GA
Wielkiego
TAięst\ va p O Z N A N S K I E G O.
Nakładem Drukarni Nadwornej W Dehera i Spółki. - Redaktor: A. Wannowśhi.

*JI#273. W Czwartek dnia 21. Listopada 1833.

Wiadomości zagraniczne.

Ni cm c y.
z M o n a c h i u m , dnia 8. Listopada. Nazajutrz po wyjeździe Króla Ottona z Nauplii zaczęły się aresztowania. Wieść, która eię rozeszła w Tryeście, jakoby Kolokotroni i 6 innych mieli być straceni, jest zupełnie bezzasadną. Król ciągle objeżdża Peloponez; dn. 18- Września obzierał blisko Aten równiny Maratonu, sławne zwycięstwem Milcyadesa. W i achy.
Z N e a p o l u, dnia 27. Października.
Potwierdza się, źe Król nasz po otrzymanej wiadomości o zgonie Króla Ferdynanda VII" natychmiast przeciw postanowieniom na korzyść Infantki Izabelli poczynionym protestował i przywrócenia hiszpańskiego prawa następstwa tronu, wedle prawa saliskiego, wyraźnie żądał. Nasz dwór nie uznaje zatem Infantki Izabelli Królową Hiszpanii i udzielił takie deklaracyi tej wszystkim dworom europejskim.
Francja.
Z Paryża, dnia 10. Listopada.
J ournal de la Cuyenne podaje wedle listów prywatnych z Bilbao pod dni 31. Paźdz. naetf.puja.ce wiadomości, wymagające wszelako
'm AlU/elUme6lUmlUpotwierdzenia: "Z starej Kastylii donoszą, źe pleban Merino około 6000 wojska, w którem, wielką część jazda stanowi, ma pod swoją wodzą. Sarsfield nie ma w Burgos nad 5600 ludzi, Zbiegostwo w wojsku jego niezmierne. Onegdaj cały poczet stojący w nocy na pikiecie, złożony z przeszło 50 łudzi, udał się do Karolistów w Mirandzie. Powiadają, że tu dzisiaj drogą urzędową nadeszła wiadomość, że Generał Sarsfield z Burgos ustąpił, któreto miasto Merino natychmiast "zajął. WalIadolid, Segovia i Avila podobno proklamowały Don Carlo6a. Z Arragonii dowiadujemy się, źe liczba stronników Don Carlosa wszędzie, nawet w Saragossie, bardzo się zwiększa." - D z i e n n i k S p o rów opierając się na korespondtncyi swojej z nad granicy hiszpańskiej, oświadcza, źe odwłoki w działaniach Generała Sarsfield inaczej sobie wytłómaczyć nie można, jak tylko przez tę okoliczność, źe ludność miasta Burgos i całej okolicy tamecznej tak stanowczo za Don Carlosem się oświadczyła i jemu tak sprzyja, źe Generał wspomniony całego wojska swego potrzebuje, aby ją utrzymać na wodzy. Czyn odwagi i przywiązania Pani Lavaleite ćo swego małżonka, został niedawna powtórzony w więsieniu S1. Pelagie. Nie szło o uwolnienie więźnia na śmierć skazanego, lecz takiego, który 30,000 franków miał zapłacić. Dama, jak mniemają, żona  brany, umknął, :3 sama pozostała w więzieniu. Natychmiast całą policyą oddano pod rozporządzenie Dyrektora więzienia S1. Pelagie, który za (o jest odpowiedzialnym, i albo wierzycielowi zapłacić musi sumę pieniężną, albo przystawić ar. sztowanego dłużnika. A n gZi a.
Z L o n d y n u, dnia 8. Listopada.
