GAZETA
Wielkiego
Xiestwa p O Z N A N S K I E G Oni i.
Nakładem Drukami Nadwornej  Dektra i Spółki. - Redaktor: A. Wannowshi.

IM 192. - W Poniedziałek dnia 19. Sierpnia 1833.

Wiadolllości krajowe.

Z B e r I i n a, dnia 16. Sierpnia.
N. Pan raczył Porucznikowi «IymissycnoWanemu Ri c h t er, teras Dyrektorowi domu poprawy w Uawictu, dać order Orla Czerwouego 4. Hassy.
Wiadolllości zagraniczne.

R o * a y p.
Z Odeaey, dnia 19. Lipfia.
Journal d'Odessa donosi z Stambułu: "Pan Wogoride«, którego Porta Ottoroońska mianowała Xiążęciem Samos, wysłał delegowanego do tej wyspy, lecz renie nie został ty puszczony. Samos opiera się rozporządzeniom trzech mocarstw, postanowionym blisko przed trzema laty. Oddawna wyspą tą rządzą Logoteci. Mieszkańcy są bardzo kontenci z ich administracyi, bo jest sprawiedliwą i ścisłą* używają nieprzerwanej spokojności i pomyślności ożywionej handlem. Wszelako iyczyćby należało, aby prawdziwy swój interes pojęli i uznali Sułtana jako swego monarchę,,«
A u s r r y e.
Z Wiednia, dnia 31. Lipca.
Przybył tu z Warszawy Xiąźę Lwów, Ce«.
R03. Rotmistrz i Adjutant JO. Feldmarszałka Xiecia Warszawskiego.
NN. Cesarstwo przybyli dnia «7. w dobrem zdrowiu do Budziejowic (Budweis) w Czechach. -» J. C. Mość Arey-Xicina Zofia, małżonka A. X. Franciszka Karola (drugiego syna N Pana), powiła dnia 30. b. m. w SsehSrunM syna, którego chrzest dzisiaj nastąpi.
Szwajcarym.
Z Szafuzy, dnia 2, Sierpnia.
Gazeta tutejsza donosi: "Pan Ross i przybył w tych dniach do Zurych, gdzie dn. 16. Lipca Kadzie Regencyjnej »prawe, słożył.
Wypadek missyi jego niesaspakajejący i polega jedynie (jak się zdaje) na ustnyck przyrzeczeniach rjądu francuzkiego, że na prsypadck, jeśliby Szwajcaryi drogą innych układów nie udało się Polaków wzdłuż Renu «prowadzić aż do Rotterdamu, Fraocya nareszcieby się skłoniła do poniesienia kosztów za przewóz ich do Anglii albo Ameryki. - Już przed niejakim czasem wniosła Rada Regencyjna u miasta Sejmu o jak najspieszniej» sze ukończenie układów s państwami Niecniefikiemi wzglądem oddalenia Polaków« Mia.  pnhcono ic sprawę jesz ze osobno Posłom ;*iaiiu Bt.rii. Mi»slo Sejmu oświadczyło, i£ jeszcze.się nie zdecydowało, komuby mibeyą JIo iFrankfu-Iu .poie.fć miału.; .trzebaby tez proc« lego. doczekać eic powrotu P .na Koesi .» Paryż» (Hory terazjuź pr» był do Zurycli).
Jłada .R.genryjoa podała następne dwo.h mężów i.a :-Poełnw zjednoczonej Sz.wajcaryi frzy Związku Rzeszy Niemieck ej, z których miaeto -btjiiiu Płiia Tillier obrało. Wedle pogłoski przybył już (en Pan do Zurych,skąd ,odebrawsz,y i net ru K eye swoje natychmiast wy jedzie do . Frankfurtu. Zadaniem i ireicią .inieeyi jego jt-et upraszać państw Niemieckich o pozwi lenie wolnego przejścia dla Polaków, aby ci do Anglii dostać się mogli., gdzie (jak «II; zdaje) dutyhczas najlepsze znaleźli przyj - <de i najwięcej mają prawdziwych przyjaciół. "Z iła#*ylei., dnia 6. Sierpnia.
Wczoraj wieczorem oddziały strzelców nieprzyjacielskich zbliży wszy się do miasta, sirzelaiy do lud/i, trudniących się robotą swoją przed bramą. Równocześnie rozeszła się po głoska, że po areszt iwaniu nujakiegoś Siibernagla odkryto sekretny spisek, w którym kilkaset mieszkań ow tutejszych ma mieć ud/iał ko-ńcem otworzenia nieprzyjacieluwi bram i' zwiększenia nieładu w mieście. Ż< tu łowaTzjs'wn-podejrzanycb ludzi istnieje, o tern ].,z dawno wiedziano, a.ie tych w obecnych okolicznościach pilniej dozorować trzeba to też żadnej nie ulega wąrpliwości; ale wia'domość, jakoby spis imion JpreyeLęźooych miał być znaleziony, nie potwierdziła się. ;l)soby «Sławione, uwijające się po. miejscach, gdzie nic nie mają do czynienia, .przytrzymano, równie leź zagorzalców, co buntownicze miewali mowy. Każdy ma się na bacznościŚrodki obrony pomnożone i takie uczyniono' rozrządzenia, ie każdej napajci dzielny opór stawić potrafimy.
Gtzeti Badiscbes Volksblatt pisae « Lorrach pod,do. 4. Sierpnia: "Właśnie .W tej cbwili donoszą nam, ie dzisiaj .w południe gminy wiejskie, które dotychczas do raia«ta Bazylei należały, oddawszy broń swoje rządowi Liestalskiemu, r obwodem Lieetal .ię połączyły." z Z h d fi i a 6 S . . XX, . . uryc , - lerpnla.
