GAZETA
Wielkiego
Xi e s twa
POZNANSKIEGO
Nakładem Drukarni Nadwornej )K Dektra i Spółki. -- Redaktor: "O Wannomhi.

JW 198.

W Po nici działeK dnia 26. Siei.p:tria 1833.

Wiadomości krajowe.

Z B e r I i n a, dnia 12. Sierpnia.
J. K, M. Xiążc Karol przybył tu z Hagi.

Wiadomości zagraniczne.

Szwajcarya, Z Bazylei» dnia 13. Sierpnia; Wzeszły piątek zgromadziło się pospólstwo okolicy Bazylejikiej w niezliczonych tłumach pod gołero niebem i wybrało deputacyą z 10 członków złożoną, aby się udać do Zurych i po zażądaniu osobistego pokazania sie. przy Sejmie zjednoczonymi następujące mu po.
dać wnioski i życzenia: "Zupełne odłączę* nie« nie o s adzenie okolicy przez wojska zje. dnoczone, bliski podział majętności państwa i wynagrodzenie szkód przez miasto zrządzonych. " W piśmie prywatnera z Bazylei, umie * .sezonem w gazecie Powsz. czytamy: "Nam Sejm zjednoczony nie jest teraz więcej panem; Stowarzyszenia ludu, oddziały ochotników przywłaszczyły sobie najwyższą władzę, a do czegóż zmierzają one? Z aooo podpisami żądało onegdaj stowarzyszenie ludu Zurychskiego, aby Bazyleją rozbrojono, do*wódzców jej natyclim ast rozstrzelano 1 49 milion, konlrybucyi na mieszkańców nałożono. -- W (ej chwili donoszą nam, że wypadki tutejsze wielkie na giełdzie Paryskiej sprawiły wrażenie i że fondy -nacmie spadły, ponieważ się obcej obawiano interwencji - Pełnomocnik Roasyjski bardzo czynny i przejeżdżał w tych dniach już dwa razy przez miasto nasze; wielu gońców wyprawiono do Frankfurtu. Wiemy oraz, że posłowie zagraniczni odprawili azd w Baden, gdzie Prezesowi Sejmu zjednoczonego czynili Sekretne przedstawienia. Rzeczą niezawodną, że sprawy nasze w wysokim stopniu Uwagę państw wielkich na się . ciągnęły .
Z Zurych, dnia 14. Sierpnia.
"Na posiedzeniu wczorajszem postanowił Sejm zjednoczony zlecić Kommisaarzom swo> im w Kantonie Bązylejskim: aby 1) dosta* teczną ilość wojska ściągnęli do Bazylei końcem zapobieżenia dalszym rozruchom; 2) a dawniejszą załogę Bazylei rozbroili i rozwiązali; 3) ustanowili Kommissyą z 7 członków złożoną, mającą odbywać przedwstępne obrady nad pytaniem o położeniu pclilycznecn Bazylei. Ma ona leż zawyrokować, czy potrzebne mianowanie naczelnego wodza i ustanowienie B ą d u woje nne go. Już odzywają się z rozmaitych okolic Szwaj* caryi roszczenia treści następującej: 1) *B J  a) aby zbrodniarzy stanu ostro ukarano; 3) «by utworzono radę administracyjna, (Verfassungen ih). Niemcy.
Z L a n d a u, dnia 16. Sierpnia.
Dzisiaj zakończyły się sprawy sądowe tutejszych Aesyzów przes resume prezesa. O godzinie 11. przysięgli udawszy się do pokoju obrad, po 5 godzinnych dyskuesyacli ogłosili wyrok, wedle którego uszyscy oskarżeni (Wirtb, Siebenpfeifer, Hochdórfer, Bautnaun i t. d. których w gaaecie naszej już wymieniliśmy) u z n a n i s ą z a n i e w i n n y c h i wolnych od wszelkiej odpowiedzialności, Scharpff i Euler otrzymali następnie natychmiast wolność swoje. Wirth, Siebenpfeifer, Hochdorfer, Becker i Kost «ostali jeszcze W wictieniuzpowodu wykroczeń policyjnych.
F 2 a n c y a.
