vj .A Z..Js T A A .CM.

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1817.09.20 Nr76

Wielkiego rlłTa- ]l Ił

Xfestwa POZNANSKIEGO

Nro. y6w SA borędnia

20.. Wrześniai8» 7«ef__*__________A.A.. e' .'---I-ee - e . -T-i-iii- II-III l mę:iw- -. »- --141-mwmirm-mr

UWIADOMIENIE tyc%ące SIg Iicy tacy i na dostawę patrzebney dla woyskjf $+ K Wci od dnia 1. Grudnia r. b. żYwnoscI. Dostawa 4 żywności dla woysk wszelkiey broni w Departamencie tuteyszytn komystuiącycb m» bydź od dnia i. Grudnia drogą oublicney licytacyi wentrepryzę wypusczoną. Termin licytacyi w izbie posiedzeń p»dpisaney RegencyŁ odbywać się maiącey, na dzień 6.

Października o godzinie otey zrana wyznaczony został.

Warunki do kontraktu od dnia i.- Października r, b. począwszy, w Registraturze Regeneyi podpisaney przeyrzeć będzie moina,Tymczasem nadmienia się: 1. iż licytacya alternative na czase) od dnia i, rat Grudnia 1817. aż do końca m. Kwietnia iglg., b) od dnia l. Grudnia 1817. ar do końca m. Listopada I S I 8 - > w rym sposobie odbydż się ma, iż na każdy z rzeczonych przeciągów czasu oddńelńelicyta! czynione feydź muszą. 2. źe kaucya przez licytuiących złożyć sig maląca na czas ad 1. a. na Talarów 5003, ad 1. b * na Tajarów TQ,CQQ»,

@znaczona została.

Kto kaucyi takowey W. miarę iak licytacya\ co do pierwszego' lub drugiego- przeciągu czas» @dbywaćsic będzie, przed rozpoczęciem licytacyi v terminie do tego wyznaczonym złożyć nie będzie wstanie, wcale do licytacyi przypusczonym nie będzie Kaucya takowi mbl bydi zresztą złożoną w obHgacyach rrądu, bezwłocznie «realiaować sie mogących, alboiiteż w zastawny cli-listach ziemiańskich GUudscbafUiebea bfkaibtk&a) fcnakźactmi do nich kuponami na prowizje. Wfypoteki całkiem @d tego wyłaczaia się.

Po zupełnie ujkutecznionem odstawieniu dwnmiesieczney żywności, Ka:o;cya zwrócona zo«anIe.

Wzywaia sig więc nińieysżUra maiacy ochotę podiecia »ie HwenniŁ-" ko f Ł * * "* '* * «cvmym wyżey oznaczonym s t a r s z y , lIcyta « « 3 ,P S S ;- .

q t', _ Y żaden wzgląd THrry nie będzie. » «'b <uac wyraznie, ze na poznisysze Poznań ",dnia ",12('. Września 18J7

Królewsko

Pruska Regencya J.

iT Berlina dnia 50. Sierpnia. J ego Królewska Mość raczył C e l e s t y n 51 Sokolnickiego w W. Xiestwie Poznań«kiem, wynieść na godność Hrabiego.

Jego K. Mość raczył Wice-Prezeea Zwierzchniego Sąda Ziemiańskiego w Frankforcie , Oie d - eric bsa i Dyrektora miasta Diederichsa w Herfordzie, wynieść na godność szlachectwa. Z Akwizgranu dniay. Wr%cśnia.

Król Jmć kat dziś w Namur, zkąd tu ca chwila spodziewany. Wszystko iest w pogotowiu na uroczyste Jego K, Mci przyięcie. Z Petersburga dnia /7, Sierpnia.

W. Xiążę Michał wyiechał stąd dnia u, b. m, dla zwiedzenia niektórych prowincyi Państwa.

W przeszły poniedziałek, to iest, w dzień Świętego Ludwika, odprawiło się według rapowiedzenia i woli Pełnomocnika Francuzkiego w tuteyszym katolickim keściele nabożeństwo, na którem byli Posłowie i Ministrowie zagraniczni, wielu urzędników wysokich stopni oboyga narodów, oraz mnóstwo łudu. JW. Metropolita Siestrzeńcewicz B o h u s z był przytomny, i po skończoney mszy zaśpiewał Te Deum, lecz mszą miał kapłan Francuzki; w dniu tym albowiem Francuzi obchodząc święte KrólaswoiegoLud w ika XVI I I, sami należeć chcieli do dopełnienia obrzędu tego. Wyborna i liczna orkiestra z naylepszych artystów stolicy złożona, · żywiona doskonałym głosem Panny P a lili n y R o m a n i, *) wznosiła serca i myśli modlącego się ludu przed tron zastępów, nadaiąc temu obchodowi równie okazałą, iak rozrzewniaiącą postać. Głos Panny Ro mani w dniu tym oddał należny hołd wdzięczności Stwórcy swoiemu. Ileż to serc nim przeniknionych.zpokorą w duchu wyznały, iż wszelka doskonałość od Boga pochodzi, i Jemu się wdzięczność za oię należy! Po skończonćrat nabożeństwie, kiedy wychodził z keścioła Pełnomocnik Francuzki, grano marsz He liryka IV.: Pive Henri quatre! Z Wiednia dnia 6. Wr%eśnia.