Właśnie * tej cbwili donoszą nam r ust pewnych (powiada Gaz. Frankf), U stronnictwo reakcyi w Bazylei dn. 5. wieciorem nanowo się ośmieliło uczynić wycieczkę. Było to o godzinie 8, kiedy w dzwony na gwałt uderzono; dzieci i niewiasty, wydając okrzyki rozpaczy, uciekały z Muttenz do AUPSIs:I 033
byłto istotnip przrralaJąry wid 'K Alp rnęfc z y/III w y rut z \ h odważnie 1* progi ku inoitio»1 Mir, na którym się między forporztami zacięła rozwinęła walka, gdzie znowu wielu poległo, Lud wiejski miii $ zabitych, Bliej* s< y nierównie więcej, pomiędzy którymi miał tez być Pułkownik Preis6werk. Z dwoclI koinmissarzy zjednoczonej Szwajcar y i ud<li się Spiesznie szukając pomocy, jeden do So10thurn, a drugi do łihen.feldcu, aby batalion Mullera sprowadzić. Zajęcie miasta Bazylei i osadzenie onego siało się nieudbicie potrzebnein i wypadałoby-nawet dołątzyć do wojska zjednoczonego ciężkie działa, aby tern dzielniej pokonać zamysły tych, co wojsku temu przystępu do miasta zabraniają, Z o K o li c y (Landschaft) B a z y l e i, d. 6, - Sierpnia. Podpalenie wsi Pratteln przez załogę miasta wykonane, jako też pokaleczenie ohydne 1 zabijanie nawet bezbronnych ludzi, wyglądających r okien domów g.woich. sprawiło między wojskiem okolicy największe rozjątrzenie, przeto też nie dawano pardonu, W BazA J.i irwoaa okropna. Teraz dopie.ro dowiedzie! ś: y s! ę, ile strata miejskich wynosi: Poległo 69 obywateli, a 97 z załogi m (jakiej; 150 ranionych. Z JI a rau, dnia 6. »Sierpnia.
-Dnia .5. odbył aię po.grzeb poległych w utarczce pod Pratteln BazyJejrzyków; w Muttenz pochowano 31, w Frankendorf 14 i t. d, W Hardt wifclp jeszcze leży trujiów niezagrzebanych. Ze kilku Polaków w utarczce tej czynny miało udział, to niezawodna, ale przesadzona wieść, że ich tam wielu było, W Gelterkinden porozumiano się r okolicą w ten sposób, że miasteczko to zostało neu'tralnem i w niczśm nie uczestniczyło; gdy przyszło do rozbrojenia, wydano około 60 eztuk broni Lilość niewielką amunicyL Główne dowództwo nad 12 batalionami «jednoczonej Szwajcaryi, mającemi osadzić okolicę i miasto Bazyleę, poruczono Pułkownikowi .Gutrry.; częścią komenderować też będzie Pułkownik Zimmerli. Już wyruszyło kilka batalionów z Aargau do Frickentbal, a inne niebawem ra niemi wyruszą. Z L u t e m u, dn. .6. Sierpnia.
Dnia 4. wieczorem weszły tu wojska Zu.
rychskie, a d. 5. Bernskie. Dnia J. udali się pośre-dnicy r- Scbwyz do .Zurychy ale lud Lucernski domagał się uporczywie osadzenia Sebwycu i załatwienia spraw Sarnskich. Unterwaldnerczycy spokojni i mówią, że im wszystko równo, czy Neuschwyc do Altschwyc, czy też Aitschwyc do N euschwyc należy, Donoszą., że Pułkownik Abyberg, kto postanowił' dogodniejsze osadzić elanuwiekHo 2a kaplicą Ftlls, i lam spotykać nieprjvlarcieis, odebrawszy wzmocnienia z Uiy i Unlerwaidew. Ws*ak?e r>ą<J S łwyki uznał »a rzecz korzystniejszą, kiedy już rar wojna do-mowa ma wybuchnąć, outkiwni tiieprzyjacielą na-granicach wewnętrznego kraju, gdzie pospolilege» riijztnia skutecznie użyć można, przeto lei Pułkownik d. 5» za rozkaz-elli rząłlu w głąb kraju się cofną)., Niderlandy, - Z' R o t t e r d a m u, dnia 9» Sierpnia,Choltratu-u nas widocznie ustaje.
B e j g ID Z B r u x e 11 i , dnia 9. bitrpnia *M o n i t o r dzisiejsey zamieśćii' obszerne i V? u inne opisanie urocza eiości ohrza- 'iku c lirze Sliirgo nowo narodzonego N astępcy tronu" który. eiętujdnia wczorajszego odbyli
Francyo.
Z' P a ryż a, dnia 6* SierpniaMessager donosi, ie ooebral wiadomość O' zniesieniu- wojs-ka- Miguel stów pod Ofiorio, wskutek czego Doui Miguel' z powierti.kami is-kaibami swemi miał ujść do H sjpani l . C. ?), Wychowańcow sz<kn)y wojskowej, w Si. Cyr wsadzono kolejno do karcerza*, po ni« waż dma ag. Lipca hulaiąc między sobą, jio kilka kroó wolał': "Ntecli żyje świetna- pamiątka Napoleona! "" W Marsylii przy sposobności dni lipcowych zaszły groźne zaburzenia. W wieczór dnia 27. część mieszkańców, ubrew przeciw rozkazowi władzy, w miejsce starego drzewa wolności zatknęła nowe z trzema barwami. To wzbudziło wielkie zamieszanie w mieście. Dnia 29. "godzinie 10. po rozstawie mu wojska i konnej żan d.i-rmer<yi, nowe to drzewo w: b,ości zarozka-s-zem Prefekta ścięte-zostało, na którą to operacyą gromady zagorzalców sykam--lll i gwizdaniem się odzywały. Motloch taigając się coraz zapalczywiej na wojsko, zmusi) je w niektórych miejscach do cofnięcia; beczki p u u n e leżące na ulicy, wskąj.ywały zamiar zakładania barykad. Uzucano kamieniami na wojsko, a jeden cficer strzelił 51 pistol« ttndo burzycieli, przecież' nikt nte został zabitj. - Dzisiejsze gazety jednozgodnie donoszą wedle źródeł' autentycznych, że spokojność w Marsylii już została znowu przywrócona. Dzienniki tutejsze uszczypliwie przycinają M o n i t o r o w i , ie o sprawach portugalskich i zaięeiu Lizbony dotychczas ani słowa nie doniósł. Gazeta Feuiłłe de Gambray pod dn< 1.
