u

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1817.09.06 Nr72

AZ

Wielkiego

Xiestwa

POZNAŃSKIEGO

Nro. J2,w Sobotę dnia 6, Września

\%t A +

Pmnań dnia 4. Wrze śnią * N adesłano nam do uiuitsczenia 1»3B»epo f5.ce dcfksttT .it!: W p o s ii e dz h ł f K 4fńx t, W r x e ś " I » nas tąp i - te umczyst«- <<itwapie rocj.r ieg« biegu nauk w Krótewskitin (iynn iznu« tureyszemv U czniowie wszystkich uddjuai AW i h.hs udali »iępod dozór.'miAyrekiord i wsjysiŁicji Pro* fessorów, i\.aucj.ych li i Koiiaboiatotów do łościołi p:i;r fja! .fgo przed widki ołtarz, gdzie wyszb z,ira* tv'otywa, przez- JXUfdz», pAobctecza Hinius-za celebrowana., pod «a * które y wykonano TMrYK A wokalną i iaetruiatg.tdln%, wsArtą przfj, niektóry- \ VTtejtazych c«,i i',ys,x-y.i* ańlai lików obońry pici, pod dyrekcją, JIA ua ŚfigłiAH.e-,. g o, tymczasowego- n<<iuczycwl<J muz-yki przy G$uwiaz,ium. Po Warwie, * miał JXjfjdz Pjoboscz W r, o b, 1 e- u» U{ k. i,;, Sypspwmę <ki

Mcr słów tfo ciggfey pilności i o byczayneg6 sprawowania się* Po kazaniu powrócił? w tym samyra, tek pierwey, porządku-, wszyscy uczniowie do Gymuaziuni, w towarzystwie ewoich A naui zycklów i licznie scebrany-y Publiczności, i zaieji ewe miejsc* wwielki* v bhi'halni, JParj C z wal i n a, Profefrsor fizyki, wszedł zaraar aa katedrę "t w raianey w iijzvkuc Niemieckim raowie, wystawił" "wielostronny dobroczynny wpływ wiadomości IDKyqrrrrycb rr3 oświatę i pooiyilność narodów." Po nim IXiadz Kassyu«, drugi PcofAssefr BtaroiyCi»ey litfratury miał n wwc' w kjaytu laeiaskim z założeni *: 'tNnn scheine sed vtt-rP diwimus," (N-ie mzemy się db szko$$ jfecz, <"<* zyci*.> Hil zakończenie JXiąd<zh Proboscz A t t t o e z e w i c z , Professu c wywfowy;, powiedział mowę w języku Pojekiur" jdowoerząc w nity, "ii młodzież wtedy tylko naypoiAdańsae «yui postępyA wszystkie m porządku, z równą we wszystkich umieiętności działach pracuie pilnością." J ey Krślewicowska Mość, Xieztiiczka L u d w i k a Pruska y która równie iak Jey dostoyny małżonek, Xiąźę Jmć, Namiestnik W.Xiestwa, sczególnieyszey użycza opieki wychowaniu młodzieży tego kraiu, raczyła zasczycić swoią wysoką obecnością ten obchód uroczysty i dać przezto nowy dowódSwoiey łaskawości dla tego ważnego założenia naukowego. Z Berlina dnia 26. Sierpnia.

Znany Pułkownik M assenbaeh, którego wFrankf orcie nad Menem w skutek Królewsko-Pruskiey rekwizycyi aresztowano, przybył tu wczoray w towarzystwie Pruskiego Kapitana piechoty K ole h e n, stanął w hotelu Rossyiskim, a dziś rano odwiezionym został w towarzystwie Oficera od żandarrneryi do twierdzy Kis tryna. Jest mniemanie, iż pśźniey odesłanym będzie do K o l b e r g a . Było aresztowanych u o s ó b, Tctóre domysł miał wpodeyrzeniu o zapalenie gmachu widowiskowego, lecz niedowiodłszy im niczego, wypusczono ie przed kilku dniawii na wolność. Z Warszawy dnia 39. Sierpnia.

Listy z P e t e r s b u r g a zapewniaią, iż N.

Cesarz wszech R o s s y i, Król Polski, ma wyiechać dnia 6. Września (podług nowego kalendarza) z P e t e r s b u r g a d o miasta Moek w y, gdzie 13. Października wiazd odprawi. Z Petersburga dnia 3. Sierpnia.

