GAZETA
Wielkiego
Xiestwa
POZNANSKIEGO Nakładem Drukarni Nadwornej W Dekera i Spółki, - Redaktor: A. Wannomhi.

JW193.- We Wtorek dnia 20. Sierpnia 1833.

Wiadolllości krajowe.

Z B e r l i n a , dnia 17. Sierpnia.
N. Pan raczył Generalnemu Adjutantowi N. Cesarza Roseyjskiego, General. Maj orowi M o r d er, dać gwiazdę orderu Orla Czerwonego 3. ki. Przybył rur JW. Cesarsko - Rossyjeki rzeczywisty Tajny Radzca N o w o s i i c o w , 1 Gdańska.
Z d n i a ig. S i e r p n i a .
Przybył tu: Tutejszostronny nadiwyczajny Poseł i pełnomocny Minister przy dworce Duńskim, Hr. Raczyński.
AHMMYTM'IM
Wiadolllości zagraniczne.

Szwajcaria, Gazeta Karieruhska donosi z Lorrach pod dniem &. Sierpnia: Ościenna Szwajcarya przedstawia ciągle zasmucający widok wojny domowej; miasto Bazyleja przywiedzione do konieczności uczynić postanowienie, czy się chce poddać pod rozkazy Sejmu zjednoczonego i tymże zadosyć uczynić, czy też się nadal uporczywie bronić. - Wszakże zastanowiwszy się nad szczupłością, swoich środków obrony i liczby wojska, zastosuje się zapewne da wezwania S ej m uj ale innych zioinkó» ewuic1» BaAył*}czykowie A nie zaszczycają zaufaniem swojem, kiedy Sejm zjednoczony dotychczas nie użył stosownych środków, aby ich ocalić od dalszych napadów i łupiestw Liesialczyków. Aby więc ujść tego ciosu, wiele rodzin z kosztownościami i pieniędzmi swemi uciekło się na ziemię badeńską; jak się te sprawy zakończą nie wiemy, ale to pewna, że skutki w każdym razie będą zagubne. Ż Z u ry c h, dnia 7. Sierpnia.
Na posiedzeniu wczorajszćm Sejmu zjednoczonego zastanawiano się nad podaniem polskiego Pułkownika Oborskiego, proszącego o dłuższą gościnność i ofiarującego pomoc Polaków; wszakże odpowiedział Sejm, że pomocy Polaków nie potrzebuje.
Z B »z y l e i, dnia 9. Sierpnia.
Korrespondent Szwajcarski donosi* "Dnia 5. zbliżył się tłum liczny okolicznych ( Landschartier, t. j. mieszkańców okolicy) ku miastuvi spiknąwszy się na placu drzewa, ścigał i strzelał do każdego miejskiego, którego tylko zoczyć rnógł. Niesie pogłoska, że okopy sypie w Bruderholz. Mimo odkrytego spieku Silbernagla i bandy jego postanowili jednak mieszkańcy zginąć raczej i zagrzebać się pod gruzami miasta, niż się poddać. W nocy na dzień 6 miała na dolinie Rtigoldtwyler nastą do Bazylei około 20 zbiegów. - Kommissarze «jednoczonej Siwajcaryi zapytali burmisirza, czy miasto chce ocalić pokój krajowy i przyjąć wojsko u siebie. Burmistrz odesłał ich do Wielkiej Bady, zgromadzającej się dzisiaj dnia ugo; oświadczył jednak, źe większa część mieszkańców tego zdania, źe wypadłoby przywieść rzecz do ostateczności i nie przyjmować wojska. Do Lorrach nadeszło wczoraj z Karlsruhe doniesienie, aby wszyscy do służby zdalni mieli się w pogotowiu, końcem pospieszenia na pomoc miastu Bazy hi w razie niebezpieczeństwa i posiłkowania onego, dopóki inne nie nadejdą wojska, będące już w pochodzie. Na wałach wytoczono działa i starano się o dobry porządek na przypadek pożaru. Z n a d j e z i o r a G e n e w s k i e g o , dnia 4. Sierpnia.