Odebraliśmy z H e r m a nn s t a d t naypomyślnieysze wiadomości o przybyciu i dobrem zdrowiu NN. Cesarstwa. Xiążę M e t t e r n i c h spodziewany tu każdego dnia. Dziś spalono znowu za 10 millionów Zło'" tych papierowych pieniędzy. Wysłany na wyspę S. Heleny badacz natury, Pan We h l e, powrócił mi wystawił w ogrodzie Schenbrunnskim wiele rzadkiega ptastwa i roślin, które tamże zebrał. Według iego powieści, wyspa ta iest «aysmutnieyszem mieyscem, iakie sobie wyobrazić można, B o n a p a r t e niewidział się do

*) Panna Ro m a ni iest ta sama P?lka, o które sie dawniey doniosło. NazwIsko Rom anI wzięte iest od mieysca iey urodzenia Romanowa dóbr JW. Hrabi Ilińskiego, Rze, P , * czywistego Taynego Radcy, Senatora anstw Rossyiskiego, i Kawalera, 2 Austryaekim, ani Jł Rcrsyisknn i Francuzki )1(. OJ WeM dnia 7. Września.

Według pism publicznych, podobno Pan M a s e e n b a e l i płakał, gdy aresztowany w F r a n k fu r c i e szpadę swoią oddawał. Kroi Wirtembergski przeznaczył zeswoiey pryw.nney szkatuły 6U,000 Złotych na ivpstawienie nowego domu dla chorych i położnic. Zastanawiając się Dad «ewnętrznem położeniem tDk nazwanego starego i nowego świata, pierwszy ma podobieństwo do wypoczywającego po straszliwych wybuchach w u l k a n u , »drugi do zieiącey ognie góry. J ak długiego potrzeba pierwszemu czasu na zgromadzenie nowego materyału do nowych wybuchnkrń, ukrywa się we wnętrznościach wulkanu. Z Hruxelli dnia 7. Września.

Dnia 4. b. m. Ha wieczór przybył Krółewic Pruski do zamku L a e k e n . Król J mć Pru»ki spodziewany tamże co chwila. Dnia 5.

oglądał Krółewic w towarzystwie Krolowey i Xiążęcia F r y d e ryk a, malowanie Pana 0dewaere, wystawuiące bitwę pod Water100. -. D aia 6go powrócił tu także Xiążę Arauzyański z główney kwatery Rossybkiey M a u b e u g e.

U pewniaią, iż na początku przyszłego roku utworzoną bydź ma z iądra woyska naszego gwsrdya, która częścią w H a a d z e, częścią w tuteyszem mieście 6tać będzie osadą. W sprawie Xiąźęda We 11 i n g t o n a przeciw wydawcy gazety Gandawskiey, Panu Willem d eB usechef, zapadł wyrok ostateczny, którym skarga Xiążęcia uznaną została za nieprawną, i powód na koszta skazany. Kazał on przez swoiego obrońcę uczynić wniosek, ażeby wydawcę dziennika Wechodniey i Zaehodniey F l a n d r y i , z powodu z wartych w nim p o t war z y, skazano na wiezienie i karę pieniężna 1,0,000 Złotych A i zostawionorozporządzenie tą suramą dobroczynnemu Xiąźęcia streu. - Daie się słyszeć, ii Pa» de .Buss-cher chcę teraz wytoczyć sprawę przeciwko Xiążęciu i kazsć przy tey okazyi wydrukować zbiór wycieczek dzienników Angielskich przeciw znakomitym osobom cudzoziemskim. Donosi on w swoim dzienniku o wypadku tego proeessu tętni słowy: "Wytoczona przeciwko nam »prawa przez J ego Świetność Xiążęcia W e 11 i n g t o n a , W i t t o r y i i G i u d a d R p d r i g o, Xią! ęcia Wat e r lo o , Polnego Marszałka w woysku Króla W. Brytanii i Króla Niderlandów, Kawalera destoynego orderu P o d w i ą z ki, wielkiego krzyża orrfc-ru woyskowego Łaziennego, woyskowego ordtruNiderlaruJzkiego W i lhe Im 3 i wielu innych, została rozstrzygnioną: J ego Świetność usunięty został ze skargą i na zapłacenia kosztów osądzony. Udzielemy czytelnikom powody prawa, skoro się o nie wystaramy. .

Okręt Z e e p lo e g , który był wypłynął z Amsterdamu z 500 Niemieckiiai wychodcami, muj'at dla wiatrów przeciwnych powrócić do T e x e l ; umarło w tey drodze 60 podróżnych. N a innym okręcie ztakimiź niesczęśliwymi zagęściły się choroby zaraźliwe.Zdaie się, iż sprawa Xiążęcia We 11 i n g r t o n a przeciw wydawcy dziennikaBeigickiego wielkie w Anglii wzbudza podziwienie.Dzienniki Angielskie poiąć niemogą, iak szanowny Losdij którego prawa kraiu iego spoufalićby p.owinny z ięzykiem wolności, może II3 stałym lądzie tak wielką drailiwość okazywać.

Z Włoch dnia 30. SierpniaXiężniczka Wal i i bawi teraz we wsi C aprile pod Pezaro. Liczne oddziały zbroynych feontrabandystów napas-tuią granice Włoskie. Rozszerza się oświata nawet w T u n i s .

