GAZETA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1822.08.28 Nr69

Wielkiego

Xiestwa

POZNANSKIEGO

Nakładem Drukarni Na dworney W. D e cicer a i spółki,-- Redaktor: Assessor R a a b s Ki.

Nro, 69. - W Sra dę. d fi i a 2 g. Sierpnia 18 2 2.

WIADOMOŚCI KRAJOWE.

Z Berlina dnia 24. Sierpnia.

JW. Hrabia B e r n s (orf f, rzeczywisty tayny Minister stanu i gabinetowy, wyiechał do Wiednia. Przybyli tu; JW. Minister stanu H u mb o l d t z C o t b e n; JW. Generał-Pcuuczoik Braue hit sch z Frank fortu nad O., a C Rossyiski strzelec polny G a w e ł o w s k i .gońcem z H ag i. Ostatni wyiechał znowu gońcem do W arsz a wy. Król. Francuzka Sekretarz legacyi Hrabia G a b r i a c, przeieebał tędy gońcem z P e - tersburga do Paryia. WIADOMOŚCI ZAGRANICZNE.

Kr 6lest W O Polskie.

Z Warszawy dnia 20. Sierpnia.

Jego C. K. Mość dekretem &wim z dnia

6. Sierpnia r. b. zasezjcić raczył W. Morawskiego Referendarza stanu-nadzwyczayuego Orderem S. S tani sł a wal I. Hassy. Już przybyły do Warszawy nitkióre ekwipaźe należące do dworu N. Pana, spodziewać się przeto nah ży, ii wkrótre stolica Px>hki zostanie us< zęśli wioną pobytem * niey nayłaskawezego Monarchy. Ogłoszonem zostało postanowienie Xiccix N amitetnika, iż gdy wolność szyikowania żydom iescze na ieden rok została przedłużoną" niewolno iest ezynfcarzom żydom dawać trunku włościanom na kredyt, lub w zamian brać produkta. W Krakowie »zdaniu sprawy o tegorocznym etanie szkoły Malarskiey i Snycerskiey zostaiącey pod dozorem Professora Szugta. wymieniono pomiędzy innemi celuiącetni Ucz iami Pinią Józefę Szopo» wieaowne, która ogróea rzadkiej! zdolno

lei w rysunku osobliwie Iralowidoków (Landszaftow) okazała podobnie dowody niepospolitego talentu w oleynem miłowaniu, i zapowiada rodakom nowy geniusz z zasczyter« dla płci sweity. Prrjbył dotuttyszey stolicy J P. Kaczkowski, Wirtuoz na skrzypcach. W M ok r e y wsi. Powiecie Stanisławowskim, 5 mtl od War s z a wy, wyrosło na iedney słomie dziesięć kłosów żyta,

Izys Polska czyli dziennik umiejętności, wynalazków, kunsztów i rękodzieł, który bez zaprzeczenia iest jednym z naywaźnieyezych i naylepszychpism peryodycznych fcrsiowych, ogłosił w ostatnim Numerze z Lipca, wiadomość mu nadesłana, o ciekawym bardzo wynalazku w Warszawie zrobionym, za pomocą którego, woda stoiąca sama się pompuje i użytą być może do usiósawania mechaniki młyoowey, tartakowtvy, papierniowey it. p. gdzie przy zupełnym braku wody stawowey lub rzeczney, iedyoie za pomocą obfitey wody st-udzienney bez znacznych nakładów, Da sprawienie machin parowych, deptakowych lub zaprzężnych i tym podobnych, wszystkie działania powyzezyvh kosztownych machin z łatwością w sposób bardzo prosty ułatwione być mogą. (?) - Wynalazcą tey machiny iest Obywatel Warszawski JP. F. N e u m a n n , właściciel niewielkiego domu z ogrodem za Zd roi a mi; który założył był przed niejakim czasem na swym gruncie papiernią, iedynie przy pombcy studeienney wody, wktórey tylko z zapisanych papierów, obrzynków introligatorskich, starych niezdatnych książek, i tym podobnych materyałów, wyrobił iuź kilka tysięcy ryz bardzo dobrego i pięknego papieru. Przemyślny ten przedaiębierca znaiąc niezawodną pewność swoich widoków, (?) a przy tera pm2Y. muszony będąc każde eczegółowe działanie w swejr gapiem» odbywać drogo jki?sziwlCI

