GA

Gazeta Wielkiego Xięstwa Poznańskiego 1832.04.12 Nr88

Wielkiego U

Xiestwa p O Z N A N S K I E G O.

- i -

Nakładem Drukarni Nadwornej W Dekera i Spółki. - Redaktor: A. WanrtowsM

M 88. - W Czwartek dnia 12. Kwietnia 1832.

Wiadolllości krajowe.

Z Berlina, dnia 7. Kwietnia.

N. Król raczył Sędziego przy Sądzie wyższym krajowym i Dyrektora Inkwizytoryatu Herbich w Królewcu mianować Tajnym Kadzcą sprawiedliwości.

Z d n i a 8. K w i e t n i a.

Wyj e c h al i: Xiąię Pii c kI e r - M u e ka u do Muskau. JW. rzeczywisty Tajny Radzca Stanu i Naczelny Prezes Pomeranii, S c h 6 p b e r g, do Szczecina.

Generał-Major i tymczasowo komenderujący Qtyro dywizyonem, R u d o l p h i , do Frankfurtu n. O.

IIJIJIJIIIJIJIJI'%IIJIJIr%IIJI>%

Wiadolllości zagraniczne.

Królestwo Polskie, Z Warszawy, dnia 6. Kwietnia.

Z pewnego źródła odebraliśmy następujący tu artykuł, zamieszczony w jednym z dzieńników francuzkich: "Kilku owych Polaków, bez żadnego znaczenia, którzy w Paryżu składają tak przez nich nazwany Komitet Narodowy, coraz go«

rzej są uważani w opinii publiczności paryzliej. W nikczemnym swoim klubie kłócąc się ustawicznie i spotwarzając, jedni drugim przypisują własne nieszczęścia; wyzywaniem na pojedynki starają się okazać słuszność swoich twierdzeń, lecz to właśnie dowodzi, ie są ciągle w błędzie. "Adam Gurowski,dusza owego klubu, strzelał się z Morawskim, lecz na nieszczęście z panewki tylko spaliło; młodszy Gurowski bił się z Ledocbowekim, lecz i tych strzały chybiły. Trzeci pojedynek był Ledochowekiego z Działyńskhn, z równym skulkiem. Gdyby ci Panowie rzeielnie bić się s sobą chcieli, wybraliby zapewne broń z pisfonami, która niezawodzi. "Zdarzało się fo wprawdzie niekiedy, ie zwycięzcy bili się międzY sobą dla podzielenia zdobyczy, alei mój Boże, poco się hI& i jeszcze w tak komiczny sposób, kiedy w udziale pozostaje tylko żal albo zgrysofy ," A u s t 2 Y a.

Z T rye s t u, dnia 34, Marca.

Z Ankony żadne nienadeszły ważne wiadomości. Francuzi z patryotami Włoskimi w najściślejszej Ż)ją przyjaźni, i żadnej niezaniedbują okoliczności, służyć mogącej do rozszerzenia wpływu swego w legacyach. Słychać jednakowo, ie P. SI. Aulaire Gene, załowi Cubieres większe zalecił umiarkewa dne położenie, w liorem się on (St.Aula»rt) znaj<i:jjt; rj.uczą byłoby ze wszech wzglądu w z4«zliwą, zapoóitdz nadal reklamacjom rządu papieskiego względem nadużycia władcy. Niderlandy, Z Bruxelli, dnia 30. Marca, Od dnia wczorajszego wszystko u rrae w największem jest poruszeniu. Stwierdziło się albowiem, ie rząd rra35I uroczyste otrzymał od Króla Wilhelma oświadczenie, u on artykułów 24 nieprzyjmuje; Ministeryum wojny natychmiast wysła.o stosowne instrukcye do władz wojskowych w prowincyach pogranicznych. - Wiadomości z Londynu głoszą, wedle źródeł autentycznych, ie się taro z pewnością takie spodziewają ratyfikacyi rossyjskiej i źe osoby dobrze zawiadamiane ciągle twierdzą, ie ratyfikacya ta musi wkrótce nastąpić. Winnym liście wszelako donoszą, ie żadna ratyńkacya uiepicrwej nadejdzie, zanim w Izbie wyiszej stanowcze niebędą uczynione postanowienia względem bilu reformy, ie więc przed 20 Kw. niepodobna, aby wymiana jaka ratyfikacyi nastąpić miała. Zresztą donoszą, iż żadnej niepodpada wątpliwości, ie bil reformy chociaż z małą większością, jednak przejdzie w Izbie wyiszej. - Podobnież zapewnia list ten czytelników, ie między Francyą i Anglią najlepsze panuje porozumienie. W Biuxelli jeden Minister po drugim bierze dyrniss-yą swoje.

