I066i g A łdę, skąd na kutrze prztitżdżał się, i oglądał port przez Cesarza P i o t raI. zbudowany. - Potem był na linii kwarantanney o trzy wiorsty od miasta, na examinie nowo przybyłych z zagranicy szyprów i podróżnych. O 4tey z południa wyiechał na noc do Nahic z e w a n a , sitąd nazaiutrz w towarzystwie Hrabiego P ł a t o w a udał się do A z o w a. A Dzień imienin N. Cesarza dnia 30.Sierpnia kozacyDońsry w N o wocz erkasku uroczyI ci' cbihodzili. - Generałwwie, Oficerowie w okolicach miasta mu-szkaiący, Atamaniosad z sędziwemi Starcami z różnych rnieysc kram woyska Dońskiego, zgromadzili się na ten dzień święta do N o w o cze r K a SKa. Chorąguie osad przyritsiono tamże. - W czasie mszy, przed kościołem woyskowi utworzyli koło otoczone powiowaiąceroi chorągwiami i różnemi innerni znakami zasługi. W środku koła na stole stała bogato przyozdobiona skrzynka, w którey złożone są listy Cesarjtie, iakiemi woysko w nagrodę i świadectwo Wierności i poświęcenia udarowane zostało.-1 Po inszy i modłach, Ataman woyskowy, Generał iazdy, Hrabia P ł a t ów, wszedł do' środka tego koła, w ręku zwierzchniczą mając buławę, i po przemowie, w którey wyłożył powinność wierności poddanych dla Monarchy, rozkazał czytać wszystkie listy powyższe, po przeczytaniu zaś każdego, całował Monarszy podj iso Tegoż dnia dla Generałów i Oficerów sztabowych Ataman woyskowy dał wielki obiad, inni zaś urzędnicy częstowani byli w dom« kancellaryi woyskowey. Wieczorem miasto oświecono, a u woyskowego Atamana był bal wielki, Tuteysze zgromadzenie handlowe dzień ten oznaczyło poświęceniem 6,000 rubli dla ubogich. - W dzień imienin Cesarza w Archangelu zapisano na inwalidów 8730 rubli, a w Woroneżu 1,000 rubli. Jescze dnia 15. Września, to iest, w rotzuicę kerouacyi N. Cesarza, odsłonionów R y d z e i poświęcono pcmnik, wystawiony kosztem towarzystwa kupcówBygskich. Jest to piękny kolos przeznaczony na uwiecznienie pamiątki wypadków roku igi2. Z Hamburga d. 20. Listopada.
Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1817.11.29 Nr96
Czas czytania: ok. 18 min.Z Algier u odebraliśmy przez Mareylią list następuiący: Algier dnia 5. Października 1817.
3» O b r A Hamburgski R e i h e r s t i e g , WYdany przez nowego Deja Konsulowi Angielskiemu w podarunku, wypłynął ztąd dnia 28. Wrztśnia pod banderą Angielską, kcz na niesczęście znayduie się na nira zaraza morowa, na którą iuż ach ludzi umarło, "Roseyanie z zabranego pod Lizboną okrętu, na którym waleczny Kapitan i ludzie iego Algierczyków zamordowali i w morze wrzucili, muszą tu pracować w marynarce przy lichey żywności i traktewani są zupełnie iak niewolnicyA wyjąwszy, iż nie są w kaydany okuci. Ządaią za kaidego z nich po 1000 piastrów.
"Dnia 30. Września wyszła na morze eskadra z 6ciu korsarzy złożena, dla krążenia przeciw Pruskim, Oldenburgskim i Hanzęatyckim okrętom. Niemaią się daley zapusczać, iak do kanału Angielskiego; okręty żeglujące przez ten kanał opatrzone zapewne będą w paszporta Tureckie, "W głębi kraiu częste bywaią rozruchy, lecz bez skutków. "Zaraza morowa ciągle się tu ieseze eroży; od ostatnieyrewolucyi nie zaszło nic nowego." Podług wiadomości z T a n g e r dnia s«.
Października, dway korsarze Algierscy zabrali na tarnecznem ze wnęlrznem stanowisku portowym brygan tynę o 14U1 i goelettę o i6tu działach. Powiedzieli oni, iż przed nieiako 25eiu dniami zabrali na O c e a n i e okręt Hamburgski i odesłali go do Algieru, Korsarze ci, po nabraniu świeźey wody, puścili się znowu na O c e a n dla ukończenia swoiey trzymiesięczney wycieczki. Znieysze bsrbaryiczyków wymierzone są sczegołniey przeciw banderze Pruskiey iHanzea.Jyckiey.
Z Stuttgardu dnia u. Listopada.