Pomimo zupełnego spuszczania się na los, dla kiórega Turcy nie uiywaią pospolicie £ 3 * wttnu powietrzu, tameczny Dey nakazał odbywać kwarantannę okrętom, luóre z zapowietrzonych okolic przybywaj, i niedawno taki okręt spalono. Piełgraymi iediuk, po wracaiący z Me K K i, którzy na nim prr.ybyM, nie odbyli kwarantanny, i-rozpostarli .zarazę po kraiu. Z Paryża Juta 3. Wr% ?śnia.

N owooarodgona Xicznicaka Hisepaóska otrzymała na chrz-ie imiona M a r y a Izabella. W B u r d e g a 11 i uchwalił cech piekarski, eżeby w dniu 25. sierpnia ud(>rav*iał3 się na · wieczne czasy kosztem iegi msza solenna o «achowaoie Burbonów.

Podróże napowietrzne należą u nas wciąż tescze do rozrywek modnych. W niedzielę odprawił 15 -letni uczeń Pana Ga. rinr. tio, nazwiskiem F o u r e a u , w W - e r s a l u pierwszą podróż napowietrzna" która eię b»rdzo dobrze udała. Zamiast goździka »odkryto znowu-jvowe godło Bonapartystów, to iest: szpilka czarna. Aresztowano wieleosób noszących uką szpii

Kilku nowych Biskupów uchylić się miało od przyięcia t< y gudności. Drukarz tuteyezy C h a - e s o n wybił testament Ludwika XVI. na czarnym, atłasie złotemi głoskami. Ma szerokości 25, a długości 20 cali. Zaięty iest teraz ustawa konstytucyjna, złotemi głoskami na zielonym atła. s i e , i t e s t am e n t e m Król ow e y M a r y i A n t o - n i n y śrebrnetni głoskami na czarnem tle" w mnieyszywi formacie. Monitor zawiera nazwiska mianowanych przez Króla Prezesów i iu,stu Wice Prezesów 90SM oddziałów zgromadzenia wyborczego.

Departamentu Sekwany, niemoiey inne przedmiotu tego dotyczące rozporządzenia. Pre jyden tfm iest JRadca stanu B e 11 i r t , Główny Prokurator Króle, wskiego Trybunału.

U etba (wyborców wynosi ogólnie 9188 oSO*.