Minister finansów Coghen podziękował za urząd. Powiadają, ze zmniejszenie budżetu jego miało być tego przyczyną; co jednak nam niezdaje się być doslatecznem. Pan Coghen znajomy tu jest powszechnie jako doskonały ńnan<;ier i oprócz tego posiada on ogromny majątek; głos jego, gdyby go chciał był z sprężystością podnieść, byłby zapewne dopiął podwyższenia budżetu pożądanego; zapewne inne potajemne tu zachodzą pobudki, kiore czas odkryje. - Słychać, ie Pułkownik pewien polski od artyleryi ma sobie zleconą organizacją battryi polskiej. Z dnia 31. Marca.

Podróżny z. Antwerpii przyjeżdżający powiada, ie w nocy z d. 29. na 30. załoga tameczna stała pod bronią a działa były zaprzężone. Przypisują te poruszenia tej wiadomości, źe oddziały wojska holenderskiego nad granicą holenderską w groźnej stanęły postaci. (Dzień,nik d'Anvers zd. 31, nic o tern niewzmiankuje ). Podług innych witści, wzięli Holendrzy kierunek ku Wtl w Limburskirn. Władze w Leodium WBjelkicli użyły środkówostroźnościj aby wiązie nowej napaści nieprzyjaciół kassy mogły być jak najpewniej ocalone. Fortece Leodiurn, Huy, Namtir. i Gandawa opatruj Iw żywność na 3 miesiące. W Bmxelli eMIlU; przygotowania do urządzenia lazaretu wielkiego. Z Hagi, dnia i. Kwietnia.

Od dnia wczorajszego krążą tu pogłoski wojnę rokujące. Słychać, ie BeJgijczyko wie zaczepne zajęli stanowisko, i rozpocząwsjy kroki nieprzyjacielskie przeciw Mastrychtowi i Flandren), usiłowali przeciąć komunikacyą cytadeli Antwerpskiej, w skutek czego Generał Chasue nowych wymagał instrukcji od rządu. Pogłoski te przez nastąpiony wczoraj i niespodziany odjazd Xiecia Fryderyka więcej jeszcze zyskały wiary; wielu oficerów wyższych odtbrało n zkazy udania 6ię nalyclłmiast na posterunki swoje. Dzienoik d ę ł a H a y e powiada, ie wyjazd Xiecia Fryderyka niepowinieu być wprawdzie wprost poczytany za potwierdzenie owych pogłosek, lecz etaje się wszelako podobnem do prawdy, ie kroki nieprzyjacielskie ze strony Belgijczyków wnet tiędą przedsięwzięte, a następnie powinno wojsko nasze być w pogotowiu. "Holendrzy na wszysiko się przygotowali, lak kończy gazeta wspomniana swoje udzielenie, i chociaż polityka ich niezawiera żadnych pryncypiów zaczepnych, pragną oni jednak gorąco w roku 1832. równie jak w r. 1831. pokazać śwhtu, ie wierni są Królowi, honorowi i ojczyźnie, ,5