, Dnia aa. z. m. Minister Hiszpański miał posłuchanie u N. Cesarza w P e t e r h o fi e , gdzie złożył przysłane od swego Króla znaki orderu Runa Złotego dla J.C. Mości W.Xiccia Konstantego i braci iego WW.Xiążąt Miko ł aia i M i c hał a. - T egoidnia i tamże miał posluchaaie u N. Cesarza, N N. Cesaizowych", tudzież uW. Xiecia M i koł a i a i W. Xieiney małżonki iego, SWlezo przybyły Poseł dworu Sardyńakiego, Hr. Bruaasce. JI

8 2* -*

Wczoray, w dzień przeznaczony na «apa* lenie po pierwszy raz latarni dla nocnego oświecenia stolicy, którą przez trzy miesiące światło niebieskie tylko oświecało, zebrało się około gtey wieczorem mnóstwo różnego stanu i płci ludzi przy Admiralicyi dla powinszowania sobie nadeszłey iuź u nas iesieni. Z Woroneża dnia p. Lipca. · N iedaleko powiatowego miasta B o b r o w a , w wioskach, czyli raczey w wieyskich mieszkaniach obywateli tameczney krainy, namieyscu otwartem i piasczystem, dnia 9. Czerwca ukazało EI..I, wniezmierney wielkiey liczbie robactwo, długości maiące więcey cala, a grubości iak pióro gęsie, koloru sino-białawego, które ledwie się ukazało, a iuż na 200 sążni na około wyiadło trawę i chróścinę, a rozmnażając się nakształt szarańczy groziło mieszkańcom straszną klęską. Czemu oni chcąc zaradzić, zgromadzili się na mieysce, na ktorem się to pełzaiące znaydowało robactwo, okopali ie głębokim rowem i mocnym wypalili ogniem; aliści po trzech dniach robactwo znowu się iescze w większey ukazało liczbie. Wtenczas niewiedząc co robić, udali się do tego, który wyższy nad wszelką ludzką mądrość; zgromadzili się wszyscy z krzyżem przy śpiewaniu świętych pieśni, z świętemi obrazami, i udali się na to smutne mieysce, skąd po odprawionych modłach powrócili dn domów. Nazaiutrz na polu opanowanem od robactwa uyrzano stado rozmaitych ptaków, iako to: bocianów, czapli i t. p., które wyiadły wszystkie robactwo, i odtąd iuż się nie« pokazuje. - Jak wierzycie, tak s(g wam stanie. Z' Frank/ortu dnia 20. Sierpnia.

Otoiest przełożenie Pułkownika Massenbaeh do Seymu związkowego, (o którem w zaprzeszłey wspomnieliśmy gazecie). "Prześwietne Zgromadzenie! Artykuł 18sty aktu Związku Niemieckiego stanowi nieiako' ogólne praw» obywatelstwa Niemieckiego,'

8i3

IIdozwalając każdemu Niemcowi nabywania spotkało?), światłego Niemca od uiyter.znei i posiadania własności nieru<:hom*y. w.!<-torym- A o ojj 10 w a uj a Z li C Z o u Y mI rnc £ amj O(j kolwiek Zwtązku Niemieckiego państwie. Kto wszelkich publicznych oświaty źródeł: tedy posiada to większe prawo, powaga uro'czyetey nie masz iuź w N i e m e z e c h osobistey wolwszystkich Niemieckich Monarchów ugody ności, i na nic się nieprzyda, dopełniać aktu zabezpieczone, temu, (ieźeli iest znanym związkowego przez zaprowadzanie zgromaz prawości swoiey człowiekiem) stuźy zape- dzeń stanów kraiowych, kiedy przystoyna wne i mnieysze, ażeby mógł przebywać win- otwartość tych, których prawo na zastępców iłem państwie Niemieckiem pod tarczą praw narodu powołało, zdolnąby tylko była gotokraiowych, którym iest posłusznym. Nay- wać niesczęście i prześladowanie. Obeznany wyżsi twórcy Aktu związku Niemieckiego czu- z hisforyą, wiem iż dotąd targano się tyra. li zaiste prawo to tak mocno, ii nawet pomy- sposobem na wolność osobistą w tych tylko śleć nie mogli o możności takiego wolności 0- kraiach, które się w stanie rewolucyi znaysobistey zgwałcenia, a zatem tez w utworze dowały. Aleć w tym stanie - za co Bóg swoim uznać musieli za rzecz potrzebną, na- niech będzie pochwaleń znayduie się tak dać sczególną opiekę temu, pomiędzy wszy- mało W. Xiesiwo Bad<ńskie, iakinne którestkiemi uobyczaionemi narodami, świętemu kolwiek państwo Niemieckie. Dopełniłem prawu. Jak wielce przez rząd kraiowy w B a- na mieyscu danego mi rozkazu; lecz sądae., den zgwałconem zostało to prawo na oycu, iż winien iest własnemu honorowi i dobru poŁtórego naystarszy syn poległ w świętym bo- spolitemu wyiawienie postępowania, które iu za wolność N i e m i e c , a który urządzić prawa wSzYstkich Niemców tak srodze gwaichciał właśnie pobył drugiego syna swoiego ci. Sezegolnem iest dostoynego zgromadzeuniwersytecie Niemieckim, na Niemcu, nia seymowego powołaniem, bronią tych który życzył sobie obcować z sławnymi lite- świętych praw i popierać dzielności rozporaturami Niemieckimi i korzystać z biblioteki rządzeń Aktu związkowego! Przed iego więc uniwersytetskiey* do pewney pracy uczoney, tylko wysokim Trybunałem użalić się mog<j niechay zaświadczą pisma od nru I. do IV. o zgwałcenie tych praw i tey uchwały stanu. dołączone. Życie moie wiadome każdemu. Bedaybym był ostatnim, co ma przyczynę J eżelim kiedy zbłądził, zdanie moie niewy- uskarżać się o takowe doznane pokrzywdzepływało nigdy ze względów potocznych, lecz nie! F r a n k f o r t nad M e n e m dnia 11. zawsze z czystego przekonania. To com Sielpnia ig 17. Ch ristyan , Baron Massenpowiedział publicznie w zgromadzeniu sta- bach," *) nów Wirtembergskich, pochodziło z tego Od lIf d . 24 S . . k .. l . ł ł b . A lV1 e n u n la . l e rp n la. samego prze onanIa, 1 na eza o t o o OWląZ M b d . . k . . b t d t , a y 1 W prole cle, aze y s u en ow w G i e s s e n , którzy wykrzvkneli dnia 15 Sierpnia: Niech Zyie Bonaparte wywieść" na w y s p ę S. H e l e n y . N ad wszelkie spodziewanie powołane Oficerów, Podoficerów i gemeynów od gwardyi Szwaycarsko- Francuzkiey i polowych pułków,łow powołanego przez prawo Reprezentanta l ud u, ażeby to mówił, co mu się zdaie bydź naylepszćm, 1 co po mm sumienie wymaga, Jeżeli dopełniać powinności tych stało się w N i e m c z e th zbrodnią; ieżeli prostemi słowami: w miarg zachodzqcych okoliczności} oderwać moźn3 oyca od swego dziecka (albowiem gdyby syn móy znaydewał się iuż byl wHeidelbexgu, byłoby i mnie co inrjęgo

