GAZETA
Wielkiego
Xiestwa
OZNANSKIEGi Nakładem Drukarni Nadwornej  Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannomli*
JW 190. - W Piątek dnia 16. Sierpnia 1833.

Wiadomości krajowe.

Z Berlina, dnia 13. Sierpnia.
Przybył tur Biskup ewangelicki w Kmo'rwie Sswedzkiem, T e g n er, z Karlsbadu.
1j" Z dnia 14. Sierpnia. '1. Pan raczył Biskupowi ewangelickiemu, '''Draseke w Magdeburgu, dać order °i Czerwonego 4. kiassy.

J1"'''' "'''' '" JIJIJI "'1{ '" JI '" JI '"r-Wiadomości zagranicznee«
a
-e Szwajcarya.
· yypadki ostatnie w kantonie Schwyz i zgwatj,; pokoju publicznego tamże pogrążyły całą e-jcaryą w odmęcie wojny domowej. W Zue-wydał sejm pod dniem 2. m. b. odezwę do elearów treści następującej: "Zjednoczeni e-y! Postanowiony był zjazd Deputowaye wszystkich kantonów, aby nieszczęsne Je w kantonach Schwyz i Bazylei nareszcie acieiskim załatwić sposobem. Miasto sejezwalo w tym celu Deputowanych wszy1 stanów. Nawet Schwyz, nawet Bazyrzyrzekły, wyprawić posłów swoich, Ale w sarnę, wigilia dnia tego na pojednaniecałego kraju przeznaczonego, dowiaduje się sej'm zjednoczonej Szwajcaryi, że w Schwyzniespodzianie pokój zgwałcony został. Tłum uzbrojonych z obwodu Schwyz, pod wodzą jednego z celniejszych urzędników tego kantonu, wkroczył do Kiissnaeht i zajął ten obwód. Pro* testacyi i zarzutów przybyłego Deputowanego kantonu ościennego Lucern nie usłuchano; na oświadczenie, iż rrzeba być posłusznym wyrokowi Sejmu zjednoczonego, odpowiedziano: ""Nie uznajemy Sejmu takiego I"" Pokój, kraju zatem zgwałcony, postanowienia władzy najwyższej zdeptane. Wolna i niepodległa część ziemi szwajcarskiej, której usiłowania w osiągnieniu równych praw i wytrwałość pozyskały zadowolenie Sejmu zjednoczonego, napadniętą została przez zbrojne hufce. Sejmu wszelako pierwszą powinnością jest ocalenie epokojności i porządku w obrębie granic wspólnej ojczyzny r utrzymanie powagi praw. To jest obowiązkiem dlań, równie jak dla związku lS15. r. u Główna kwatera w Riissnaehr, d, ł.
Sierpnia zraoa o godz. 4. (Z Gaz. Bazyl.) - N oc przeszła bez alarmu. Forpoczty nasze osadziły były całą ziemię Szwyeką a£ do granic Lucernu. Dotychczas nie ma ani znaku kroków nieprzyjacielskich. Wojsko nasse ożywione najlepszym duchem, gotowe do walki na pierwsze skinienie. Jui ono wynosi 1000 żołnierzy, a liczba ta co chwila »i; powiększa,  i Unterwalden z nami się łączy, - Natychmiast po wejściu Pułkownika Abyberg do Kiiseuacht spostrzeżono, że dwa okręty usiłowały wylądować i wojsko swoje Da ląd wysadzić; byłoto około 60 strzelców wolnych z Łucernu, Na wezwanie, aby erę natychmiast cofnęli, jeśliby nie chcieli, żeby przeciw nim gwałtu użyto, wsiadłszy z powrotem na okręty, doświadczali lądowania na innem miejscu ziemi Szwyckiej; przecież na podob n e wezwanie stamtąd także ustąpili i przestali na rozstawieniu straży i wyselaniu patrulów, niensruszaj ąc wszelako granic Szwycu. Landammann Stuzzer został w kajdanach sprowadzony do Szwyc, gdzie go w więzieniu trzymają.
Z Lorrach, dnia 3- Sierpnia.
(Z Gaz. Karlsruh.) - Dzisiaj zrana miasto Bazylea z kompanią swoją, pospolitem ruszeniem i artyleryą, ogółem z 1600 ludźmi, uczyniło wycieczkę przeciw Liestalczykorn na Basellandschaft, która się bardzo nieszczęśliwie skończyła. S'rataBazylejczykow w rannych i zabitych wynosi przeszło 100; między zabitymi znajdują się Pułkownik Land trer i oficerowie Wieland i Mieg; między ranionymi Pułkownik Burka*tt. Z 10 d/jał stracili a cołając się w nieładzie. We wsi Pratteln, gdzie do nich strzelano, kilka domostw stało się pastwą płomieni; naj dotkliwszą stratę ponieśli jednak w odwrocie, kiedy okopów Liestalczyków zdobyć nie mogli. Szwycowie 600 żołnierzami osadzili cały Kiissnacht; przeciwnie wezwał teraz Sejm zjednoczony 6000 ludzi do broni i tworzy prócz tego odwody. T aż gazeta miasta Karlsruhe donosi pod d, 4. Sierpnia: »W edle jednozgodnych doniesień wiarogodnych podróżnych, z tych 1600 żołnierzy, co z Bazylei wyrus' .yli przeciw Liestal, wróciło tylko 900, reszta albo poległa, albo