łJosudzen:a rozpoczną się unia ao. rn.b. Minister Poiicyi, de C a z e s , wniósł <d zniesienie prywatney poiicyi Xiążąt, która niezmiernie w tle dotąd kosztowała, pod etycem Pana V i t roll e s zostawała, i .Króle * skicy pohcyi bardzo zawadzał,!. llak nazwane taiemne towarzystwo szpilkowe wydane zostało pTrer M o n i e r a, 'któremu przed nieiakim czasem darowano iycie za to, ii przyrzekł wyiawić ważne skrytości. . Pomiędzysspiskowymi czarney szpilki zua-y.duie s ę Oficer nazwiskiem Co n tre ni o uli o z lociu spółwinowaycamij należy ukze do tego Generał B o n ne t. ;Pan C h a v . e a u, obrońca oskarżonego De b a n s , rzekł w tych dniach d» niego'" "l e i li cię obronić niepotrafię, to się zobaC]l III Y na tamtym świecie." "M am tę naojieię, odpowiedział D e b a n s, a z urzędu m »«go ialco i uryer każę przyporządzis .]X) Kute. ." Bawiący -tu Hiszpan snazwiskiem T JI 0r e n t ę ogłosił, iż wyda dzieie J nkwizycyi Hiszimńikiey j krytyKą. Wyiawi .zapewne wicie d >fid nieivia"'lumych .zdarzeń, bo byt -Sekretarz in rey Jnkwizycyi. Obieeuie d»S jwain-e obiasaie<ua w sprawie Don C a r los i inny.:h zaaiwai tych osub, których pod ten .sąd @dda"'ru Osobliwszy Pretendent korony w R o u e n , udaiący się bydź ostatnim Delfinem i przywłasczaiący sobie imię L u d w i k a X V I I . , pomnaża od dnia do dnia liczbę stronników swoich. Przesłuchano iuż więcey 70 świadków. Niemoźna dotychczas duciec, kto od iest. Dnia 1. Września 1 715 (a więc przed iej laty) umarł L u d w i k X I V. * przydomkiem W i e l ki, 66 s t y Kr ó l F rań c y i, p o 44 r a latarh królowania. " Czemuż łzy rot.kie, · rzekł konaiący do otaczających go. Nie czasze, aż-bym ustąpił? Miepo*baiiicHi mnie? Poczytywaliścieź mnie 4sa jiitimierteinego?" Łady Morgan (dawniey Miss-Oweri· eon) umieściła niedawno w dziele swoirn nasię uiące ważne uwagi o szlachcie i zapalonych roialistach we Francy i: - "Szlachta Francuzka, , ido Istorey wszystkie wyższe bla3BY należy, okazywała w na-ydawnieyBzych czasaih MQf.art.hii, wspaniały sposób myślenia i moc cb-. .rakttru, ktoryih im ciemne wieże, ani zviazue klatki L ud w i k a X I . głó-wuego i ty nieprzyjaciela, .pognębić nie zdołała. Czego itd.tak okrucieństwo iego dokazać rae mogło, to zepsuty dwór L u d w i k a X I V. przywiódł do skutku. Trudno iest uznać dawnych Baronów w tych dworzanach, i przypisać -im «czucie -honoru i niepodległości, iakim tchnęli Bayard i du Guesclin. Odwaga Kawalerów Francuzłcieh zniknęła -wpośród rozrywek w We i s a l u, : zbytku. Zbiór niewolników był .wiernym obrazem wjższych łlass ludu, które tron Monarchy otaczały. Równie słabemi, ale bardzk-y zipsutemi, tówriie niki.zemnemi, ale występnieyszemi, (byli Dworzanie za L u d w i k a XV., kta;rzy cała, wartość człowieka na powierzćhoWnem »»kazaniu się zakładali. Możuaż tam · znaleść donny ność, gdzie szlachta nie ma · pewnych zasad ani cnoty? Odpowiedzi w tey IIrT I. e szukayruy w licznych owoczesnych -pomnikach, pełnych samolubstwa i próżnoSCl. Wystawia daley Lady M o r g a n, iak B o n a p a r t e uiął Sobie dawną szlachtę,; przytacza, iż Talleyrand dziwił się, że wiele Dam dawnego dworu prosiło gu, aby ie przymusił do zostania damimi honorowymi noWego dworu i t. d. potem zaś tale mówi: -- "IVzkrolewie roku Jfci4 i 1815 było probierskim kamieniem pubriezreey opinii, i okazało postęp, iaki zasady konstytueyiue w narodzie uczyaiły. Słyszałam zaiste >na wiosnę ralcu i 8 »€, \i pewna ficzba ludu nadała sobie nazwisko: TJzieci Rewo 1 u c y i. Dzieci te okazuią wesołość, czyn» ność i siłę, Jakie tylko nowy lub wskrzeszony naród posiada, a co r:QcroIIe z przyrodzoną żywością i popęrfłiwo-ścią Francuzów, iest dusiLI; ich bytu. Nie da S>ię już naród .łudzić mowami. Zmieniła sięib «rdzo publi.czi-ia opiniia odtąd, iak zmjrly Xiaie de ŁI«<<J · s tri es .powit'dzijł następujące słona o sporze między R o u s-se a u i l> i d' - r o t: OsebliwsZą ie>t r-z,eczą> ii, t.nic&em Mjtgcey nie mówię, iitk o tych ludziach, którsy żadnego U2e matą domu i pod duihem mie* s<bktu%. Niepodobna tego'WytrzYmać. Te-, raz wpośród tych iudzi, którzy dównym sy« stematem pogardzała, wpośród tych dziecf Rt-wolucyi, iedna klissa, niemogąca się uwolnić od Starego przesądu, -chce słabym swoim wpływem przytłumić sapał . Jest t» tak właśnie, iak cienkie płatki śniegu, wpadające do wyrzucaiącego płomienie otworu E t n y, lub iak popiół, który wiatr na żyzne · równiny b y c y l i i z a n o s i. " Monitor Paryzki umieścił niedawno artykuł «d uch ucz asu, gdziemiędzy innerni tak pisze; "Gdy F r a n c y 4 gorącaka rt-wo'bscyioa napadła, wi.dział nar>d czego nie chciał, lecą czego chciał, nie wiedział. Antypatyt iej»a były iaetie i wyriź 'e, 1 cj. iego życzenia b >ły tak chwie>ąre się i ci tmne, nk życzenie m todości bezdoświulzi-ub będąct-y. <dl pośr id dzikiih natężeń, któnnii' zaspokoić myślał, obalił -urządzenia, które temu ZJS.mkoieniti na zawadzie nic stały, i czynił próbę z nowemi. które go do ci In dąbrowa Izić uiemo· gły; tak UO >dła Monarchih, i tak powHała Rzeczpospolita. Ponieważ atoli wszystkie ko'istv'tu-*ye i'«kiegokolwiek bądź natwiska. tylko są kształtami przezi.ifzonetni na t o, aby do statui towarzyskiego przylgnęły} j od niego ducha życia w onymże panuiącego dla uporządkowania go odebrały, przeto też waet blikańskim; powrócił znowu kształt monar«hiczny, a ten powrót iega okazał, ie upadł lylko przypadkiem wpośród konwulsyi, których przyczyna nie na tera polegała, że były; równie też i zamiar onychie nie do tego dążył, aby kształt monarchiczny obalić. Zamiar ten możemy śmiało wymienić, iest to bowiem «eraźnieysza konstytucya, to iestr równość Obywateli w obliczu prawa, s-prawiedliwy rozkład podatków, zdolność wszystkich osób &0 wszystkich urzędów, wolność druku, wolność wyznania, Sądy przysięgłych, a obok tych zasad kształt rządu, zdolny do zabezpieczenia ich zastósowywania i trwałości. T e n iest duch wieku lecz ten iest także duch konT etytucyi nasaey* a iestże ta w walce z Monarchie P "