fosa
Sierpnia donosi, ie Generała polskiego,-ozdobionego wi< lu orderami, -jadącego penzią w towarzystwie żandarma, w umecjnem więzieniu' osa<lzono. Wydawał się być bladym 1 scho» rzalym, w-skutek' choroby sprawionej, prztatruciznę, którą sam pił w Limoges. Słychać, ie w razie udania się, wvpra-wyDom* Pecha, Dom Miguel-uda się <!o Wioch.. Listy z Aitxandiyi zawierają  następuje i'"Jlozchodją się tu wieści, ie między naczelnikaini armii egipskiej, w Syryi a janczaramil w A<leppo przyszło do znacznych'nieporozumień. Ci ostatni ułatwili ibrahimowi zdobyeie Syryi, przysiągłszy od czasu zniesienia-ich korjiusu w Stambule wi< czną-nienawiść Poecie" i wiedząc re Suitan" gdyby wyszedł zwycięzcą'" z tej wojny,- zniszczyłby elo reszty ich przywileje, kmre są źiódłem niezmiernych ich' dochodów.. Mieli oni dawniej wyłączny inon«-pul-wszystkithiywności w Aleppo, aleMohamed Ali mechce cierj>iećinny cii monopolistów obok siebie. Stąd owe nieporozumienia. Syrya jest krajem, kióry łat woinoihazdob) ć,. ale którym trudno jest rządzić;: wzajemna nienawiść szeryfów i janczarów, nit mniej religijna nii naw ść między Mahometanami a Druzami i Maron. tarni spławia, iż każda armia nl< przyjacielska za wstępi nv swy m elo kraju ma w nim natychmiast znaczne stronnictwo, jak'to wi-eiziebśrny przy wWroczt niu Ibrahima; ale ta sarna nienawiść i dawny zwyczaj tycHstrotmic-tw pozostawania z-sobą ciągle wotwartej walte, sąprzyczyną, iż* połączenie ich pod j- dną władzę, jest nader trueJnem, jeśli nie nicpexlobnem. W-o Pona miała więcej jak od stu lat tytularną, tylko włatlzę w-Syryi; baszowie Aleppu; Bagdaeiui Damaszka rządzili tylko tak- długo, jak długo podobało się panujący m-w mieście stronnictwom; w górach nieclozwalali Druzowie nigdy, aby się <lo nich« mieszał kto obry ,. rówiitiy- zaśotwaite były od północy przechodniu Kordów i Turkomanów , - a na południe pokoleniom arabskim. Tym rząd egipski dal pręj-iko radę, ale latnte stosunki stawią mu wiele przeszkód trudnych do zwalczenia. Vice Krof stara się przedewszystkiem przywrócić oświatę i handel; układa się z pewndun towarzystwem l angielskiem względem bodowy kanału od E u * fratu dó Orontfs, któryby mógł ściągnąć do sitbie część handlu indyjskiego. Miasto Alep' po pragnie, aby Vice-Kroi kazał skierować bieg izeki Seditir ełó Eufratu wpadającej, i połączyć ją przez kanał 12 mil długi z rreQ Koik, od której jedynie zawisła dotąd żyzność obwodu Ab ppo, a która nie jest wstanie dostarczyć wody całej okolicy. Mają być przedsięwzięte środki dla ożywienia produkcyi jedwabiu w gó*rach Libanon. Była ona niegdyś tak znaczna, iż w samym Tripolis 30 domów handlowych zatrudniała. Dzisiaj nie zajmuje się nią tamże ani jeden dom handlowy; jakoż wystarcza zaledwie dla fabiyk krajowych. W Syryi wszystko prawie na nowo stwarzać potrzeba; podczas administracyi tureckiej wszystko upadło. Co do Bagdadu, morowe powietrze, cholera i trzęsienie ziemi zamieniły go w gruzy. Równiny wyglądają jak pustynie; porty: Latakie, Alexandiette, Suedi, St.Jean d'Acre, jednem słowem wszystkie, są zapiaszczone częścią z powodu niedbalstwa i sknerstwa Baszt)w, częścią z przyczyny proroctwa, w które cały kraj wierzy: ie armia europejska wysiędzie na ląd w jednym z portów syryjskich. Tento zabobon sprawił, że Turcy patrzyli raczej z ukontentowaniem na to zniszczenie swych portów, aniżeli żeby mieli się starać o ich utrzymanie w dobrym stanie. Awanturnicy europejscy podają ViceKrólowi ptłno planów dążących do ożywienia Syryi na nowo, nalegają przedewszystkiem na t o, aby wznieść Antyochią i zrobić ją środkowym punktem handlu między Eufratem a morzem śrództemnem. Miasto to jest wprawdzie lepiej w tej mieize położone niż Aleppo; ale wojna wyczerpała za nadto skarb Vice-Króla, aby jeszcze można myśleć teraz o pknach tyle jtosttow wymagających. Mówią, że Mthemed Ali zachowa sobie monopol tytuniu z Latakie, który z tak.em upodobaniem palą w całej Arabii, w Egipcie i w krajach barbaryjskich, oraz, Że myśli założyć wielkie plantacye maku z któsegoby mógł dostarczać opium dla handlu chińskiego. Syiya ma wiele źródeł bogactwa krajowego, ale duch jego fiskalny wyssie ją raczej {jak wysał Egipt) aniżeli, żeby miał się przy.
