprezentacyi trajedyi Germanik, był syn Pani Re g n a ul t iednym z naygorszych burzycieli spokoyności na parterze, a matka iego miała go z loży słowami i iestami do tego zachęcać. W P a ryż u biega list A r n a ul ta do syna iego, w którym mu wynurza ubolewanieswoie nad ni. ładami, do iakich reprezentacyasztuki iego powodem, czyli pozorem b;ła. Zaleca m u, aby się z jakowym księgarzem ugodził, ponieważ utracił nadzitię oglądania iesczeraz reprezentacyi oneyże., Trajedya Germanik wyszła więc z druku, a chociaż exemplarz 3 franków kosztuie, przecież edycyą bardzo prędko rozkupiono. W L i II e zdarzyła się niedawno w teatrze scena podobnież ojespokoyna, iak owa w Pa kt rych os- b wygwizdanym, od innych zaś oki skanym, z czego przyszło do bitki. Ponieważ gwizdaią/y do Wandeyskiego pułku strzelców należeli, przt to rozkazał Guber- ator dia zapobieżenia d "'lszty niespokoyności obydwom szwadronom onychźe winne mieysca wyruszyć. Tymczasem było przecież około 12 poiedynków.

Gazeta Angielska Kuryer pisze z P a ryż a >conastępuje: "Rękopism z wyspy S. H e l e n y czytuią tu ciąele i chciwie wszystkie stronnictwa, lubić iescze względem prawdziwego autora ontgoi panuie wątpliwość. Naypodubnieyszą do prawdy iest rzeczą, że ten rekop'sm iest piorą Hr biego La Cases, który przy ułożeniu oiiegoż korzystał z niektórych ułomków, pisanych przez samego Napoleona Bonapartego. -. Wogiiności czynią w Paryżu uiragę', że gazety Angielskie zatrudni ią się znowu od nieiakkgo czasu wiełt B o n a p a r t e m, i że rozszerzają mnóstwo wiadomości, z których iedne potrzebują potwierdzenia, a drugie oczywiście są fałszywe. Raz piszą, że odkryto korrespondencyą, którą z F r a n c y i przez pełne znaczę ia kwiaty haftowanty mi*szlinowey sukni z P-imą J ł e r t r a n d o wą prowadzono; drugi raz znowu donoszą., źe zabrano Hrabiemu, La C a s e s papiery i znaleziono w nu h in teressuiący dziennik pisany od Czerwca i 8 l 5-» nareszcie głoszą, że rząd Angi Isjki wezwał Wszystkie mocarstwa stałt-go lądu, aby pilne miały oko na odźwiernego S a n t i n e i Polaka Piątko ws ki ego, którzy za ich pozwoleniem powrócili z wyspy S. H e l e n y . Teraz opowiadał znowu pewien podróżny, który przybył do Anglii na okręcie Adamant, co wypoczywał koło wyspy S. H e l e n y, ie od niedawnego czasu stoi'i4stu żołnierzy około domu Bo na p a r t e g o, ponieważ starał się zemkoąć W pace od mebłow."

Z H2ux2/Ii dnia 22. Main.

Dnia su. wieczorem o godzinie 6, przybył tu Xiązę \\ elłington. Dnia st. zraua odwiedzał go XQ3er Or a ni i i Xiążc F ryderyk. Cudzoziemcy, którzy w B ru x e lIi, G a nd a w i e i A n t w e r p i i dostarczali rnateryałów do pism publicznych, odebrali rozkaz, ażi by w przeciągu dni g. z kraiu wyiech Irr Towarzystwo aktorów F'rancuzkich w A rds t e r d a m i e dało reprezenucyą na k<rzyśó niesczęśliwych Niemców, którzy niemaią o Czem ani puścić eię do A m e ryk i, ani p 0wrócić do oyczyzny. Dnia 1 2. t. m wyszedł okręt z A n t we r p i i do Fil ad elfii z 350 Niemieckiemi wychodcami.

Od granic HiszPańskich dnia 2g. Kwietnia.