Z Bredy, d. 31. Merca, Stosownie do uwiadoraień z rozmaitych Siran tu nadeszłych, postanowili Btlgijczykowie w tych dniach uderzyć na cytadelę Anw werpską i na niektóre posterunki nasze po nad graniią. Chociaż przypuścić nie>«oina, żeby temu postanowieniu towarzyszyć miało wykonanie, uczyniono jt dnak z naszej strony przygotowania do naleiyłego ich przyjęch>. W cytadeli podwojono strait i pikiety, a część załogi biwakuje wewnątrz dzieł fortyfikacyjnych. Niezastaną tu nas śpiących. J eśli w rzeczy samej nastąpi ałłk Beigijrzyków, domyślać się nal tży, ie to się stanie w skutek podbudzenia Franryi i Anglii, aby traktatowi przez nich ratyfikowanemu większą nadać powagę. (?) Osoby jednak zawiadomione dokładnie ostanie rzeczy, utrzymują, ie wszelkie poruszenia warmii belgijskiej pozorną jylko są groźbą,aby naród holendtrski, skłonn y, j ak s i ę z d aj e, do pokoju, tet» bardziej zniewolić do zawarcia onego. - Zresztą Stwierdzają listy z cytsdtli Antwerpskiej, że władze belgijskie zdjęły w Antwerpii banderę roztjmu.

F r a n c y a.

Z P ary ż a, dnia 30. Marca.

T e m p s rozumie, źe ratyfikacya bez wsze!» kich warunków nastąpi; PanTallejrand i Lord nik rzeczony raz przynajmniej chwali Ministeri um Periera, wyznając, źe wielkieby istotnie zasługi sobie zjednało, gdyby nareszcie sprawy belgijskie do życzliwego przyprowadziło końca. Ankona podług zdania jego niesianie się powodem wojny C rząd papiezki, poznawszy szlachetność Francuzów, nawyknie z czasem do obcowania z nimi. (!!) K o n s t y t u c yo n i s t a powiada, źe z środków przez rząd użytych wnioskować wypada, iż* cholerę tu poczytują za chorobę zaraźliwą. Pułk 35ty zostanie w Grenoble aż do 7. Kwietnia. Natenczas uda się do Dijon, dokąd już przed zaburzeniem był przeznaczony, W Ko nst y tucyoniście czytamy: W Iegacyacb zupełna musi nastąpić reforma; pytanie całe inacjej się załatwić nieda. Prawodawstwo tak dalece jest zawiklane, iż częstokroć go przystosować n *. odobna, a rząd sam je< scze j< st niegodziwszy , niź prawodawstwo. Stąd też la ogromna liczb3 zbrodni, tak dalece, ie w kraju ledwo 3 mil. ludności liczącym ciągle 20,000 jest więźniów. Dopuszczają się ludzie rozmaitych występków, gdyż duchowieństwo usiłuje utrzymać to mniemanie, iż ono grzechy wszystkie odpuszczać może. Tak też kary za napaście na osoby i własność odkupują się przez pieniądze albo prosty tucye. Co tylko gałęzią przemysłu może być nazwanern, jest monopolem xifczy. Ci tylko są bogatymi. W jecinein mieście, Peroggia, liczącem 17,000 mieszkańców, jest 23 klasztorów. Dobra Jezuitów w państwie koście lnem przeszło 80mil.fr. mają wartości. Taki stan m usi się odmienić; Francya nie wy szle wojska swojego ce lem wspierania rządu, który tylko mnichów aiboźebraków robi. Generał Lafayette wydał odezwę do przyjaciół Polaków, celem otworzenia subskrypcyi na ich korzyść w każdym kantonie. Jeśli się «40 znajdzie subskrypcyi po 25 centymów, albo 120 po 50, albo 60 po i fr. miesięcznie w każdym kantonie, natenczas potrzeby wszystkich Polaków wygodnie byłyby opatrzone.

Z Tulonu donoszą z d. 23. m. b.: "Dzisiaj zrana znaleziono na rogach ulic poprzybijane odezwy pisane, w których wzywają prawdziwe podpory prawego tronu do udania się tlo kościoła katedralnego, aby tam się przysłuchać kazaniu. Liberaliści przeciwnie ustnie się zobowiązali, zejść się wieczorem w tymże samym kościele. Może się to stać powodem do nieprzyjemnych wypadków. - Późniejsze uwiadomienia z Tulonu głoszą, źe podczas kazania mnicha jednego w kościele katedralnym gorszące i zgiełkliwe nastąpiły sceny. Generalny prokurator i władze miejskie wszelkiego dołożyły starania, aby pokój zaburzony przywrócić.