Gazeta powszechna zawiera następujący list z P a ryż a pod dniem 3 l-Lipca: "Bliskie dopełnienie nowego prawa względem wyborów, wprawia tu w poruszenie bardzo wielu ludzi, staraiących się albo o wpływ u wyborców (elektorów), których spis i ui wydrukowano, albo tez o wybranie siebie na Reprezentantów. Ponieważ tu liczba wyborców niezmiernie iest wielką (każdy bowiem, który 300 franków stałego podatku płaci, ma prawo zapisania się na wyborcę, i i ui ich przeszło 9,000 zapisano), przeto niepodobny iest bezpośredni osobisty wpływ na nich, i tylko o wpływie interessu wyborców i narodu pomyśleć można. Tym atoli interessem iest ponaywiększey części utrzymanie iwspitranie zaszłych z powodu rewolucyi urządzeń i skuików onychze, zktoremi utrzymanie spokoyności i obecnego stanu posiadania własności we JFrancyi, nayś<iśley iest połączone; a pewnością przeto moina się spodziewać, ze uwaga wyborców wszędzie, gdzie się takowi w bardzo zaakomitey liczbie zapisywać każą, zwróconą będzie na osoby, które są znane iako obroścy nomienionych urządzeń, i któreoraz dla talentów 1 postępuówr swoich ssacu» nek powszechny posiadają. Prawda, ie nie na iedney osobie zawieśdź się m o b a , Jęcz w ogólności moina się bezpiecznie spodziewać, ii wybranymi będą ludzie liberalni i umiarkowani, którzy się przyjaciółmi wolności okazali, a zdroiności rewolucyinych uniknęli. Głowy excentryczne i przesadni stronnicy, iakiegokolwiek bądź są koloru, nie mogą sobie czynić nadziei, aby ich na godność ReprezentantJW wyniesiono, ponieważ widoki wyborców w obecoy<h stosunkach, i według dosyć powszechnego ducha, żadney exa> geracyi nie sprj.yiaią. Przesadny demokratyzrn i przesadny voja\f>:ut są równie znienawidzonemu, a stro.micy przywilejów szlacheckich maią się tak mało czego spodziewać, iak i stronnicy pretensyi sianu duchownego do dawnych dóbr i wpływów onegoi. Ogłoszo» no i ui kilka spisów kandydatów, do Paryskiego Ciała wybierającego proponowanych; przykład, który się w A ng 1 ii często, u na* zaś dotychczas rzadko kiedy zderzał. Policya, zagrabiła ieden takowy spis w małym poszycie drukiem wydany, w którym sczególniey na to nalegano, ażeby nie wybierać żadnych ludzi wyższe urzędy publiczne piastuiących, ponieważ ci przy fcażdey sposobności obowiązani są bronić widoków i propozycyi Ministerium. Przeciwnie zaś zawsze podoba się więcey ta myśl, aby tylko osoby całkiem niepodległe wybierać, któreby wprawdzie nie przeciwnikami, lecz także i nie stronnibmi Ministerium były, i któreby pochodzące od rządu proiekta do prawa nie tyiko ściśle roztrząsały, lecz tskże przeciwko wszelkim uadwerężeniorn ko-.isfyiucyi, albo iey zasad, ze Strony Ministrów lub innych Urzędników zachodzącym, moi: ie i śmiało oświadczały się. W tem mogą konsiytucyoniści i ultrarojaliści ze wszech miar iednomyślnie działać, równie iak i w Łilku innych punktach, gd,zie podczas ostatniego posiedzenia doświadczenie, nauczy ca coby może nie należało było zezwolić, Między kandyda tami, którzy się w stolicy naywięcey zaufania posiadać zdaią, postrzegaią owego we wszystkich okolicznościach niezmienionego obrońcę wolności i prawa. Generała Lafayetta, bankierów Laffite i P e r r i er; Pana S a y, słynącego pismami o ekonomii rządowey; P. Voy e r d'Argens o n, na obydwóch ostatnich posiedzeniach ezlachetną otwartością tak bardzo wsławionego, oyczyma równaiącego rr.u się w sposobie myślenia i w systemacie, lecz większemi krasomowczetni talentami obdarzonego Para, Xiecia Broglio; Adwokatów Roj rTrippi er , bardzo dobrze słynących, a dla ich wiadomości podobnież, bardzo szanownych; etc. etc. Wielu proponowało takoż byłego Adwokata przy Sądzie appellacyinym w Aix, PJ Manuel, który w roku 1815 za naylepszego mówcę Izby Reprezentantów uchodził" i od owego czasu w stolicy prywatnie żyie, iak przez intrygi dokazano, iż mu się w listę. Adwokatów przy wyższych Sądach Pa. ryzkich wpisywać, a zatem » pałacu Sprawiedliwości publicznie stawać, nie wolno było. Przyiackle iego (a sczególniey iak ełyehać L a ffi t t e), pomnożyli gruntowy maiątek iego darowiznami prawnie waźnerni, tak dalece, ii obecnie przeszło i,oeo franków rocznego podatku gruntowego płaci, i przez to zdolnym ieet teraz bydź Reprezentantem, Nie można zaprzeczyć, że rząd w ogólno ki wiele zaufania posiada, i że się w naywiększey części Departamentów duch publiczny itupełnie na stronę iego oś-vi»dczył. Działoby się to ieecze w wyższym stopniu, gdyby iząd dowolność nie iednych pierwszych U r z ę dników cywilnych i woyikowych w Prowin - eyach będących, z większą troskliwością tłumił, i onymże za wiele wolnego pola nie zo«awiał, osobliwie nieiednym ultrarojalistom, którychnamiętaościiuż tyle wielkich oiesczęść

