GAZETA Wielkiego Xiestwa POZNANSKIEGO Nakładem Drukarni Nadwornej IV. Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowshi. JW 162. - W Poniedziałek dnia 15. Lipca 1833. Wiadolllości krajowe. Z Berlina, dnia 12. Lipca. Wyjechał stąd: Generał- Major i Komendant zakładów kadelekich, B r a u t e, do Chełmna. Z Berlina, d. 10. Lipca. - N. Pan otrzymał prze« przybyłego (u dzisiaj KrolewskoNiderlandzkiego Fligei-Adjutanta, Pułkownika Hr.Depestre, pocieszającą wiadomośr, ie dnia 6. ffi- b. J, K, M Xięźna Fryderyk N i d e r l a n d z k a szczęśliwie powiła Xiecia. J. K. M. i nowo narodzony Xiążę sfbsowuie do okoliczności, w pożądanćm są zdrowiu. UVVllWlł.tWVW Wiadolllości zagraniczne. R o s s y a. Z P e t e r s b u r g a, d. 19. C z e rw. (1. L i p c a . ) Wyjątek Z listu Z HelsingfOl s, pod da. 1. 13. Czerwca. . . . . ."W niedzielę, w dniu nazawsze pamiętnym dla Helsingforsa, podczas rannego odgłosu dzwonów, ukazała się na odległym widnokręgu strefa dymu. Był to sWtek paro wy "Iźora", wiozący do nas przedmiot najgorętszych życzeń naszych; o godzinie 7. stal on już na kotwicy w porcie. GIOIII dział ze Sweaborga i powiewająca bandera Cesarska zwiastowały nam, że na ten raz nadzieje nasze nie są zawiedzione. Cesarz i Cesarzowa, w towarzystwa Ministra Dworu, Xęcia Wolkońskiego, Xcia Menszikow, Gen. Adjutanta Adlerberg, Leib.medyka Arendt, dwóch FI gel-Adjuiantów i Frejlin. Xczki Szczerbatow i Hrabianki Tiesenhausen, znajdowali się na staiku. NN. · Państwo wypłynęli na nim po północy i nie zważając na dżdżystą porę, trwającą aż do rana, w przeciągu sześciu godzin udbyli przejazd do Gustaw sverd sund. Głośne mi, je cifie» myślnerni okrzykami radości i zapału witali mieszkańcy, stojący na brzegu i skalach, N ajjaśniejszych gości, którzy w o b e c wszystkich raczjli ośw.adczyć, jak przyjeinnemi są Konsystorza mieli szczęście przedstawić się N. Panu professorowie i nauczyciele, z którymi Cesarz raczył rzeniu całego teraźniejszego składu tej szkoły głównej Finlandyi, Cesarz J mć raz jeszcze zwróci! się ku professorom i uczącej się młodzi, i wynurzył Swe zupełne ukontentowanie ze znalezionego pod wzelkiemi względami porządku. Z uniwersytetu, N. Pan, w towarzyetwie Hr. Rehbinder i Gen, Porucznika Tieslew, pojechał oglądać lazaret wojskowy, klinikę, koszary i inne publiczne zakłady, poczerń udał s ę na siatek parowy" Iźorę", ażeby z N. Swoją małżonką wrócić do miasta. - Po raz pierwszy brzegi nasze uszczęśliwione zostały obecnością rossyjskiej Cesarzowej*) i skoro tylko N. Pani stąpiła na ląd, niezliczone tłumy ludu napełniły powietrze radośnemi okrzyki i przeprowadzały Najjaśniejszą parę aż do «yzuacziiuego dla NN. Państwa domu Gen Gubernatora Finlandyi. - O godz. 12. była zmiana warty, na której znajdowały się: batalion gwardyi strzelców Finlandzkich, I Fin1andzki ekwipaź morski i batalion Pietrowskiego pieszego pułku.. Cesarz był na paradzie w mundurze strzelców Finlandzkich, Cesarzowa zaś przyglądała się jej z balkonu domu Gubernatorskiego. Po skończonej paradzie N N . Państwo z całym orszakiem udali się do uniwersytetu, gdzie swą obecnością i uprzejmem obejściem się uczynili na wszystkich niezatarte wrażenie. Obejrzawszy budujący się kościół laterański, założony przed dwoma laty, Cesarstwo Ichmość pojechali do cerkwi grekoroseyjskiej, gdzie spotkani byli od duchowieństwa z krzyżem i święconą wodą, i słuchali nabożeństwa. Potem przejeżdżali się po mieście, przeprowadzani wszędzie radośnemi tłumami mieszkańców, którzy nie mogli nasycić się widokiem ukochanego Monarchy i Najjaśniejszej J ego małżonki. - Po przejażdżce Cesarz odwiedził Senat, gdzie wszyscy członkowie i Prokurator, równie jak i yzędnicy różnych sądownictw i obywatele, mieli szczęście przedstawiać się N. Panu* W tymże dniu Monarcha raczył przyjąć Deputacyą znakomitych urzędników Finlandyi (przy której znajdował się i Biskup Molander Borgski) i w nader łaskawych wyrazach odpowiedzieć na złożony najpoddanniejszy adres. - Do obiadu NN. Państwa wezwane były osoby ich orszaku, Sekretarz Stanu Rehbinder, Gen. Porucznik