czynić do prawdziwej jej pomyślności." Monarcha mianował Pana Ladvocat, Podpułkownika issgo legionu tutejszej gwardyi narodowej, Dyrektorem Królewskiej fabryki obiciów, w miejsce Barona B otours, który został uwolnionym od tych obowiązków. Podróż Króla do Cherburga jeden tydzień trwać będzie. Pan Edmond Blanc, generalny Sekretarz Ministerstwa handlu, wyjechał już do Normandyi.
Czytamy w dzienniku R e n o vat e u r; "Zapewniają, iż Pan Rorschild układa się z Minilitrami względem ustąpienia Algieru towarzy. etwu kapitalistów, któreby się jiedjęło zakładać osady w tamtym kraju pod opieką wojskową Francyi. " Kuryer francuz JE i zawiera: "Wyprawa do Algarbii, która tak pomyślnie wypadła, jest pomysłem Margrabiego Palmella, a ten znowu winien go stronnictwu portugalskiemu w Anglii. Już dawniej' uczynił P.Stratford Canning wniosek, aby Generałowie konstytucyjni przy wylądowaniu na brzegach południowych ogłaszali, ie na czele nowego rjądu nie będzie się znajdował Dom Pedro, ale ie mianowana będzie regencya Królowej Maryi." Z dnia 8 Sierpnia.
Pan Caloraarde przybył tu z Orleanu i podal Xietiu Brogłie obszerną nutę, w której dowodzi, że półwysep Pirenejski pod rządem konstytucyjnym szczęśliwym być nie może. (Galign, Messeng.) W giełdzie wczorajszej podskoczyły znacznie papiery skarbowe hiszpańskie z powodu wiadomości, że Król Ferdynand oświadczył, iź nada Kartę ludowi swemu. (?) (Podobniejssern do prawdy jeel doniesienie innych gazet, że gabinet hiszpański obecnie s'ę skłania do przyjęcia dawniejszych propozycyi Pana Stratford Canning.) W T e m p s czytamy: Przerwa w txeku» cyach militarnych w Piemoncie była tylko chwilową. Sześciu tak nazwanych sprzy6i'ęzonych zostało znowu w Alessandryi straconych, a podobny los czeka jeszcze witlu innych więźniów politycznych.
A n g l i a.
Z Londynu, dnia ó. Sierpnia, Gazety angielskie dodatkowo donosząjeezcae o sprawach portugalskich co następuj e: "Listy z Lizbony pod dniem 25. Lipca głoszą, że Dom Miguel do Hiszpanii uszedł. N atychmiast po odebraniu wiadomości o kiesce J orday, Xiąźę Cadaval zwoławszy wojsLo i żołnierzy policyj« nych, rozkazał im udać się w głąb kraju. Po południu stanęły okręty liniowe angielskie "Doregal<'i" Talavera"pod Piaca do Recioi do Cornmercio, Wieczorem cała Lizbona była oświecona. Race latały po powietrzu we wszystkich kierunkach i przez cały dzień aż późno w noc wszyscy śpiewali hymn konstytucyjny. Przy osamiej utarczce podobno stracili Migueliści 2000 w rannych i zabitych; ale koncentrują się oni jednak na północ od Lizbony i rnoże powtórnie się ośmielą stoczyć bitwę. Wszystkie listy z Lizbony w tern się zgadzają, że nadzwyczajne miedjy ludem panuje uniesienie. Viilaflorę i żołnierzy jego przyjmowano wszędzie z nadzwyczajną radością. Migueliści przed odejściem swojern pozagwoździli działa. W proklarnacyi pod dniem 22. Lipca przez Xiecia Ca. daval ogłoszonej, dotyczącej się stanu obięźniczego Lizbony, pyta się Xiąię, czyby się zna. lazł kto między mieszkańcami stolicy, któryby nie miał być gorów przelać krew swoje za Dom Miguela, Króla prawnego, obrońcę ołtarza i religii świętej? Wszystkim sprawcom zabu clzin rozstrzelać każe; wyraźnie powiada, ie cudzoziemcow z pod (ego nie wyjmuje.- Krąiyła pogłoska, ie Xiążę Cadaval w ucieczce przez wieśniaków schwytany i rozstrzelany zoStał; nie dawano jednak jej wiary." Wedie listów z Oporto Marszalek Bourmont, złoiywszy naczelne dowództwo, udał się na prawy brzeg Dueiy.(P) Wojsko Miguelistow rozpoczęło dnia Ł7. Lipca wsteczne swe poruezenia z obozu pod Opoito. Nadeszły także dokładniejsze doniesienia o utarczce dnia 25go L'pca pod lem miastem stoczonej. Poległ w niej Dom Fernando de N eronha, synowiec Generała Saldanhy; Generał Bento da Franca niebezpiecznie raniony. Z pomiędzy obcych oficerów wielu zabito i raniono; mieszkańcy Opony odznaczyli się zaszczytnie, wielu z nich poległo w szeregach ochotników. Pod Quinta de Vanzeller niewiasty podawały wśród okropnego ognia arnunkyą żołnierzom. Brygady General DuverJer umarł dnia 26. w skutek ran odebranych. Dom Pedro czule się rozstawał z miastem Oporto. Kuryer tutejszy (angielski) głosi o buskiem uznaniu ReprezentanIow Donny Maryi przy dworze tutejszostronrym . Zresztą przypuszcza on możliwą dalszą obronę Migurlistow, przeto też, aby zapobiedz większemu rozlewowi krwi, poczytuje irnerwencyąAngli. za konieczni« potrzebni}. Webodząc oraz w rozbieranie pytania o regencyi mającej być ustanowioną, dowodzi, że się Dom Pedro na Rejenta (jedynego przynajmniej) nie zdał, kiedy wpływowi ulubieńców ulega 1 osobisiy jego charakter, mimo niektórych pochwaJy godnych przymiotów, jednak ani dla Portugalii, ani dla Anglii nie podaje dostatecznych gwarancyi. Rozumie więc Kuryer, ie Xiąię Palmeila byłhy do lego najzdatniejszyrn.