Dwie kompani * wojska ustawiły się przed podwojami kościoła a tak zwolna cały kościół z niespokojnych słuchaczy oczyszczono. 'Za miastem przyszło w skuie K kazania tego do krwawej bijatyki; wiele osób raniono. Cholera też wybuchła w Calais. - Tutaj wszelkich chwycono się przeciw niej środków ostrożności. W każdym szpitalu wielka się urządza sala, w której na cholerę zapadłych osobno leczą; dwunastu mairom miasta dano rozkaz utworzenia w każdej dzielnicy nadzwyczajnego biura medycznego, gdzie każdemu zasłabłemu natychmiast darmo się udziela pomoc. Każdemu mairowi oddzietny na tó przeznaczono kredyt. Komissya zdrowia stała znajduje się na prefekturze policyi. - N a giełdzie kadzą ustawicznie. Z dnia 31. Marca.

Z Londynu nadeszła tu wiadomość o przybyciu tamże Hr. Orłowa, z nadmienieniem, iź nikt teraz więcej niepowątpiewa, 1- załatwieniu stanowczem spraw belgijskich. Wszystkie wiadomości z Huiandyi i Belgii pewną są przepowiednią wojny. Minister wojny odebrał dzisiaj depesze z departamentów południowych, Obawiająsię powstania w departamencie Aveyrohd. W departamencie wojny pracują obecnienad formowaniem i uzupełnieniem kaelrarmii czynnych, z których jedna uda się do granicy północnej, druga do Pirenejów. Journal des Debats umieścił artykuł o kolonizaryi Algieru, w którym rnówi: "N a wczorajszern posiedzeniu Izby Deputowanych Żądano, ażeby Ministeryum niezwłocznie p ostanowiło coś względem Algieru i mocno się zobowiązało przywieśdźdo skutku kolonizacyą, w tym kiaju podbitym w ostatnich dniach restauracyi. J estto bezprzecznie życzenie Ministeryum, i sądzimy źe zostanie uskutecznione, ale to nietak prędko, jak się zdaje. Stosunki Europy, są teraz takie, źe żadne mocarstwo niemoźe rozszerzać swych granic i kraju podbitego zabierać w stałe posiadanie bez usprawiedliwienia swych planów i postępowania. Nic przeto niepowiedziano, iźbyśmy porzucić mieli kolonizacyą Algieru, lub mało do niej przywiązywać wartości; utrzymujemy tylko, źe potrzeba skłonić Europę do naszych widoków i spodziewamy się dowieśdźjej, źe jej interessa przez osiedlenie mocarstwa europejskiego wśród państw nieucywilizowanych raczej ulepszone, a niezagrożone zastaną. Skoro się Europa ras przynajmniej przekona, źetu równie jak wszędzie sprawa nasza łączy się z jej sprawami, tedy pochwalamy kolonizacyą, lecz ani z tych powodów, ani wedle tych planów, jakie przedstawiane były w wielu mowach oppozycyi. Ma; najwięcej pochlebia? Oto w tern, że zdobycie to uważamy jako dopełnienie naszej wyprawy do Egiptu. Świat wschodni zbyt długo zamknięty dla badan zachodniego, po drugi raz nam się otworzył, ażeby dłużej niewstrzymywać Europejskiej ciekawości." Zwolennicy dawnego r?ądu w Paryżu podrzucają tajemnie do domów, najbardziej znanych przyjaciół nowego porządku, nie pojedyncze dzienniki, lecz całe broszury. Takiemi są: I'JSmeraud, le Pelerinage d'Holyrood, les Soirees Ecossaises, la Vie de la Duchesse de Berry.

Journal des Debats namienia: że Izba Parów przez przyjęcie propozycyi względem oddalenia Karola X. i jego rodziny, najświetniej pokonała tych, którzy jąprzedslawialijako nie p rzychy lnąrządowiiinstytucyom lipcowym. Portugalia.