ręką ludzką; przyszedł na piękną myśl, połączenia przyrzadzvnu pompowego z tnechantzmem papiernialuym. Zamiarem iego by. ło, aby się woda sama do potrzeboey wysokości pompowała; przez co ułatwiaiąc głównieyeze i cięższe działania siłą wody, które dotychczas odbywać się musiały ręką ludzką, osczędzićby można na wydatkach, zyskać ns czasie, i przysporzyć wyrobkó» zakładu fabrycznfjjo. Mechanizm iego, lubo itscze ?upełnie n.eulończony, zapewnia itduak dobry skutek; albowiem wynalazca maiący sczu« pły maiątek, dla samey próby wykładaćby na niego nieebciał; a nadto zapewnia że-ca-, łey wody studni potrzebować niebędzie, i za lekkość ruchu swoiey papierni z pewnością zaręcza. Opisanie maszineryi nowego tego wynalazku znayduie się w Dzienniku Izys, który nie ręczy za skutek tego wynahzlu. Tenże sam Dziennik ogłosił nowy aparat do palenia wódki % kartofli, wprawdzie nie kraiowego wynalazku, ale uży-Uczny bardzo dla gospodarzy wieyakich krain naszego. Jest on tamże dokładnie optfany z rytetnfctera, a model if-go wystawiony do e-beyrzeiiia w fceięj garni P. Głiicksberga przy ulicy Miodowey. Aparatten wyj-robowaoy i patentowany, to ma za sobą, że i tzęści więcey wydaie wódki z korca kartofli iak dotąd, i że odeymuie przywiązaną zwykle do wódki kartoflaney odrazę przypalenizny i smak fcwaskowaty, które z niedoskonale rozpuszczonych kartofli pochodziły. Aparat ttn w N i e mc z e c h, gdzie iest wynaleziony, koaztuie Zł. 1650, a pędzona wódka kartoflana za iego pomocą, przewyższa ewoią dobrocią wszystkie zbożowe.

Rzeczpospolita

Krakowska.

Z Krakoj-va dnia 20. Sierpnia.

Doszła tu wiadomość z K a l i s z a, że artyści dramatyczni z tuteyezego teatru, w prze jeździe do P o z n a n i a, bardzo dobrse u» « ąp r z y i m o w a fi i ; mian o wi c i e J P a fi i S k i b i ń - J ó z e f a hl 3 x y m i i i a fi a H r a b i ę z T ę c z y fU )J; a *) zachwyca wszystkich swoim śpiewem, O s s o l i ń s k i e g o . " Tenże tom 3er z ach i wywoływana z uiiiesi-oitm, rzęsiste ołsla- części ssładaiąey <<ię, obeymuie życie Staniki odbiera. Teatr b>u'a zawsze baruzo li- s U s a O r s t c h o w s k i e g o, dwbmarycinaczuy a nawet Pub.icsncśó mnuysza życzy mi przyozdobiony; kosztuie Złp. 24. dzieło · bk».»<o>nii zaś całe z tomów 4cb, a k*iążek 4, w wiels o b i e a b b o n o w a n u . p > t *» W miasteczku *..., wkraia, którego nam kim sn avo iormacie złożone, kosztuie Złp.