Z P a ryż a, dnia 13. Sierpnia.
M o n i t o r dzisiejszy donosi o zaburzeniach W Rouen, co następuje: "Dnia 9. m. b. zaszły w Rouen sceny nieładu. Rozpędzono tatn Zgraje] zagorzalców, chcąca, wyszydzić generał nego Prokuratora Moyne; burzyciele zranili przy tern rzucając kamieniami, dwóch Majorów (jwardyi narodowej, Panów Gambier · Leroy 1 Dubosc. Naturalnie zaczęto po tern wydarzeniu z większą energią rozpędzać spiknionych. Aktora D. Vialec i aytoleiniego kupczyka Lccour przyai'esztowano i dostawiono pod rozrządzenie Prokuratora królewskiego; 5 innych osób oddano pod sąd. Porządek w Rouen teraz znowu przywrócony, lubo, lepiej powiedziawszy nigdy tam przerwy nie do znal. Tłum burzycieli składał się z 250 młodych ludzi, powiększaj części niższego stanu. Lud w zaburzeniach tych wcale nie uczestniczył i mało tylko ciekawych stanęło na bulwarkach w momencie, kiedy zbiegowisko to zachodziło. Journal de Paris i inne gazety znowu o rjowym donoszą pojedynku: "Wczoraj zrana pojedynkowali się w Asnieres Panowie Guinard i PilIet; walczyli szablą po dwakroć; gdy przy pierwszem uderzeniu Pan Pillet pchnął przeciwnika swego, a świadkowie sądzili, że go w piersi ugodził; poprzestano na chwilę walki. W drugie m uderzeniu wręcz pasowali się walczący, jeden tui przy drugim, a Pan Pillet otrzymał lekką ranę wpodbrodek. Świadkowie powtórnie wkroczyli. Pan Pillet wszelako oświadczył, iż rana jego tak lekka, źe mu nie zawadza w dalszem popieraniu walki; Wszakże sekundanci jednorodnie protestowali i oświadczyli, źe rzecz cała już skończona." - Gazety oppozycyjne podają za pobudkę do
tego pojedynku, ie Pan Guinard powtarzająobrazę, której się Pułkownik Gallois przecz redaktorowi 14<.queplau w teatrze dopuścił, peK' czas pojedynku między tymi Panami podobni' z piersi Pana Pillet zdarł wstążkę orderu leg honorowej. - Dwa inne pojedynki tegoż ro dzaju nastąpiły w Moulin między dziennika rzern republikańskim Achille Roche i jednyn Porucznikiem tamecznej gwardyi narodowej i w Bourgee między Adwokatem Micheis i pi unym Reprezentantem prawnego środka.Nawet T r i b li n e wynurza życzenie, żeby U kim pojedynkom choć raz położono koniec, rc zumiejąc, ie krew republikańska powinna by; dla ważniejszych rzeczy szczędzona." K uryer francuzki zawiera następującyai tykuł: "Pewna angielska gazeta donosiła, ie Pan Andrada (Antonio Carlos) przybył z Rie Janeiro z zleceniem, aby skłonił Dom Pedndo powrotu do miasta tego, gdzie liczne stron nictwo przybycia jego wygląda; wszakie umocowani jesteśmy do oświadczenia, że missya ta w tym podstępnym zamiarze została zmyślona aby Dorn Pedra oddalić od regencyi w Portu galii. Brazylia nie życzy sobie powrotu lege Xiecia, który raz już za tron podziękował i nigdy by P. Andrada tyle na sobie nie przewiódł, aby go z powrotem do Rio Janeiro sprowadzić, kiedy on sam za rozkazem Dom Pedra, rozwięzującego zgromadzenie konstytucyjne w Brazylii, przyaresztowany i z kraju wygnany został. Pan Andrada dość mądry, aby poznać, źe były Cesarz szczęścia Brazylii obecnie nie ustali, kiedy mu się to podczas gletnich rządów wśród bardziej sprzyjających okoliczności nie powiodło. Dom Pedro przekonawszy się sam o niemożności dalszego zarządzania krajem, dobrowolnie wyrzekł się tronu, życząc sobie żyć w Europie w swobodnym stanie prywatnego zacisza, do którego leschni i do którego też wrćjci, skoro tron córki jego w Portugalii będzie przywrócony. CaflosAndradajest bratem opiekuna teraźniejszego młodego Cesarza, a ponieważ powrót Dom Pedra niechybnieby za sobą pociągnął złożenie synajego z tronu, żaden z rodziny Andradów nie ofiarowałby swej pomocy do takowych zamiarów, lubo też i sam Cesarz brzydziłby się czynem,1 sprawiającym tak zawisne zawikiania." Z dnia 16. Sierpnia.