'859przyniosły. Sczęsclem, kładą slccJ s' aeemgr*: nice działalności niektórych z tych wyższych U rzędników według konstytucyiuego eystema tu nie rządzących się, przez wpływ ianych, z nimi naiedneyźe linii stoiących, albo przynaymoiey onymże nie podlegających. Tak w niektórych Departamentach częstokroć trzymaia się na wodzy dowolne rozporządzenia Prefektów przez umiarkowanie Naczelników woyskowych, i nawzaiem bezwzględne natarczywości ostatnich, przez sprawiedliwość» i stałość Prefektów. Bezpośrednie rozporządzenia ze strony Ministerium zalecaią ochranianie, godzenie rozmaitych interessów i środki łagodne. Alei niesczęściem za nad« to intryguie osobistość nie iednych Naczelników aciministracyinych po Departamentach" a osobisty ich sposób myślenia nie zgadza się z bardzo dobrze rozważonem eystematera Ministerin Bardzo więc ubolewają nad tem. A że iescze przed rokiem zapowiedziana expu-. racya Prefektów w całym obięciu swoiem nie nastąpiła, lecz tylko częściową pozostała 9 i że ią nawet po naywiększey części tylko na. zamianę Prefektur ograniczono. Jak wielce Prefekt sprawiedliwy, od wszelkiey namiętności wolny, a stałością i d uchem konstytucyinym powodowany i zamiary rządu w całeua. ich obięciu wypełniający, nawet i w Prowincyi wściekłością stronnictw targaney do powszechnego uspokoienia kraiu przyczynić sie może, okazuie nam przykład wyśmienitego A r g o u t , Prefekta Departamentu G a r d (stolica N i me s) , który natychmiast p o o bięciu urzędu swoiego fakeye stłumił, przezornie i dzielnie postępował, i w bardzo krótkim czasie spekoyność, porządek i bezpieczeństwo przywrócić umiał, nie potrzehuiąc uciekać się do gwałtownych środków iakiegokolwiek bądź rodzaiu. Stronnictwo, które wpomienionyrn Departamencie przedtem zwycięzkie i prześladuiące było, musiało poddać się systematowi rządowemu i hołdować zasadom konsty ley pracowało, 'ponieważ »ię na. możtych 0łSrońcow spusczało; a wszystko to byto-dzie*Itm iedrifcgo sczegulnie męża, prawda że wklkie ptbiomocnietwo postadaiącego, powołanitm swoiem przeięugo, i'z rozwagą, działającego.. Ten dobry przykład, skutkował takoż i na innych zukrzchntczych Urzędnikach w ściennych Departamentach, i istotnie przyczynił się dv stłumienia ducha fakcyintgo w całey Francyi poł udnio wey.'"

BEWOLccYA w MEXYKU.

Krainę tę, ostatnią w A m ery ce Hiszpańgkiey, uważać należy za z-nayduiącą się na innym stałym-Jadzie, rklada się z dwóch głcwnych kapitanii, Mexiko i Juka tan, i dwóch głównych kommend» ryi. Lud* ość Wynosi b millibnów,. a sama stolica liczy 140,000 mieszkańców. Tu byłarewolucya »czegoh iey dziełem xięży, a głową iey 1 niakiś H i d a l g o, Pleban w D o lor e s . Jeden zkolhgów itgo I t u rur a g a , Kanonik 'Walladolidzki, wydał takmmc ę na śmiertel»ym łożu i przyśpkszył przezio wybuch iejsie rcwolhcyi', zanim iescze doyrzała. H i<d«Igo zapalił ducha Indyan, uzbroił ich, i w krótkim czasie ikzył 100,000 wofownila. Teraz wyetąpił iako wódz naczelny · W pyeznym uniformie, błękit z czerwonem, m zlot m i srebrnym haftem, i przepaszką iogaro złotem haftówa-ną. N a piersiach miał jBedaMon,. na którym wizerunek N. Pa n n y

860,de G u a d e lo u p e, w całym M e x y K u wiefr ce uwielbiany. Chorągwie iego białe i błękitne. Venegj.», przybyły z Kadyxu iako nowy V. ice-krói 1 , wezwaf pomocy kcścioła przeciw Plebanowi hI ida Ig o, rzuconą na niego i uezest.ikf w itgo kiąiwą przez Arcybiskupa Mexy kańskiego.- Mimo to wio.