T i m e s dzisiejsza zawiera niektóre wiadomości z Madiytu, sięgające jednak tylko aż do dnia 26. Październ., treści następującej: Mówią tu dużo o uznaniu niepodległości nowych państw Ameryki. Px>seł francuzki z "hiszpańskim Kazimierzem Perier" (z Panem Zea Bermudez) w najściślejsze wszedł związki i poczy tuje go za jedynego męża, któryby potrafił przewodniczyć Hiszpanii wśród tak krytycznych okoliczności. U Regentki wpływ Ministra nienaruszony. Okazuje się ona rzadko publiczności, ale zrana bawi się polowaniem w Pardo i w tak nazwanej Caso deI Campo. Poseł neapolit3ński z przyczyny protestacyi dworu swego przeciw teraźniejszemu porządkowi następstwa tronu zdjął herb monarchy swego z hotelu. Don Carlos ciągle jeszcze przebywa nad granicą, a jak się zdaje, to mu zupełnie zbywa na męstwie i sprężystości. Wielu z- pomiędzy jego stronników za potajemnem współdziałaniem Intendenta policyi Arjona, którego też dla tego z urzędu złożono, z Madrytu uszło, kilku jednak w drodze schwytano a pomiędzy tymi niejakiego Arroyo, mającego przy sobie znaczne summy pieniężne. Wielu oficerów, należących do rzędu Liberalistów , zostało na wyższe stopnie posuniętych. Generał Butron, znany jeszcze z czasów oblężenia Saragossy, stanął na czele oddziału ochotników. W Lgualada rozbrojono ochotników rojalistow6kich. Guerylasy pod przywództwem Abueli pokazuje się o 4 mile od Madrytu. Gazety stolicy zawierają jeszcze następująte szczegóły o sprawach portugalskich: "Reszta batalionu francuzkiego przybyła zOporto do Lizbony; wielu trzeba było dla ran ich Koślawić w drodze. Rozumiano, że wojsko konstytucyjne w teraźniejszej porze roku na stanowiskach swoich pod Ambujtjra nie długo się utrzymać potrafi, kiedy ziemia naokoło na bagna nieprzebyte już się zamieniła. Ponieważ liczba Miguelistów , wracbowawszy w nię ochoinikóu', do 30,000 dochodzi, i wedle pogłoski, w żywność dobrze ma być opatrzona, Kons(ytuc\ jni nie wyrówny wając im co do liczby, doczekać się będą musieli wzmocnienia. Wedle listów prywatnych agent D. Pedra każdemu iołnierzowi po i f. szterl. i 5 azyl, naręcznego przyobiecał, a oficerom nawet, że im żołd wyznaczony na 3 miesiące z góry zaliczy, ale dotychczas nic jeszcze nie zapłacił; przeto leż wielu z nowo-zaciężnych inaczej się namyśliło. Nadeełacze tych listów uważają, iż pojąć nie można, dla czego Don Pedro wojskami obcemi obeecnie tak gardzi, podczas kiedy nieprzyjaciel zawsze jeszcze niebezpieczny; skutkiem oddalenia obcych byłby niemylnie postęp dla armii Don Miguela. A tak np. onegdaj zdegradowano 4 ftldweblów na prostych żołnierzy, ponieważ na piśmie żalili się przed Generałem, że zbiegowie Migoelowscy przyrzeczony sobie awans istotnie otrzymali. Mówiono już o zrównaniu płac cudzoziemców s płacą żołnierzy portugalskich, a mimo to jednak każdy oficer tylko po 4 funt. i 4 ezyl. miesięcznie pobiera; reszta dopisuje się do zaległości. Obaj nowi Minietrowie są z stronnictwa Karwalby, ludzie pełni talentów, ale bez doświadczenia i przeciwnicy Xiecia Palmelli. Przed