CGaz. Vossa). - G a z e t te dzisiejsza pisze en następuje: Xiąźę Czartoryjski skierował był pismo do Generała Bema, w którem wynurza zażalenie swoje względem zniewagi, jakiej Generał od ziomków swoich doznał- T r i b li n e donosi, źe po ogłoszeniu listu tego w ChateauFoox, tameczny depot Polaków się zgromadził i na mocy publicznego aktu Xiecia Czartoryj w wychodźców polskich. -I A n g l i a.
3 Z Londynu, dnia 13. Sierpnia.
i M o r n i n g P o s t donosi o przybyciu z PorfCugalii skuneru "Pik e", nastąpionem dnia to. ---»m. b. Okręt ten opuścił Lizbonę dnia 28., a JI Porto w nocy na d. 31. Lipca. Po południu ,IJ; dnia wymienionego przedsięwzięto atak na mia- seto Porto i osada okrętu "Pike" słyszała aź do -północy huk dział, nie mogła wszelako o »rozciągłości i planie uderzenia pewnych zasię«gnać wiadomości. Dziwną i niepojętą prawie "'rzeczą, źe osada przybyłego d. 9. doFalmouthu l' Wilhelma IV." o tem uderzeniu nic zgoła nie "donosi, lubo statek ten (" Wilhelm IV. ") trzy «dni później nii "Pikt" z Porto odpłynął. BaCron Haber miał d. 27. długie rozmowy z Lor£dem Russell, Ńapier i Palmella, i udał się na - pokładzie" Pike" z Lizbony do Porto. Otrzy-Hiał on od Markiza Palmella i władz Pedrystow "'pozwolenie lądowania na południowym brzegu Duery, gdzie wedle pogłoski miał się znieść -Z samym Dom Miguelen), końcem skłonienia (go do zawiązania układów z Konst)tucyjnymi.
Z dnia 14. Sierpnia, q Dzisiejsza T i m e s donosi, źe Santaana »W Mexy ku, uszedłszy z więzienia w Buena- Vista, oświadczył, iż wszystkie z półwyspu - pirenejskiego pochodzące osoby z Mexyku wypędzi i przywileje duchoivienstwa zniesie. t Z dnia 16. Sierpnia. Nadeszły tu nowe wiadomości z Portugalii, -legające 2 Lizbony aź do 1. a t Porto aż do d. 5. m. b. Armia Rojahstów pod Porto o wstecznem poruszeniu ani myśli, owsjem u(rżymy wała ona bombardowanie miasta z jednostajną i nieprzerwaną gwałtownością. Marssałek Hourmont miał jeszcze dotąd naczelne dowództwo i obawiano się w Porto, źe zamyśla okropny do przyciśnionego miasta przypuścić atak. Siły jego zbrojne wynoSzą podobno 23,000. Migueliści ciągle się trzymają w twierdzach górujących nad ujściami Duery, tak dalece, źe kouirnunikacyezmon a m jeszcze lak trudne i niebezpieczne, jak były. Xiąźę Tercejra nie przedsięwziął dotąd ruchu bliżej ku Porto, lecz trudnił się W Lizbonie zaciągiem wojska; w chwili, gdy "Korsar" statek wiadomości te przywożący, s tamtąd odpływał, zawerbował był 8000. Generał Molellos, przeszedłszy z 1500 żołnierzami pod Valde przez Tag, zajął w pobliżu Santarem* obronne stanowisko, skąd układy zawiązał z władzami Lizbońskiemi, które deputowanego do niego wyprawiły, końcem ustanowieni« warunków, pud któretoiby się chciał poddać; - wszakże gdy "Korsar" odchodzi), nie pewnego jeszcte w tej mierze nie postanowiono. Xiąię Cadaval s pujicją Lizbońską i dwoma półkami piechoty, ogółem 3000 żołnierzy, przebywał d, 31. Lipca w Alcobaca na prostym trakcie a Lizbony do Leiria wiodącym; słychać, że w całej drodze pozwolił żołnierzom rabować i palić, gdzie i co im się podoba, - Kury er, udzieliwszy tych wiadomości uważa, ii stąd wynikać się zdaje, źe