(Gaz. Ppwsz.) -r Zgromadziło się wprawdzie obecnie w Genewie dużo wygnanych Polaków i Włochów, ale zachowują się "oni jak najspokojniej, wiedząc źe rząd baczne na nich ma oko i wszelkie ich kuszenia, aby wzniecić powstanie w Sabaudyi, zniweczyć potrafi.
F 2 a n c y e.
Z P a ryż a, dnia 8- Sierpnia.
(Gaf, Messeng.) - Tribu ne wynurzyła przy . pueuDuu"'bi wy a uwy jo.»,}"'» Ntjjiuleuoa "'obłudne owe zadziwienie, źe bracia Cesarza uroczystości tej nie byli przytomni. W skutek tego oświadczenia odebrała ona list od Jozefa Bona. partego, który dzisiaj umieściła i w którym między intumjczyiamy: "WPanprzypisujesz nieobecność nasze dziwnym istotnie powodom. Czyż nie wiadome Mu prawo, oddalające na zawsze Napoleona i rodzinę jego z granic Francyi? Czyż mieliśmy depcąc prawo, niezniesione dotychczas przez najwyższą władzę narodu, w Francyi zapalać pochodnią wojny domowej właśnie w tych dniach, w których posąg brata naszego wystawiała? Mieliśmyź awątpić o sprawiedliwości narodu? " We z y r alko dla n a r o d u" to było godłem brata naszego; zostanie ono tóź naszem godłem. Zamiast co Pan sposób tłómaczenia srę nieprzyjaciel naszych naśladujesz, powinieneś był przypomnieć ludowi, źe Napoleon jeszcze ma matkę, która w obcych krajach jęczy, i której nawet niewolno przywołać dzieci własnych do łoża swego śmiertelnego, i źe ona całe brzemię dwudziestoletniego wygnania z trzema pokoleniami potomków swoich, z 60 obywatelami Francyi niesłusznie znosi. Przecież wszyscy ci żadnej się nie dopuścili winy, jak tylko tej, źe są krewnymi męża, któremu Francya posąg d*isiaj wystawia, '" «- Pan Sarrut (redaktor
T r i b u n y) odpowiedział na to, i£ nie było wcale zamiarem jego, obrazić familią Napoleona; ale tyle pewna, źe J ozef Bonaparte, opuściwszy gościnną ziemię Ameryki, nie może nadal ź)ć w swobodnem zaciszu życia prywatnego, Wyznaje, źe prawo wywołania wprawdzie niesłuszne i przewrotne, ale naród nie winien temu, kiedy go się wcale nie pytano.Cała ta sprawa widocznie niczem innem niejesf, jak umówioną kłótnią między dwoma partyami i dowodzi dość wybitnie, źe gazeta Tri bu ne istotnie jest narzędziem partyi Napoleońskiej, N a giełdzie wczorajszej krążyła pogłoska, źe w Limogee nowe wybuchły zaburzenia; o szczegółach nie miano żadnej wiadomości. W skutek oddalenia się floty rossyjskiej z Bosforu, część eskadry francuzki ej w Le wancie odebrała rozkaz powrócenia do Tulonu« W ostatnich dniach przyhy' o tu wielu znamienitych Legity misiów; wymieniają między nimi Xiecia AJouchy i Hr. Bouille. Hersztowie stronnictwa tego częste miewają posiedzenia; obstało wali podobno bardzo kosztowny mebel jakiś, który chcą przesłać Xieciu Bordeaux dnia s o. Sierpnia jako w dzień urodzin jego. Z dnia 9. Sierpnia.