uskutecznieniem zgromadzenia Kortezów Palmella nie wstąpi zapewne do Ministerium; ale wtenczas też teraźniejsi Ministrowie, wszyscy niepopularni, otrzymają zapewne dymissye. Działa każdego gatunku wyprowadzają ciągle do armii, co wszelako t przyczyny złych dróg wielkie sprawia trudności i powoli idzie. W obozie Konstytucyjnych początkowo panował niedostatek, ale odkąd wieśniacy spostrzegli, że tam gotowizną za wszystko płacą, podostatkiem przynosili żywności każdego rodzaju i przedawali ją w umiarkowanych cenach. Z Oporto dn. 13. Paźdz. około wojska, po większej części ochotników, wyszło w celu wzmocnienia ermii pod Samarem stojącej. Samarem warownem jest miastem, a gdyby się Miguelisiom tam chciało dzielnie bronić, bez wielkiej straty nie mogłoby być zdobytem. Don Miguel kosztowności swoje posłał do Elvae. Obecnie, kiedy przymuszony cofoąć wojsko swoje z prowincyi, znaczniejsze miasta zatkną zapewne chorągiew konstytucyjną. Konsul angielski wezwał wszystkich swoich ziomków, aby konie swoje za umiarkowaną cenę przedawali dla wojska. Wedle listów r Kalkut; pod dn. 4. Lipca, uderzył Abbas Mirza z swymi «usiib.szami i kaszgarami, dowodzonymi przez oficerów rossyjekich, z Muschud na Chanat Surcha. Po trzydniowej walce odnieśli nareszcie Persowie zwycięstwo i opanowali miasta Sun ha i M iiBunabjd, Abbas Mirza kazał Chanowi Rezakuli oczy wyłupić, a 16 Emirów w kajdanach do Teheranu odprowadzić. Xiążę z Schiras wypowiedział wojnę bratu swemu, Abbas Mirzowi, ale ten zabrał mu wafne miasto Baesora« Groził oraz Abbas Mirza,  giłkować go nie będzie, on zupełnie się z Rossyą połączy i o jej wsparcie prosić bę dzie," W pewnym domu w Dublinie odkryto niedawno tajemne towarzystwo rzemieślników, w którem się takie kilku deputowanych liwerpolskiego towarzystwa rzemieślników znajdowato. Policya wszedłszy do izby zgromadzenia, aresztowała blisko 100 ludzi, którzy V czasie badania zeznali, iz celem tego towarzystwa jest, aby pozyskać zmniejszenie »nacznej opłaty od przyjęcia do cechu. Uwolniono ich więc pud warunkiem, aby się stawili, jeśli będą wezwani. Xiezna Palmella i niektóre znakomite damy portugalskie, przybyły z Fahnouth na okręcie parowym "James- Witt" do Lizbony. Muzykauci, których tu dla Donny Maryi »amówiono, i którzy popłynęli do Portugalii, wrócili stamtąd, kiedy już usług ich nie potrzebowano. Rozeszła się pogłoska, iż »genci Don Pedra bardzo źle z nimi się obchodzili. Zaprzecza temu gazeta G lob e i zapewnia, iź dostali to, co im przyrzeczone, 10 jest: każdy otrzymał jedne, gwineę na dzień; nadto, w podróży traktowano ich jak oficerów, a »Lizbonie podczas ich pobytu udziełono im wyłączny przywilej dawania koncertów. W gazecie Courier czytamy: "Z obecnych poszukiwań interesów korporacyjnych Liwerpoolu okazuje się, że tarn tak dalece przekupstwo postąpiło, ii przy wyborach wywieszono z okien pokojów Komitetów chorągwie, ofiarujące ico funtów szterl. za-każdy glos!" Z odebranego tu listu z Mexyku z dn. 14.
Sierpnia i innego z Real dei Monte z d. 20.