W Kadyxie pułk ułanów i pułk zwany Nawarrd przed weisdat Jem na okręty dnia 25. Marca zbuntowały się, żądaiąe wypłacenia zaległego żołdu, i uwolnienia niektórych, uwięzionych. Dia przyprowadzenia ich e o powinności, kazano na nich niezbuntowanym pułkom uderzyć, i krwawa wsczęła się bitwa. Mieszkańcy przestraszeni pozamykali drzwi i okna; utarczka trwała do samego wsiadania, w którey wiele krwi przelano. N a zastąpienie zabitycłi i 300 zbiegłych, część osady Kadyxkiey wsadzono na okręty. - Woysko to przeznaczone iest na poskromienie Amerykańskich powstańców. (Inne pisma publiczne poczytują tę wiadomość za przesadzoną, 'twierdząc, że dnia 1. Kwietnia byli iuź wszyscy żołnierze na okrętach, i że flotylla wyszła spokoycie pod żagle do osad Hiszpańsko-Amerykańekiih. Liczba żołnierzy wynosiła około 2,000 głów. Generał O D o - nel, Hrabia Abiebał, nie poiecha! z nimi.) (Dokończenie.) Weale sczególny iest ubiór Górali, których mnóstwo zawsze widzieć można w okolicy Krakowa, dla tego, ie Cyrkuł Myślenicki, oprócz tego górzysty, sięga aż pod eame Karpaty. Cały ich ubiór zwyczayuy iest: koszula gruba bez kołnierza, dużą mosiężną BrprnQ na szyi zapięta i tylko po pas krotka, spodnie ciasne białe krom węgierski *go, roo wno z biodrami rzemykiem ściągnięte, z sukna grubego (sitraku) , szkarpetki wełniane, od góry sznurkami kolorów mi . bszywane, na które kładą Kierpct oakształt sandałuw, zsurowey cielęcey skory, sznurowane szpagatem; siermięga biała lub bura powyżey kolan, krótka i Hay więcey żółtym sznurkiem obszyta; kapelusz mały okrągły. Kobiety ubieraią się tylko w płótno i nie widać na nich uic kolorowego, prócz rumimey twardy i ust koralowych. Charakter borali rowtjie iest tak sczególnym. Jest to lud bardzo przemyślny, przebiegły, do wszystkiego zręczny i zapobiegliwy; ponieważ górzyste i nieurodzayne grunta iego niedostarczaią mu nic więcey, prócz owsa, dla czego Goral bierze się na wszystkie sposoby, i-by sobie pomodz; sam sposób życia, zrobił Górali zręcznymi i obrotnymi; Sczególniey posunęli zręcznośćswoią w robocie stolarskiey. W Krakowie i w Podgórzu maiąistotne składy gładko wyrobiony, h kanap, krzeseł, i wszelkich tego rodzaiu sprzętów; nadto, całą okolicę opatruią w deski i gonty; inni znowu rozchodzą się il um u ui z kusą na zaro bt K W czasie żniwa, inni z dru tem do ściągania starych glinianych naczyń. Pozostali w dom u, zakład ią na całe lato wielkie na wierzchołkach gor ezałase, na które zeałey okolicy zb eraią owce. robiąc wyśmienitą z mleka ich bryndzę, z ktorey pote4n odd ią w zysku j.o kilka funtów właicici-l.irri wrazzowiami Wreszcie iest to lud zdrowy, wesoły, zawcze dobrego humoru,

· toa czerstwy i dobrze zbudowany; mówią scze« góluieyszym eiyalektem, który ich nieiako wydawać się zdaie, że nie pochodzą z pokolenia mieszkańców lądu płaskiego. Goral iest równie zglębizną wody, iak i wysokością gor nad podziw oswoiony; albowiem cbalaiąc po naywyżbzych skałach drzewo na sprzedaż przeznaczone, rzuca się z niem oboiętoie w bystro bieżące potoki, zatrzymuje takowe trudną do wiary zręcznością, zbiia w tafle, i płynie śmiało w czasie naywiększey powodzi na mieyaca przeznaczone. Ztąd można wnosić: że Rząd moglby mieć z Górali nie tylko dobrych i śmiałych iołnitrzy li.iowych, ale nawet zręiznych-i biegłych m, ytków.