*) Pan Massenbach, o którym tak często mo» wa, jna także w tuteyszym W. XigslWie dóbr* Brałetrosz *. Powiecie Międzyrzeckimi hlny byli w 5**a.Te.a.Tyl IIl, urlopem lub starca od przedsięwziętego zamiar«, wystrz*: pa werbunku, ażeby się du pułków swych III do niego 51 pistoletu itru, um położył* «awili; takoż iuż się <io nich u-Jdli; ciekawa, Od tego czarnego czynu miano inuudać nazwi«u przyczyną tego naghgo przy woła> ia. sko Czerny (cz.imy). Mepod. 'b Ą byleby 2 Austiyi dnia 2y> SierptńJ. rztcza, wyst3wić obr»z okm. H-ńsiw z życia ie» Jer z y C z e r n y, KbIry mc-uawuo ieidjił go; dosyć, tu przytoizyć iescze . iż wł is ege był do Ro s s y i, a któremu uraz głowę ucię- braia kazał powiesić za ni które wykrof-zetiia. to, urodził się roku i 770 .iedaleAo B e igr a- Lubo b-z wszLkity byt ogłady, nieumj.ał du i wsławił się kUko!. tniemi usiłowaniami ani czytać ani pisać, i.iemui -a UlU pszfcieź ąwoiemi o wyzwolenie oytzyz *y swey z pod odmówić lego iaru, iż umiał zręcznie pizy» kołdownictwi tureckiego. Byt wzrostu wiel- woiij.ić woysfcu, asiztgoi ui ty zapalać go de kiego, wyschły, nosił warkocz, który cJIy nnęstW3 przed biiwą. grzbiot i» go okrywał. Od pospolitego wie Z Hruxtllt dnia 24. Sierpnia. iniaka aerbiiańskiego odznacza! sie. tylko cią- N. idral bruski spodziewany tu irst wkrótce giem uom- ifci» Pary pistoletów i puginału. w podróży sjvoi y z P a r y za do AK sv j Z g r aJ ego popędliwy, srogi, namiętny clnraktiir, n u , ]l <> i o n i i i t. d.

jwczął się zaraz w młodości iego wykazywać, Hnbia Kegn a ułt de S1. J ea n d' A ń gely, asawziętość przeciw Turkem była mu meiako, o ktoryrn gaztty N o we g o Yo r k u do 1 osły, wrodzoną; i tak P- p. spotkawezy nieg.yś iż dost *ł pornię-sz ni) .zmysł w przybył nie-» w młodym wieku Turczyna na ulicy, kiory spodzianie do A m w rl iii, a ztrinatąd dnia IIIII dumnie rozkazał zeyść z drogi, gteżąc wczorayszego do Brux.i Hi. Jutro pniedzie mu wypaleniem do niego, iei« li tego nieu- w towarzystwie dwóch Brygadyernw do ewocsyHi, J er *y Czerny nieczekaiąc lego, za- ieyżony, a ztamtąd do kraiów Pruskich. bił Turka na inieyscu. Uszedł potem da Paji Carnot wydać mi dziewo o rtwolucyi Siedmiogr.odza, maiąc bt ig, 1 zacią, Framuzkif-y,od ijq-i-18 5.