nazwiska w liście ruwyrażono, znayduie się €6. Dzieło to ważne dla uczonych rodaków, fundusz szpitalny w dobrach oa kiłkudzieaiąt godne aby się zoaydowało w ręku każdego, chorych pod dozorem Booifratrów. Co rok Od dnia 1. Października, podług zapadłezjtźdża tam Kominissarz zdrowia dla przeko- go na seymie prawa, zaprowadzoną zostanie nywabia się, czy rzeczony instytut stale ieat w Kra k o w i e loterya liczbowa na wzur warutrzymywanym, aby dochody na próżno nie- ezawskiey. Połowa przychodu z tego źródła były szafowane. Pewnego razu dano znać, przeznaczoną zostaie oa dochód ubogich pod że niespodzianie na ten a na ten dzień, zje- opieką Towarzystwa Dobroczynności, dzie Komrnissya. 'Ponieważ tylko czterech List z W i e d ni a odebrany ostatnią pocztą, było chorych, spędzono zatem chłopów na z dnia 12. Sierpnia, zawnra oastępuiące 00pańsczyznę do sal instytutowych, nakazano wośu: "Głośno tu mówią o kongresme Moim udawać, rozmaite shbości. Z początku, narchów. Dawniey wyznaczano na to W ełeźąc w czystych pościelach, dostaiąc regu- r o n ę, F lor e n c y ą i inne miasta we W ł o - larnie cieple i do sylu potrawy, mniemali się e z e c h; dzisiay powszechna witść niesie, że bydi przeniesionymi do raju; ale kiedy ieden ten kongres w W i e d n i u się odprawi. Ce« i drugi tydzień w oczekiwaniach na Kommis- lem ieco raa bydź uspokoienie H i s z p a n i i ssi upływa, a-tu niewobo im z łóżek wychy- i Port ugalii; kto wie czy woyska eprzynfieW, zaczęli sobie chłopi niezmiernie przykrzyć, rzone na półwysep nierusząP Sprawa Greków i postanowili hurmem uciec do domów. Kie- zaymuie także niemało tuteyszych dyplomady właśnie godzina spisku uderza, zjeżdża tow, niewypada więc wątpić, że i o nich na Komiuissya "nagle i spytawszy się o liczbie kongressie będzie mowa. Waleczność Gretboryeh, którą iey wyższą iescze nad przepis ków iednych cieszy, drugich zasępia. N go. wykazano, idzie prosto na sale, dla przeko - Cesarza A l e x a n d r a spodziewaią-się tu nania się, czy tak iest w rzeczy samey. w pierwszych dniach, niektórzy z pewi-ością; Otwieraią drzwi, - aż tu chorzy porywaią 7go Września. Mieszkania drożeią; przygoaię razem i na przebóy tłocząc się ku drzwiom, towania do zjazdu Monarchów są widoczne.«6 powywracali sobą Kommissarzów, którzy · A U S t r y a. zmieszani tym widokiem, ledwie oiepoumie- Z Wudnia dnia 17. Sierpnia. f d strachu. Destrzegacz Austryacki zawiera mieczy WdrukaroiJózefaMateckiego wKra- inne mi następuią-e z Konstantynopola fcowie, wyszedł z naywiększćm upragnie- wiadomości dnia 25: Lipca: Dieto oczekiwany tom trzeci dzieła pod tytu- Flotta turecka opuściła w tych dniarh stał e m: "Wiadomości historyczno -krytyczne, nowisko p o d T e n e d o s, zebrawszy wprzód do dzi'jow literatury Polskiey etc. etc. przez wszystkie odebrane ztąd posiłki. Popłynąć Li 'i T> raa nayorzód do P a tr a 8 po nowego W. AdaJI Tńih tn rórka zmerłeao Kommissarza fo- ,,-Ol ... } H c y Vj P P i o t r o w s L e g o w P o z n an i» , mir e ł a Kar » M » h m . « d U a « ę . fI u l t» Lipca na tarałach Samos. Powieści o lądoivsi iu tey flotty narożnych Archipelegu nyepach niepotwierdziły się; prócz zatrzymania się nieiaki czas przed K a n d y ą , gdzie pod Sud a wysadziła na ląd kilka set ludzi, których Grecy zaraz wzięli w obroty, zdaie się, że nigdzie żadnego innego bohatyrskiego nieuczyniła kroku. - Warownie Aten i Nespoli di Romania wiednym nieiako czasie otwarły swe bramy zwyciężcom. Kapitubcya pierwszey stanęła d. aa. Lipca. Podiug warunków tejże osada miała sobie zapewnione wolne wyiście; przecięż p o d o b n o zaraz potem została wymor«Iowaną. - C o r o n , M o d o n i P a t r a e były ciągle trzymane w oblężeniu przez powstańców. Taki mógł być stan rzeczy, gdyŚmy tu o naynowszych działaniach S e r a8 k i e r a C hu rs z y da Baszy wiadomość odebrali. Rozumiano przez czas nieiaki, iż go wstrzymały dywstsye Suliotów i powstańcow greckich w A l b a n i i ; lecz teraz okażało się, iż C h u r s z y d Basza zdał woynę w Albanii Baszy Art y, który korpusem 6000 ludzi w połowie Lipca uderzywszy na powstańców, znaczne p o d o b n o nad nimi odniósł zwycięztwo, o którćm iednakźe niemamy dotąd bliższych sczegółów. Tymczas e i n C h u r s z y d Basza pociągnął z głównem .wojskiem 40,000 ludzi (podług innych wiadorńości było iestze potężnieysze) do T e ss a l ii przez Z e i t u n, gdzie powstańcy erogA p o d o b n o ponieśli klęskę, prze byłTerm o p i l e , i osadził następnie Li wad y ą l S a lon ę , a według późnieyszych listów odzyskał nawet T h e by i A t e n y . Z Korfu nadeszły doniesienia z dnia 34.

127. i 29. Lipca, zawieraiące takie nowości: Grecy porobili pod Pet ta (a mil od Arta) wiele szańców, i rozłożyli się arna obozami, Z których ieden miał natwisko H e II e n ów, drugi Philhelienów. W ostatnim stali

Niemcy i inni ochotaicy pod dowództwem Oenusła N o r m a n u, 280 ludzi mocni żsma działami polowemi i taborami. Dnia 16. tegoż m. uderzyli Turcy trzema oddziałami na obozy. Broniono uporczywie przea nieiaki czas szańców, i Turcy wielką ponieśli stratę. Lecz wkrótce potem rzucili się AIbańczykowie z taką natarczywością, iźwsztiki odpór stał się nadaremnym. Pierwszy zamach wymierzony b) ł przeciw P h i l h e l e - HO ra. Po walecznem, lecz bezowocnem bronieniu posady, w przeciągu iedney godżiny byli powiękezey części zgromieni. Z a 80 ludzi poległo na placu 15 O; może 2 70 ludźmi schronił się Generał N o r m a n n i Podpułkownik G u b e r n a t i w góry pod C o m b o t t i; niedobitki zostali wzięci w niewolę, zaprowadzeni do Arta, i w rozmaityih częściach miasta potraceni. Dnia ig. weszli Albańczykowie z wielkie mi łupami i liczne mi oznakami tryumfalne mi do A r t a . Między ostatnierai poznawano wit je ozdób europeyskich. Między taborami Phi l helenów znaydował się także paszport, udzielony Generałowi N o r m a n n dnia g. Grudnia 1821. od Komitetu przyiaciół Greków w St u ttga rdaie, i liczne świadectwa chlubnych przysług, oddanych przez członków tego małego legionu w dawnieyszych kampaniach. Po potyczce dnia 16. którą Turcy za stanowcze uważaią zwycięztwo, chociaż woyna w A l b a n i i przezto "nie iest iescze ukończoną, osadzili Albańczycy ważne etanowisko Pe tt y. Bozzari i Generał Nor« m a n (G u b e ma ti zginąć miał w ucieczce) rzucili eię z sczątkami swoich rozproszonych woysk w nie tak łatwo dostępne wąwozy gór Makronory. - Dnia 18. natarli Turcy na inną posadę powstańców niedaleko S u l i , gdzie iedoak z wielką stratą odpartymi zostali, Według doniesień z J a e s z dnia s. Sierpnia O s m a n Basza, dotychczasowy wódz nacztloy woysk wMołd *wiij otrzymał lecz pozostanie w M o ł d a w i i ai do przybycia Hospodara. -. Woyeka ustępuią ze wszech stron ku D u n aj o w i . Dnia 22przeszło przez miasto Bur J a t 400cjanczarów, którzy dotąd stali w J a e e a c h i w okolicy. - Dnia 29. Lipca przybył do Bessar a b u C RoeeyisH dowodzący Generał drugiey armii, Hrabia Wittgenstein, z licznym orszakiem, i odbywszy w doiu 29. i 30. wielki przegląd woysk stoiących obozem pod H o t y n i B e ł z, powrócił tegoż dnia przez Tiraspoi do Tulczyna. Po tym przeględzie naywiększa część woysk Ros. syiskjch, wraz 2 kozakami, których czas «łużby wyszedł, przeszła przez D n i e s t r , *ak, ii w Bessarabii pozostała tylko zwyczayna osada, do którey cztery półki koza r ckie pod rozkazami Półkownika B i g i d o w a należą, a która półkiem iegierskim z O d e s*y ma być wzmocnioną.