Wiadoma orgar.izacya, Jttórey ogłoszenia naypóźniey się wczoray spodziewano, została w skutek przełożenia Królewskiey tayney tady zapieczętowaną i do dalszego czasu odłożoną. Wszystko tu iescze w wieikiem zestaie natężeniu względem dalszego obrotu tey okoliczności, przy którey tak wiele rodzin iest interessowanych. Minister W a n g e n h e i m wyieehał wczoray do F r a n k fo r t u w znaczeniu Posła przy seymieNiemieckim. Ministerium spraw religiynych powierzone iest razem z Ministerium spraw wewnętrznych Panu O t t o, który był dawniey Ministrem przychodów. Hrabia M a l c h u s ofoiął wczoray urząd Ministra przychodów. Tayny Radca Ne urath mianowany Ministrem sprawiedliwości. Król nadał tnynemu Radcy C o t t a dawne ledzinne szlachectwo von Cot te ud orf. Dotychczasowy Minister sprawiedliwości L u h e i Minister spraw wewnętrznych, Kerne r, uwolnieni od urzędów swoich na własne (Udanie.
Z Auszpurga dnia 12. Listopada.
Gazeta Powszechna zawiera co »astępuie: "Wyrzucano w pismach publicznych Xiazeciu O t r a n t o ( F o u c h e ), i ź ni e b r o n i ł P a ryż a podczas zbliżania się woysk sprzymierzonych po bitwie pod Wat e r lo o . N astę"'uiąca kopia listu, pisanego przez Marszałka D a v o u s t przed kapitulacją P a ryż a do ow«ześn«go Prezydenta rządu Francuzka go (F o u e h e ) , niechay posłuży za objaśnienie dla tych, któtym naówczasowe położenie rzeczy nie iest dostatecznie wiadomem. Listu tego takie btzmienie: "Do Xiazgcia Otranto, Prezydenta rządu. Przesyłam ,J W. Panu raporta, które tey nocy odebrałem; niema aniiedney chwili czasu do stracenia względem przyiecia propozyiyi, fctrw« Panu wezoray uczyniłem. Powtarzam, iź trzeba ogłosić Ludwika X V I I I, 1 źąd"'ć od niego, ażeby wiazcł swóy odprawił bez woysk obcych, które niepowinny postać w Paryżu. Ludwik XVIII, rządzić ma z narodem; ziesztą odwołuię się do tego, coiA Patiu pej. wiedział. Potomność skłania mnie do moitgo oświadczenia; pokonałem moie uprzedzenia i moie II idzi mi się. Z naygwałtownieyszey tylko potrzeby i przekonania sadzę, iź niema żadnego innego' sposobu do uratowania niesczęśliwty oyczyzny naszey. Mam za*rzyt bydź z uszanowaniem, Minister woyny, Marszalek, Xiążę Eck m uhlo Dnia 2fc. Czerwca l 8 l 5 . " Z Speyer dnia 10. Listopada.
Gazeta tutejsza zawiera co nastęnuie: "W czasie przymierza Szwabskiego chcieli iedneg6 razuSzwaycrrowie przeprawićsię przez Ren i napaść naAlzacyą. Próbowali oni przebrnąć wiednem rnieyscu przewozu. Woda dochodziła im pod brodę. Znayduiąc się na środku rzeki odebrali wiadomość, iż Cesarz Maxy mi lian nadciąga z woyskiem swoiem.
Coź czyi ią waleczni Szwaycarewie? Wrócić się nazad nie chcą, a postępować naprzód nkzdawało im się bydź bezpiecznie. Stali więc przez 6 godzin wzimney wodzie, dopóki inney wiadomości nieodebrali. T en rodzay wytrwałości zdaie się teraz bydź upowszechnionym w N i e m c z e c h; wszystko trzyma się dzielnie we wodzie.aż po uszy, wyglądając cierpliwie owych rzeczy, .które zawitać maią. - Ipnego razu wpadła pod, S1. G alI e n duża beczka wina w głęboki dół. Zal było pobożnemu klasztorowi kosztownego wina, ale wydobycie beczki z dołu wymagało natężenia. Cała więc kongregacya odprawiła naokół dołu processyą z krzyżem, chorągwiami i świecami, śpięwaiąc psalm: Zmiłuy sig nad nami Panie! - Hie źpiewaiąi prawiecałe N iemcy podobnego Miserere naokół wielkugo dołu, w którym spokoyność i ś c iśliwość narodu pogrążonerni zostały? - Ja* kaź ie siła z niego wydźwignie? Ah! samo tylko zaufanie, poczciwość i sprawiedliwość. " Z Paryża dnia 14. Listopada.