walka między obydwoma stronnictwami w Portugalii długo się jeszcze toczyć będzie i źe dopiero teraa wojna domowa wszelkieroi klęskami kraj ten nawiedzać zacznie; aby więe temu zapobiedz, rozumie ta gazeta, ie rząd Angielski wkroczyć powinien, ile ie naród Angielski od samego początku przeciw Dom Miguelowi się oświadczał i rząd sam wyprawie Xiecia braganca widocznie dotychczas sprzyjał; teraz gdy wojsko Królowej dzierży stolicę, byłaby najdogodniejsza chwila do uznania Donny Maryi defaclo i zapobieżenia dalszemu krwi rozlewowi. - W dodatku zawiera tenże Kuryer pod napisem: "Uznanie Donny Maryi" następujący artykuł: "Odkąd powyższe daliśmy wiadomości, donoszą nam o tym ważnym wypadku, źe ostatnie przez Sekretarza spraw zewnętrznych przed dwoma dniami do Portugalii odesłane depesze list wjerzyielny dla Lorda Wiłłia» a Russell, jako zawierzytelnionego posła Anglii przy dworze Jej Najwierniejszej Mości Donny Maryi, Królowej Portugalii, zawierały. Dodajemy, źe gdyby chciano doświadczać ataku na Lizbonę, natychmiast wojako z okrętów Angielskich na Tagu stojących, ku obronie własności Angielskiej na ląd wysadzo* nem będzie. W giełdzie dzisiejszej krążyła * pogłoska, źe obecne położenie rzeczy w Porto i siła armii przez Marszałka Hourmont komenderowanej do uderzenia stanowczego na Porto a * strony Marszałka pomyślne bardzo wydaje widoki; mówią tu też dużo o pewnych postanowieniach gabinetu Hiszpańskiego i a doniesień gazety rządowej Madryckiej pod d. 3 m. b. wyprowadzono ten wniosek, źe gabinet Hiszpański nie utracił nadziei o szczęśliwem dla Dom Miguela sprawy ukończeniu. T u 2 C Y a.
Z nad granic Bosnii, d. 14. Lipca, Były Gubernator Bagdadu, Daud Basza, który powstawszy przeciw Sułtanowi, został pokonany i 'skazany Ha wygnanie do Brussa, otrzymał potem pozwolenie mieszkania w Stambule. Bawiąc w tej stolicy potrafił lak dalece pozyskać zaufanie Sułtana, iź ten mianował go teraa rządzcą Bosnii, w miejsce Me gólnein zleceniu do Rumelii. Warownia rozpoczęta dJa obrony Serajewa, jest bliska ukończenia; oznaczono juz miejtce do wystawienia drugiej warowni. Zdaje się, iż epokojność i porządek przywrócono zupełnie w obwodzie Herzogowmy; mieszkańcy obwodu Grochowa okazują gotowość ułożenia się względem opłaty, jaką dawać mają; nie słychać więc o użyciu środków przymusu.
Z K one tan tynopola, dn. 25. Lipca.
(Z ostat. numeru Gaz, Rząd.). Co ptzed siejakim czasem tylko bytu pogłoską, stato się teraz rzeczywistem faktura. Porta zawarła a Rossy ą sekretne przymierze zaczepne i odporne, z treści którego tyle tylko się dowiadujemy, że się Boseya zobowiązuje do udzielenia każdej przez Porte żądanej pomocy, zaś Porta przyrzeka, Że w razie wojny między Roesyą a innem państwem, ona to państwo aa nieprzyjacielskie poczytywać będzie; tudzież że Rossya wrócenia 10 milion, rubli, łożonych na ostatnią wyprawę do Stambułu, się zrzekła, i że trwałość sprzymierza wyznaczona na lat g. Rzeczą niezawodną, źe przymierze to potęgę Ross>i wielce wzmacnia i Porcie największą przynosi korzyść, kiedy nie mogła się na lepszy zdobyć środek ku zniweczeniu zrzędnych zamiarów Mehmeda Alego,
ROZlllaite wiadolllOŚci.