w niewolą się dostała. Pułkownik Landerer z tyłu został zastrzelony, a Liestalczykcwie trupowi nos i uszy poobrzynali. Kilkunastu jeńców podobnym sposobem pokaleczyli. W Bazylei panuje wielka trwogat Główną stratę poniosło wttjsko miejskie z tego powodu, że posuwając się naprrćd nie osadziło lasu pod Pratteln, do Tuórego się Liestalczykowie rzucili i w którym cofających się Bazylejczyków napastowali. Liestalczykarni dowodziło pięciu oficerów "'polskich, z pomiędzy których jeden żgińą,ł. Żony Liestalczyków miały także udział w bitwie. - (Wtdle innych gazet 9 Polaków dowodziło wojskiem LiestalsHem.) *
;0
W ł ochy.
Z Rzymu, dnia 27. Lipca.
Dnia 24. m. bież. rozstał się z tym świate Kardynał LorenzoXiąźę Mattei, mając wieI lat gu. Wygasła z nim jedna z najstawnii szych i najświetniejszych rodzin Rzymski«
Z Turynu, dnia 24. Lipca.
(Car. Powsz.) - W Genui i wszystki miastach, leżących po nad granicą Franc panuje nadzwyczajne wzburzenie i każda w domość z Portugalii zapala coraz bardz umysły. Uznano więc za stosowne, wzn cnienia wojskowe do owych okolic wypraw środki policyjne tamże obostrzyć. Jei prócz tego też potrzebnem, kiedy pows chnie o teta mówią, że wojska francusf nad granicą naszą się koncentrują. - fi chać, że Król na kilka tygodni z Tur; wyjedzie. A u s t 2 Y a.
Z Wiednia, dnia 26. Lipca.
N N. Cesarstwo J chroość wyjechali we» 2 zamku letniego Schonbrunn przez Budt i Pileen do Pragi, Za 6 tygodni mają wr do stolicy. Pan Gasser, sprawujący interesa bawai przy dworze greckim, wyjechał d. ai. bj; do Tryesiu, gdzie wsiądzie na pokład koi, ty "K a r o l i n a", którą rrąd Cesarski dał rozporządzenie jego . Na tej samej freg] udała się dawniej Cesarzowa Brazylijska Rio Janeiro.
Dotychczasowy Internuncyusz nasz ] Porcie Ottomańskiej, Baron O- .ienfels, ., ster kancelaryi Stanu przez czas riebyt;, Xiążęcia Metternicha.
Z Zagrabia, dnia 15. Lipca. t Donoszą z Jaicze (nad rzeką Ver, w końcu Czerwca co następuje: "W , mosc, jakoby Wezyr nasz Mahmud H, Basza wysłał znaczne siły zbrojne na j brzeg rzeki U n n a, gdzie powstańcy j bardziej się rozszerzają, i że Ali Basza 2 sevieb przychodzi we 20,000 ludzi w p, naszemu Wezyrowi, zupełnie Jest fałsj Ani Wezyr, aui Kiaja jego nie rusz '" z Serajewa. Ali Basza Stolcsevich pr" do tego ostatniego miasta z orszakiem] dwie z kilkuset ludzi złożonym, ale , dniach pobytu udał się z nimi napowtj Mostar, teraźniejszej stolicy swej. Tu t cze nie było nigdy więcej jak 100 liidzj licyi albańskiej, którzy równie jak z ało '" nialuki i innych twierdz Bosnii po» r wszyscy niedawno do domu. Dziś r> w całej prowincyi żadnego innego wole żołdzie rządu zostającego, jak około Ii  niedostatku siły zbrojnej, mofna sobie wyobrazić stan rzeczy i położenie Wezyra."
Francy«, ic Z P a ryż a, dnia 3. Sierpnia. Prace około twierdz wedle twierdzeń gazet I oppozycyjnych dotąd ciągle trwają. Przy wali równi Fort 1 'Epin nie zaprzestano dotychczas d eładowania materyaiówbudowniczych, W Cha"Irenton jednak roboty zawieszono, w Invelle Iz! linie fortyfikacyjne wytknięte. Pięćset do szenściuset robotników zatrudnia się, wymurowali niern części wałów fortyfikacyi w 283'. f - uprosijektowanych; w Vincennes JOOO ludzi pracuje Blokoło kazemat. Brygada topograficzna wytyka blinie dla twierdzy Clichy i reduty pod Passy. Podług twierdzenia jednej z gazet tutejszych pobierało za czasów restauracyi 19 Arcybiskupów i Biskupów pensye po I A 000 fr. z listy cywilnej. x Gazety dzisiejsze zawierają pismo Doktora zlAutommarchi do Króla, w którem wzywa N. Pana do reklamowania popiołów Napoleona od rządu angielskiego i oświadcza, ii sam gotów przewieść je z SI. Heleny, Donoszą z Limoges pod d. 30. m. z.: "Spob<bojność zupełnie, i jak się zdaje, na długi czas altu przywrócona. Sprawcy bezprawi przeciw 'Prefektowi widzą się opuszczonymi od ogółu ;81 udności, który postępowanie tak niegodne k«w najwyższym stopniu rozjątrzyło; sami więc się teraz uczynku swego wstydzą i żałują go. iN astąpiło wiele przyaresztowań. Uroczystości 