gnąwszy się d<* w<-yska Austryackiego, zo- Frai CUilKi -Generał M e l i u c t -oddalić się stał wkrótce Podoficerem. Ale Me pobył musiał w skutek wyższt go rozk zu. im za długo; albowiem ciężki występek zoa- Zachodzi tu sprzeczka między Holiendrami . glii go, do spiesznego dooyczyzny powrotu, i Beigianami o główne nazwisko dU mtesagdzie stał się h-.rsztem rabusiów, przesiady- kańcow Ni"derlandzkich. HAllAtidrz-y «tail wał zbanOąswoią, w naygąsisj.yq h pusczach, się z» więcey znaczących, aBtjgianie za star«z których napadaiąc na Turków, często ich szyfh. (Wszakże nazwisko Ni dt rl ]l ntlczyk) rozbiiał.. Przy takich jjarzeniach nieutho- pqwinuoby pewnie rozstrzygnąć lę kłótnię.) ddły wipiekłości «ego ani kobiety,. , starce, Oisł aieiakiego czasu odhitraia dzierżawcy »ni niemowlęta tego narodu. Chcąc się za btzirnienne lisiy z pogróikami. Ządaią oj to pomścić fupcy, skażali aa śmierć ałb $ej?> n k h pieniędzy lub odkazuiil zapałfełki«Jii>guii biańsklch magna tów, i uzbroili się dla ude - tnif-ru rzenia na hordę C z e r n e g o , Ale i cjemię- Hiszpański Infant Don F r an c i s c o - de ięni Serbrijnie cisnęli się ze.weAd, do Czer- P a u l a ci%iąle <u bawi, odbieraiąc dowody l{-eAil. Sam tylko oycie«, oda Api A go, i wy- naywiększego szksuaŁu. bj A ąŁ się w drogę do B e 1 g r a d u, w chęci- Z Pa¥rjJa dnia. 20. Sierpnia. M A d a A . S Y A -swplego w ręce Turków. T e n Gdy Xiązę.K.«ggi.o;{rvlarszałeŁ Oudiivoty powitał pszy grenicy. aaszey, Kat/ia Imci t*ńr* AFrancya i Burbon. ** Marszałek ten otrzy»rnsł od Króla wielitą wstęgę ortl tfu O r ł a Czarnego. - Popis woyska Pruskiego pod Ligny odbywał się w dniach 13m i )4ftjm.

Dnia 13. na wieczór był Król.wLigay na widowisku teatrałneul, danem prztzAktorów z S e d a n u przybyłyeh. W daney sztuce z sczególnieyszym przyjęto zapałem tu słowa; "Gdy się odwiedzaią Królowie, podjią sobie ludy ręce. ** Dnia r5go stanął Kroi w Fon dh-eu re, mzkoszney lttuiey sifdzi' bie «Marszałka O ud i a ot, a stamtąd Zy -ctiał du Pa ryl a. WczAray był Kral aa drukiem wystawieniu opery- lifanatico per Ja MusiCtl-, w którty Paai L a r a i a a i grała rolę "A rj iii". < >gła,dał wprzód Monarcha panorama Londynu) w towarzystwie Pana Hu ffiDtrłdtaPodobnoPethionwSt. Domingoumarł, a ijoletni Gewerół obiął po · im rządy. W R o u e n znalazł etę «złowiek pomieszanych zmysłów, udaią<y się t»ydź Delfinem. VVyilawcy dziea. ika Censtur A Panowie C o m t e i D u n o y c r, którzy w trzecim p oszycie rzeczonego dziennika umieścili rękopiem z S1. H e l e n y i do osadzenia na tronie SAna prz-ywłasezyclele wzywali, skazani są na rocz 'e więzienie, na 3000 franków strofu pieniężnego i nainne prawem przepisane kary. N iektóre p owincye południowey F r a n c y i cierpią znowu od kilku miesięcy wielką klęskę przez- niezwyczav ą posuchę. W Departamencie WecheHnich P i r e n e i ó w tak wielka rest susza», iż znaczną część wody w stawach S1. N a z a i r« i V i U e n e u v e W sól przemieniłai W Marsylii stały młyny nieczynnemj, a wody do picia zaczynało iuź brakować. Król kupiŁ od malarza G e r a r d obraz, wystawuiąey wiazd Henryka EV. do Pa»Jvźa, i darował go stolicy; Preyb tu ffancyasB Papiezki Brane*, doro.