Zdait się, że czy nność właściwa Goralom, przeszła talże i do mieszkańców lądu równieyszego (właśuwie tylko pagórkowatego) w tych okolicach. Frzyczy! i- się do tego niemało licha płodność ziemi i gdyż tu zaiste po<dedz'eć można: że chłop tanu czny w pocie czoła robić musi na kawałek chleba; chwyta się óa przytem i handlów pomnieyszyck, które z powo d u licznych targów w pobliskich miasteczkach, coraz się lepiey wiodą, do czego się także i ludność wielka przyczynia. Od Bielska bowiem aż do Krakowa, na przestrzeni listu mil Niemieckich, naliczyliśmy iadąc gościńcem przeszło 20 wiosek. Niektóre z nich ciągną się przeszło połmili wzdłuż, iak n. p. piękne Kozy Hraf iego o r d a n a, Klecza, Barwaid, Izdebnik, Krzywaczka, gdzie właścicielscy włości Hrabia Z i ę b ńsk i czyni tfraz wcale nowe założenia. Wsi < timeczue," czyli raczey chałupy onychże, nie hzą by1 aymniey jedne koło drugich, iak bywa pospolicie we wsiach innych; «h.ty iII. ią porozrzucane tu i Ówdzie popag« rkach co wię. cey, iak wszystko dowodzi, ź< okoli e u bywały kiedyś lasami, i tylko p»wciii . g <o one z nich zostały; i tak, , d/it kto kawa' iaki ziemi krzakami zarosiey wykouz * ai t m sobie także cuatę postawił. Z Goreli b"'w"'ą, kanci;' wesołe śpiewy robotników lub pasterzy, rozlegaią się po polach i okazuią witie skłonności do harmonii muzycZney. Wszystkie te przytoczone okoliczności dowodzą, źe Górale maią dalt ko więcty w sobie żywości, auiźeli bracia ich w okolicach Lwowa lub za Krakowem. Chociaż nie mieszuaią na buyriey z h m i, przecież zbytek nie ieet dla nich rzttzą obojętną gdyż gwaftowniey zapędzaią się w nrfmiętjiościaih sivoich. Wreszcie charakter ich zgadza się z t) m, którego rysy podaliśmy w)it y, i kt"'ry, bez ubawy mocr ego chybienia, uwaiać, możemy za charakter powszechny wszystkich włościaa Polskich. Gd) by takich widu było z. Szlachty, którzyby w całym krjiu to czynili, co itdtn tylko Hrabia Kryspin Ziele n sk i w ty K okolicach czyni, poprawiłby się nierównie stan oświecenia chłopów tamecznych. 0-' Hra bia, prawdziwy przviaciel lud/kości, i st uyeem poddanych swoi h, których stdti w m.arę sił swoich polepsza; utrzymuie on ko ztem swoim szkoły we wszystkich d ibrach swoich około Krakowa bżącyth, aby młodzież wi<-yska nabierała lepez« go poh<ru Ginu, cy pilcieysi dostaią nawet odwieź i inne ii-sczc nagrody dla wzbudzania i podsycania w nich Chęci do nauk. Podobne przr dsięwzię,« ie, niemaląle w zamiirze żadnych Samolubnych korzyści, zasługuie ogłoszoi etn bydż publieznie, aby ie Rząd cenić potrafił, a przyiacitl ludności umiał za nie bydź wdzięcz ym. Miechay ten zacny Hrabia przyimie to zapewnienie, źe nawet między prz> ieźdżaiącymi cudzoziemcami znayduią się tacy, kt"'r/.y ten cichy i skromny czyn wyśledzić, iiprawdziwą zasługę ocenić umieli. Oby sczepy iego liczę/ śliwy wzrost wzięły, i oby wkrótce poszło wiqcey w itgo ślady! - Przydać ic-scze należy, że i ui wszystkie Dominia opłacaią podatek na fundusz szkolny, i ze Rząd będzie mógł niezadługo swóy piękny plan przywieśdź do skutku.

Pisarz t"'go, obieidżaiąc okolice Krafcows, miał po tamtcy strome Wisły iescze piękniejszy przykład wspaniałey duszy i gorliwości o uzjcnienie człowieka. WChrobrzu, (okoto pięć mil od Krakowa), iest szkoła wybornie urządzona, twór ludzkości zacney H abiny VV i e l o p o l s ki e y , ktorey dobra położone są w tey okolicy. Nitsczędziła ona ani nakładów, ani f tygi, aby tę szkołę nayzgodniey z zamiarem urządzić; iakoź liczy ona iuź blisko 80 uczniów, bzanowija załoiyrielk? zwykła osobiście znaydować się na popisach, 1 stara się nietyiko gorliwością swoią, z Lką tym instytutem opiekuie się, ale nadto wyznaczeniem znacznych n ?gród wzniecić szła hetnieyszą iskrę w zaniedbaney inź dawno młodzieży t y niiszey klassy. Jeżeli tdąeasię zeswoiemł dobrodzieystwy, człowieka i nauki miluiąca skromność, niemile m źe to przyimie, iź niepowołany cudzoziemiec odkrywa zacne czyny, ktoruni się dusza iey poi - spodziewamy się, ze to niewinne praw iey naruszenie - it ieli tak nazwałem bvdź zasługuie - mile znowu od tych przyietem zostanie, któ« rzy posiadaiąc rownie tak zacną duszę, crlIQ wtem sczeg dnieyszą radość, gdy"'ię im podaie sposobność cenienia cichey, dla ludzkości połoźoney zasługi.