J eden z 1 fktrów marynarki angielskiej pisze, że podczas zaburzeń w Lizbonie Admirał Miguelistów Feli», szukając schronienia, uciekł 6ię na pokład flotty naszej, ie wszelako nazajutrz, rozum uj ąc, że niema się czego obawiać, się oddal.ł i przez pospólstwozostał ujęty; obawiano s ę o życie jego, przeto też udał się syn jego do Admirała Parker , aby go błagać o pomoc dla ojca. Statek parowy "Jerzy IV." z ładunkiem dla Dom Miguela, szukał także u Angiikow przytułku, Dochody 23dl Arcy-Biskupów i Biskupów irlandzkich wynoszą l5l,lŁ7 funt. szterlmgów. Oprócz tego biorą od 1922 dzierżawców dóbr duchownych 45.258 funt. szterl. T i m e s dowodzi dzisiaj w obszernym artykule, że imanie Donny Maryi dla Anglii obecnie moralną koniecznością, oświadczając oraz,ie urząd Dom Pedra teraz się skończył, prz< 10 lei wypada spodziewać się, ie wkrótce z Portugalii ustąpi. Xiążę Sutherland umarł przed kilku dniami w Szkocyi. Gazeta G lob e spodziewa się bliskiego ulończenia sprawy belgijsko-holenderskiej na konftrencyi i dodaje: "Odpowiedź z Hagi względek kilku małych zmian w przełożonym przez Hoilandyą projekcie, powinna tu wkrótce przy.
być. Obrachowano, ii odpowiedz z Fiankionu od Sejmu Związku niemieckiego względem Luxemburga dopiero w dniach 15. lub ao. nadejść moie. " T a i gazela pisze: "N a krótki czas przed powszechnemi wyborami po przyjęciu bilu reformv parlamentu umieściliśmy lisię kandydatów. którzy się różnym zgromadzeniom wyborczym polecali. Między kandydatami w Portsmouih wymieniliśmy takie Kapitana N apier, dodając, iż jest chwiejącym się «formistą. Otrzymaliśmy naowczas od tego walecznego oficera n*stępujące pismo, i w skutku tego sprostowali!my doniesienie nasze, nie ogłaszając jednak rzeczonego pisma. Teraz tego dopełniamy. Jest ono w następującej osnowie: "W PUf» brook niedaleko Portsmouth dnia 28. Sierpnia 1832. Mości Panie! Wyczytuję w gazecie W ćPana, ii umieściłeś mnie jako kandydaia z Porismoutli i chwiejącego się rclormistę. Proszę być przekonanym, iż jestem determinowanyui reformistą, i pragnę widzieć wprowndzoną reformę w każdej części administracyi krajowej w najroziiąglejszem znaczeniu. Zostaję i t. d. (podpisano) Karol Napier." Sądy kryminalne w Anglii niesą teraz bardzo zatrudnione, skąd wnoszą, ii od nujakifgo czasu zmniejszyła się liczba zbrodni w kraju. W Dorstt jest tylko 1 2 spraw kryminalnych; w Salisbury nie było ich od roku 18 n - ,ak mało jak ttraz; w hrabstwie Lincoln jest tylko g, a w mieście Lincoln niema fni jednej; w Rutland niema także żadnej. Sędzia tameczny oświadczył, ii w calem życiu jedne tylko sądził sprawę kryminalną w hrabstwie Westmordand.
Z dnia 9, Sierpnia, Gazeta A l b i o n donosi w dzisiejszymnuraerze : Podobno nadeszły tu listy z Portugalii, wedle których Generał Miguelistow Molelloe na czele 4000 żołnierzy wszedł do Beja, kiedy Pedryści nie zdołali dać mu oporu; stamtąd miał się udać do Setuba), które to miasto podobnie zajął. Ponieważ większa część wojska konstytucyjnego wyruszyła ku północnym brzegom T agu, wiadomość ta o osiągniętych przez Miguelistow korzyści nie zdaje się być zupełnie  Z M exyku, <inia 8 Cztruca.