Tieslew, dalsi Generałowie, Członkowie i Prokurator Senatu, i t. d. - Wieczorem Cesarstwo Ichmość zaszczycili swą obecnością bal, dany *) Cesarzowe Katarzyna i Elżbieta Alexiejewna odwiedzały tę tylko część Finlandyi, które dawniej składała gubernią Wyborską,na cześć Ich przez obywateli Helsingforsu. Przed rozpoczęciem jego przedstawiały się N. Pani znakomitsze damy tego miasta. Cesarzowa raczyła tańczyć polskie tańce i dwa kadryle z róźnemi osobami, bez względu na stan ich i rangi; i z równąź łaskawością Cesarz brał rożne damy do tańca. NN. Państwo nie wcześniej jak po północy opuścili ten bal, który pozostanie nazawszo w pamięci mieszkańców Helsingforsu. - Nazajutrz zrana po oglądzie wojsk, Cesarstwo Ichmość odpłynęli na statku parowym do Petersburga, przeprowadzani serdecznem błogosławieństwem ludu. Przed odjazdem Cesarz J mć raczył powiedzieć Xieciu Mienszikow następne pamiętne słowa: "Powiedzcie tym panom, że Ja ze szczególnem ukontentowaniem znalazłem Finlandyą w takim właśnie stanie, w jakim Mi ją Ural Moj zostawił i w jakim ją przekażę Synowi Mojemu." - W czasie pobytu NN. Państwa wHelsingfors wiele osób otrzymało szczególne łaski Monarsze. Hrabina Rehbinder mianowana Damą orderu S. Katarzyny; Panny Alina Stiernwal i Baronówna Mellin, Frejlinami Cesarzowej; Landhauptmann Hr. Gustaw Armfeldt, ozdobiony orderem S. Stanisława i. kls. i t. p. N ad to, w sarnę tę chwilę, kiedy statek parowy podjął kotwicę, Cesarstwo J J. raczyli ofiarować na ubogich miasta 8>000 rubli. - · Krótką była radość, wzbudzona w nas przez nawiedziny NN. Państwa; lecz pamięć o nich pozostanie na długo w sercach naszych; wspomnienie to dojdzie do mieszkań kmieci w najodleglejszych stronach Finlandyi, jako witść szczęścia, do której przywiązane są nietylko chwilowe uczucia radości, lecz i wdzięczność za niezmordowaną pieczę, którą mądry Monarcha Rossyi ustala szczęście swych poddanych, " T u 2 C Y a. Z K o n s t a n t y n o p o l a, rfo. 10. Crerwea, Wielki Wezyr choruje od niejakiego czasu, a Sułtan z wielką troskliwością kazał kilkakrotnie dowiadywać się o jego zdrowiu; podarował mu kosztowną tabakierę, wysadzaną brylantami. Te oznaki życzliwości sułtańskiej (pisze M o n i t o r O t t o m a ń s ki) przyjął Wielki Wezyr z najżywszą wdzięcznością; nie mało się one przyłożyły do polepszenia stanu zdrowia jego. Były Wielki Wezyr Mehmed Reszyd Basza, oraz były Kaimakan Achrnet Chulussi Basza i były Feldmarszałek Hussein Basza, piastując te wysokie urzędy, otrzymali ordery do nich przywiązane. Oddaleni zaś, utracili także prawo noszer>ia wspomnionych orderów. Lecz Sułtan z względu ria długoletnią ich służbę ka lantami wysadzany. Pułkownik Arsilan Bey, który już raz z powodu zatargów zachodzących miedzy nimiźołnierzami jego, został przeniesiony do innego pułku, teraz został zupełnie oddalony ze służby, za to, \i officerowie i żołnierze tego pułku uskarżali się na porywcze jego postępowanie. Dnia 8. b. m. przybył do tutejszej stolicy J. K. M. Królewicz bawarski, następca tronu, który pod nazwiskiem Hr. Werdenfels na statku parowym neapolitańskim "Francesco I." przedsięwziął podróż do Grecyi i Turcyi. Z orszakiem swoim stanął w pałacu poselstwa austryackiego, gdzie uczyniono wszystkie przysposobienia na jego przyjęcie. Do orszaku jego przyłączyli się: Xiążę neapolitański Butera, austryacki Szambelan Baron Orczy i Margrabia Strozzi. Wspomniony Królewicz zamyśla kilka tygodni bawić w Konstantynopolu i przez Srnyrnę wrócić do Neapolu, Niemcy Z S t u t g a r d u, d. 3. Lipc» . Gruchnęła witść, że onegdaj 7 oficerów załóg w Ulmie, Esslingen i Ludwigsburg aresztowano, którzy należeli do spisków knowanych, w Bawaryi Nadreńskiej. W ostatniem mieście ujęto także kilku mieszczan. W Heilbronn przyaresztowano wczoraj dwóch oficerów załogi tamecznej, a w niedzielę urzędnika cywilnego, których wszystkich wywieziono do Asperg. Niderlandy. Z Hagi, dnia 4. Lipca. Minister Stanu Baron van Zuylen van Nyevelt (były Pełnomocnik holenderski w Londynie), przybył tu wczoraj wieczorem z dóbr swoich, aby objąć