'wczorajsze, oraz przegląd gwardyi narodowej 'fedbyły się spokojnie i w najlepszym porządku." Listy z V e r a - C ru z p o d d, 5. Cze rwc a d o n 0lezą: "Partya hiszpańska i duchowna jeszcze się flpie zrzekła nadziei, iż potrafi. Santaanę wyklu"czyć a Xiecia jakiego hiszpańskiego postawić na 31czele rządów; poświęciła więc znaczne summy l i pozyskała taką drogą względy części armii <Santaany. Aby więc przytrzymać samego Generała, wznieciła ona zaburzenia w pewnej P'odległości od stolicy. Santaana wyruszył na A 3'tycbmiast na czele armii swojej do zagrożonych sokolic, końcem przytłumienia rozruchów; ale f część żołnierzy jego, pomiędzy tymi też Pułn bownik, byli zdrajcami i w marszu o kilka mil «od Mexyku aresztowali Generała, którego PułIIkownik Ariste za swego jeńca ogłosił. Gene. 'rał Arago dowiedziawszy się o tern, ujął natychmiast rodziny wszystkich tych, co spisek 'Sten uknuli, oświadczając oraz, że skoroby choć "naj mniejszy uczyniono zamach na osobę Gen nerała Santaany, on najokropniejszego użyje J'odwetu. Pogróżka ta, jak się zdaje, nie chyiebiła celu, kiedy listy z Vera-Cruz pod dn, 14,
Czerwca donoszą, żeSanlaana 2 rąk powstańców uwolniony. " Z dnia 4, Sierpnia.
Messager des Cha m b res donosi, że robót około warowni 1 'Epine teraz istotnie zaprzestano. W M o n i t o r z e czytamy następujący Gafc się zdaje) urzędowy artykuł: "Od niejakiego czasu roztrząsają pytanie względem rozwiąza- A nia Izby Deputowanych, a wielu (zdaniem naszem) sądziło, że takie rozwiązanie zgodne z zamysłami rządu. Wszakże wieści te płonne. Rząd nie ma żadnej przyczyny narzucać prawną trwałość Izby, która monarchii i karcie od 1830. I. tak dzielnego użycasała wsparcia." Z d n i a 6. S i e r p n i a .
Wyjazd Króla do Chtrbourga wyznaczony ostatecznie na d. 10. m. b. Wczoraj odjechał goniec, aby władze miasta o igm zawiadomić, - Donna Marya Gloria uda się wkrótce do Portugalii, ochmistrz dworu jej oznajmił właścicielowi hotelu, w którym Królowa z Xiężn% Braganca dotychczas mieszkała, iż od dnia i go Września hotel pod jego dyzpozycyą znowu zostawać będzie. Z dnia 7. Sierpnia.
Profesor Lelewel w skutek rozkazu rządowego, aby opuścił Francyą, wyjechał d. 4. rn, b. z Tours,
A n g l i a.
Z L o n d y n u, dnia 3. Sierpnia.
W liście prywatnym z Portsmouth pod dn.
1. m, b. umieszczonym w gazecie T i m e s czytamy: "WLizbonie Anglicy dotychczas uwięzieni kajdany swe skruszyli i wystarawszy się O broń, uwolnili wszystkich więźniów i użyczyli pomocy Pedrystom. Policya lizbońska z DOOO żołnierzy i urzędników złożona, cofnęła się e stolicy, nie dawszy ani jednego wystrzału, i wszyscy mieszkańcy oświadczyli się niebawem na rzecz i korzyść Donny Maryi. N apad na Porto d. 25. Lipca przez Miguelistów wykonany, nie nastąpił wprawdzie pod bezpośredniem dowództwem Marszałka Bourmont, ale jednak za jego planem i radą. Wkroczyli oni do miasta, zostali jednak po okropnej rzezi ze stratą 1400 ludzi wyparci. Pedryści stracili 700 ludzi, między tymi walecznego Pułkownika Cotter t który po bitwie przez tralunkowy wystrzał życie utracił. J eden pułk jazdy Królewicza prawie całkiem zniszczono. Dnia 27, Lipca Mignęliści zupełnie z okolic miasta Porto ustąpili. Dom Pedro puścił się tjAjocy od dnia 37. do dnia 28, na statku parowym "Britania" do Lizbony i został zewnątrz zasypu przez okręty wojenne angielskie salutowany. J eden z oficerów statku parowego" Confiauce", przywożącego te wiadomości z Portugalii, słyszał sam, jak po uli mowano. " Z dnia 6. Sierpnia.
Od zeszłej soboty zbywa na wiadomościach z Portugalii. Kur y e r dzisiejszy donosi: W Lloyd's oznaj.
miono ze strony Admiralicyi, iż rząd ofiarowania dostawy statków o 300 beczkach, mających służyć przez 3 miesiące za okręty przewozowe, przyjmuje; ofiarowania te mają niezwłoc z n i e być podane. - Rozumieją, źe na statkach tych wojsko do Lizbony ma być przewiezione, kiedy postanowiono, stacyą na Tagu 3000 żołnierzami wzmocnić. Admirał Parker już ma na każdy przypadek 2000 wojska mor· kiego pod »wojem rozporządzeniem.