Generał Duran oświadczył s"'ę (pmnunryowal) z trzecim pułkiem jazdy-i PułkownikUnda< z-częścią lOgo za planem Kscalady ;. połączy li się oni w Si. Angustin, posunąwszy swe forpoczty aż do tlacienda Sc. Antoni. N .esła także pogłoska, ib inne państwa plan ten popierają, oraz że wojsko regularne w nne-ście naszem z-Duranem się połączy. W- nocy na d, [. m. bi pogodził się wszelako-Saritaana, ktory, jakjsię zdaje, z Ultralibt-ralistami (Yorkinos ) się był pokłócił" z tymiż, wydał ostre proltlamacye przeciw Pronuncyadom i.otrzymał od Kongresu pozwól« nie, wyjśdź wojsk.ern przeciw nim, aby powstanie 10 uiłuinić. Ojiuściwszy MexYK w niedzielę dnia 2. po połudn uz ICOO żołnierzami udał się. ku St. Auguslin, W Pary2u wyszedł właśnie tom trzerj p'oez kiórego to miasta Daran tegoż dnia zrana był zyi J u l i u s z a S"ł o w a c K i* g o" i zawiera wyszedł, udając się traktem ilo Luemavazai poemat z bisiory i nowo'grtckiej we dwoiły Generał Victoria wyruszył w 500 ludzi do Ta- pieśniach, pod tytułem: L a i u b r o, (udziel' cubaya, a Arago zajął z ty liii stanowisko swoje drobne poezye, między które, mi celuje piępod Chapultepic Wczoraj zrana nadeszła tu koośtiąi prawdziwi« wzorowego wysłowienia l wiadomość, że armia Santaany oświadczyła się D-urna o Wa c ł a w i e liz e w u P ki ID. AU* za wyżej w*pomni<-nym planem i centralizmem'" tor na wstępie szydzi z krytyków: "Minął: że Santaanę ogłosiło Dykiaioren» i że armia- (p<'w Ldi) ow czas błogi, th»ciaź uiAu kow Tacubaya, jako teżVżandarmi gotownto samo rzystny dla Jiitralury n»#2ej, kiedy oda lub* uczynić. Ale wczoraj w południe rozwinęła- balad» nadawała iroie poety;. . . . .nadto iiistni się kłótnia w pałacu Quartier, leżącemu na- czas<<»@ dzienne (iprzedkiJką »>(», jamgloprzeciw placu dcl Volador, gdzie przeszło ĄO. ne <» bet mi okresami, rzucały z jiaszez i-finxoŻołnierzy 10. batalionu było na kwaterze. Gdy, »ycb sagadkę sławy autorskiej; szczęśliwy rząd się dowiedział, iż ci postanowili pronun- ,lo ją zrozumiał; szczęśliwszy, kto w pok«rre cyowaó, wysłał do nich Kapitana Anoya, aby. diitha niezrozumianej wierzył! D'iś elzienich rozbroić; natrafił on tiaopór, ale Lepero nikarze, owi tworzyciele literacki.h Krolow" nit (pospólstwo) pomogło mu wyłamaadrz-wi. milts"'i" Dalej napomina poeta: "Sz»nuj(jniepodobną« do prawdy-. Zresztą aż do dnia dzisiejszego żadne zgoła nie nadeszły wiado'" mości z Portugalii." G l o b e dzisiejszy wyraża: Wedle pogłoski" otworzyli po zajęciu Lizbony przez wojsko Vd> Jaflory, dowódzcy angielskiej i francuzkiej.siły zbrojnej na T agu, -zapieczętowano insirukcye swoje, tej podobno trtści, aby,. kjedy się Liz. bona poddała i banderę Krolou ejzaiknęła, nie dozwalali więcej Migut listom napadać naniiaSto, owszem ażeby, jeśliby Migm liści- wrocid mieli, oni wojska swe morskie połączyli z woj skiem Dom Pe-drSH Regeneya Portugalii ma. być powierzoną Inlantce Donnie Maryi da A«8-uincpo, ponieważ Donna Izabella. Marya wkoimbrze chorobą złożona; rada regencyjna składać się ma z X.ecia Palwiella dla spiaw zewnętrznych, Hr. Saldanhy dla wydziału wojny, JDona Francesco Laurę n co Alineida dla sprawiedli wości, z Pułkownika Margiocbi dla spraw s-karbowych i z Markiza Valenca dla marynarki.
106 2?kwaterunków" czego tejż dostąpiono, ale nie bez-rozlewu krwi, kiedy na obydwóch sironarli 12 ludzi zabito a 7 ran.ono. Zrtsztą nie nastąpiły dalej żadne bezprawia i spokojność zosiała nienaruszona. Wszakże dzisiaj, zrana l wyszła odeziva Wice- Prez-es-a (kfory Sessyą zawiesił)" sprawiająca nadzwyczajne urażenie. Słychać, że Santaaua usiłował wojsko opuścić, wskulek cjfgo go takie przyaresztowano, oraz że się wymawia z prz-yjęcta ii> kiatury. Jeślito serio jego zamysły i jeśli Tb uilaje lego Wzbraniania' jedynie ty Iko,. aby. później powiedzieć, że go zmuszono do wszystkiego, tedy sprawy nasze groźną, mogą. przyjąć postawę. LMiran wyruszył ku miastu Toluca, a choćby tam się brorriono,.zdobędzie je jednakowo. Wojska wTacubaya i tutejsze, które, g-dyby Si. Ana stal na* czele rewolucyi, ani jednego wystrzału 1>y nie dały, stają się teraz Wice Preztsowi posłuesMierni,-zaś owe iooo żołnierzy, tworzący armią Santaany,. nie odważą; się zapewne w-yrus*yć nąjMZf eiw Mex-yku,. gdzie dotychczas za-miary spr-zys>ężonych na niczem spełzły. Dzisiaj zrana zostali Generał Michelena, Molireos,dełCampo, Ignaao Maitinez (który był naszymKomendantem podczas oblężenia), Albnzo de Teran (kuj)iec hiszpański) i inni osadzeni w wic.
z-icniu" a być może, że jeszcze nastąpią przytrzymania. Pełnomocnictwo nadane władzy, wykonawczej, bardjo jest rozciągłe i umacnia' Wice - Prezesa do wygnania i. uwięzienia bezrpoprzedniego śledztwa. Z Ve r a c ru z,. dnia 14» Czerwca, Sti Ana. usz-edłszy- z - więzienia} udał się d o' Puebla.