zarządy Ministeryum spraw zewnętrznych. Wyjazd Pana Dedel do Londynu, przeznaczony teraz na przyszłą niedzielę. B e 19 i a. Z BruxelJi, dnia 4. Lipca. Królowa Francuzów z Xięźniczkami Maryą i Klementyną, przybyła wczoraj na zamek Laeken. J n d e p e n d a n t opiewa, że w przypadku, gdyby Królowa Belgijczyków miała powić syna, ten otrzyma przydomek Xcia Brabantu. Królewska rodzina Francyi życzyła sobie tego, aby akuszer, zaufanie onej posiadający, przytomnym był rozwiązaniu Królowej naszej. Przybył więc w tym celu tu P. Moreau z Paryża i upraszał akuszera Dworu Pana Chantrain, o pozwolenie assystowania mu, Tutejszy Komitet polski ogłasza, ź"e fundusze na wsparcie wychodźców polskich, już są wyczerpane, że się więc oni udać powinni do Ministeryum, które wszelako żadnej w tym celu summy nie wyznaczyło. Komitet wymię» niony uważa przytem, iż to w tym obwieszcza zamiarze, aby Polacy, rozumiejący, że w porównaniu zinnemi krajami byt swój w Belgii polepszą, nie cieszyli się płonną nadzieją. F 2 a n c y a. Z Paryża, dnia 3. Lipca; W niedzielę w nocy przejeżdżali Królestwo Jchuność przez Beauvais. Nazajutrz zraoa udała się za nimi Xieznicaka Adelaide i młodsze Xiąźęta i Xie,żniczki. W środę Król wracając śniada nie jeść będzie w Grand vi Hien> i zatrzyma się znowu w Beauvais, aby odbyć przegląd guardyi narodowej. W niedzielę srana przybyli Królestwo z najdostojniejszą rodziną do Aumale, a o godr. 10. przed południem do miasta JEu, gdzie pod łukiem tryumfalnym wjazd swój odprawili. - Prefekt dolnej Sekwany miał mowę do N. Pan», w której między innerni powiedział, że stan rękodzielni w tym departamencie nigdy tak nie kwitnął, jak obecnie. Liczą albowiem przeszło 150,000 robotuitów, mających zatrudnienie i zabezpieczone utrzymanie. Kroi odrzekł, iż wszelkiego dołoży starania, aby ten pomyślny stan fabryk corax bardziej rozwijać. Potem udali się Królestwo J chmość na zamek, na dziedzińcu którego tiała gwardya narodowa i oddziały wojska liniowego, których przegląd Król odbyć raczył . Najznakomitsze osoby miasta, wojskowi wyżsi i Deputowani byli przytomni przyjęciu Króla, Pozdrowiła także N, Pana deputacya z Dieppe. Król udał się wraz z Xiążętami o godz. 1. do Treport, gdzie go z nadzwyczajnem radości wniesieniem przyjmowano. O godzinie 3. powrócił do Eu. N areszcie oświadcza J o u r n a l d e P a r i s z pewnością, źe robót fortyfikacyjnych naokoło Paryża zaprzestano. W gronie Rady Ministrów roztrząsano pytanie, czy wystawienie posągu Napoleona na kolumnie placu Vendome ma się odbyć z odpowiadającą okoliczności lej uroczystością, czy leż bez najmniejszej okazałości i po cichu. Za ostatniem zdaniem oświadczyli się podobno Panowie Guizot, Argout i Bigny. Sprawa dopiero po powrocie Króla rozstrzygniętą zostanie. (Wyjątek Z Temps.) - O toku sprawiedliwości w Francyi podaje następujący przykład znowu smutne wyobrażenie. Wdowa po mularzu Michel zaskarżyła Panią Bańier, że jej z handlerzern skórami kociemi, któremu też ekórę. zabitego zwierzęcia darowała. Trybunał waha) s>ę w rozstrzygnięciu pytania, izy,by kotkę tę uważać należało za tubjjct się zwierze, czy leź za domowe. Nart»zc:s. po ilługich obradach zawyrokowano w tej spra wie, że kot był domowem stworzeniem, skazano więc Panią B u i i e r na karę pieniężną I frank. Al e jak djuAgo czekała ona na (tn wyroki' Oto cztery.miesiące, które przesiedziała w ciemnem więzieniu. Słychać tu o wi e I ki m ban kieci e, który przeciwnicy rządu d, 14. m. b. na pamiątkę zdobyci a Baslyli i w t>k nazwanych "V e n d a n g es de Bourgognt" .pod prze wodnictwetu Generała Laiayttte, wyprawić postanowili. Stowarzyszenie dla oświaty ludu wyznaczyło publiczne posiedzenie na d. 13, m, b., i chce nadal dzień doroczny d. 14. m. b. uroczyście obchodzić przez rozdawanie nagród między tych robotników, którzy usiłowaniom towarzystwa o ich wykształcenie najbardziej odpowiadali. Ogród jeden publiczny na tutejłzem przedm ieści n był wczoraj wieczorem widown ią zaburzenia, do kiorego śpiewanie witraży republikańskich przez kilkastt młodych ludzi pierwej.yrn