Upewniaią, iż między 255 członkami drugiey Izby znayduie się.140 stroników Minieteryalnych, 73. Ultrarojaiistów i 40 tak zwanych Niepodległych. Xiążę We II i n g t o n przybył znowu dnia 10. m. b do Cambray.
Xiaze An go uj e m« powrócił tu dziś zswoiey podróży, która w niejednym względzie tak politycznie dobrą była. Woyeko nasze uzupełnione bydź ma przez młodych ludzi, którzy od roku 184. do popisu woyskowego należą. Pan de S er re, ieden z pomiędzy jciu podanych kandydatów, mianowany od Króla Prezydentem izby Deputowanych, i iuź urzędowanie swe rozpoczął. N a wiadomoś * o żałosnym zgonie Królewney Karoliny Angiełskiey, wszystkie okręty Angielskie stoiące w portach Francuzkich, zatknęły banderę żałobną. Przez C a l a i s biegaią teraz liczni Podług niektórych wiadomości, między Austryą i W. Brytanią handlowy. Izba Deputowanych mianowała Wiceprezesami P P . F s g e t d e B a u t e, Xiaiecia Broglio i Bellart.
P o F r a n c y i iezdzi teraz Professor fizyki kuahrskiey, pokazuiąc bardzo bawiące sztuki, które zazwyczay tern się kończą, ii się zastrzelić każe dziesięciu Grenadyerom, z naywiększern prztświetney publiczności zadowolnieniem. Zawita on wkrótce do P ar y ż a , gdzie się cieszą z sposobności przypatrzenia się temu ciekawemu widowisku. Prtaydent miasta L - ug d un u postanowiłgońce. stanął trakta tobwiesczeniem. policyinem środki przymu« ezalSJce przeciw kapełusznikom, którzy za iednym razem i wprawdzie w skutek poprae« dni&y występne y umowy warsztaty swoje w tym mieście porzucili. W całey F r a n c y i panuie teraz zupełna spokoyuość, a w prowincyach północnych znacznie znowu ceny zboża spadły. Król podpisał inttrcyzę ślubną między Hrabią C h a u m o n t a Panną Stefania Tascher de la Pagerie.
Anglicy tuteysi przywdziali żałobę z po.
wodu zeyścia Królowney Kar o l i n y . Listy kupieckie od granicy Hiszpańskiej donoszą, iż dnia 20. Października zawinął · zHavanahdo Kadyx okręt kupiecki zwiadomością, ie Generał M i n a w krwawty z woyskiem Hiszpańskiem potyczce zginął i że po tym morderczym hoiu woysko iego całkiem rosproszo.ne zostało. Król Hiszpański, obicźdżaiący teraz niektóre okolice swoieg) państwa, spodziewany był powrotem do Madrytu dnia 3. Listopada, dla obchodzenia urodzin Króla K ar o l a I V . W S e g o w i i d an o p o d ie g o by-, tność walkę byków. Rząd Hiszpański przedsięwziął dzielne środki przeciw zarazie morów» y ale też razem i przeciw przernycrifcom. Wzdłuż brzegów stoią oddziały woyska. Wszelka zabrana kontrabanda ma bydź własnością tego, kto ią zabierze. Krótko przed str-ceniem swoiem oddał Gen e r a ł F r e y e r e w L i z b o n i e (iak Ge ne ra ł L a s c y w M aj o r c e) spowiednikowi swoiemu list do Króli. - Generał E b e n chce się udać do A m e ryk i . Pewien podróżny przywiózł następu;ące wiadomości z E g i p t u. Bisza dał rozkaz dwom o b y m inżynierom, ażtby N i l spławnieyszym zrobili, skały i inne zawady uprzątnąwszy. Jeden z nich nazwiskiem B ol zeni w K a i r z e test sodem z R z y m u, drugi Erancuzkitn Konsulem wAlexandryi.
Syn Baszy wyruszył z woyskiem na zdobycie Męki.
Z Londynu dnia i#- Listopada.