MUIVtMHMVUV
Roamaite' wiadomości ekuli p«ti«H, du której zaeiedłi w Paryżu, - sądzę hnwiem, że wypływa z przekonania, że ni* jf8t sztucznie nalihcioria »Iowami Fryderyka Szltg-Ia, który w clirł>tści3-ń»kięj religii źródło jedyne poe*y i upatruje. Oddaiiłem eię wszelako ud idących tą droga, poatow, ni* wierzę bowiem, aby Bzkola de la toennislow i natchniona prze« nit; poezja były obrazem witku 1 t. d." O "Senet*.*- J. H. Kajsitwicza" daje pewne pismo zagraniczne polekie następujące rdanie: "Sąto obrazki, uczucia" brane j .okolic życia, w których mieszkała dus<a I>otty, albo wyciągniune z jej głębi; wszystkie oso* biele, własne, oryginalne. W etylu obojowym raczej, niż szkolnym, pe<łno jest tnepoprauności, pełno dysbarmonii, nawet błędów gramatycznych, ale wszędzie rodzimy kruszec błyszczy, choć jeszcze niewyrobiony i mewy polerowany. Styl Kajeiewicja jcelto pęd zrywającego eię ptaka, który zrazu świszczę skrzydłami i ćmi się w ocjach, nim dosięże właściwej sobie wyisz.ej sfery, i rozwinie !--! hsstrzejszy jeszcze, ale raztuj spokojniejszy i łagodniejszy dla oczu:"
Anglik jeden nazwiskiem Thelusson, testament« in sporządzonym jeszcze w 1796» ri zapisał był cały swój majątek, wynoszący około 600,000 -ir. rocznego dochodu, swoim praprawnukom, pod tym warunkiem, ażeby żaden z potomków trzech jego synów, za jeo życia, lub w pewnym zakresie po jego Smierci zrodzonych, nie tykał jeszcze spadku, w tym celu, ażeby dochody roczne i procenta ciągle dodawane do kapitału, utworzyły nakoniec dla jednego r jego praprawnukow najogromniejszy w Anglii majorat. Wnukowie tego dziwaka zostając dziś w ciężkiej potrzebie, pomimo nadziel tak pięknego kiedyś spadku dla swych potomków, udali się teras do Parlamentu z przełożeniem, iż cel testalora względem zwiększenia majątku przez co roczne dochody nie ma żadnego skutku, gdyż sam zarząd całkiem go pochłania, zostawując ledwie 300 funt. szterl. na zalecone testamen - tern przy kupy wanie nowych dóbr; i, stąd, proszą u Parlamentu o wypuszczenie im przynajmniej rzeczonego majątku ich dziada w dzierżawę, za umiarkowaną płacę, przez co i wola testatora z większm skutkiem wykonywaną będzie, i prawni jego następcy przyzwoite utrzymanie miećby mogli. Pani Sacchi, Dyrektorka jednej trupy kuglarzy i tancerzy na linie, z którą objeżdżała teraz departamenta Rhone i de 1 'Ain, kupiławłaśnie -zamek Penney, dawne 'nne-6iiaqJIe Woliera.
Dziekan Kapituły M-gunckiej, P. Humatin, brat rodzony irancuzkiego Mtnierra skarbu, -obrany został d. 26. z. m. Biskupem MuguiiCKim, na miejsce zmarłego biskupa Burg.
Donosiliśmy niedawno, że pewien majtek angieleki podjął się był odbyć pieszo I>odro£ na szczudłach z Monachium do Nauplii wGrecyi, i że zobowiązał się Królowi Bawarskiemu przynieść w przeciągu czterech tygodni list od syna jeg», Króla Ottona. List z Karłowi c w Kroac.yl donosi, że sław n< go podróżnika tego istotnie tam widziano, i że miał zamiar przez Daltuacyą i kraj Oarnoborcow (Momenegrynuw) udać się do Grecy».