Wybór gmninnych poezyi polskich w liczbie 30 wyszedł w Lipsku w przekładzie niemieckim, pod tytułem: Volkslieder der Po len; gesammelt und iibersetz von Jf: P, Tłumacz twierdzi, że pieśni te zebrane były u podnóża Karpalów, lubo słuszniej może utrzymuje recenzent tego przekładu, w jednym - tegorocznych numerów dziennika Bliitter jiir .fmir. Unterhalt., it one po największej części powstały na Ukrainie, a z tamtąd prze* niosły się na Padole i dalej na Zachód. SerNQją i Ukrainę nazywa kolebką gminnej poeayi sławiańskiej, o muzyce polskiej zaś powiada tłómacz, że jest poważną, rozrzewniającą i melancholijną, równie jak dzieje polakie. W dzienniku Litteratur Blatt, redagowanym przez Dr. Wolfganga Menzel, jest także nader zaszczytna recenzja (ego zbioru i w ogóle pielni gminnych polskich.
Jedno c pism paryzfcicb zawiera nader wa żną wiadomi ść o zawiązaniu się w Paryii nowej wielkiej kompanii, pod nazwiskiem Compagnie surviejlante de menage, (Stróża mai żeńskiego), której celem jest utrzymanie ,wt wnętrznej małżeńskiej policyi, i która za mi łą opłatą, 4 sous na tydzień, podejmuje si mieć przez ageniów .swoich «ajczyuniejsz dozór nad zachowywaniem się ktoregoko wiek 2 małżonków i śledzić nieodstępni wszystkie jego kroki. Tak więc przy pomc cy tego zbawiennego zakładu każda żooa z 16 sous na miesiąc będzie mogła zabezpic czyć wierność kochanego swojego męża. (Z Razin, Lwówek.)
Jedno towarzystwo uczonych podało d nagrody pytanie: "Czyli mężczyzna, uw; żany w całej doskonałości natury swojej, pi kniejszym jest od kobiety?" Wkrótce wit rozwiąże się wątpliwość, której pici ualei właściwie przydomek p i ę kn ej. Rozmowa między małżeństwen On«: Byłoby (o dla mnie wielką rozkoszą m< przyjacielu, gdybym tego roku mogła pi jechać do Karlsbadu.- On: Nie lubię Karl badu moja duszko. - Ona: Dla czegóż ni lubisz serce? - On: Dla czego?., o ti ryb ko, zdawna go już nie lubię. - Ons Nie wiem przyczyny dla czego nie lubisz g mój kocha n y mę żul ku. - On: Nie li b ę m oj e z ł o t o, bo podróż dużo kosztuj Ona: Dużo kosztuje? JI dlaczego tnogł tai pojechać nasz sąsiad z całą swoją familią? Odpowiedz mi panie małżon K u. - Oi Dla tego pani żono, źe nasz sąsiad głuj wraz z całą swoją familią. - Ona: Uważai; ie Wćpan obrażasz moich przyjaciół. - Oi N i e myślę nigdy brać przykładu z prcyjacii Wćpani. - Ona: Kiedy nie chcesz jecria (o ja sama pojadę, nudziarzu, skąpczi - On: A. ja ci nie dam ani szeląga, utr.
tna k o b i e t o. (I na lem skończyła się 1 czuła scena małżeńska.) 
Polowanie na borach w majętności Radlir skiej w powiecie Pleszewskim wypuazczonei będzie; w tym celuttrrnin na dzień 1 3. Września r. b. w Tarcach został wyznaczony, na który lubi wników polowania zapraszam. Bronisze wice, dnia 23. Sierpnia J 833Radzca Ziematwa. · ,