Pogrzeb Xiężniczki Karoliny i iey dziecięcia odłożony iest na żądanieXiążęcia L e o - p o l d a do przyszłe go tygodnia. Jego Krółewicowska Mość, Xiążę Regent, odwiedził wczoray Xiecia L e o p o l da w CI a re-m o n t, i przy tey sposobności widział ciało zmarłey córki swoiey. Wszystkie przytomne osoby mocno się lękały skutków tey przerażaiącey serce sceny; -aleć słychać z powszechnern zaspokojeniem, że mimo głębokiego żalu, który wciąż ieseze bierze górę nad Regentem, zdrowie iego nieucitrpiało. Król Francuzki pisał własnoręcznie list do Regenta z pożaleniem. Królowa, niezmiernie dotknięta zgonem Królewney, bawi z Xiężoiczkami w W i n d s o r w naywiększey samotności. Xiążę L e o p o l d ulega niestety zgryzocie, która się coraz bardziey wzmagać zdaie. Wszystko, co zmarła Xiężniczka w ostatnich dniach życia w rękach swoich miałd, iest w oczach iego nietykalną świętością. I t a k n. p. iey kieszonkowy zegarek leży ieseze w tem samem mieyscu, na którem go Xięż liczka przed chorobą swoią położyła. Doniesienia o zdrowiu zasmuconego-małżonka są niepomyślne. Miewa wciąż bezsenne noce, i nic go prócz zmarłey małżonki rie wiąże. Ciało Xiężniczki, po nabaleamowaniu onegoź, obwinięte zostało na kształt mumii Egipskich w woskowane płótno, a z wierzchu pokrywa ie suknia z błękitnego aksamitu. Tym sposob-m utrzyma się przez witle lat IW całoś i.
Zgon Xiężniczki Kar o l i n y może mlec ważne skutki we względzie politycz» ym. N a trumnie iest prosty njpis łaciński obeyrauiący tylko imię i urodzt nie Xielniczki i iey małżonka, wi«k, dzień i rok iey zeyścia.
1)6g
Względem sposobu postępowania, iak ma zachowywać Am-; ryk; pomocna przy powstaniu osad Hibzpańskich przeciwko H i s z p a n i i , czyni gazeta Amerykańska: Georgia Jo urna l, między innerni nasiępuiącą uwagę: "Pośrednictwo sprzymierzonych. Mocarstw w niesnaskach H i s z p a n i i z Portugalczykami, do którego dali ci ostatni powód prze z napadnie nie posiadłości Hiszpańskich w Ameryce południowcy, może Zjednoczonym Stanom wskazać, coby ie czekało, gdyby się za sprawą osad Hiszpańskich przeciwko H i s z p a n i i uymować chciały. Nieuchronnym skutkiem byłaby woyna całey E u r o p y przeciwko Zjednoczonym Stanom.
Wiadomo, że spodziewaią się w F lor y d z i e , iż kray tameczny ze strony Hiszpańskiey Stanom Zjednoczonym w zaspokoieniu za dawnieyeze nadwerężenia odstąpionym zostanie; a wielka troskliwość, z iaką rząd nasz obywateli naszych od mieszania się w napaść M a e - G r e g o r a odwieśdź usiłuie, świadczy, że rząd nasz spodziewa się nabyć F lor y - d ę . " Wszystkie gazety Angielskie umieściły niedawno prośbę kupców z K i n g s t o n u , podaną na wyspie J a m a i c e pod dniem ig. Lipca r. b. do Londyńskiey rady handlowey i osadoiczey. Prośba ta daie wyobrażenie interessu, iaki A n g l i i a w wolnym handlu między wyspami Amerykańsko Angielskiemt, a bmecznemi osadami Hiszpamkiemi mieć musi. Zawiera się w niey między inne mi co następuie: "Od czasu rewolucyiHiszpańskiey, czyli od roku i S t o g o, stały osady Hiszpańskie otworem dla bandery Angielskiey. Sczególniey J a m a i k a prowadziła tam prawie cały handel pośredniczy. J akiey zaś handei ten iest wagi dla zjednoczonych Królestw W.Brytanii, pokazuie się z tąd że on nie tylko Prowincye nad morzem Atlantyckim położone, lecz takoż przez Daryiską (i.iśninę ziemną (czyli przez P a n a m ę) przeszło t y A(Angielskich) mil krain nadbrzeżnych na Hiszpańskich w Ameryce, dotychczas iejaorau,pokeyeem' «, li południowa, wf,- scze tuczem usprawiedliwić nemoRła A-ef brykaty Europeyskie opaUuie, któreby ia- oba te mocarstwa ble mog, £ " « i d o i 0