ROZlllaite wiadolllOŚci.

W Paryżu wychodzi (u Treuttela i Wiirrza) " Emilia, comtesse de Plater, sa vie tt sa mort, par Joseph Straszewicz. " z wizerunkiem i fascimile Hrabiny.
Donoszą z Nowego Yorku pod 0*. 10. Czerwca, iż statek parowy "Lioness" , pod dowództwem Kapitana Cockerelle, w podróży swojej z Nowego Orleanu do Natchitoches, stał się pastwą płomieni. Znaczna liczba ludzi utraciła w tym przypadku życie.; między innemi zginąt też Senator Josiah Johnson, a członek Izby Reprezentantów White mocno został ranioDym. Sam siatek z całym ładunkiem w środku rzeki zatonął. Poeta Islandzki Thorlakson, który przełożył Raj utracony Miltona na swój rodowity język, mieszka w nikczemnej chałupie w Baegita. Pokój jego ma ledwo 6 stóp długości i 4 szerokości; cały sprzęt składa się z łóżka i stołu, na którym poeta pisze swe wiersze» Położenie tego miestkaoia jest bardzo małowne; atoi między trzema górami i otoczone jest szumiącemi potokami. Poeta ma rocznego dochodu około sześciu funt. srterłingów.
OBWIESZCZENIE.
Podaje się do wiadomości, iż Alexander Bernstein kupiec zSzrody i zaręczona z nim Joanna z Aschenheimów, rozwiedziona Józef Lewin z Rogoźna, układem przed Notaryuszem i świadkami pod dniem ?6. Czerwca r. b. zawartym, a pOR dniem gtym m. b. aądownie ogłoszonym, wspólność majątku i dorobku w przyezłem ich małżeństwie wyłączyli, Poznań, dnia 2$. Lipca 1833.
J&rół. Pruski Sąd Ziemiański.