Pań Stul O Ottomańskie.

Z nad granicy cFUlechley dnia 5. Sierpnia, Do dnia 27. Lipca niebyło iescze nowych Hospodarów wBukareście i Jassach.

Oczysczenie kraiu z woysk Tureckich odbywa się pośpiesznym krokiem i spodziewamy eię, że się takowe zupełnie ukończy do przybycia Xiążęcia, który wzorem swoich poprzedników przyprowadzi z sobą gwardyą przyboczną dla własnego bezpieczeństwa i utrzyman i a pO»cyi. Mianowanie Hospodarów z grona Bojarów kratowych w tych obudwóchXięetwach, sprawia radość powszechną; kaidy uważa w tern. zapowiednią trwałego pokoiu w tych prowincyach, wypadkami roku zeszłego i ich skułkami tak mocno uciśnionych. Gdy XiąięMaurocordato wysłał z Kor y n t u 4000 ludzi pod Generałem N o r - mann do Epiru, na zdobycie Art y, składał się dobór tego woyeka z dwóch półków, iedoego Philhelenow, z 40Ó cudzoziemców,

7« · ,naywięcey Niemców, drugiego mieszanego . z ochotników złożonego. Cały korpus miał sobie wypłacony trzymiesięczny ibid. (Zob. Wiedeń.) Wiadomości z kanałów S c i o do doia 13.

Lipca donoszą: ii okręty K a pu d a n a Basz» które uszły zagłady, schroniły się do portu Uli veto. Niektóre okręty wbiegły do Mete li n y, i bezpieczne są na czas pod zasłona, dział warowoi. Potwitrdza się wiadomość o zbiciu eskadra egipskiey i algierskiey p o d S u d a w K a n d y ń Chcą mieć wiadomość z Ko n s tan t y n o, p o l a, iż bułtan z pomiędzy więzionych Bi-r skupów greckich kazał dwóch wbić na pal. i że Patryarcha zakończył życie, niewiadomo iakim sposobem. Listy z B i t o l i i dnia 24. Lipca donoszą ii C h u r e z y d Basza zbity został na ełowe prz«s Greków w walney rozprawie a to w cieśninach P a t r a s i k u niedaleko Z i t u n i . Grecy dopuścili Grekom weyść bezprzeszko-! dnie w owe cieśniny,' a potem rzucili sie na nich całą siłą, Turcy stracili w tym boiu przeszło 12,000 ludzi w zabitych, rannych i brańcach. Między ostatnimi iest dwóch Baszów, mianowicie Basza Dra m y. Gdzie się Churszyd podział, niewiadomo; woysko iego całkiem. rozproszone. Wiadomości te wyszły z ust samych Turków, którzy do B i t o l i i powrócili. Strata Greków w miarę liczby nie iest tak znaczna. Lecz niestety O d y s s e u e z śmierć bohatyrską w boiu za oyczyznę poniósł. (Zob. Wiedeń.) Wiadomości z A n a t o l u i A r m e n i i ea bardzo niepomyślne. Przybyli ztamtąd ąóńcy z depeszami, które wielką w dywanie rozpostarły trwogę. Porta zdaie się przestrzegać głębokie milczenie względem stosunków swoich z Persyą. Taiemnica ta nie wiele dobrego dla Porty rokuie. Zwykła ona udzielać niekiedy Posłom zagranicznym wiadomości, które @ działaniach woięnoych odbiera nit-uczyi iła tego ilotąd ani razu. Prawdać to, ii Sad y K, ReiB - Eff. ndi, miał kiedyś oświadczyć, że Europ»ycrYKoIII riie do Azy i, i że l*os!c!»i" c-uropt-yscy tylko s?q o E u r o p ę trosacssyć powinni. 1 qqH_ K ;.ia między Porta j' P e r s y ą dal- kiemi są ud zagodaenia. BsbaChan, te.raźnieyszy włsdzca P e r s y i, »E u - ropie iepiey 5Irrarry.pod nazwiskiem Fe t hA l i - S z a c h, zdaie się chcieć wciąż korzystać Z nieprzyjemnego położenia, w iakiem eic Porta przez zamieszania wojenne w różnych prowincyach znayduie, aż>by zagrabić prowincye graniczne, które od wiekó»v były iabłkiem niezgody między Pr rsami i Turkami. Wielka flotta turecka, ieźeli nie test doeczętnie znisczoną, to przynayiruiey znayduie się w takim stanie, ii Turków nie tak prędko weźmie chętka, zawadzić na morzu O Greków. Eskadra egipska odebrawszy pod S u d a pamiętną na ukę, popływać miała Z kwitkiem do Egiptu.