77l11/'...1 M s t 3 Ć S i C t 3 m o ie « w r i « p » A « M b A <JUO dć«kroków p i mogły. Handel ten wzmaga się nad wezel- średnictwa; . ,., oduoiywać do creolemog el ™ T o Z 7 w, A S f t A S E * * « * " * * « « 3 ? I «. t Y l k o T u c L I ? · czasu przeszło za dz.es.ęc milionów fumów mocarstw sprzymierzonych. 110 p a one zoł«ter!. rękodzielnianych towarów Angielskich nierzy zacinać i zbroić" się po nieprzyiade - wowych mało znanych krainach sprzedano, sku, iednakowoi ,0 s J i i o n' e T O i e iui Przyzwyczajać m.eszkańców tamecznych więcey woyoa zagraiaś fc - 6 2 Z 2 - do fabrykatów Angielskich, meieby handel Austrya, Wielka Brytanii, PrTn bard»*, wzrastał gdyby rząd Angielski eta- cya, P ru s y i H o ss y a, L chI2 i'nie sW »lic o to, aby był zawszeAotwartym i bez pią zerwania powszechnego pokoi Wy irZrLfk;OVYh1ribr.wal;iJoyn.fei ą(I l\aiłtinw h R _nhiltZYr\.łto z p a4>W. ia iAlfrsrr S ;b A ge1słich, co w-ellIe posyłka do Anglii przez potrednirt.o «agodwoemi. 'w tev .Mota , BKbM, doeta.ecznie zaświadczaj mierze odprawia tic w* Paryżu ioneresj Alei ten w, ny handel wielce nadweręż, który, mruemamy, ioi Pie długo, " T J - ' mmorzupołudniowem korsarze Ameryki ie. Zbiwszy tymeposobem pogb [o woypołudniowej, częścią, w Buenos-Ay res nie między Hiszpaniia i P" r? " ]I III . a czescy w C h. , uzbroieni, bard.iey zaś b ę d iie to moie "a suoiem mi u %/''£ lescze wielkie okręty korsarskie, które się damy, ie takoi i w iadney inneyczef E,,aportach Ameryk, północney uzbraia- ropy ani naymniey.zeco JJI 11 ]l H ! około przytka Horn krąia. Podpi- kJkL II 1 e p A ]I 1 a K X [ A II A «am proszą więc, aby na morze południowe, ski "ie myśli o powiększaniu e i e L" 1 .yeanAbyły okręty dia zabezpieczenia tego O e . q - )]: ; JI A r T )I( . ]I A a K c t s a r z Austryacki iui od skończenia woyny Mmisreryama gazeta Londyńska Kuryer )K 1« A A r A T A r A 1 przeczy iak.naymocnieywiadomoś,iowojnie &, L A J Z * A fi 2 między Hi.zpanhąi Portugal,ia. "Po- mogło. Było,o przyczyn wktń [ łoy (pisze rzeczona gazeta) danym itst Eu- dzi! nie chcemy, niLwlm l*JI ,»opie przez wielkie mocarstwa, a te po- Ucz Iczo C K 4t za g 2dn,e.aem} - oowiły zachowa, g o o d wszelkiego zerwa- · nem A S A S E A £ £ ma.. U szystkie zgAz.na. s i (f nayrzeteiniey peyskiego. Sposób postepowani bn JIIII.Ę. . b, go utrzymać. Inne mocarstwa się Króf Prus i trzyA c 1III6 T L'o A Łuropeyskie dzieła błogosławieństwa pokoiu trzyma, zmierza « S n « bl o do . «5I[* I III aT! równy udział w utrzymaniu iego. H i - Ha iego noted i n n . S "* . »z p a n i i a i P o r t u g a . i j a mogą" L r o z . i - £ % £ % £ £ £ U *!! £ A «zne powody do ak.rg .obopółnych. , łsk dodabo! Między w7jYe Zn Z? [ dałece tu sądzi moiem". z,aie się byrfi * lu Eompeyskimi' iL Xw I(7JI sznośćnaStronieH.Bzpanii, po.iewaiOor- cuzki.go beźsprzecLie " )]; A T """ ew$9Ę*mmllI*«C/Jm dopoSiadiości 4 W & A 3 S 5 W S L P C 2 1 ei sZw7 wiek bądź mocarstwem nie mieści się w planach Jego Krolewskiey Mości? Jakiż nakoniec Wielka Brytaniia może mieć powód, aby znowu zrywała pokóy, de którego przywrócenia swoim orężem i skarbami, swoią rostropuością, wielkornyślnością i uiechciwością zysku, tak bardzo przyczyniła się? Sam tylko pokóy iest hasłem oneyźe, a iedyną nagroda, którey się za wszystkie natężenia swoie od wszystkich innych naro dów spodziewa, iest to, ażeby każdy i wszyscy w moralney godności, w ukontentowaniu domowem, i w pomyślności powszechney coraz bardziey wzrastał."
Myśli wyiett 2 rozprawy P. St enger pod napisem: "Przedstawienie ustawodawstwu gospodarczo-rolniczemu WX Poznańskiego. " ( W gaz. gosp. rolno P. Szu ee umiesczoney.) ( D a l s z y c i ąg) .