(Rożni. Lwowskie.) W -Baden Baden (w Niemczech) posuniono przemysł do takiego stopnia, że pozakładano nawet iraklyeruie homeopatyczne. Wybornej no»ej tragedyi Kazimierza Delavigne pod tytułem: EesAnfans <T Edou ard, rozprzedano w Paryżu w ciwotb dniach przeszło 2000 egzem IiI. W dniach kilko już drugie wydanie dzieła (ego wystawiono na sprzedaż. Delavigne wziął od księgarza Ladvocata za rękoliisiuu tej tragedyi scoo tr. Bibboieka seraju w Konstanty nojiolu wybudowana jeet w formie krzyża greckiego. Jedna część krzyża służy za przedpokój, a trzy drugie wraz r środkiem gmachu zawierają zbiór ksiąg. Nadedrj.wiami wstępu napisane są wyrazy arabskie: "WnijWzcie w pokoju!" Środek krzyża pokryty jest kopułą, czterma marmuroweuii słupami podpartą. W zbiorze tym nie ma ant jednej greckiej, łacińskiej inb hebrejskiej książki, ale za to jest 17 tgzemp. korami i 143 objaśnień nad nim. Zbiór powieści o Mohamedzie zapełnia iga tomów, a 324 ksiąg znajduje się o prawodawstwie inohamedańskiem. W Paryżu znajduje się czterech Indyanów r pokolenia Churruas, ktoryih z Brazylii do Francyi przywieziono. 1 Sąto trzej mężczyźni i jedna kobieta, wszyscy miedzianej farby., prawie okrągłej głowy i bardzo czarnego włosa. Kacyk Peru ma lat 50 i ma na ciele głęboką bliznę od cięcia pałaszem, którą w boju dostał. Mimo .ponurego i mrukliwego humoru nie mógł jednak wstrzymać się od śmiechu, ujrzawszy kilka młodych kobiet pomiędzy odwiedzającem go towarzystwem Paryżąnów, Tacuabe, najmłodszy z mężczyzn, ma dosyć przystojną twarz i sławny był w ojczyźnie swojej ze zręcznego oswajania dzikich koni i byków, W obec wielu osób okazywał dowody zręczności i siły swojej w rzucaniu  zywa się Guyunusa, nie jesi piękna, nie ma jednak lak bard/o znacznego koloru miedzianego, jak jej ziomkowie, Jtei ona teraz żoną Tatuabego, który z nią w równym jest wieku, (o jest oboje mają po iat dwadzieścia. Należała pierwej do Kacyka Peru, Jęcz (aki u nich jesi zwyczaj, ze można brać i porzucać żonę, jak się podoba, i na lem zasadza się u nich zawarcie małżtństwa. Czwarty Churruas nazywa się Seneque, jeet on wiernym towarzyszem Kacyka i w ostatniej wojnie przeciw Brazylii wyszczególniał się odwagą. Na piersi jego widać dotąd bliznę od pchnięcia lancą, otrzymanego w bitwie. Dzicy ci są prawie nadzy, a gdy odwiedzał ich Dr, Virey, aulor bisforyi naturalnej rodzaju ludzkiego, zastał ich, zwyczajem ziomków swoich, piekących .urowe mięso. Z początku zmieszał ich widok kilkudziesiąt obcych twarzy, lecz wkróice <<lali się poufalszymi, a ponieważ umieją dosyć dobrze po hiszpańsku i portugalsku, więc można było zadawać im takie nieltórepy tania. Najpiękniejsza kobieta Anglii, a może nawet całego świata, jak dziennik S u n twierdzi, mieszka w Liverpoolu; jest ona córką bogatego fabrykanta iaglow i nazywa się Betty Nottingham. W całym Liverpoolu i w okolicy znają ją tylko pod imieniem pięknej Betty. Ma ona w samej istocie być więcej jak doskonalą pięknością, jestto ideał wdzięków. Tak, pisze zdawca sprawy, musiała wyglądać HeJ er .a, której porwanie sprowadziło wojnę trojańską. Ale płaczcie oraz wszyscy bezżenni kawalerowie pięciu części świata, Betty ma serce z kamienia - chce zostać panną do śmierci. Nie wiemy, czy to żart czy pra *da, co dziennik bu n pisze, ie z powodu tej Betty dom szalonych w Bedlam w Londynie pomnożył się 341 nowymi przybyszami.
Pan o u/an ie Wice'Króla Egiptu Meherneda Alego, Mehemed Ali nie jest wprawdzie jeszcze co do imienia nie zawisłym od Porty, działa wszelako już jako niepodległy monarcha i przez Syryą znacznie państwo swoje pomnożył. Egipt ma 8,800 mil kwadr., 2 których wszakże uprawnych jest tylko 765 mil i miał w roku 1822. 2,514,000 mieszkańcom. Nowsze wiadomości to wyżej, to niżej liczbę tę podawały; brakuje jednak na dokładnych obliczeniach. Syrya ma przestrzeni 2,300 mil kwadr., »lieszkaneów i,500,000 i dotąd podzieloną była na cztery paszabfci. Oprócz (ego włada AJ eheto<ii Ali całą prawie Nubią, Sennaarem, Dar
f/jrćm', Kordosarurp, jedną essęśrią Arabii i obwodem Adany w Azyi mniejszej. Lubo kraje te.bardzo są wyludnione, Wice Król ma ws*eJako pod panowaniem swojem do 6 miTonów l.udzT, a Syrya czernie może i>>ć jeszcze, gdy się dostanie pod rząd sprawiidliivy i łagodny?
ZAPOZEW EDYKTALNY.
N ad pozostałością zmarłego w felopanowIe pod Obrzyckiem młynarza Samuela Baer otworzono dziś proces konkursowy. Termin do podania wszystkie!) preiensyi do rnassy konkursowej, wyznaczony jfst na dzień 21. Września r. b. godzinę 9. przed południem w Izbie stron tutejszego Sądu Ziemiańskiego przed Referendaryuszem Sądu Głównego rfliiiker. Kto się w terminie tym nie zgłosi, zostanie z pretensyą swoją do rnassy wyłączony i wieczne mu w tej mierze milczenie przeciwko drugim wierzycielom nakazanćm zostanie. Poznań, dnia 27 Maja 1833.
Król. Pruski Sąd Ziemis.llr.Ki.

Aukcya mebli i t, p.
Dnia 19. i 20. Września r. b. przedpołudniem od godziny 9. do 12. i po południu od godziny 2. do 6. sprzedawać będę drogą publicznej aukcyi w Poznaniu w domu Nr. 374 przy Szewskiej ulicy różne IV. Radzcy regencyjnemu Zawadzkiemu należące meble zmachoniowego i brzozowego drzewa, porcelanę i szkło, jako też" sprzęty domowe i kuchenne. Poznań, dnia 17. Sierpnia 1833.
Gastner, KróJ. Kommissarz aukcyjny.

Wyci g Z Berlińskiego kursu papierów i pieniędzy.
Dnia i3. Sierpnia 1833.

Papier*.- Gotowimi
Obłigi długu państwa .
Obligi bankowe ii do właeiui In. M. ., .
Zachodnio-Prutkie listy z*«iaWJlC . . .
Listy zastawne w, XifStwa Poznańskiego.
Wschodnio- Prushie , . , Sdąekiepo 971po 96J 100£