Wszyscy potomkowie A l e g o Baszy częścią, wymordowani, częścią potraceni, częścią naturalną pomarli śmiercią, prócz jednego wn uka, H u s s e i n , którego Sulioci troskliwie, Jako zakładnika, pielęgnują. Tymczasowy Minister woyny R o t e 11 i s W Kor y n c i e wydał następującą odezwę do woyska: "Minister woyny do walecznych dowódzców wschodniego stałego lądu G r e c y i. Waleczni wodzowie i,żołnierze! Bierzcie się do broni, ażebyście oswobodzili oyczyznę, 1 wyrwali waszych braci i wasze dziatki z pod zbójeckiego tyranów waszych żelaza. Zaprzysięgnijcie, żyć wolnymi od szkaradnego Jarzma, pod którern ięczyrie, lub umrz< Ć męznIe. W niewielu wydarzeniach był oręż wasz niesczęśliwym. We wszystkich niemal spotkaniach pokazaliście nieprzyjacieloWI, co może lud odważny, chociaż mniey liczny. Od roku potrafiliście się sami utrzy UUĆ, i dziś dopiero, Itiedy nieprzyjaciel wie,

7*8kszemi wam zagraża siłemi, żądacie- pnmOCYI 21 aydziecię ią w kin etytueyi we.2ty. Zd. ia na dzień przychodną woyska Wyborowe r P eloponne/. u, Oiywaycie dzu-ci 0- wet od igraszek, i kaźcie irn wahzyć. Miech ruszy w pochód garstka Europejczyków, przyiaciół waszych. Doświadczeni w rzemiośle woiennem dadzą wam przykład na drodze niebezpieczeństwa I chwały. Postłaycie okręty do waszych brzegów; dostoyny na» cZeb ik władzy wykonawczey, Xiąźę Al/Ex a n d e r M a u r o c o r d a t o , p r z y kła d a ć się, będzie do naypomyśh.ieysztgo ich poruszeń wypadku. Dosyć wam itst połąizyć się z woyskicm, które do was ciągnie, aby dzielnie i mężnie uderzyć na nieprzyiaciela. Sama iedność wasza stanowi waszą potęgę; Stóycie nierozerwani w szykach waszych, a nieprzyjaciel pierzchać przed wami będzie. Lecz rozsypka wasza zapewniłaby mu zwycięztwo, a zagłada wasza stałaby się nie-" uchronną. Żołnierze, pomriiycie na wasze obowiązki, pomniycie na wasze dzieci, żony i braci; pomniycie, że ich zostawicie pod zagładzczym ielezcem waszego nIeprzebłaganego nieprzyiaciela, ieźtii ich nieocalicie waszą walecznością, i posłuszeństwem dla warszych wodzów." Minister spraw zagranicznych tymczasowego rządu greckiego w Kor y n c i e, N e - g r i, wydał do wszystkich w prowincyach grecki« h bawiących obcych agentów okólnik, w którym ich o ustanowieniu pomienionego rządu zawiadomią. Mianowanie Xiążęciem i Hospodarem Wołoskim bojara Ghiki, a Mołdawskim bojara S t o u r z a , przyspieszyły powodzenia Greków na lądzie I na morzu.

Rząd grecki działa przezornie, i niepolegaiąc na teraźnieyszych powodzeniach, p-trzy bystrym okiem na przyszłość. - Wiele kobiet bezdzit t ich dzwigsią ochoczo K-rabiny i stawai/\ do szeregów. -i Kolk o tron, ie całkiem oyczyznie. Niedba o żadne bogaetwa ani zaszczyty; źyie skromnie i przestaię na pokarmie prostych żołnierzy, z Łtórymi obchodzi się po bratersku. Ale po wydanym znaku, w rozjuszonego Iwa się zamienia. Wszystko zs drżeniem głucha ipgo rozkazów, a z zapałem spieszy na mieyece sobie wskaKalle. W pamiętney bitwie pod Ve rj a uyrzsł wzgórek osadzony liczną artylleryą turecką. Pcdwafcroć kazał piechocie szturmem Ba nią uderzyć, podwakroć pierzchła gradem kartaczy rozerwana, ,,'afc to, zawoł a, dzieci! chcecifcź wprawić w błąd Turków, że K o i k o t r o n a niemasz pomiędzy wami?" N a te «Iowa rzucili się żołnierze z wściekłośrią naprzód; jtdni po drugich poetępuiąc zbroczeni krwią swych braci, która na nich pryskała, wdarli się na bateryą i zdobyte działa natychmiast przeciw Turkom obrócili.