Co się handlu dotyczę, ten dotąd w kwitnącym niebędzie stanie, pokąd niezapobieżeray skutecznie zgubnemu dla rrae rozmnażaniu się ludu, o którym wieki poświadczała, że żadne dobrodzieystwa niezdołaią ułagodzić iego podłego charakteru; ludu, który w kaźdem pańłtwie gdzie tylko przyiętym został szerzył ciemnota, niemoralność i upływ nayszkodliwszy, słowem był zawsze plagą na narody w pośród których zamieszkał. Mówię tu o żydach lęgnących się na tey ziemi nakształt plugawego owarlu, o tych to piiawkach niesytych krwi i niedoli tey krainy, która im dała przytułek, liczne im zapewniła swobody i tyla obsypała dobrodzieystwy tę hydrę czyhającą na naszą zagładę. Nie iest tu mieysce abym dowodził to co aż nadto iest iawnem: że żydzi lubo rozproszeni pocałey kuli ziemskiey, wszyscy przecie łączą się iednem ogniwem; że składaią państwo, że naczelnicy ich rdigiym są oraz na «elnikamipolitycznemi; że pod postacią Theokracyi rządzą się moźno-władziwem; że żadna przemiana strefy, ustaw, żadne dobrodzieystwa, żadne kary, nic zgoła niepotrafi ich przeistoczyć; że oni we wszystkich wiekach i w kaźdem mieyscu byli, są i będą żydami, narodem nietoleranckim, nienawidzącym ludów innego wyznania i dążącym do przeludnie
K 71nia i wytępienia wszystkich innych narodów. Zapisanein to iest w dzieiach świata starożytnych i tegoczesnych; zapatrzmy się na nie, a uyrzemy: takich to ostateczności musiałyby się chwytać ludy niektóre w celu oswobodzenia się od żydów, których podobnie iak i my początkowo z otwartemi przyięły rękami» Lecz; zastanawianie się nad iem zbacza z kolei mey go przedmiotu; wracam więc do rzeczy o handlu w naszetn W. X. Poznańskiem. Ten iest po naywiększey części w ręku żydowskim! kra-, my, sklepy, domy zaiezdue, wszystko to zaięte przez żydów; oni frymarczą wszystkiem cokolwiek bez pracy znaczne zapewnia dochody; oni to są iedną z nayglównieyszych przyczyn, niezamożności włościan naszych; targi, iarmarki, i liwerunki, są obszernćm polem dla prze-? biegłości ioszukaństwa żydowskiego; słowem, maiątki chrześciiaństwa naszego przenoszą się do rodzin żydowskich. Już nieraz przedsiębrały rządy rozmaite środki w celu oswobodzenia się od szkodliwości żydów; lecz niestety! godziż się bez zarumienienia wspomnieć o tern: żeśmy w wykonaniu światłych rozporządzeń nie byli dosyć gorliwi, a raczey nie dość silni ku oparciu się przewadze złota zrabowanego oszukaństwem z maiątków naszych anaybardzióy z maiątków naylicznieyszey klassy, to iest włościan, których ciemnotę, niedbalstwo, nierząd, niernoralneść i ubóstwo, nay« więcey żydom przypisać należy. YV tem wszystkiem co się dotąd rzekło, daie się dostrzegać obraz położenia naszego, nad którym zastanowiwszy się zbliska, poznamy ze niezupełnie iescze przysposobieni Jesteśmy do przyięcia zmian wyźey wspomnionych - Wszakże, wielu iest włościan niechcących bynaymniey udziału prawa własności, niemaiących wyobrażenia o korzyściach iakie ztąd niezawodnie wypłyną; zdaie się im bowiem iakoby w takim składzie rzeczy, opusczeni oddziedziców, pozbawieni prawa uciekaniasię da nich po zapomogę, wystawieni iędynie zostali na pomiot losu twardego, bez nadziei ulgi i pomocy. Aliści środkiem skutecznym przeciw takiemu uprzedzeniu są dobre przykłady i sio«* pniowe postępowanie w zaprowadzaniu nowości. Większa trudność będzie z niektóremi dziedzicami, a mianowicie w okolicznościach takich, ku których załatwieniu rozporządzenia same nie są iescze dostateczną rękoymia,. leżało, że pomyślność goepodarslwa nie polega iedynie na znaczney rozległości gruntów, bardziey owszem na dobrey onych uprawie; że itśli spichrz«- piłne bydż maią, o pognojach przt to konitcznie pamiętać wypada. Gdy atoli wszyscy powiększey części mamy dostatkiem ziemi, w zaprowadzonym więc nowym porządku rzeczy, obiawi się niemożność przyzwoitego oney sprawienia, objawi eię