Xiązę W e II i n g t o n przysposabia wtefft festyn dla dwoiu Królewskiego. - Takie Hrabia (Jastel- Cica la, Poseł Neapolitan« ski, da witlki festyn dla dworu. Były Francuzki Radca etanu R e a l, który przed tfcwolucyą Francuzką był fabrykantem łikworow w (i r e n o b l u, chwycił się znowu w N o #.y in Yo i KU swego dawnego rzemiosł» . N a estatniera zebraniu rady statui, na które przywołano takie kilku >'arów, między innymi PP. Hrabiów G a r ai er i M o l e, nara .zano się nad ustanowieniem prawideł względem utworzenia Majoratów przez no,wycu paro"? F r a n c y i. Stanąć miała uchwał a, ii nie może bydź obranym nowy P ar, ieitli przeznaczonym będąc do dostąpienia tey dostoyności nieutwurj.y Majoratu. Jedna z gaztt Szwaycarskich donosi z Ł i ig d u a u pod dniem a<j. I.ipca, c» następuiet "Bad-dą tu wciąż iescze spiskowych, ale nie można niczego od nich dociec. Albo nic nie wiedzą, albo o niczem wiedzieć ni&chcąl Wszyscy związani są przysięgą i g r o i b i m i, a gdyby kt>ry z nich taiein.-icę wydał, naÓWCZUS dopełnionoby zagioioną zemstę na przynależących iego. Di.ia 27. ścięto O ud l n a, a razem ź nim iednego chłopi a 1 6 lat wieku maiącego, który z pistoletem w ręku, ludzi do wołania: l Aive Napo leon/ przy-, muszał. O u d i n był naczelnikiem bandy % ale nic przed śmiercią swoią nie wydał. Wszystkie sposoby i śrudki, iakich używano,.

aby z niego co wyczerpać, zostały bezowocnemi. W więzieniu słyszano tylko, iak straszliwie szkalował Burbonow. Iunf, których.' tracono, iescze na rusztowaniu krwawą ziraste zapewiadsli *, Je<z w*zysiy zanieśli tlnemnicę ze sobą do grobu. · Naygł.iwnityszą\ zagadką bst, i będzie to: "GnVic, t'ktii it,st ten, igdzie, i kto są owi, którzy wszy fkim tym licznym bandom przewodniczyli i płacili? Wieśniacy i robotnicy, którey do baiidpo który był wysłany w poselstwie do Chift. Powracaiąc ztamtąrf wstępował na wyspę S.

H e l e n y, gdzie miał rozmowę z B o n a p artem. Stan handlu i rękodzieł naszych polepsza się znacznie. Parlament odroczony tymczasem do dnia 3go Listopada, lubo się w tym roku wet!« niezgromadzi. Sprawdziła się w tym roku dawna powiastka, że kiedy descz pAda w dzień 7miu braci śpiących, trwa ciągle przez 40 dni. U stał teraz descz i zanosi się na dobrą pogodę. Gazety tuteysze zawieraią co następuje: Pewien Oficer Angielski z K a l k u t y, który do przyiacieł» swoitgo w Anglii mieszkaiącego pisał, wystawia woynę Anglików ze zbroynyrni rozbóynikami, których Pinda* riesami zowią, za ważnieyszą, aniżeli o niey zazwyczay sądzą, donosząc między innemi co następuie: " Według urzędowych doniesień P. T o m a s z a H i s l o p a, miały kołu« mny Pindariessów podczas ostatniego na- ' padu około 23,000 koni. Odwrót swóy zasłaniali zawsze piechotą i iazdą. Prowadzili z sobą przeszło na miliion funt. szt*rl. wartości w złocie, srebrze i drogich kamieniach, aby żołnierzy do co raz nowych dzieł zapalać. Od szpiegów swoich miewali naydokładnieysze wiadomości o poruszeniach weysk naszych, obchodzili ie z daleka, przecinali ich związki, dokonywali rabunków, i zmykali prędzey, aniżeliśmy wiadomość o ich zamiarach otrzymywali. Woysko Emira-Chana, luboć mniey liczne i inaczey urządzone, ieet przecież korpusem, który z rabunku żyie. Przeciwko nieprzyiaciolom tego rodzaiu, należy iak nayśpieszniey przedsięwziąć naydzielnieysze i nayskutecznieysze środki, aby ich od granic naszych odpędzić; słabe bowiem i błahe postępowanie pomnożyłoby tylko ich śmiałość, i wystawiłoby nas nareszcie na dyskrecja onychie."włtańczyeh należfli, otrzymali byli z góry i wgotowiznie żołd dwudziestodniowy. O udin i wszyscy, których stracono, nie midi sami żadnych pieniędzy. Któż im ie dodawał? O u d i u byłOiicetempołowęiołdu pobieraiącym, i co do swoiey osoby znaydował sie. wnaysmutnieyszych okolicznościach maiątkoWych. Burmistrz Lugduńeki, Hrabia F a rg u e s, który się do odkrycia spisku rzetelnie przyczynił, poróżnił się był z Kommissarzem Policyi S a i n e vi H e, który na kilka dni przed wybuchnieniem buntu do P a ryż a był wyieckał, i sam ze swoiey strony ustanowił wła%U{ Policyą, którą do działalności doprowadził. Zarzucaią Sainevillowi to oddalenie się właśnie wowey chwili tak stanowiącey, twierdząc, że albo ospisku wiedział, a wówczas iest zbrodniem, albo że o nim nic nie -, wiedział, i że w tym razie nie iest takim Kommissarzem Policyi, iakim bydź powinien.