C. . . . .

Doniesienie o Bolonie.

Wielki balon, którym w tygodniu kontraktów ,S. Jańskich dziewiąta, pod'roz nap o w i e t r z n ą pzedsięwezmę, pokazywany będzie codziennie przed południem od godziny 10. do i. w kościele S. Jozefa. Cena wniyścia Złł. a, od dzieci Złl. i.

G.

Rei eh ar dt.

Une Gouvernante saebant l'Ailermnd et le Francais, desire trouver le plutót pussible une place dans ce genre. On donnę des renseignemens au Bureau de la Gazette.

Ponieważ niektórzy z Jchmość Panów Dłużników w Wielkiem Xiestwie Poznańskiem Dyrekcji powAechney" Kassy wdów źaiili się przedemną iafcoby Im trudno było korespondować z Prześwietną Generalna Dyr. kcyą, nierfosiadaiąc ięzyka niemieckiego, i ponieważ mi tg okoliczność, lako przyczynę opóźnienia się w punktualney wypłacie bieżących prowizyów podali, mam przeto nonor tychże Jmć Panów Dłużników ninieyszem uwiadomić, iż bieżącego S. Jana następuiące urządzenie postanowiłem, aby Onym ulżyć w punktualnym uisczeniu sig. , 4 i. Jchmość Panowie Dłużnicy, którymby trudno było wedle poprzednich moich wezwań przesłać pieniądze bezpośrednio pocztą Przeswietney Generalney Dyrekcyi i u mnie legitymować sig kwitami poczty lakotaAo-vc odeizły, mogą się od dnia 20. iż do 2$. CzelW ca c. od osmey ranney aż do szostey wieczorney godziny na Wilhe.mowskiey ulicy Nro 214 zgłaszać i wygotowania transmissorialiow ząl dać. 2. Lub też mogą aż do 28- Czerwca naypożniey przypadające prowizye u mnie za odebraniem intermistyc/nego kwitu wraz zportonum złożyć, które przezemnie przesłane będą. Gdy tym sposobem z strony Generalney Dyrekcyi wszelkie środki przedsięwz ęte są do zapobieżenia kaźdey i naymnieyszey przeszkodzie co do uisczenia sie, spodziewa się przeto Dyrekcya z tern większą pewnością, iż J chmość Panowie Dtuźnicy tćmpunktualnieyszemi bydźzechcą, ile ci, którzy obowiązki swoie pełnić będą, zapewnieni bydź mogą, iż przy każdym z nimi zdziabć się mogącym układzie, sczegoine na tych względy miane będą, których rzetelność 1 punktualność obowiązkom Ich zupełnie odpowiada. Opacznie zaś p 0stępować się będ/ie względem opieszałych ścisłe według przepisów prawa. * Co się zaś tyczy układów względem prowizyów zaległych i wypłaty samych nawet kapitałów, w tey mierzę powtarzam wyświadczona gotowość moią, i: w każdym momencie do przyięcia wszelkich propozycyów z strony Jchmość -'anów Dłużników czynić się mogących gotów iestem. Poznań dnia $9 Ma,a '817.

Generalny Pełnomocnik i R>mmissarz w Wielkiem X ęst<<ie Poznań k'em Generalney Dyrekc»t \ ssy lI/dow, Wi erzbiński.

[11 Podpisany nowotny niayster kunszt« -kra- IH y wiecczjziiy Dainskiey ma honor względom a i>l Prześwietney Publiczności z prędką i nowo- tli g] modną robotą się polecić i 1 uprasza uniżenie II{ >. o zasczycenie go swą łaskawą ufnością. lA g Abraham Kalischtr, U; M mieszkaiący w domu tylnym W. Doktora, * Ruiter Nro 45. I

Powtórne ost rzężenie.