potrzeba wydatków znacznych na robociznę, na sprtfęty "i na narzędzia gospodarcze, na iornalki, a co naygorsza zbywać nawet będzie na robottiikach; kray nasz bowiem itbt źle zaludniony w poiównaniu z iego rozległością. Lubo włoŚcianie mtiiey będą nadal potrzebowaćj ;zeladzi, niewiele to nam przecie ulgi przyniesie; zwykle bowiem niechętnie idą w służbę dwórską parobcy i dziewki, ato zpowodumnieyszćy zapłaty i ostrzeyszego z niemi obchodzeniasię. JSieustraszaymy się przecie terni pozornemi przeszkodami; ku uprzątmeniu -mych posłużą zwiększone dochody i układy polubowne z włościanami, a gospodarstwo rolnicze natenczas W całym zakwitnie kraiu, kiedy się zupełnie przeistoczemy w naszych postępowania spo sobie, kiedy się otey przekonamy prawdzie, że nasze gospodarowanie nie iest naylepszem, że się nam owszem iescze zbyt wiele uczyć nal tży, że sic przyzwyczaić powinniśmy większe na gospodarstwo łożyć wydaiki, itśli się obfitych ?y?ków spodzif \v;ić mamy; że daleko Więbze staranie mieć potrzeba o chowie by d b, które u nas iest dość nędzn» ; siowem, łt trzeba światły :n. pilnym i spekuluiącym zostać gospodarzem, zrztc się uprzedzenia izwyczaiów dziwacznych, na których n.e zależy bybaYIIIII' ey dochowanie narodo .veśei, owey to cila feażdego szlachetnego narodu drogity po przodkach puścizny. Uwagi naftępne może posłużąnam do chwy«en« s ę drogi do wspomnionegocelu dążącćy.
o) Życzyć by najeżało aby aż do roku 19so jkąd zostawił nas w stosunkach dotychczaso\ vvch między włościanami i właścicielami, li<<! czyniąc w tym względzie zmian gwałtc Wnych, pos'epuiae owszem iak naypowolniey i przysposab a ąc nas ledynit dopoządaney Jejłtzey przyszłości. b) Aby nas zabezpieczył od sarnowolności *n"n.k'órych urzędników; aby wymiar sprawie«Ihwości był prędki, bezstronny i światy w ca
1079 * *leta znaczeniu tego wyrazu- N a fenczae ta zarówno możny iak i uboższy, dziedzic włośti i włuścianinznaydąprawdziwą opiekę wprawie; które dopóty iest czczą i gołosłowną ga,danina" pOKa)J;! rząd nieweyrzy ściśle w gorliwe otugo wykonanie. c) Aby zapobieżono skutecznie zbyt wieikiey dowolności czeladzi, w domaganiu siq nagrody od gospodarza zanadto uciążliuey; tu należałoby weyść pilnie w rozpoznanie stosunków «nieyscowych, i dopiero o tak ważnym sianowi e przedmiocie. N att nezas włościanin niebyłby zmuszonym, wszystko to co krwawa zarobi!prąca, łożyć na samo utrzymanie czeladzi; obiedwi«; strony owszem pocieszałyby się sprawiedliwą nagroda.. d) Aby w czasie pokotu uwolniono parobŁów dworskich ed służby woyskowey.
W czasie woyny trudno zaiste obliczyć po.
trzeby kraiu; woyna wielkich wyn.i"'a oł«ar, a w razie koniecznym każdy zdati y ) CM! bionią stanąć powinien; iakoż wypadki nadjwyczayne prędkiego wymagaiącezapobieżti iaupoważniaią rząd do chwytana się wsztibch smoków. Lecz ieślibyśmy się podczas pokoiu zawsze do woyny gotować mieli, nigdybyśmy Jakim sposobem nie wyszli, ze stopy woienney i udaremnialibyśmy owe swobody i dobrodziejstwa iakie nam pukoy zw astuie. Skoro tylko dobre będą zakłady woysk liniowych, w razie potrzeby nowe do nich wcieliwszy zasiępy, nay-. starsze i że tak powiem pod litłinem zsiwiałe szyki snadnie zwaiczyć zoołamy . Długo wpiawdzie, lata zastępowały muysce zdatności i tego biegłym w sztuce woienney sądzono, ko. o los w długie czasy ochronił i kto iuż miał siły wpośród obozów stargane; w świeżych atoli wypadkach prz* konano się naydostateczniey, że nie sędziwość poważna, młodość owszem żywym ogniem pałaiąea iest naylepszą boiu ms'rzynia. Nreqgaiacaymy przeto roli z ludzi do iey uprawy potrzebnych, a taż sana ręka, która w czasu- pokoiu lemieszem oyczyste pruła zagony, taż sama ręka potrafi w razie potrzeby władać orężem i przez wspomniene zakłady woyska liniowego do b' iu usposobiona, zdoła stare przeciwników rozganiać szeregi,
(Ukończenie następnie.)