Wielu iest tego zdania, ie Saineville nie iest wprawdzie współsprzystężonym, że iednak epieek ułatwił, albo tak mówiąc, eprzyiałmu przez to, iż na wszystko przez liberalne okulary swoiego Szefa Decasesa patrzył. Pewna iest zresztą, że w ciągu owych stu dni wiele urzędów, które mu w Pary żu ofiarowano, odrzucił, na co się obecn-ie bardzo cdwołuie. Wielu aresztowanych powołało S a i n e v i II a iako współwinowaycę. Valen co t wyznał, że był plan-zmienić wszystkie Władze Lugduńskie, wyiąwszy Sainev i II a , którego zaiedncgo zestronnikpw swoich podał. Vandamme, SoultiGrouc h y, zostali przezeń bez ogródki iakii współwinowaycy do protokułu podani."

Z Lizbony dnia $. Sierpnia.

Głoszą, iż Baron E b e n i inni spiekowi Uznani zostali za winowayców i że wkrótce spodziewać się należy spełnienia na nich wy)J;OKH śmierci.

Z Londynu dnia 23, Sierpnia.

Dnia 16. m.b. przybył tu,.Lord Arahęretj rozporządzenie na korzyść rękodzieł Angielskich, którego wstęp tak opiewa: "Władza wykonawcza Rzeczypospoiitey Wenezuclskiey, chcąc Wielkiey Brytanii i Ziednoczonym Stanom Ameryki pół nocne y okazać wdzięczność swoią za gościnność, z iaką w ostatnich czasach wychodców przyimowały, i za ścisłą neutralność, którą pomienione państwa przez to zackowywały, iż okręty nasze do portów swoich wpusczały i z naszą banderą tak, iak z banderą nieprzyiactoł naszych obchodziły się, - uchwala i etanowi co następuie: "Główne rozporządzenia tego wyroku są następuiące: Wszystkie produkta Angielskie i Półnecno-Amerjkańskie mogą do portów Rzeczypospoiitey za opłatą po 6 od sta bydź wprowadzane (in· De narody epłacaią po 17 od sta); dowóz broni, amuuicyi i żywności naypotrzebnieyszey, iestAzupełuire wolnym; okręty pomienionych narodów maią bez naymnieyszey opłaty" cłowey z portów Rzeczypospoiitey odbiiać, ieh zaś poddaai pod opieką Rzeczypospoiitey lrayrozciągleyszych < swobód obywatelskich i religiynych używać. Rząd Wenezuelski nie chce tych dowodów przyiaźni na te dwa narody ograniczać, lecz przyrzeka i obowiązuie się okazać wdzięczność swoią podobnymze sposobem każdemu innemu narodowi, który się na stronę Rzeczypospoiitey oświadczy, nie wyłączaiąc nawet i H i s z p a n i i, jeżeli się ta swoiego systematu uiarzmiania zrzeknie. Gazety Amerykańskie, iako to NowoOrleańska do dnia 4. Czerwca, tudzież General- Advertiser do dnia 12. Czerwca dochodzące, i gazeta Herold} umieściły poniższe wiadomości: "Graniczne spory o Kanadę są tak krytyczne, że się tu obecnie bliskiego wybuchnienia "woyny z Angliią serio spodziewaią. Gazety demokrackie wzyWdią dc niey głośno i publicznie" a ponie waż P. M o n r o e bez wątpienia do tego stronnictwa należy, przeto nie iest to rzeczą wcale niepodobną, iżby się Anglicy, ieżeliby wsamey rzeczy Amerykanów północnych iescze bardziey drażnić pokusili się, wnet w ciężka woynę uwikłać mogli. Flota Północno-A» merykańska stai e się co rok licznieyszą, a znakomite summy, które Kongres obecnie na marynarkę wyznacza, czynią nadzieię, że się wkrótce z iędynymi naszymi rywalami na morzu dzielnie zmierzyć zdołamy. . Teraz mamy iuż w gotowości 17 okrętów liaiiowych, które prawie Wszystkie zupełnie eą uzbroione. Słychać, że sławny z waleczności ewoiey Kommodor D e c a t u r, ów Bohater od ludu ulubiony, Admirałem nowey floty miano» wanym będzie. Prezydent przedsięwziął tego lata podróż do naycelnieyszych portów morskich, i spodziewaią się, że przez to flota tem spieszniey powiększać się będzie, ponieważ M o n r o e tey części zewnętrznych urządzeń bezpieczeństwa, sczególnieyszą, uwagę ewoią poświęca. - Ameryka półn o c n a ledwie od lat 40 ze etanu osady do stanu wolnego samodzielnego Państwa przeszedłszy, zaymuie się iuż od lat kilkunastu zakładaniem nowych osad. Wiadoma iest wyprawa tym celem przed dwoma laty do wysp Wassyngtońskich (na O c e a n i e spokoynym) przedsięwzięta, i smutny koniec oneyże; ależ Ziednoczone Stany nie dały się tem od« straszyć, lecz uzbroiły teraz większą wyprawę o 6ciu okrętach, aby na pomienionych wyspach osadę założyć. Takoż i na Afrykę zwróciły uwagę swoią; chcą się osadzić na zachodnim brzegu tey części świata, a to ze strony południowey od Sierra-Łeonaj do czego iuż znaczne przygotowania poczyniły. Dotychczas wprawdzie udawało się przemożney potędze Angielskiey zniweczać te zamiary; lecz gdy się teraz Ameryka półn o c n a do rodowitych Monarchów Afrykańskich udała, 1 z opymi węzty przyiazaj sko Jarzyła, mole eic wtsótee tafcłs i ten plaa ydać. " %e Stambulu dnia 26. Lipca.. Przed !<ilku dniami przybiegło dwóch gon«óvr Baszy Egipskiego z wfadumości A o dniesionego nad Wechabitarni w A r a b i i zwycię,etw*. Po dług ztvyczaiu MuframedańekiegO' przywieźli gońce parę worków 'napełnionych i*e*ami w 4 dowod zwycięstwa. Dla tern większego' uświetnienia zwycięztwa rozkazał W. Suitah »dziać M3 obydwóch, gońców futra gronostaj owe.