Królowa i Xiąźę Nemours pczajutro z Bruxelli przybędą do Compiógne, gdzie Króla i rodzinę królewską, odjeżdżających jutro Z N euilly , tamże zas aną. Królestwo Jchmć bawić będą aź do wtorku w Compiegne a petem z Xięźmczkami i młodszemi Xiąźętami wrócą do Neuilly. Xiąźęia Orleans l N emours zostaną w Compiegne, aby być obecnymi ćwiczeniom wojska w obozie tamecznym a potem zwiedzić obozy pod St. Omer, Wattigny, Rocroy i Luneville. Wyjazd Króla do Cherbourga odłożony aź na d. ao. albo 25. m.b., w której to podróży Marszałek Soult l Wice-Admirał Hr.Rigny N. Panu towarzyszyć będą. Dzisiaj oczekiwany tu Markiz Loule. Ani M o n i t o r, ani inne gazety nie zawierają no * wych doniesień z Portugalii. reTp s dzisiejsza donosi: "Wedle wił* rogudnych pogłosek, wychodźcy hiszpańscy obecnie Portugalią tym gościńcem być mienią, którym udawać się powinni, chcąc wrócić do ojczyzny swojej. Przygotowano się do nowych usiłowań i poczyniono nawet znaczne obstalowania mundurów. Nie chwalimy wcale tej zbrojnej propagandy i nie życzylibyśmy, żeby Francyą można było obwiniać o wzniecenie wojny domowej w kraju sąsiednim, który żadnego nie dał powodu do niesnasek. J eden z dzienników tutejszych pisze, iż Marszałek Maison wróci na początku Sierpnia do  się udał do Petersburga, gdzie ma piastować urząd Posła naszego. Czytamy w dzienniku M e s s a g er: "Pewny Deputowany przed wyjazdem do majętności swojej zapytał się Pana Argout, czyli Izba Deputowanych będzie rozwiązaną? Minister odpowiedział: "Upewniam WćPana, ii my sami nie wiemy tego. Nie mamy jeszcze wiadomości z departamentów. Wreszcie Izba taką ku nam przychylność okazała, iżbyśmy się bardzo niechętnie rozłączyli." Ze zaś ów Deputowany posiada ufność u Ministrów, można więc z pewnością twierdzić, iź w tej mierze nic jeszcze ostatecznie nie postanowiono." Donoszą, iź Wice-Król Egiptu wyśle Agenta do Londynu, celem odbywania dalszych układów z pewnem towarzystwem angielskiem o zrobienie kanału od cieśniny morskiej Suez do Nilu. Układy te zerwały się dawniej; albowiem towarzystwo żądało przyzwoleń, które WiceKról poczytał za przesadzone.
Dziennik B r e t o n donosi o pokazaniu się licznych oddziałów Karlistów w okolicy Vannes, którzy jednak nigdzie nie znajdują stronników. Dnia 20. Lipca odprawiło się w Caen pierwsze posiedzenie tamecznego Kongresu literackiego. Po krótkiej przemowie Pana Comte O ważności zgromadzenia, obrano Prezesem xiedza de la Rue, oraz 4ch Wice-Prezesów, Podzielili się potem członkowie na sekcye.
Nakoniec Hrabia Beaurepaire miał mowę o wpływie takich towarzystw na etan umiejętności. Pan Dubarrail, który pod Waterloo przeszedł na stronę nieprzyjaciela, a za rządu Lu* dwika XVIII, otrzymał stopień Podpułkownika, został po wypadkach lipcowych oddalony K korpusu swego. Teraz Minister wojny dał mu tenże sam stopień przy głównym sztabie Generała DesmicheIs w Oranie, wraz z pozwoleniem noszenia munduru korpusu swego. Dom Pedro, który dnia 29. Lipca 183t> obole Ludwika Filipa był obecnym w Paryżu na przeglądzie wojska i gwardyi narodowej, tegoż dnia w roku bieżącym odprawi może przegląd w Lizbonie. Według listów z Oranu pod d. 4. b. m. przybyli tam ościenni Arabowie, z którymi osada zostaje w dobrem porozumieniu, i sprowadzili iywność do miasta. Generał DesmicheIs wyruszył d. 4. b. m. z licznym oddziałem wojska ku Arzcw.
A ngli a, Z Londynu, dnia 9. Sierpnia.
Izba wyższa. Posiedzenie d. 7. Sierpnia.