" " *"
Dodatek.
Ro %maitewiadomości.
Generał i e r m vi o w, nadzwyczayny Poseł i pełnomocny Minister N. G< sirza i Króla Alexandra przy Monarsze Perskim, otrzymał zlecenie, aby w K a b ul II iI&pa ha n i e przyiął ro botników, którzy pod bardzo korzystnemi warunkami fabrykę szalów i kobierców Persach w mkście Rossyiskiem Kazanie załóż)ć maią. "Ze to iest znakomity ariykuł handlu, poznać można z lego, ze z samey l i a s s o ry wywożą rocznie około 8 5 , O O O s z a l ów, z k t ó ry c h i e d e n , wed ł u g środkowey ceny, loao ribli kwaztuie. (Gdy tsńęc iJoesyanie ten ariykuł mody u sitbie wyrabiać będą, pozostanie im wkraiu summa 60 do S o milionów rubli.) Między pozostałością zmarłego w P a ryż u sławnego kompozytora M e h u l, ztia>duie sie opera pod napisem: Sesostris, która ma bydź -bardzo piękną.
Zdarzony Hedawno iednemu z teatrów Paryzkkh przypadek, podaie do rozstrzygnienia znpytir. ie: Gzyli Dy'rektya obowiązaną iest płacić pensyą niezamęiriey aktorce przez czas iey brzfemientiości i połogu? Gazety Angielski doi. uszą, iż 701etni starzec, nazwiskiem J o h n O ile y, wykradł wWorcester 7iroleti.ią kobiefę, Nelly M o c e n t a i n , i z nią s ę o ż e n ił. O b o i e weszli czwarty raz w związki małżeńskie. P. L e v r a t , chemik Francuzki w C h a - t i Ilon, odkrył kraiową roślinę, którey nasienie wysuszone w pi.-cu, a potem z cienkiey łupiny obrane, i górą ą wodą polane, wydaie napóy podobny do l;.:wy, który ma mitć przyiemnieyezy smak i zapaeh, aniżeli nayprzednieysza kawa z M e kki. Roślina ta rosnąca przy iezior cii i «Uwarh w e F r a o e y i, nazywa się: Iris p*eit'loacorus.
"""CYT A ć Y \ "EDYKTA i N A." Wszystkich, krowy do złożonyih przez niźey wyrażonych Urzędników, iako t o:
przez Konserwatora hypotek Ignacego Łaszkowskiego w iniey.cu, prz;z Kendanra Marskiego w mieyscu, 3', przezKaikulatoraFryderykaS tephanwmieyscu, 4- przez Pisarza Aktowego Alberta Malinowskiego w mieyscu, 5- przez Pisarza Aktowego Antoniego Kropiwnickiego w nieyscu, 6- pr/.z Pi>arza Aktowego Fryderyka Giersch w mieyscu, 7- przez Pisarza Aktowego Nepomucena Kamieńskiego w mieyscu, 8- przez Pisarza Aktowego Leonarda Dobiehńsfciego w mieyscu, 9- przez Burgrabiego Rocha Dunina w mieyscu , 10. przez Burgrabiego Franciszka Grabowskie* go w mieyscu, ir. przez Burgrabitgo Klossowskiego w mieyscu, 12. przez Burgrabiego Józefa Słuźswskiego w mieyscu, '3 - przez Burgrabiego Budzyńskiego- w mieyscu, * 14. przez Burgrabiego Józefa Horn w mieyscu, '5' przez Burgrabiego Ja <a Eber!« ' dito.
16. przez Burgrabiego Augusta Maciejewskiego w mieyscu, przez Burgrabiego Józefa Sen.iys w mieyscu, · 18. przez Burgrabiego Miedzianowskiego w mieyscu, 19- przez Uurgrabiego Mikołajewskiego w mieyscu, 20. przez Komornika Bielawskiego w mieyscu, 31. przez Komornika Łukomskiego w mieyscu, · 22. prpez Burgrabiego Przeszkodzińskiego w mleyscu, 23. przez Komornika Bogdańskiego w mieyscu, 24. przez Komornika Rzymskiego w mieyscu, 2J- przez Komornika AndrzeiaBerendr dito.
26. przsz Komornika Rynarzewskiego dito.
27. przez Komornika Wincentego Jaraczewśkiego w m eyscu, 28- przez Komornika Gellerta w mieyscu, przez Pisarza Aktowego Piotra Jaworowi29. cza, przez Komornika KołudUkiego,
30.
Powyższy artykuł jest częścią publikacji Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1817.11.29 Nr96 dostępnej w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej dla wszystkich w zakresie dozwolonego użytku. Właścicielem praw jest Wydawnictwo Miejskie w Poznaniu.