Rozmaite wiadomości.

Zdaie się, \i perpetuum mobile, kto ngIDdotąd nadaremnie dochodzono, wynaleziono teraz za pomocą galwanizuiu. W gabinecie fizyka R o b e r t s o n a widzkć, można dwa «łupy galwa'icz-Me na 1 5 caii wyspfeie, które przyckgaią do siebit fc"ky;io dosyć ciężkie Wahadło. Ustawiczne kołysai ie się iego nadaie łijch zegarkowi, który od j c h lat nigdy nie » I j n ą ł ,

Różne myśli * Obycz si< Są P' w« yszą rękoyrnią porządku wijędzy ludźmi, niiii praw», te bowiem złych nje czynią kpszerm, a dla dobrych nie są potrzebne. Poprawa świata r nie zawisła od wielośii «IJ;MK,. aft od wielości przykładów; Ha IIIeSCiitjścj* itdnak ludzi. m .ło itst uczniów, a TW j)J;e pełno nąucAycielow krzyczących, i*lay. czy ić, co ucAą, a nie patrzyć na la, «O, czyi * O, izkwielu nadzwyczaynym, który byl błogosławieństwem swego wieku, odgłejs nie bizmi tak silnie i tak długo, iako tym" ca tył i*go złorzeczeniem; dla tego, ze SIeJ 44tj*f P»mie,ta powiet ze, głód, i WOJB», si"'lł"'dfowK, wod*a ioelióy.

Nikt ob śmie zagrać Sencertu, ani caitc«'" baletu, ieieji sje. grać łub tańczyć nie uczył} a wiele ludzi bez nauki, poważyło się bye£ wodzami i rządcami, iakby właiać mutątkiero, zyciera r honorem* ludzi, było łatwiej r mi przebierać palcami lub npgamł. Skromność nie ta iest niewinna;, ca się wstydzi, ale tar która nie wie" kiedy eie, ma wstydzić, Zycie składa eie. z czaruj ito chce zyc długo, ni« powinien czasu marnotrawić. Jeżeli chcesz co d >bn-go uczynić, spiesz; sie,} czas traci" kio cz. su czeka.

Anekdita historyczna.