Podpi.any tu Dziedzic dóbr Wie'kich i Małych Gutów w Powiecie pAzdrskim sytuowanych, niemog"c zamilczeć odpowiedzi Ur. Stejana Lossow, v/ gazecie Nro 43. na d<;iu 28. Maia b. r, umiesczo . ey, a to ni podanie przez podpisanego pod dniem 2. Ma/a r. b. do gazet N ro j ó., ostrzega powto-.rne Prześwietną Publiczność, iż twierdzenie Ur. Lossow iakoby mu siirftrffsi 121,009 Złł. pol. z prowizyami, pod nieustApieniem z dóbr, kontraktem warowaną została, niezasługuie na żaden wzgląd z tych przyczyn, że Ur. Ur. małżonkowie bossowie kontraktu dzierżawnego w mowie będącego wnayglo. ynieyszych punktach tak względem regularnego opłacania dzierżawy, iakoteźmaiącey bydź przypoźyczoney summy, a nawet opla« cania procentów od summ na tychże dobrach.będących i na wybudowanie przeznaczonych niedotrzymali, a zatem teraz z. powyższych przyczyn o uchylenie wspumnionego kontraktu i zapłacenie zalegley dzierżawy za lat 7 z procentami proces się toczy. P o z n a ń dnia 3. Czerwca 1817 roku. Marcin Jiżeńkowski, Szambelan J. K. Mci, Major woysk Polskich.

IV ezw anie Kr edyt aro w.

Niźey podpisany wezwany został od Sukcessorów ś. p. W. Antoniego Lipińskiego, Kanonika Katidry Poznańskiey, aby wszystkich Wierzycieli zmarłego, prywatnie do ok z nia swych praw pczed s ebie wezwał. Wskutek więc tey we/wy, ws/ystkich Szanownych Wierzycieli zmarłego Kanonika Lipińskiego powoływam, aby w »tan yi podpisanego na Garbarach N ro 421. w przeciągu dni 14411 stawić się r.czyli, i swe pretensye, ia'ie maią o pozostfłości znurłego, okazali, i dowodam 1 usprawiedliwili, dla wiadomości tychże Sukcessorow. P o z n a ń dnia 3, Czerwca 1817.

Przepałhowski, . Adwokat.

Dodatek.

azety

Wielkiego

€>BWIESCZENIE, Termin publiczney licytacyi oranźeryi, do massy Bpadłościj. G. Tnppmachtrów naleźącey, nadzień dzisieysźy wyznaczonYr zniesionym, i na dzień 9. CzelWca r. b. odrocz nym został.

Wzywamy zatćm ochotę kupna rnaiących, aby sie dnia 9. CzelWca r. b przed południem o godzinie 9tey turey na Grobli w ogrodzie Treppmacherow pod liczba 30 sytuowanym stawili, w którym to teiminie roine kwiaty w naczyniach, i zagraniczne rośliny, w pciedyńczych sztukach, przed .Delegowanym Sekretarzem Sądu Naszego, JP Kaas, w:ccey dającemu-, .za- gotowa zapłata w kurancie przedane bgdą. ff Posnainru dnia' »8. Maia Igij. Kro k wsfco- Pruski Sąd ZiemiańskF,

OB WIE beZENIE.

Grunt z zabudowaniem niegdyś W Manta, terazdo funduszu restauracyinego należący,- pod Nr"'m 48 za S. Marcinem położony" ma bydź odS. Jana; r. b. na 3 lata więcey dmącemu wyi aigty. Termin Rcytacyi wyznaczony został na dzień 9ry CzelWca r. b- o godzinie iotey zrana, do którego chgć nwl.I,cycb na Ratusz zaprasza. Pozna-ń dnia 29. Maia igij.

Dyrektor Poliryi i miasta',

Doniesienie, - Wszelki*- oat-", "', ·

Fryderyk Bie leJe Id.

DO

Xi stWa Poznańskiego

Usviadomiink o iąpitlach mintralnych W Gleifsen.