Bil Wscbodnio-Indyjeki przechodził przez wydział (sprawozdanie nastąpi dopierod. 9.); a bil usamowolnienia Murzynów otrzymałpierwsze odczytanie; drugie wyznaczone na d, 12. m. b. Posiedzenie Izby niższej. N» zapytanie Pana Buiver, coby to przyjmowanie dostawy! Statków przewozowych znaczyć miało, odrzekł Lord A'thorp, że to przyjmowanie bynajmniej nie wynika z zamiarów nieprzyjacielskich, co gdy gabinet uroczyście oświadczył, nie ma obawy, żeby Hiszpania a tej przyczyny neutralność swoje narussyć miała. - Gdy Lord wniósł o ustanowienie wydziału subsydyów, przełożył Pan Hume projekt ustanowienia Komitetu ogólnego, końcem naradzania się nad zuptlnern zniesieniem podatku od domów. Z odpowiedzi Ministra można było z pewnością wnioskować, że rząd sam na przyszłej seseyi uczyni wniosek, aby tę uciemiężliwą opłatę znieść zupełnie. -. Następnie podał Pan O'Conneli powtórnie skargę przeciw redaktorom gazety T i m e s , że w numerze pod d. 6. m. b. wprowadzają go mówiącego o "parszywych *) zamiarach rządu." (Okropny śmiech). Oświadczył, ż« jeśli T i m e s jeezcze raz tale wyrazy jegO poprzekręca, on skuteczniejszych przeciw niej środków użyć potrafi. Najstarszy syn Admirała N apier, który w bitwie pod przylądkiem St. Vincent, pięć razy został raniony, przybędzie wkrótce z Lizbony do dóbr matki swojej w bliskości Porta* mouthu. Z dnia 10. Sierpnia.
I dzisiaj nawet zbywa nam zupełnie na wiadomościach z Portugalii. Ponieważ wiadomość o zajęciu Lizbony nadeszła tu d. 2. wieczorem, przeszło więc już 7 dni, odkąd żadnych doniesień z Portugalii nie odebraliśmy, kiórejto okoliczności, zważywszy na krytyczną chwilę, wytlómactyć sobie nie umiemy. Sun wczorajszy, wieczorny, donosi: Aż do tej chwili nie mamy pewnych wiadomości z Portugalii; mówią jednakże, iż są listy w mieście, wedle których Generał Molełloa wkroczywszy do Beja miasto to prtes 6 godzin poświęcił żołnierzom na złupienie, przy* czćm leż Migueliści okropnych się mieli dopuszczać bezprawi. Generał konstytucyjny Brito, nie mogąc stawić czoła prztmagającym nieprzyjaciół siłom, cofnął się, poc.em Migueliści weszli do otwartego miasta Setubal. Jeśli wiadomości te (zresztą podobne do prawdy) się potwierdzą, być może, że wkrótce słyszeć będziemy o utarczkach w bliskości
*) W Timea było »louey.« Gl o be usprawiedli, wiajac T i m e «, powiada, ze to zapewne tylko omyłka druku zamiast »lauzy« (powolny), ca wszelako nie zdaje aie, być jtó»own*m sprostowaniem.  cnienia n*deszle Generałowi Brito, końcem utrzymania dla niego wolnej komunikacji z Tagiem,
LM IWWVWVitiW
ROZlllaite wiadolllości.