Dnia. 10, Sierpnia 1790 r. Towarzystwo drukarzy w Filade Ifii" z*brato sie. do pewnego klaeztum-, dla obchodzenia uroczystości uo&rubpw*y ni cztść ł i e nj a m i n a F r a n k l i n a, - - Na KbIIIIIIIHe w-środkn sali wyoieeroriey było popiefsk- sławi, ego tągg męża 2 wieńcem «. bywafchtim. Pod nim umiesczono kasztę, pnsę, winkiejAki i iune narzędzia drukarskiego kunsztu, fct iry »czycićsię. nieprzfcstaułe, iż był sprawowany.przez prawodawcęAmtrykauów. Kiedy k d n zdrufr k.irzy mi ił mowę na pochwałę, F rań K li n a, f drudzy przez ten czas zaięei byli iey drukowaniem, i natychmiast rozdawano exemplarze tey mowy licznemu zgromadzeniu obecnemu na tcy uroczystości, -. Sposób ter» uzczeni. t pamiątki F r a n k l i n a , pochodzi zupełnie zobycraiów Amerykańskich. Jest bowk ńł zwyczaiem wStanacfa Zjednoczonych, używać na uroczystościach publicznych. har* dai stosownych do kunsztu i p*aM)J;eya1M tftgftK i któregp obchodzą pamiątkęA- J

IOiJaunh Dodatek do gazety Wielkiego Xiestwa Pomańskiego Nro 72.,

DOBROCZYNNOŚĆ.

Dla niesczęśliwych Sierakowian «łożono iesczc nastepuiace ofiary: Od Kupca tuteyszego Pana E i c h b e r g a r wiertele kaszy, i wierteł iagieł; Przez JX. Proboscza Skaradzinskiego kollckta od Dominium i gminy Zakowo 5 Tał,j Od JXicdza Pioboscsa i Radcy Konsystoryalnego Kaułfusa w Krosni i niektórych gmin iego 9 Tal. io. troiaków} przez JXicdza Dziekana i Proboscza w Żerkowie Michniewicza kollekta 1 Zł. LI gr, pol. Poznan dnia f. Września 1817« Expedycya Gazet.

Decker i spółka.

Dla pogorzelców Nowego miasta przez JX. Skaradzinskiego Probroscza w Żako wie kollekta 13 Zł. 9 gr. pol. Poznań dnia 5. Wrześnią 1817Expedycya Gazet.

Decker i spółka.

n m Z Madrytu dnia 7. Sierpnia.

Kardynał G r a v i i t s, który tu długi czas bawił w znaczeniu Nuncynsza Papiezkiego, xniał dnia i. m. b. posłuchanie pożegnawcze. Jest to brat owego Admirała Hiszpańskiego.

G r a v i n a, któ ry z rań w b i t wi e p o d T r a f a ł - g ar otrzymanych, życie swe zakończył. Z wyrtżnego rozkazu Króla Hiszpańskiego .bwk-stzono, ii t) wszystkim Hiszpanom, kt irzy służyli rządowi przywłagczyciela iako Radcy lub Miiisirowie, a) ustanowionym za Karola IV. Posłom, Ministrom, Sekretarzom legacyinym i Konsulom. którzy przyicłi potwierdztnie w urzędach swoich od przywłasczycieia, 3) wszystkim Oficerom aż do Kapitana na doł, którzy onetneź służyli, 4) wszystkim od narzucont-go rządu ustanowionym urzędnikom przy policyi, prefekturach, pod. reftkturach czyli juntach, iakoteź 5) obdarzonym od niego tytułami osobom, n. p. Prałat«.m, fr) żonom wymieniony h w powyższy<h klassach urzędników, 7) Intendentom prowincyałuyro inako -J ee &;! (OHb missarzcuł woieuujra, którzy pod Józefemsłużyli - z a b r o n i o n y i e s t p o w r ó t d e Hiszpanii,c y ł a c y a JEdyktalna. Jescze pod dniem 19. Lutego r. b przez były tuteyszy Trybunał handlowy upadłość bywszego tutey>zego Liweranta baka JSliasza Szlamma ogłoszono, a w skutek III nowo poszukiwanego przez niego dobrodzieystwa ustąpienia dóbr dziś nad maiątkiem tego formalny konkurs otworzon y m, o»az otwarty areszt wyrzeczonym został. Wzywaia sie przeto nimeysz m wszyscy ci, którzy do dłużnika tego takowe pretensye mieć mnieroeia, aby takowe mi na terminie do likwidacyi przed Delegowanym W Krause, KonsyliarzemSadujJIemtamkiego dnia 4. Fażdz ernika r b. przed południem o godzinie 8- osobiście, Jub przez dozwolonych Pełnomocników ogłosili sie, ilość i rodzay sw, ch pretensyi dołaadme podawali, w razie zaś niestawienia sig oczekiwali, iż zpretensyarmswemł do masły prekluiow<ni. i wisy mierz? przeciw drugim w erzycielonxwieczne milczenie im naka?an-m będzie. Zresztą wszystkim tym, którym zb 4 wi wmiey cu na znajom ści ŁJUr. Kommisj*rze sprawied iwości Szulc. Piglositwicz i MogiłoWski za Mandataryuszów przedstawiała sil.

B ydgo szc z dnia 25. Kwietni» 1817 Królewsko - Pruski Sąd Ziemiański.

Dr. He v tihe,