F 2 a n c y a.

z Parvia dnia 14. Sierpnia. Biega pogłoska, iż Poseł Rossyisiti, Hrabia Pozzo di Borgo, wjiedzie do Wiednia. RZPCZ niezawodna, iź od lat kilku stron» ni tw» w Izbie Oeputowanych niebyły przeciwko sobie tak zacięte, iak w końcu tego posiedzenia, dia tego tei może do brze, iź wkrótce zostanie zarnkniętóm. Twierdzą za rzecz pewną, ii Cesarz Rossyiski zabiwi trzy miesiące we W ł o s z e c h , a naydłuźcy w Rzymie i Neapolu. Xiąźę L a v a l - M o n t m o r e n c y niemiał iescze poźegnawczego posłmhania u Króla. Generał B e rt o n pisze. nieustannie w P o i ti e r e s; przewiduie on, iź go śmierć Czeka, i użala się tylko o t o, iź synom iego niepozwalaią doń przystępu. (Podoboo uzyskali J o pozwjolenit.) Dzień i noc ieat bardzo foiśls efrzeźony.

J9

N i th tiś M a i H a r d, były adjułffit, który uszedłszy do Hiszpanii, powrócił ztamtąd do S t. J e a n P i e d de P o J t, i rozdawał odezwy w imieniu N a p o l e o n a I I , został tamże schwytany i do B a i o n n y j3deełany, [gdzie na początku ttgo m. zapadł" przeciw niemu wyrok śmierci, a przeciw iego towarzyszowi L ar rn a n i e 9letniego wię-« Zlenla.

W L u g d u n i e pokazały się dnia J. m.b-i na wielu domach malowane sztylety. W południowey F r a n c y i nie śmie ei<j żaden Anglik pokazać, taka tam zawziętość przeciw nim pannie. W Kol marze wysadzono na powietrze młyn prochowy, gdzie do 40 osób życie straciło. Przypisują to ukrytym sprzyeięźeńcora. Upewniaią, iź Hiszpanie maią zamiar ofiarować koronę Królowi Portugalskiemu, i połączyć półwysep pod iednym wladzcą, w przy-, padkuby zostali pozbawieni swego Króla przez ucieczkę lub inną nieprzewidzianą okoliczność. /\. HiszPanie.

Z Madrytu dnia %. Sierpnia, Zabóyca Kapitana La n da b uru otrzyma*, swóy wyrok. Przed rozstrzelaniem ucięto mu rękę. Oficerowie i żołnierze gwardyi, którzy pozostali wiernymi Konstytucyi, maią być zarodem nowi y gwardyi Łrólewskiey, Trapista kazał w Urgel rosstrzebć młodzieńca, nazwiskiem S ar da , (który nakźal do bogatey familii i kilka lat w P e r p i g n a n mieszkał) za to, iź przy-nim znaleziono dyploma zakonu tvolno-mularskiego. (!!!) To pewna, iź w kaźdem większem mieście hiszpańskie m duch konstytucyioy codziennie bardzi Ay się rozszerza. Powstańcom kctalońśkim zaczyna dokuczać brak pieniędzy, i to ich zapewne nauczy rozumuwiadomości.

Poznań.

Towarzystwo dramatyczne Rraliowskie sprawi nam pierwszy przyiemny wieczór dnia 31. m. b. wystawie;.itm piękney opery: jjJan Z Paryża. (W niedzielę dnia 1. Wrześnią o p ery: Zmyślone niewiniątko I Kalif 2 Bagdadu.) Zbliżaiący się termin powrotu młodzieży szkolne y przyciągnie zapewhe z tey ókazyi nieiednego oyca, matkę, brata lub siostrę, dla odwiedzenia sceny polskity, która tu tak długo odłogowała.

Dway tuteysi urzędnicy iadąc w nocy z 23.

5Ia 2\. z Niemieckiego P o p o wado P o z n an i a, uważali o godzinie w pół do 3city osobliwsze zjawisko natury. N oc była dosyć ciemna, gdzie niegdzie tylko dosirztdz było można gwiazdę, gdy za iednym razem wszystkie oddalone przedmioty pokazały eięw tak iaenym widoku, iak wśród poświaty słońca. Przeetraszeei lem niespodziane<<! widowiskiem, chcieli iuż wyskakiwać z bryczki, eą«Jząc, że się przez iakowy przypadek nagle pod nimi zapaliła. W tern spostrzegli posuwaiącą się zwolna od zachodu na wschód i u l ę .ognistą, która zatrzymawszy się nareszcie rozwiązała się mnóstwem mnityszych kul ognistych i iskier, które iedne po drugich gasły. O gon, który kula ognista za sobą zostawiła, był długo iescze widzialnym, i · miał ke; tałt szerokiey białey wstęgi, która po -<dwóch minutach przybrała kolor atmosfery.

Kolor tey kuli podobny był do ognia bengalskiego.

Dni* a6. Lipca umarł w Neapolu Pan J l a m d o h r, Poseł N. Króla Pruskiego przy >tamtey<zym. dworze.