Z Poznania, dn. 17. Sierpnia. - Wczorąj po południu, gdy ofiary nieszczęsnego zdarzenia nocy z d. 14. na 15. m. b. - jakeśmy już donieśli, ojca, syna, córkę i dwie ełufące - uroczyście chowano, okazali mie azkancy Poznania serdeczny swój udział. Niezliczone tłumy Judzi zebrały się przed «łomem szkolnym na N owym rynku, w którym zwłoki ofiar były tymczasowo złożone, a gdy pochód pogrzebowy wyruszył, ciągnąc przez ulice miasta na miejsce odpoczynku, liczba towarzyszących coraz bardziej się zwiększała i bez przesady twierdzić można, źe się (am w tymfe samym celu około 10,000 ludzi, a»aiem prawie 41a część ludności Poznania, była zgromadziła, co istotnie pocieszającym jest dowodem udziału w zasmucającym wypadku. Z dnia 19. Sierpnia. - Wczoraj przed południem o godz. ił. znowu się rozlegał po ulicach miaala krzyk, źe gore, który dawniej tak rzadko u nas się słyszeć dawał. Na siedzibie wiejskiej Pana Hojera, Kommissarza sprawiedliwości, w Kolumbii, zapaliła się stodoła, pełna siana tegorocznego. Z powodu odległości folwarku tego od miasta, gaszę* niem dwoje tylko ludzi się zajęło, przeto lei zupełnemu zgorzeniu budynku nie można było zapobiedz. Wszakże pobliski piękny dom ogrodowy i inne zabudowania zostały nietknięte od ognia, o przyczynach powstaoia którego nic dotąd nie wiemy.
Dziennik Liverpool Courier podaje jeszcze następujące wiadomości o wyprawie Łandera do Nigru: Okręty "Quorra" i "Elburka" przybyły po szczęśliwej podróży w połowie Października na rzekę Nun (odnoga przy ujściu Nigru), lecz utraciły Kapitana Harris, który "Querra" dowodził. Kapitan Harris bylto oficer marynarki wielkiego doświadczenia i zręczności, lat kilka na brzegach Mryki przepędził, byłby był zatem a wielkim dl» wyprawy pożytkiem. Król Boy, którego podróżni wBrasstown odwiedzili, zdawał się zapominać dawną niecbęć swoje ku Panu Lander i nawzajem odwiedził okręt.
Czarny (en Monarcha był od oficerów okrętowych z wielkiem uszanowaniem przyjęty, i udarowano go ubiorem góralskim, przy którym była lakźe czapka z piórami, co wpoiło w niego większe jeszcze podziwienie swojej dostojnej osoby: skakał, pląsał, śmiał się z radości, jak dziecko, któremu pierwszą sukienkę sprawiono. Król Boy dobrowolnie towarzyszył wyprawie i nie mógł się dosyć napatrzyć statkom parowym, które, jak się wyrażał, "podobnie istotom żyjącym wstecz wody płynęły" i przy których cały jego dowcip i rozum ustawał. Okręty przybyły także szczęśliwie do Eboe, gdzie Kroi Obie odwiedził okręt "Ouorra" i skąd Boy wysłał do Brasetowu czółno z doniesieniem, źe szczęśliwie do Eboe przybył. Wisdomości te dostały się do Anglii przez dwóch majtków" majdujących się wtedy na rzece Brass, a zeznania ich zbiły zupełnie rozmaite niepomyślne wieści, rozszerzane dotąd o rleT przyjęciu wyprawy u Królów murzyńskich. Rozgłoszono nawet, źe po nieprzyjacielsko postępowano z okrętami, które Murzyni nazywali: "szatańskiemi potworami, płynącemi przeciw wodzie dla obrócenia miast w perzynę." Przeciwnie spodziewać się najeży, źe skutkiem przedsięwzięcia tego będzie przyjacielskie porozumienie się z różnymi naczelnikami Murzynów, którzy niestety często przez prowadzące handel okręty obrażani byli i lem samem przeciw wsztlkim podróżnym stali się podejrzliwymi, W Londynie robiono próby z powozem wodnym, to jest z powozem, jadącym po wodzie. Próby udały się i powóz odbył 3 mile w go dzinie.
Tu przy moście idący do Chwaliszewa na Warcie są u mnie duże i średnie żywe węgorze do kupienia; uwiadomią toź
Dur SIW %Ki.

Wycifg Z Berlińskiego kursu papierów i pieniędzy. 
Dnia .? Sierpnia i833. Papiera- Gotowil. . mi zną 1 po pa OMigi długu państwa i . l 97} m Obligi bankowe aź do włącznie Zachodnio-rf ruskie listy zasta98f m Liaty zastawne W, Xic «twa Poznańskiego. . . . 101J W'chodmo-1 'ruskie . . . 100J 106