Z L i z b o n y, dnia 17, Marca.

Dzisiejsza G a z e t a n a d w o r n a zawiera następujący artykuł: "Dwa okręty kupieckie, które się w nocy z dn, 11. na 12. m. b. przybliżały tlo warowni Figueira, miano za okręty należące do wyprawy Dom Pedra, U derzono General marsz, i wojsko stojące w Figueira, jako leź batalion ochotników Królewskich stanął pod bronią. Dopiero ze świtem przekonano się, ie to przyjacielskie były «tatki." Ta wiadomość dowodzi, Że wyprawa Dom Pedra nadzwyczajną jednak wznieca obawę. Policya tutejsza, wojskowa i cywilna, podwaja czujność swoje, aby każde poru«Zenie, powstać mogące, natychmiast w pierwszych przytłumić zarodach. Przed kilku doiaroi przyszło tu na ulicy do zaciętej bijatyki między stronnikami Dom Miguela i Stronnikami Królowej Donny Maryi, w sku-.

tek której wielu policyantów rzucaniem kamieni i biciem kijmi pokaleczono. W nocy następnej też same sceny się odnowiły, i tórym nareszcie siła zbrojna koniec położyć musiała. Żołnierze policyi nieodważają się, więcej pojedynczo na ulicach pokazywać, idą zawsze gromadami. Po wielu miejscach publicznych, nawet przed drzwiami urzędników policyi poprzybijane są odezwy na korzyść Dom Pedra; większa część urzędników odbiera ciągle pisma, zachęcające ich do odpadnienia od Królewicza. Dom Miguel codtień prawie zwiedza konno posterunki wojsk po nad brzegami i ogląda fortyfikacye. Od niejakiego czasu wielu tu przybywa zbiegów, artylerzystów hiszpańskich, szukających służby w Portugalii,

Assekuracya przeciw gradobiciu.

Dyrekcya "N owego Berlińskiego Towarzystwa Assekuracyi przeciw gradobiciu", które się w skutek rozwiązanego w roku zeszłym I nstytutu tego rodzaju, nanowo zawiązało, uwiadamia Szanowną Publiczność, iż przyjmuje assekuracye płodów polnych przeciw gradobiciu za stalemi premiami. Premie ustanowione są według prowincyi i powiatów rozmaicie i mogą być przejrzane w resp. Agenturach, w których także można nabyć formularzy do zameldowań assekuracyj» nych. Główne bióro znajduje się w Berlinie na ulicy B ehr ens tras s e Nro, 38- przy placu Opery.

Umiana lokalu.

O przeniesieniu/ k s i ę g a r n i mOJeJ z pod Nr. 90. pod Nr, 63. w starym ry nku, naprzeciw cukiernika Vassallego, mam zaszczyt niniejszem najunizeniej donieść. Poznań, dnia g. Kwietnia 1832.

E. S. Mittler.

Odebrawszy tytuniu tureckiego wybornego z Odessy przez brody znaczną partyą z polecenia prze daję takowy po talarów dwa funt. Poznań, dnia to. Kwietnia i8s2.

D i d e lot. WTvnkii N o. 9 1 .

Zmiana pomieszkania.

O przeniesieniu pomieszkania mego z ulicy Fryderykowskiej do ulicy W rocławskiej w Hotel de Saxe, mam zaszczyt Szanownej Publiczności najunizeniej donieść z tą uwagą: iź u mnie ciągle wszelkich gatunków kapeluszy tak dla osób wojskowych jako też dla cywilnych, w najumiarkowańszych cenach, dostać można. Poznań, dnia 11. Kwietnia 1832.

Fabrykant kapeluszy J. G. B u s c h.

W Koninie pod Lwówkiem powiatu Bukowego, jest 1000 owiec wszelkiego gatunku wysok o poprawnych na sprzedaż. " W majętności Ryczy wolskiej powiatu Obornickiego jest do wydzierżawienia cała propina« cya od Sgo Jana r, b. z wolnej ręki.