było p owo d t m . Wkrótce wszelako pokazał się Kommissars pobcyi z znamienitym oddziałem wojska liniowego i oczyścił w o k a m g n i e n i u cały o g ród. N i e o b e s zło s i ę naturalnie bell przyareszto wań.. Badania policyjne mieS'kan osób o republikanizm podejrzanych trwaj} iiągie; mianowicie godzą do członków towarzystwa przyjaciół ludu. Wczoraj udał się Kommissar« palieyi do jednego domu na ulicy Si. Denis, gdzie wedle doniesienia, miało się odbyć zgromadzenie teijo towarzysiwa; zbadał on jak najściślej wszystkie kąty d o m u, kazał 60bie przełożyć papiery gospodarza i jego 12 gości i przez mnóstwo agentów mu towarzyszących przetrząsnąć ich kieszenie. Gdy się nic nie znalazło, kazał i m, aby się natychmiast rozeszl i, K o n 6 t Y I u cyo n i s t a wczorajszy wzywa rząd nasz do niezwłocznego wkroczenia, aby ostrym środkom w Sabaudyl przedsięwzięły m koniec położy Ć. Niektórzy czynią uwagę, iż oświadczenia Marszałka Soult względem Algieru, nic właściwie nie objaśniają; wszakże Rada M i n istrów, n ie obowiązała eię do ustąpie.nia z A 1gieru. Zobowiązanie lo nie okazuje s;ę bynajmniej z pism urzędowych, złożonych VI Izbie wyższej angielskiej; lecz w nich jee(mowa p wyiszem zobowiązania. Hr. Grey odmówił po.lania korespondencyi w lej mierze, a Ministrowie francuzcy na wszelkie zapylania względem tego przedmiotu zachowali (ia,ściślejsze milczenie. Jest rzecą zadziwiającą, iż we trzy lata po zdobyciu Algieru, nic jeszcze ostatecznie nie postanowiono. " W i a d o m o o r a z, i ż z a m i e r z o n a n i e d a w n o wyprawa du Konstantinen została nagle zaniechaną. Częste bywają teraz pojedynki między uczniami prawa 1 medycyny. Gdy Karol X. postanowił zajęcie Al g i e ru, oświadczył mu Papież życzenie swoje, aby .zajęcie to wykonanem było na korzyść religii chrześciańskiej. Stosownie do tego został w końcu r. 1331. mianowany tamże Prelekt apostolski; Eządzca cywilny Algieru otrzym a ł p o I e c e n i e , a b y w s P i e r a ł r o z s z e r z a n i e kat o I i c y z m u m i ę d z y M a u r a m i, a G a b i n e t p a ryzki W3 nawet mieć zamiar utworzyć nowe biskupstwo w Bona (gdzie dawniej w Hippona miał swoją stolicę Ś. Augustyn) i przenieść tamże teraźniejszego W. Jałmuźnika domu Orleans, Opata Guillon, który dotąd nosił tytuł Biekupa marokańskiego in paitibus infidelium. O., buwring nie zrobił (według twierdzenia Kuryera Fra n c u zk.) żadnego dotąd układu, dążącego do traktatu handlowego między Francyą i Anglią. Przyczyną tegu ma być niechęć, jaką okazują tutejsi urzędnicy drugiego rzędu, pracujący w wydziale handlowym i ce'nym, Journal.de Paris ogłasza, IZ wiadomości o mniemanych okrucieństwach w Wandti przeciw mieszkańcom podczas stanu oblężenia, przesiane Prezesów' Rady przez Xiecia Fitz James, w imieniu Margrabiego Oreux« Brezę, są częścią przesadzone, częścią po1 warczę. Siatt-k "L u x o r", na którym znajduje się obelisk darowany przez Wice-Króla Egiptu rządowi naszemu, popłynął ó, 22. z. m. z Tuło n u do C h crbou rga, skąd wepom n iony obelisk będzie sprowadzony do Paryża. Rada miejeka w Sarlene, na wyspie Korsyce, złożyła tcoo iraokow na wystawienie pomnika Napoleonowi. Towarzystwo oświecenia ludu odprawił« tu w przebzłą ni» dzielę półroczne 6woje zgromadzenie. Blisko iioo obob było obecnych, a międz-y temi wiele dam. Wspomnione towar z y s i u o I i c z y 3 O O O c z ł o n I o w, z k t ó r y c h każdy płat i 12 franków rocznie. Pan Arago przewodniczył zgromadzeniu. Gentr.