Pisma publiczne przytaczaią iako rzec» podobieństwo do prawdy TaQca/\, iż Margrabią L o D c T o n d e r r y, przewidując dla siebie zbyt wielkie trudności i zawikłam?: na przyszłym kongresie, źyab sobie z tego powodu odebrał. Późnieysze-y tlaty OOMeBHrr z L o n d y n u żadoe gazety oaynowsze ttiezawieraią. Xią£ę Wellington odebrawszy w Brux e 11 i wia do mo ś ć o n ag ł e y i n u s p o d z u w a» v ney śmierci Margrabiego Ł o o d o n d e r r y , wyiechał czemspieszniey z powrotem do L o n d y n u, ponieważ przypad. K ten całkiem układ podroży iego zmienił. N a ostatniem posiedzeniu Parł »mentu Angelskiego trafiały się częeto spory względem spraw G recy i. Niebosczyk Margrabia L endo nderry przemawiał zaws?t %a Turkami, ifljluiąc ich poetępowanie w naypochiebnieyezych kolorach. W woysku pewnego wielkiego mocarstwa miano - si fabuła vera - odkryć i I,rzy[łumić zniesieniem niektórych połkow i t. p\ rozpostarte zasady demagogiczne. Głoszą, że znacz> y korpus pewnego woy.

ska ma się zebrać w Piemoncie i Sabaudy1. W L o n d y n i e słychać było, iż nieiakaś panna Mis P a t e n B o l d, która ma przeszło 20,000 fut tów roczney intratki, poydzie za Polskiego Xiecia S a p i e hę.

We W ł o s z e c h odebrano wiadomość s G r e c y i, że iest nadzieia, iż krzyż odniesie przewagę nad pół xiężycem.

Dobroczynność.

Dla pogorzelców w Wronkach złożono u nas następuiąee ofiary: 1) C F. G. 3 Tal. 2) Jg. i El. Woykowscy 10 Ta!. 3) R, 1 Tal. 5) J.S.R. 1 Tal. Poznań dnia 28- Sierpnia 1822.

Expedycya Gazet W. Dekera i Spółki.

Dodatek.

(Z dnia 28* lierpnia t8 J\ J . >

ZAPOZEVV EDYKTALNY.

J escz* za czasów bywszego Rz. Adu Królewsko- Południowo - Prusko w r. 1801 został w naowczasowyrn tuteyszvm Sadzie mie.yskim, na wniosek Sukcessorow po Tomaszu i Katarzynie Szczypcz\ńskch małżonkach pozostałych, nad summa szacunków.! ioh dawnieyezey nieruchomości tu na S. Marcińskiey ulicy N ro. 619 poloźoney, prccess likwidacyjny teraz ponowiony rozpoczęty został. . WsssyBcy zatem ci, ktorzyby do massy rzeczonej summy szacunkowey pretensye swe rościć mniemali, zapozywaią się, aby się na terminie dnii 2. Października r. b., o godzinie 9tey zrana przed AsAessorem Ziemiańskim S c h n e i d er, w naszym zamku sądowym wyznaczonym, osobiście lub przez Pełnomocników prawem diizwoJon}C'h stawili" swe prelensye natężycie podali, i takowe usprawiedliwili, w celu którym dowody skoro takowe są na piśmie z sob-ą zabrali, w przypadku nh stawienia sie, zaś spodziewać się maią, iź z swemi pretensjami do massy summy szacunkowey prekludowanemi, i im wecziifc milczenie tak przeciw okupkielowi naj<>.enioney nieruchomości Jako też przeciw wierzycielom, pomiędzy których summa szacunkowa podzieloną bę.iz.e, zaleconem zostanie. W dowód csego niniejszym przy »yciśnieniu pieczęci i zwykłym podpisie wydaie -. \ VV Poznaniu dir a- u» Lipca 1822.

Królewsko Pruski Sąd Ziemiański.

ZAPQZEW EDYXTALNY.

Do likwidacyi wszelkich preunsyi do K3Ucyi służbowych Exe&utera Sadu Ziemiańskiego tuteysjego Walentego Fatnrch, 1 ExeJcutoraSąJu Pokoju w Ii- godnie Bogum.ua h>erike wyznaczyliśmy te.min. na dzień 2. Października r. b. , * zrana o godj.luie gtey przed Delegowanym AssesSi rem Sądu Ziemia.ńbkiego Si h n e ider, w Izbie n-asaey lustr kt)inty, i na;a kowy wszelki h wetj. <b ii iue<:rraiqi:ny. h pod tern iragrożemem za» używamy iż w razit . 'icita' -vituia bIe, wszel a. rHC .ebBye do>kaucyów utracą, I tylko do osoby Exekuto» rów Faenricha I Gerike przekazanemi zostaną. Poznań dnia lo lipca Tgss; Królewsko- Piuski Sąd Ziemiańskio B W I ESC ZENIE. D n i a 28. W r z e ś n i a r. b>. o g o dz ini e 9.

zrana przez Rib ben trop Rtferendaryusza,: tu na podwórzu zaniku sądowego rozmaite meble pomiędzy iru.emi skrzydła, z drzewa rnaehoniewego, biórko "*do pisania, sprzęty kuchenne,i róine śr< brą, naywięcey dającemu za-gotową zapłatą vi kuiancie przedane będą. A i Poznań dnia t. Sierpnia 1822.