Pray nasrgpuiacym czasie- kąpieli uwiadomią się Szanowna Publiczność ninieyszem, źe w nowozałożonych łazienkach we wsi moiey Gleifsen A migdzy Ziehnzig 1 MiędzYrzeczem leźącey, oJ-rąd goście na kuracyą przyimowani bydż <<nogą, O-użyteczności znayduiących sig tu wód mineralny th do karacyi zdatnych, rak do picia iakf> i kipieli, przekona następuje@ doktorskie i chemiczne zaświadczenie. "N a żądanie do nas podpisanych przez Possessornwsi GUtfsen pod Znlenzigiem, Pana Bankiera Bernharda odane, obeyrzeliśmy nowo-zafoźone tam przez niego kąpiele mineralne, doświadczaliśmy chemicznie zuódła tameczne i nayściśley ie rozbieraliśmy dnia 20. Kwietnia r. b. Stosownie do wypadków, o których przekonaliśmy sig, dajemy podług biegłości naszey, nastgpuiące zdanie: \ źe te bardzo użyteczne źrzódła wielce obfimią. w węglan żelaza, i przy rem znaczną c"'eść posiada gazu saletrorodnego fosforycznego, w czćm też znayduią sig sole, o rozbiorze których zostali znawcę biegli w dziennikach dla praktycznych Doktorów i Aptekarzów dokładniey uwiadomieni. Woda w irzódle mineralnym znaydtdąca się, m źe bydż uk do picia <ako i kąpieli, iako skuteczne lekarstwo przeciw łamaniu i bólu kości 1 'na reumatyczną słabość nelWową z wielkim skutkiem używaną, wczebi iuź uźyt*czność swoig udowodniła; dla te$o też do naydzielnieyszych wod inmeraln'" eh Hcjye lą można. Insty bIC 'en kąpielhy składa sig z oddzielnego W gro 'Zietvdaceg6 domu do kapa iasg, w którymprzyitiune z wieją wygodami po"'c3"'rreHaK: . .. .. orau y SIę pO O a O O sta owac mlesz anIe, <<»Knie urządzone cele kąpIelne znaydulą SIę, upraszam otęm w frankowanych liftach uwiadomić Dozorcę kipiel w Ghifsen, JP. Baiłoldi.

wGleifsen pt' dZielenzigiem5. 'Maiai8! 7' Al. Bernnard, i' ossessor,

- h HM Ł b i e łaz>enek wchoazic mogą.

A f f i S małey odległości o d źroJI? n e S e a o, w zamknięciu utrzymywanego, ? w 2 a l e S a ! d i a zapobieżenia ponueszanmł Tvmrzasem dom właściciela , e * wyznaczony

. h P " e c h a TM * ' Iemnyc .

zal)awv i to się łączy,źe wbhbkosc en Mń&maldb %dT' MMod, Medqrzea, kopalnie ? f / 5 A n m a o k C U a żar u o w y, oraz klasztor

o@'«robione są fal przygotowani, doijto

ROSSVl l .. W RadcAunufitora £ J L * . f W.

E S «A boktóra Horn«, d o skureezney

A < * S o w a ń i kosztów nie oscZs Adza -by · w A jnemi ue możności uczynić, zyczyc 16 li ł Y T i v b v one J?rzaz liczne przybywaprzeto naleiy, * ci. ulB K do bywania takobl e f E H 51 fi A A ecać oLelamy «* 7 r 1 n ł C t 3 S d r 4 . B e r l i n 3 Maia I 8 I 7 .

Rade: rRz dow AM ay y

N aezelny. . A"sessor Me aye y 11 aTn y .«

»M A a a to Po-i t A J . * 1 k . . h :J eJr le lYC

A . ełenzi ę u Pf T' f TM!f . ł Y za p as leka.sAw w leo o ma

g , Ł który też przygotowywać beS n U f ASS Xy kLrhatz, któIy A ° Stal \macznemi pluawatJi i przysmakami B C fi d S ipoijutuymywać bedz«.

Sprzeda i publiczna.

Na żądanie pełnoletnich Sukcessnów zmarłego w mieście tuteyśzym złotnika JP. Ferdynanda Burgharda, maią bydż wszelkie do pozostałości tego rrJIerace meble, kity noty, złoto i śiebro, dnu o,. CzelWca r. b. o godzinie 9. zrana tu w Poz n a n i u w rynku N ro. 71. spoiobem wigeey datnoici iż gotową koniecjnie natychmiast nastąpić rmiącą zapłatą w gotowiznie w grubey monecie sprzedane.

Do przedania. Uwiadomiam Szanowną Pub li - czność, iż dom pod Nrem 66. w mieście Kostrzfnit Z ogrodem w rynku sytuowany, Kil z wolney ręki do sprzedania. Ochotę maiący nabycia dziedz;cznym prawem, raczy się udać do niźey podpisanego na Jezuicką ulicę pod Nr 116. p oz nań dnia 1. fczerwca 1817. Jozef Letn Uwski.