ł Lafayetle został obrany członkiem Komitetu BeT, PalI Cnrmenin Wice-Prezesem, a Pan Cabet Sekretarzem centralnym. Z daia 3. Lipca. Kroi i cała rodzina Królewska, wyjąwszy dwóch najmłodszych Xiążąt, udali się d. I. w południe z fu do Dieppe. Przed Dramą miasta czekały władze cywilne, wojskowe.! miejskie N. Pana pod łukiem tryumfalnym. Mair miał mową pozdrawiającą N. Kroia. Po skończeniu tejże Król z Xią2ętami N emours i joinville wysiadlezy z pojazdu, wszedł pieszo: .do miasta; p<'jazd z Królową i Xięźniczkami postępował za nim. Miasto przedstawiało widuk istotnie pocieszający; wszystkie domy, przed ktoremi pochód przechodził, były dywanami zasłonione i chorągwią, mi trójkolorowemi przyozdobione. Przybywszy na ratusz, Kiói J mć przyjmował natychmiast władze, a młode panny wręczyły Królowej wytwornej roboty modtl z kości słoniowej okrętu o trjtch pokładach i 2 koszyki z kośfi słoniowej - rękodzieła miasta, słynącego z fabryk w tym rodzaju sztuki. Po przedstawieniu nastąpił przegląd gwardyi narodowej i batalionu wojska liniowego; potem oglądano roboty w porcie, fabrykę koronek i warsztaty robotników rzeczy kunsztownych z kości słoniowej. O godz. 7 zasiadła rodziII3 najdostojniejiza do stołu. W wielkiej sali kąpieli był wedle urządzenia Magistratu kryty stoi na 150 osób, do którego Najjaśniejsze Państwo z gośćmi zaproszonymi, między którymi damy już były w ubiorze balowym, zasiedli. O godzinie 9. udali się Królestwo J cbmość do teatru, opuścili jedna', widowisko dość wcześnie, aby bal przez miasto wyprawiony obecnością swoją zaszczycić. Xiążęta i Xięźniezki tańcowali kilka konteniansow, O g" dz. , U. rodzina Królewska się oddaliła i wsiadłszy do pojazdów wróciła do Eu, gdzie o 2. zrana stanęła. N. Pan jutro obiadować będzie w N euilly. Minister wojny puzajuiro wyjeżdża do wód do Mor l d'or. N ajważniejsze rzeczy mają mu być przesełąne. Zwyczajną koresposiden cyą Ministeryumprzewodnicz"'ć będzie Get i t n I Sebastian!. W Marsylii ciągle niespokojnie. Dn, -ja, «B, z, zachodziły tam znowu krwawe bijatyki między Legilymistami i Republikanami. Journal de Paris twierdzi, źe sam tylko inotłoch te zaburzenia sprawił, Z dnia 4, Lipca. Wedle wiadomości z Genui, przyaresztowano tam wielu ze izlachty, jako to Markiza Doria, P, Balbis de Provera, D' .riuzo, Pallavicini i dei Caretto, których poczęśei do Aleseandryi, poczęści do Turynu odprowadzono. Z Marsylii donoszą, ie obecni tam Piemontczykowie się stali przedmiotem najostrzejszych środków ze strony rządu, Otrzymali oni rozkaz wyjechać z kraju i udawać się do miejsc sobie przeznaczonych« Hr, Blanco, który nigdy nie pobierał wsparcia od rządu, odebrał rozkaz minisleryalny, wedle .którego natychmiast ma się oddalić z granic Francyi i do Belgii albo do Anglii się udać; nie dano mu wolności obierania sobie drogi, lecz wskazano mu jak najściślej, kędy ma jechać. - Wychodźcy włoscy z depotu w Mouline oddaleni i do Szwajcaryi prowadz eni, na granicy szwajcarskiej nie zostali przyjęci. Donoszą nam z Rzymu (powiada dzisiejszy M e s s a g er), iż tam 3 xięży i syna Kardynała Galanti, mających wielkie znaczenie przy dworze papiezkim, niespodzianie przyaresztowano. Pobudka do tego nie wiadoma; aie oficera, który te osoby ujął, na wyższy stopień posunięto. Wzburzenie, sprawione przez projekta emancypacyjne w osadach angielskich, rozprzestrzeniło się teraz też w holenderskiej Guj anie, tak dalece, fe w Surynam powstanie wybuchło. Przywodzcami byli dwaj młodzi niewolnicy, których stosownie do praw holenderskich żywcem spalono! (>*) A n g l i ą. Z Londynu, dnia 2. Lipca. Z Lizbony mamy tu wiadomości aź do dnia 17, ni. z., niezawierające nic ważnego. Od dn. 4. Kwietnia aź do 7. Czerwca przyjęto tam do lazaretów cywilnych 2,123 osób na cholerę zasłabłych, z pomiędzy których 1,151 umarło, 54S wyzdrowiało, a 423 jeszcze się leczy. Nie wracliowane w to przypadki choroby w domach prywatnych i w lazaretach wojskowych. Z eskadry Miguelistów okręt "Cybele" już miał wypłynąć z T agu, aby działać przeciw Konstytucyonistom, i spodziewano się, ie "Rainha" i reszta okrętów wkrótce za nim się puści. Dopókiby flota nie wyszła pod żagle, armia lądowa Dom Miguela nie miała niczego przedsięwziąść pizeciw miastu Porto. Głoszono, że główna kwatera Dom Miguela do Olivtira de Azemeis na południowy brzeg Duery przeniesiona została. Onegdaj zaw.nął skuner " Kitty" po 7tlniowej żegludze z Porto do Plymouth. Na po *) Wiadomości najnowsze z Paryia nie zawierają IIIC zgoła polityczrue-ciekawego. jego, Kapitan Walsch, Sekretarz francuzki i służący. Słychać, że Marszałek naprzód się uda do Londynu, a potem do Paryża. Wyprawa, złożona z 3500 