dło się zrazu wyklętemu bardzc pmnyślriie, pobił Generała Truxili *0< pod M o n t e de la C r u e e s i postępował ua A et ku st «»Hey, nie śmiał atoli uderzyć na nią" ale'owszem rzucił okolicę vi nieładzie, ścigany przer ca l i t j o , następcę Ve n e g a e a, który na czek- 6000 ludzi rozproszył Indy an, i 0,000< trupem położy uszy.. li zemstą uniesieni zamęczyli 200 Hiszpan" dawnie y w niewole wziętych. W oyna rrwab aż do Vlarra- 1 s 1 > gdzie Hb'algo i główny, sztab kgowpadli w ręce Krokwian; 52dl Oficerów prjypra--wiór o o śmierć na poboiuwieku; głównego dowódcę i kilku innych zaprowadzono deC higu a ga i stracono. Pcztietali dowódcy, Morelo« i Ra-on, Adwokat, wiedli daley woynę. M o relo s trzymał się na południowem wybrzeżu, aż nareście przed i może miesiącami dostał postrzał w łopatkę, O Ra y o ni'e mało co wiadomo; usadowił się w nieprzystępnych górach i stamtąd Królewian trzyma w boiaźni. Terazniey szy Wice-Król Mexykanski, donosi w swoich depeszach, że ifieli granice łub brzegr nie będą zaczepione, lub Amerykanie nie ogłoszą się przeciwko nam, niczego się dft eprawy Krolewskiey obawiać nie należy.

DONIESLbME O KONCERCIE.

CK. Koncertmistrz J. Gehring z Brynny ma honor donieść Szanownym Uiłośnikom muzyki, iz w Poniedziałek dnia 22. Września da na sali Redutowey W hotele Saskim wielki koncert instrumentalny, %r którym popisywać si-c będzie ma-skrzypcach. O sczegółach koncertu doniosą afisze. Biletów wnryścia po 4 ZŁ iu&tJbć JKor,lJ;au JPani Sterzbecherowey whoo-łu Saskim od dnia dzisiejszegopodatek. j s {'o

Z Fiicddfij dnia 2$. Lipca.

o obchodzie rojnicy niepodległości Amerytańskiey zawiera iedna zgazet naszych, co następuie: "Czterdzieści iieden lattemu, iak oycowie oyczyzn\ zebrani na kongres, wezwawszy niebo za świadka swoich rzetelnych chęci, wolność i niepodległość etanów zjednoczonych ogłosili. Od CZ5SU tego srogich burz doznała ziemia; po pałacach i poziomych chatach rozlegały się skargi i wzdychania głębokich cierpień i d> y tnuiącey nędzy. Wśród łych wstrząśnień utwierdzał się rząd i prawodawstwo nasze; związek nasz powiększył się nowrrni prowiweyami; pomnożył się kredyt państwa i pomyślność obywateli. Promienia słoneczne płodzą i karmią miłe życie, gdzie kiedyś ponura noc w odwiecznych przemieszkiwała pusczach; gdzie nit gdy rozlegał się samotny straszliwy krzyk dziczyzny, odbiia się dźwięk dzwonów mieszkalnych wsi i miasteczek, lak. stany zjednoczone olbrzymim zbliżaią eię kro ki « m na wzniosły stopień potęgi idobregoby U. Otaezaiące nas przyrodzenie, niebotyez.ie góry nasze strumienia, ieziora i lasy, iakich co do wie I koś- i źAdna inna część ziemi nie ma. były przepowiednią naszego przyszłego przezna< zenia. Z podziwieniem spogląda E u r o p a na wzm-igaiące się siły naS2e, rzadko z upodDbaniem, częściey z zazdrością. Objawiła się tam także między nieprzvi-*ciołmi naszymi nadzifia pokonania nas iescz A sztuką przc-mysłu lub dzielnością oręża. Ciężko będzie ziścić się tey nadziei; bliskimi bowiem iesteśmy tey chwili, gdzienaylepszey marynarki tak mało ob 'whcsie będziemy, tak dziś napaści pewnych dzienników. Wszędzie dzi».-ń utworu niepodległości naszey święcony był zserrlecz' em u ztetnktwem, a we wszystkich niemal miastach i błogie mi ucztami *"

Rozmaite wiadomości.

Obydwie g-izfty Warszawskie zawierają co <dłtpnum; -J eden a dowcipnyc h i naydelifeatnieyszycb odcinków Pani de S t a e l, został w gazetach Niemieckich przeistoczony w gru» biańekąi płaską odpowiedź: L u c e de l. »nc i v a l , szacowny Fisarz traiedyi Hektora y lecz mało z grzecznie yszyir. światem oswojony, siedząc między Panią dć t-tael i piękną Panią H e c a m ier, mniemał pewnie 0boygu pochlebić mówiąc: Scz-ęślitejytu trafem %»aydin{ się migdzy dowcipem i pięknością. Na to Pani d e S t a e l z uśmiechem rzekła: Ale Pani Re ca mi er nie tak źle wygląda; przyznając zręcznie tym sposobi m dowcip przyiaciołce swoiey, a oddalaiąc myśl od własney szpetności, (która iednak tak «naczną, iak mówią, nie była). Gazety N iemieckie kładą starego L a h n d e na mIeJscu Pana L u c e, i ksża. Pani d e S t a e l odpowiadać: o których sam ani iedney am drugiego nie mas%" (Zobaczyć Nr. 73. g3Zf ty nasz-- y.) Gazeta wieczorna Gothenburgska opowiada: "Pewien podróżny z G o t h e n b u r g a przyiechd« do iednego domu pocztowego na prowhicyi, gdzie poi.ztmietrz gaduła, między iuneini, zapytał go: iak się Golhenburczanie maią? "O" odpowiedział podróżny, "wielu się z-nowu wzmugło na nogi." Jak to? czy hairdel znowu w większym ruchu? "Obynaymi. i ty! chciałem 5a WP an u 10 tylko dać do zrozumienia" że wielu, którzy od lat kilku iezdzili, muszą znowu pieszo chodź ć."