Do przedania. Garce dwa wężowe z pokrywami JIM nica znayduią się w Szremie na btarem S i l, folwarku pod Nrem 1., z wolney ręko do sprzedania za gotow a za p łat e .

Do przedania. Wie ilzde bn o w Którey znay d. ,it 4 koścół parfU ny z folwa.kiem Sadki . III'yrreT Zabiahiem, leżąca w Pow.eae Wągrow.eck.m, Departamencie Bydgoskim, od Poznal , «U. «un, od Bydgosczy III.! 4fy, od Nakły m 11 1 od Gniezna mil 3, od miasteczka Rogowa oul mili, zieziorem, dobremi łąkami, pastwiskami, rolami do wszelkiego gatunku ziarna zdainemi z w ,lney rę*i icst do sprzedania. Życzący subie ń-bydź, każdego czasu m lzdd>me o szacunku i st. nie gospodarstwa dowiedzieć się może. Ćjęść neuka summy pozostać może na gruncie podług układu. 1

Przedał domu w Śremie.

Zoowodu odmiany dom w Śremie pod Nrem , JIy ku n.ezbyt dawno wystawiony , a korzylwim »woito położeniem i dla pięknych obszer pieckiego <fili saiazdu dla .gości dogodny , Jest wraz 2 przyległoścraroi z wolney reki do przedania sposobem <<ięceydjtności. Termin Jieytacy! wyznaczony iest na dzień 30. Lipca r. b. w Sremie o godzinie JO przed <biadowey przed W Notaryusiem Topolskim w kancellaryi lego pod Nrem 83w ktoiey bLźsze wa-mtiki każdego czasu przeyrzanemi bydź mogą. Chjć licytowania maiący zapraszała s.ę na termin, a naywięcey podaiący niezwłocznego prjyderzenia piwnym bydź może. Śrem dnia r<1* Maia i8*7

Przedai. Dobra Ziemiańskie Bytkowo, Sobota, 4ta część Zło iko wa, w Powiecie Fo"'nańskim leżące, od Poznanu ij mili, 00 Obornik tyleż odległe, każda z pomienionycb wsi ma swe oddzielne granice, 1 przyzwoite regalia, to iest; łąki, bory odpowiadane gruntowey potrzebie, tik, iż ledna bez drugiey exystowae może, poiedyńczo lub ogółem zwoiney ręki są do przedania, na którychpewnasumma «procentu p050d loodo umówionego czasu zostawia sie; o kondycyach u yNW.JahóbaMaraczemhiego wJZielątkowie, Alexandra M»raczewskiego w Nieczuynie, Seweryna Kłos o wskiego, wNowey msi podRadojewem dowiedzieć 1« można.

Dobra do sprzedania.

Wieś Domasław mnieyszy, w Powiecie Wągrowieckim, Departamencie Bydgowskim, Województwie Gn ezmńskim. 4 mile od Nakła, 6 od Bydgoszczy, 4 mile od Gniezna, 2£ od Wągrowca połóż na, w średnim zabudowaniu, w pierwsjey, i drugiey klassy gruntu, maiąca wysiewu ozminnego 290 wierteli mury Pozn"'ńskiey, tyleż wysiewu urzynneg' letniego, łąk swou potrzeb, pastwisko mierne, z ogrodami dotwemi, sadem, wiatrakiem, mielcuchem 1 statkami do niego należą cemi, 1 sadzawk<<m'< 4rna, iest zwolney ręki odS. Jana r. b. do spr edania; o kondycyath kupujący ochotę maiący dowiedzieć się może na gruncie teyże wsi u właścicieli.

Poznań dnia 31, Maia 1817 toku.

Ignacf Małachowskż» Jan Dieterich.

Do zadzietzdwtema.

Dobra Woynieśó i Gniewowo t do pozostałości i. p. Ur. Jana blępomucena JBojunonskugo należące, w Powiecie Wschowsfcim sytuowane, na trzy po sobie następujące Jata od Sgo Jana Chrzciciela r. h. przez publiczną licytacyą więcey daię. cemu w dzierżawę wypusczonemi bydź tnaią. Dft publiczney Jieytacyi tey wyznaczonym został termin na dzień i8ty Czerwca -r. b. przed Ur. £,e« nysfeld Sędzia Ziemiańskim, w sali positdzea Sąd4 · Ziemiańskiego tureyszego odbydź sil maiący, na który ochotę dzierżawienia maiące osoby ninieyszem wzywaią się, ztym dodatkiem, że gdyby nieprzewidziane przeszkody zaiśdź nie miały, dzierżawa wspamnionych wyżey dóbr więcey dającemu przysądzoną, 1 kontrakt z nim zawartym,zostanie. O warunkach dzierżawy tey każdego czai su w Registraturze podpisanego Sądu zainformować się można. Wschowa dnia 19. Maia 1817.