Król. Pruski Sąd Ziemiański.

OBWIESCZENIE.

W d n i u 17, W r z e ś n i a r. b» o g o dz ini e otey zrana przed Deputowanym Bf feręjidaiyusztmKantak, w Koby1em; Polu ppd Pozqa-; niem luo sążni drzewa" publicznje. więcej; daiącemu przedane będą, na ca p <l> B 1 £ kti; pna maiących wzywamy., Poznań dnia. . Sierpni» ]g22. ' , , ,.

Kiiokwsko-Piuski S$d ZiemiańsJh'.

o BWIESCZENIE. Podaie się ninieyszern do wiadomością te, Falbhrz Jan Kiysztriph Alexander Vieistl, i Florentyiia Jop,:ma Wilhelmina 51 Duhringów t z Rogoźna, w kontrakcje przedślubnym- dniaĘ, L pca r. b. zawartym" wspólność maiątk-u.

raięuzy solą- wyjącżj-h, Poznań dnja 5. Sit:pn:a 5822. · Król, Pruski Sąd Ziemiański. 4o B W'IE- S' (CZKNIE. JPan Ignacy Lange jSJaiiCzydrl muzyki w Taizanowie pod PleefcAwem j i JPanna Augusfa'Karolina Sci.ihe, przed wniyścicm w związki małżeńskie r kontraktem- przedślubnym" pizfcd Królewskim; toąttem A *chidyakonatu> w tym, wspólność* maiątku wyłączyli; co się niniŁyszćirt do publiczney pudaie wiadomości, Krotoszyn dnia &. Sierpnia Iga«.

Królewsko Pruski Sąd Ziemiański.

OBWIESCZENIE.

W proeessie exekucyinym kupca Vierfei, »sprzeciw Falb' .erzoAi Saenger tu mieszkającemu, maią być na wniosf.k pierwszego, ostatniemu, konie, wozy, meble, cyna, miedź ł irne sprzęty gospodarskie r celem zaspokojenia długu z 700 Tal. składaiąeego się, publicznie sprzedane. Do tego wyznaczyliśmy termin na dzień 10. Wiześnia r. b. 3TalIa o godzinie ytey ru w pomieszkaniu etc.

S a e n g e r a, na który ochotę kupna maiącyeh.

»mleyszem wzywamy.

Chodzież dnia 17. Sierpnia 1822.

Królewsko. Pruski Sąd Pokotu.

OBWIESCZENIE, Łiłreruhek drzewa opałowego dla woyska tu Jtonsysmiącego, iako i: drzewa i materyałow -ch oświecenia lazaretu woyskowego tuteyszego 0<4 dnia Igo Stycznia zź do 51 go Grudnia 0823. potrzebnych wypusezony być ma nayaeniey źądniącemo drogą publiczney łicytaeyi. Termin łicytaeyi wyznaczony iest na dzifń to. Wrztśnia r. b. przedpołudnie!» o godzinie lotey na Ratuszu tuteyszvm w Sekretaryacie. Wzywa przeto mających chęć poełięcia się łiwerunku tegoż, iżfcy w feiminie stanąć, podania swe ogłosić i następnie przybicia safva dpprobatione Prześ. Bt cAncyi oczekiwać Zf chcieli.

Warunki tegoż tiwerunka mogą być przeyizane codziennie tu na Ratuszu w godzinach awyezavnyeh służbowych. Każdy licytant powinien wprzód złożyć kau«yą 1000 lal. w gotowiznie lub też w papiejach pruskich skarbowych realizacyinych. Poznań dnia 8. Sierpnia »832.

Król. Pyrektorium Policy* i miasta.

73»

OBWIESCZENIE.

Dnia iz. Września r. b. przedpołudniem 4 e> godzinie iotey w Izbie exptdAcyiney na Ratuszu tiiteysaym, wypusczony będzie drogą pubłiezney licytacyi naymniey żądaiąeemu liweruntk wszysikich potrzebnych odwajchowych »przętow wyąwszy drzewo opałowe, iakoteż liwerunek i utrzymywanie wszystkich sprzętów w kowarach aitylieryi tuttyszey i materyałow d» oświeceni* takowych potrzebnych na cały rok l S53. Wzywam przeto maiąeych chęć podięoia się Iiwerunku tegoż i ka ;cyą 100» Tał. w gotowiznie lub w papierach skarbowych pruskich do zrealizowania gotowych złożyć mogących, iżby stanąć zechcieli w terminie wyżey wyznaczonym. Warunki tey entrepryzy można prztyrzeć w Regiatraturze na Ratuszu w godzinach służbowych. Poznań dnia 9» Sierpnia i&ss.

Król. Dyrektoryum miasta i Policyi.

Rozmaite doniesienia.

Dobry fortepian iest do przerfania ra Tał.

jOe Gdzie? uwiadomi Expedycya teyże Gazety.

Donoszę Prześwietney Publiczności, iż od dnia 25. b. m, na Wrocławskiey uficy w hotelu "pod Słońcem" na nowo założę reatauracyą* Porządek, dobra usługa i fatnie staneye, zaręcza SIę.

Stiumiuiikh