żołnierzy, opuściła pod wodzą Kapitana Napier Porto przed 10 dniami; było między nimi wielu Francuzów i Anglików. Kapitan Napier podobno powiedział, źe po upłynieniu miesiąca albo zginie, albo etanie na placu Rappen (w Lizbonie). Zaraz w pierwszym dniu komendy swojej chciał on z wielkim okrętem stawić c"'oło bateryi Miguelistów i ją przywieść do milczenia, ale wyższe rozkazy zabroniły mu tego. Cholera w Pono ciągle jeszcze grasowała. Admirał Sartorins udał się do Brest. Okręty kupieckie, siejące w wielkiej liczbie przy wnijściu do portu Opoitskiego, w skntek swego niebezpiecznego han d!u, potraciły po większej części kotwice i liny. Okręt" Fulmineuse", o którym głoszono, te wraz z połową osady przez baterye Mignęlietów zatopiony został, stoi spokojnie w Plymouth, skąd się od d. so. Lutego ani na krok nie oddalił. Rząd Dorn Miguela przesłał agentom swoim londyńskim 60,000 funt. na kupienie materyałów wojennych. Z dnia 4. Lipca. T i m e s dzisiejsza zamieściła proklamacyą, wydaną przez »Wice Admirała Jej N ajwierniejszej Mości, Don Carlosa de Ponza", (Kapitana N apier) pod dn, I I. Czerwca na pokładzie "Rainha de Portugal« na przystani pod Porto do oficerów floty Królowej. Odwołując pogłoski, że N. Pan oświadczył pewnemu Dworowi, iż Anglia w sprawy Portugalskie się wmiesza, jeśli nie będą w pewnym przeciągu czasu załatwione, powiada gazeta A ł b i o n : "Irn rychlej Kroi W. Brytanii wmieszać się zechce, tern lepiej; niech tylko N. Pan okręty swoje wojenne i poddanych o d woł a; innej interwencyi wcale rtiepotrzeba, aby całej sprawie ostateczny położyć koniec. Z dnia 5. Lipca. Stosownie do wiadomości z Lizbony pod d. 83. Czerwca, wyglądano tam cochwila stano* wc zych wypadków. W Lizbonie samej i okolicach stały następujące wojska: 1 batalion Igo pułku pułku piechoty (500 ludzi), 5 batalionów 14go pułku (po 500 ludzi), 1 batalionów Kacadorów (2.500), 4 bataliony Realistasów (1,300), i 300 regularnej ja»dy, w ogóle 4,900 żołnierzy. Siła policyjna lizbońska ekłada się z i,6co łudzi. Korweta angielska" Pike", która d. 2. m. b, do Falmouth zawinęła, wypłynąwszy dn. 26. TO. z, z Lizbony, a dn. 28. z Porto, przywozi wiadomość, że w chwili, gdy z stoicy Portu galii wypływała, depesza telegraficzna mieszkańcom Lizbony wylądowanie wyprawy Dom Pedra w Lagos zwiastowała; szczegułow naturalnie jeszcze nie można było wiedzieć. Lagos leży 143 mil angielskich na południe od Lizbony w prowincji Algarvii, niedaleko od Cap St. Vincent, bronione przez kilka mocnych twierdz. W Lizbonie samej panowało największe wzburzenie i zwoływano zewsząd wojska do stolicy. Siła zbrojna obecnie tam się znajdująca, nie wynosi nad 4000 ludzi, Cholera grozy się bezustannie i juź miało 10,000 ludzi stać się ofiarą onej. Słychać, że eskadra pod dowództwem Kapitana Napier wprost dąży do przystani Tagu , aby flotę Miguelistow zadudniać, albo, jeśliby to się powiodło, ją do stoczenia bitwy wywabić. Angielski bryg"L.eve* rei"-, opuściwszy Oporto równocześnie z eskadrą Konsts ucyonismw, doniósł już Admirałowi angielskemu na Tagu o tent poruszeniu i wypłynął natychmiast znowu na wysokość morza, aby na dalsze Konstytucyonistów przedsięwzięcia uważać. Okręty Dom Miguela goiowe do wyjścia pod żagle, miały cochwila się puścić w drogę, końcem blokowania rzeki Duero. Przed zasypem tejże stało około 70 okrętów kupieckich, «wylądująeych znaczną ilość żywności i amunicyi. Prezes Izby Kontroli (board of controul), P. Ch. Grant, podał na dniu 23, z. m. w Izbie niższej następujący projekt, tyczący się nowego urządzenia Kompani Wschodnio- Indyjskiej: l) Oddzielić charakter kompanii tej jako towarzystwa handlowego, od charakteru jako władzy panującej (sovereign); 2) znieść zupełnie kompanią, jako towarzystwo handlowe i ogłosić dla wszysikich wolność handlu do I ndyi; atoli 3) jako władzy panującej, dozwolić kompanii, ie by Indiami jeszcze przez 20 lat rządziła; 4) uprawnić tamże posiadanie gruntowe Europejczyków; 5) uznać krajowców indyjskich bez różnicy koloru, urodzenia i religii, za zdolnych do wszystkich urzędów