ZAPOZEW EDYKTALNY.
Krzysztof Weigt, młynarczyk, który w roku IgOS- z Tarnowa pod Rydzyną na wędrówkę wyszedł, od czasu tego o swem życiu i pobycie żadnej wiadomości nie dał. Wzywa się prze- . to tenże, oraz jego niewiadomi sukcesorowie i spadkobiercy na wniosek rodzeństwa Jerzego Weigt zagrodnika i Anny Rozyny zamężnej Tschauschner z Tarnowy, aby się przed lub najpóźniej w terminie na dzień 27. Lutego 1834. zrana o godzinie 10. w lutejszem pomieszkaniu sadowem, przed Delegowanym Ur. Billich Referendaryuszem Sądu Ziemiańskiego naznaczonym, osobiście stawił, albo też o swem życiu i pobycie podpisanemu Sądowi przed naznaczonym terminem piśmienne doniesienie!' uczynił i następnie dalszych zleceń oczekiwał, albowiem w razie przeciwnym, za nieżyjącegoJ uznanym będzie i jego pozostały majątek wedle okoliczności jego najbliźszymisukcessoróm łub też skarbowi publicznemu wydanym, zostanie. Wschowa, d. 25. Kwietnia 1833Król. Pruski Sad Ziemiański.
Wyciąg r Berlińskiego Kursu papierów i pieniędzy. J
Dnia i3. Sierpnia tSSS.

Papiera- Gotowimi znąpo 971pa 96f
Obligi długu państwa · .
Obligi bankowe ai do włącznie li t. £ 1.. to Zachodmio-Pruskie listy zastawu * ».... 9 81 Listy «stawne W. Xu_iiwi Poznańskiego-. . .. 1011 Wschodmo-Pruskie . .. 100J S»la»kie . . . . . . . 106 (Jeny zboża w Berlinie.
JDma 12. Sierpnia 1&33.

\c n
.0
Ładem; Pszenica Zyto Jęczmień wielki Jęczmień mały Owies · · k Groch .
Wodar Pszenica (biała) Zyto Jęczmień wielki Jęczmień mały Owies . » .
Groch .
Kcpa słomy Cetnar siana . g « fan* 12 2 25
Tal. igt.
I 22 1 ID 27 Tal.

Tal.
ł Ifen. 6 fi
3iigr«fen. & t
Tal.
Z 27 I 6reBI> lO i 
II 
-as -be fx t 1 7 10 1 5 
1 »ib 20 50