Królewsko- Prus ki Sad Ziemiański.

Ho zadzierzawitnia.

Dzierżawa wsi Pomorzany pod Kłeckiem, tnił 4 04 Poznania, 2. mile od Gniezna, 3. od Rogoźna, iest w trzecMetnią dzierżawę do pusczema; wysie* wu iest żyta wierteli 200, owsa"'OO, trzyma sie z inwentarzem gruntowym lub Possessora. Gospodarzy iest rolnych 8. Pankta do widzenia si u W. Jonemana Justiz- Kommissarza w Poznaniu lub na gruncie z Dziedzicem w układy zachodzić można. Pomarzany dnia 2. CzelWca 1817.

Ceny %ho %a w Berlinie od dnia 23. do dnia 29. Mala (a 41 gr.) Tal. gr. fen.

2 - 17 2 - 16 .2 - 15 2 - 12-.

I - 22 .I - 17 I - 9 8 - 8 - - 20

Żyto Podleysze . . . . . . . .

Jęczmień Podleyszy . . . . .

Mały Jęczmień . . . . . .

Owies * Podleyszy.

Słoma )];0 tal. 8 gr. - 1 Siano 1- 14 - - 1l * dla kupuiąiych. D o b r a wsie Lipicze, Wroniawy, Gozrfowek OH ndry, w Powiecie Wartskim w Województwie Kaliskiem, KrólestwitPołskiern, trzy miJe od miasta Kalisza, trzy od Sieradza i półtory od miasta Warty położone, s$ z woluey ręki do sprzedania. Dobra te składaiąsię z trzech folwarków idleridtów, obeymuiących w sobie Gospodarzy 3.6, tezą na tiakcit prowadzącym z Kalisza do Warszawy; maią w każdym polu wysiewu korcy Warszawskich .285, oprócz pszenicy, którey się wysiewa korcy 50 ; pastwiska i łąk z wielkim dostatkiem, boru na swoią potrzeb zioźnego gatunku drzewa, owiec na tychże folwarkach tizyma się sztuk 1&00, pomiędzy kioremi znayduie się Hiszpańskich-gruntowych sztuk 500; krów trzyma się latem i z,mą sztuk 200, pomiędzy kto*emi znayduie się gruntowych 20 Oprócz tego znayduie się na gruncie rożnego gatunku inny inwentarz, iako to: konie fornalskie, woły i1. d.; znayduie się w tychże dobrach także gorz« Inia o trzech garcach, z których zabiera itden beezek 7, a dwa mnifysze 04 1 5 beczkach; mi. kuch, w atrak, propinae. ą znaczną, iakoliteź ogród

Wioski w Lipiczach a sad w Wroniawach maiąteź<iobia. szacunek tych dóbr stanowi się 450000 Zł. Połowa teysummy szacunkowey z opłaty procentu, przy gruncie pozostanie, o ilrugiey ptdowy wypłatę, iakoliteź o całkowity szacunek, układ przy ugodzie nastąpi. U obra te Juboii są w dzierżą wie, w każdym roku Dzu rzawca odstąpić obowiązany, isprz.- daiący natychmiast oddanie possessyi zapewnia Ktoby sobie życzył kupna, ma ię udać do JW. Pali szewskiego, Prezesa Rady Powiatu Obornickiego, medalem zasługi ozdobionego, DziedzicaGembic pod miastem Rogoźnem rmeszkaiącego, który ochotę maiąeych ku pna zapewnia, iż w każdym czasie, w rniey scu mieszkania w wsi Gembicach dziedziczney znayduie się. I nadto uwiadomią, iż listy adressowane pocztą przez Poznań, Rog< fno, w Gembicach rąk if go doydą, i wezwany, do miasta Poznai> k dla ostatecznie uczynienia układu ziechać zapewnia. - N akoniee ostrzega się, <ii o JW. Pah&zewshim często bawiącym w Poznaniu, dowiedzieć się można od W. Gumperta, Konsyliarza Regencyi Poznańskiej', na ulicy Wilheirnowska zwana w Poznaniu mieszkającego.