na równi zEuropejczykami; 6) zabezpieczyć dzisiej6z\m właścicielom dywidendę (wynoszącą rocznie 630,000 funt. sztterl ) na rocznych dochodach gruntowych tegoż kraju; 7) nadać stowarzyszonym prawo, iżby po upływie 20 lat, gdy eię ieh rządy skończą, żądać mogli zwrotu iwoich kapitałów; S) jeśliby zaś tego nie żądali, wypłacać im powyższe roczne wypłaty (630,000 funt. szc.) jeszcze przez lat 40; 9) przy upływie tych lat 40. wolno ma być Parlamentowi wykupić napowrót, za poprzedniern 3letniem wypowiedzeniem, powyższe roczne wypłaty w stó« sunku 100 funtów za każde 5 funtów 5 szyling. Zresztą ma być utworzony -milionowy fua aż dopuki.razem z p.ocenttm nie. dojdzie summy 12 milionów. Celem tego funduszu byłoby zabezpieczenie regularnej rocznej wypłaty, w końcu zaś byłby do samego kapitału kompanii użyty. WWWWWVWIAVW ROZlllaite wiadolllości. Z Poznania. - W Wielkiem Xiestwie Pooznańskiem istnieją w fronfestach czyli domach poprawy Inkwizytoryatów w Poznaniu, Wschowie, Koronowie i Koźminie instytuty robocze, w których więźnie, ile to przestrzeń miejsca przy zbytecznem przepełnieniu więzień, pozwala, rozmaitemi się trudnią robotami, jako to: tkaniem sukna, płótna', drelichu, flaneli i kobierców, robieniem wełnianych iltr dla owiec i koni, i nici każdego rodzaju, wykonywaniem maieryi do kołder włochatych, trąbek z papieru dla kupców, skubaniem piór, przerabianiem pniów na tarcice, deski, laty, jako tez nareszcie rozmaitemi robotami szewskiemi, krawitckiemi, stularekiemi i btdnarskiemi. Instytut roboczy przy Ink wizy toryacte w Poznaniu, urządzony dopitro d, I, Stycznia r. b.; skutki onego więc jeszcze nie znajome; zaś oprócz rozmaitych korzyści, które z zatrudnień takowych juźto dla moralności, juźto dla sił fizycznych więźniów wypływają, przyniosły w r. 1832. w Wschowie wyrobione fabrykaty i roboty zarobku 1155 Tal. 29 sgr. 8 f«n., i po opędzeniu kosztów za raateryały i inne wydatki, wpłynęło czystego dochodu 456 Tal. 25 sgr, do kassy fronfeste. W Koronowie: Dochód B fabrykatów i robót. .7Ó2Tal. 5sgr. lof. Po potrąceniu kosztów 318 tg s 5.Pozestałoczyst. dochodu 443 16 r i: W Koźminie: Zebrano z wykonanych robót. .1816 Tal. 16 1 g r Wydatki wynosiły . 1325 r 20 s 5; Pozostałoczyst.dochodu 490 26 r 4 x Pomiędzy wymienionemi wydatkami była przy końcu roku z. znaczna ilość materyałów i fabrykatów; przy Inkwizytoryacie Koźmińskim wartość ich dochodziła do 741 Tal. Ilość wyrabianego w Anglii żelaza. Wyrabianie żelaza w przeciągu ostatnich 30 lat niezmiernie się pomnożyło: W r. 1740. wyrabiano 17,000 tonn, pieców było 59 1788. 68,000 r 2 r 8S 1796. s 125,000 i i i III IS06, 1 250000 1820. i 400,000 1 18 » 7 < 6 9 O , O O O i i i 2 8 ł W tym roku szczególniej w hrabstwach Wallu południowej i Stafford pomnożyła się pro* dukcya żelaza. Albowiem: W nr. Wajlii południowej wyrobiono 272,000 tonn na 80 piecach i Stafford 2i6,000 i i 95 r i Scrop, 78>000 * < 31 » 1 York 52,000 i i 24 r i Szkocyi 86,000 s 1 1$ i « Wallii półn. 14,000 i i 1% i Derby. 20,000 r s 14 r Trzy dziesiąte części lej ilości w żelazie łanem. Ceny na żelazo w Anglii tak się zniży ły, że ta ilość, która we Francyi kosztuje 250 franków, w Anglii tylko IQO. Pomimo wzrastającego dotąd potrzebowania żelazn, można wnosić, że produkcya żelaza w Anglii musi wkrótce zmniejszyć się, gdyż przedsię« biercy przez spólubieganie się do tego stopnia zniżyli cenę, że Jed.wo 5 procentów otrzymują, i tak jeszcze nie łatwo mogą zbywać całoroczny swój produkt. (Nadziano z KroksIwa tulskiego.) Z Hadziejewa, d. 9. Lipca 1833W dniu 7. 