Ninieyszym na podpisie wymieniony swe umiesczenie przy Sadownictwa Wielkiego Xigscwa Poznańskiego na urząd KOTIIIII>ar.»,n; Ekonomicznego nie tde do powszschney wiadomości po.faig, ale i c używanie iego pn;y stosownych interessów uprasza. Grodzisk dnia Ig. Września i8'7Flegel.

· « · · N M lirn II II MU....... JI.nj.. m ----» i · IM

DONIESIENIE.

Końcem zrobienia zapory na tuteyszey tamie Berdychowsfciey, co iednak w przysztey dopiero wiośnie nastąpi? powierzonero bydż" ma naymniey iądaiacema dosta wieak $0 prętów «achte wy ca mniey zwózka 60prętów szutu budowniczego.apodpisany odbędzie z m02/( zu Prześwietney Regencyi w tym celu termin licytacyi dnia 3. Października r. bi z rana ogod-uue 10 w pomieszkaniu swoiem, na który wzywa maiacych ochotę licytowania, ażeby na tymże terminie stanęli i podania swe do protokołu osw.adayli. Poznań dnia 12, Września 18 J 7-« H e. f r m a n nr Królewski Inspektor budownictwa wodnego, mieazfcaiący na ulicy Wilhelma pod N rem 171.

Donitsienie handlowe. Moy, dotychczas w ka' mienicy Henmga w rynku Nro 57. prowadzony handel wina, przenio łern od dnia dztsieyszego du kamienicy Teodorów Żupańskich, także w rynku pod Nrem 59; o cze'm donoszę moim Szanownym Przyiaciołoru i znaiomym nayuniźenieyA Poznań dnia 12. Września 1 g 17.

Stunisłuw Poweiski.

Doniesienie. Osra fas przesztorocznego iescze bardzo dobrego Porteru, odeclonego na tranzyt, dostać można w cenie 24 Tal. za fasę u D. H. Hellinga.

DONIESIE NIE.

Mam honor donieść szanowney Publiczności O' założonym tu przezemnie składzie przednich nicianych koronkdw Saskich, chustek koronkowych idenków czepkowych" prawdziwych i naśladowanych koronkow iedwabnych, tudzież petynetowych, frandzli do firanków, gazy i t. d. Wszy«kie te sczegóły bodące moim własnym :ła* rykałem iestem wstanie spusoać zamysłusznieysze cen y, i spodziewam się przez skorą 1 rzetelna posługę zjednać sobie za-tfanie Szinowney Publiczno&i. Skład móy znayduie się u Pana DistiHacora Filrst, a podczas larmarku w sklepie Sulzmanna, w narożniku rynku i ulicy Scharn-Strasse zwaney. Frankfort nad Odra dnia 6 Wrzemia 1817* C W- F. La as.

DONIESIENIE.

Podpisany zaleca się składem komissowym S13»kicb i Hollenderskich płockn tak w podleyszych, średnich, iako też nayprzednieyszych gatunkach, prwdaiąc onei w cenach fabrycznych.

Przyimuie także zamówienia na obicia, których wzory widzieć u niego można w próbkach, a K tarę w naykrotszym czasie sprowadzić pode-ymuie się. Simon H'.rimann, w rynku pod N «m 39.

Doniesienie. Rewers na' 150 talarów, wy ta» wiony przez Pana Schunmdpjemiiga, zagnał przed tygodniem mojemu szwagrowi Sanu Y, Jienas Z KrotoszYna. Upraszam tego, co go inauzl, aby mi go za słuszna nadgrcdą Iwrócił, gdyż IIIIJ;. i tak na nic się przydać niemoie. Poznań dnia 10. Września 1817.

Rafał Hirsz Todras Munk.

Do prztdania. Dom w Poznaniu na przedmieściu Chwalisze wie pod Nrem 9. dwa piętra nowo-wybudowany, z wolney ręki lest do sprzedania.

Ukradzione konie.

Z dnia ggo nacty m. Września r. b. ukradziono ze stayni parę cugowych koni w wsi N owcu w HowiecieSzremkim DepartamenciePoznańskim, których naAtępuiący leAt opis: I. Ogiera brudno-kasztanowatego, z odmianami, Ktr<<ałka biał-j przez całą giowę, zacząwszy od czoła aż do nozdrzy, nogi zadnie obydwie białe pod kolana, tudzież grzywa i ogon konopiasa;- stary lat 5, wzrostu średniego, 3. Wałacha iasno-kasztanowatego, z odmianą" strzałką białą przez całą głowę, także zac/ą. wszy od czoła aż do nozdrzów; stary l a tj w 4tym, wzrostu średniego. Gdyby kto wyźey wspomnione konie przytrzymawszy, do wsi N owca odesłał, odbierze nagrody Talarów J$»

Wincenty Lipski, Właściciel tych koni,

Średnie ceny zfoża u> Wroclawiu dnia 13. Września w nominalnej monecie; Pszenica 6 talio 1 7 troiak. Żyto 5 talio % troiak.

Jęczmień 3 talio 14 troiak, Owies % tali 16 ueiak.