1>. m. jako w dniu urod.in Najjaśniejszego Mikoisji 1. Cesarza wszech Hossyi Króla Polskiego, J W. Xawery Dąbrowski General-Lejtnant od kawaleryi, dziedzic dóbr Kościelnej Wsi w powiecie Radziejowskim, zaprosił na tę uroczystość władze sądowe administracyjne i wojskowe, oraz wielu obywateli z powiatów Brzeskiego i Badziejewskiego do Kościelnej W si, gdzie zgromadziło się do kościoła przeszło igoo osób stanu włościańskiego. Mszą Ś. celebrował JX. Przeor "klasztoru XX, Dominikanów z Brześcia; kazanie miał Xiądz Czapski, Lektor i kaznodzieja klasztoru XX. Reformatów z Włocławka, któren w najczulszych wyrazach wystawiwszy pasmo dobrodziejstw, jakiemi okrył ziemię polską Najjaśniejszy Cesarz Mikołaj I., przypomniał udzieloną nawet najwystępniejszym amntstyą, a wystawiając cnoty i wielkie czyny Monarchy tego, wzywał Boga zastępów o błogosławieństwo dla Ojca narodów i Opiekuna religii; te energiczne i świątobliwe wspomnienia, tyle rozczuliły przytomnych, że prawie wszyscy rozczuleni wylewali łzy i zanosili gorące modły o zachowanie życia i zdrowia najlepszego Monarchy. kościoła Kościelnej Wsi, odśpiewał wspólnie * Prou incyslem i Patrera XX. Reformatów Koziorowskim Te JDeum, i czytał modlitwy o zdrowie i pomyślność Najjaśniejszego Cesarza i Króla i całej Najjaśniejszej Familii,Pociem jałmużny rozdawały się; następnie JW, Generał- Lejtnant Dąbrowski zaprosił do swego pałacu przytomnych gości na obiad, podczas którego wzniósł toasty za zdrowie Najjaśniejszego. Cesarza i Króla, za zdrowie Najjaśniejszej Cesarzowej i Królowej, za zdrowie Najjaśniejszego Następcy tronu, za zdrowie Najjaśniejszego Witlkiego Xiecia Michała, za zdrowie Najjaśniejszej Familii, i za zdrowie J O. Xiecia Feldmarszałka N amiestnika Królewskiego; za zdrowie zwycięskiego wojska, i za zdrowie przytomnych dam i gości. PROCLAMA. N a wniosek Sądu N adopiekuńczego został nad pozostałością po śp. Jozefie Antonim Auguście Jenszu dzierżawcy dóbr i małżonce jego Albertynie Karolinie Amelii z J aromiiza, tal. 1,072 sgr. 3 fen. 6 wynoszącą, process spadkolikwidacyjny otworzonym i termin likwidacyj ny na dzień 80. Września r. b. o godzinie 9. zrana w Zamku naszym przedUr. Assessoren! Schmiedike naznaczonym. Wzywają się więc wszyscy niewiadomi wierzyciele pretensye mieć mniemający, aby się na termin ten osobiście lub przez prawnie dozwolonych i informacyą dostateczną opatrzonych Pełnomocników stawili, na których im w przypadku nieznajomości Ur. Roesila, Wolny, Mallow i H iinke Kommissapzy Sprawiedliwości podajemy; prelensye swe likwidowali i udowodnili, ponieważ w przypadku przeciwnym za utrącających wszelkie prawo pierwszeństwa uznani, a z swemi pretensyami odesłani zostaną jedynie do tego, coby po zaspokojeniu zgłaszających się wierzycieli z massy pojostało , Międzyrzecz, dnia 18. Lutego 1833. Kr ól. Pruski Sad Ziemiański. ZAPOZEW EDYKTALNY. N a wniosek wierzycieli, został nad pozostałym majątkiem niegdy-Rocha Czachorskiego dzierżawcy wGrzybpwie Wódki powiecie Wrzesńskim zmaiłegn, konkurs dziś otworzonym, w terminie do wykazania i zameldowania pretensy i na dzień «3 Października r. b" przed Deputowanym U r, Strawińskim Assessoi>AI ren! zrana o godzinie 9. tu w mIeJSCU wyznaczony, na kiory niewiadomi wierzyciele pod tern ostrzeżeniem zapozywają się, iż niestawajacy z swemi pretensyami do massy wykluczonemi zostaną, przeciw innym wierzycielom wieczne nakazane im będzie milczenie. Gniezno, dnia 26. Czerwca i8S3Królewsko- Pruski Sa d Ziemiański. JI U JI L' Y JI Z zlecenia tutejszego Król. Sądu Ziemiańskiego sprzedawać będę we wtorek dnia 33. Lipca r. b. o godzinie 9. zrana pray ulicy Garbarskiej pod Nr. 40g. w kamienicy wdowy Eigell, rozmaite do pozostałości zmaiłej Sędziny Zi tm. Baranowskiej należące sprzęta, meble, bieliznę, suknie, książki, obrazy, pościele etc. najwięcej dającemu za gotową zapłatę. Poznań, dnia ts. Lipca 1833Rtferendaryusz Sądu Ziemiańskiego. Au. Podpisany praktyczny lekarz, chirurg i akuszer, będzie teraz praktykował w Gnieźnie. Dr. MichalsKi. Wyciąg z uerlmsłuego kursu papierów 1 pieniędzy. Dnia 11. Lipca 1833. Papiera- IGotowimi znąpo po Obligi d!ugu państwa 97 Ę Obligi bankowe ai do włącznie - - Zachodnio- Pruckie listy zasta981 - - Listy zastawne W. XY'stvva Poznańskiego. , MI IOOf Wschodmo- Pruslue , NQ 107 - Ceny zboża na Pruska mlarg wagę w Poznaniu. Dnia 12. Lipca 1833. Tal. śgr. ten. do Tal. sgr. fen. Pszenica . I H 17 6 Zyto . I 2 6 Jęczmień sa- 32 6 Owies . Ja 20 Tatarka l 2 6 5 Groch . l 2 Ziemiaki 8 9 Siana cetnar a 110 fI.. 15 Słomy kopa a 1200 fI 3 H 20 Masła garniec I 2 6 5