tegoż miesiąca, okazuje się, ie krAj ten znajduje się jeszcze w niespokojnym i wojennym etanie. Prezydent Santa Ana powrócił z półuocy i powiada, że utracił 2COO wojska przez cbolerę. W Real del"M>nie, dotąd jeden tylko umarł, a iareeczn« optracye górnicze, riore były przerwane rekrutowaniami przez obie Ufrorfy urządzanemi, zostaTy znowu rnzpoczęte. Odd/iał armii Generals Arieta, ktory stał w J uian tigo, wsi około g rriil od Rt-al dei Monte oddalonej, został przez wojsko Santa Any pobiiy, i cofnął się na północ dla złączenia się z głównym korpusem powstańców pod samym Generałem Arista, który miał się wtedy znajdować w Guanaxuato. Sądzonn, że tam i w sąsiedzkrch prowineyach stronnictwo Ansty potrafi się oprztć wojsku rządowemu. Deputarya generalnego komitetu towarzystw przeciw płaceniu podatków od J omów.i okien,
ŁAmpodała onegdaj Lordowi Melbourne stosowną petycyądo Króla. Zgromadzenia lakowych towarzystw codzień są liczniejsze. Kapitan Ross odzyskał papiery swoje, które przez zapomnienie zostawił w najętym powozie. Pierwszcmi słuchaczami opisu podróży jego byli stangreci powozów do najęcia na ulicy Piccadilly; tam bowiem stangret, w którego powozie papiery były zostawione, czytał z nich wyjątki kolegom swoim, a nazajutrz wyczytawszy w gazetach doniesienie o ich zgubieniu, pospieszył do Kapitana i oddał mu owe papiery, List z Nauplii pod dn. 28 Września donosi, i£ Polikarowie w Arta wydali odezwę przeciw Regencyi, oświadczając jednak swą wierność Królowi. Główną ich skargą jest, iż Regen» cya chce wprowadzić wiarę katolicką, Wysłano przeciw nim wojsko z artyleryą. Cała p 0tęga zostająca pod rozporządzeniem Regencyi, składa sięz 2 500Bawarczykow i 800 ochotników. Od 15. b. w. na brzegach Szkocyi staną trzy nowe latarnie morskie, które świecić zawsze będą od wieczora do rana. Latarnia Lismore widzianą będzie na morzu w odległości mil i i, i wyniesioną nad jego poziom na J03 stopy, Latarnia w Barraliead mieć będzie wysokości stóp 680, i w pogodną porę widzieć ją będzie można o mil 33. N akoniec latarnia Girdlenese, od 180 stop wysokości, widzianą będzie w odległości około mil 16. W Bombaj odbyło się już kilka posiedzeń kompanii, zawiązanej w celu zaprowadzenia żeglugi statkami parowemi od Indyi aż do Suez. Spodziewająsię, iź rząd oasz przyłoży się czynnie do tego przedsięwzięcia, przez wzgląd na łatwość jakąby poczta miała w przeselaniu listów. Całą korrespondencyą roczną pomiędzy Europą a Indyami cenią na 500,000 betów, z których około 70000 chodzi do saroi-go Bombaj, Przedsięwzięcie to zyskiwałoby j«s/cze nie mało na przewożeniu Mekkańskich pielgrzymów i mnóstwa innych podrożnych, kiórzyby, korzystając z łatwości, odwiedzać chcieli Syryą i Palestynę. Postenowiono już zakupić wielki statek w Anglii, i-atychmiast po zebraniu przez akcye potrzebnej ilości pieniędzy. Ameryka.
Podług wiadomości z Mexyku Wice-Prezydent, w skute* poruczonej sobie władzy od Kongresu, zamknął dla zewnętrznego handlu »a 6 miesięcy porty Puebla Viejo de Taropico i Soro de la Marin. Dekret, ogłaszający to postanowienie, datowany jest z d, 31. Maja. - Główna kwatera naczelnego wodza była w dniu io. Sierpnia w Quexetaro. - Odezwa, wydana do wojska, wykazuje zniszczenie, przez cholerę zrządzone. Gdy się Pre ran 2 wojskiem swojem pospieszyli przeciwko San-Miguel-de-Alendo w Quanaxato, dał rozkaz dowódzcom tego miasta do onegoż umocnienia, aby nieprzyjaciela dzień lub dwa wstrzymali, poczem miał on onernuź przybyć oa pomoc. W skutek tego ruszył z swojem wojskiem; dnia pierwszego, przyszedłszy do wsi Apasco, pokazała się epidemia i tak się wzmogła, że nazajutrz gdy chciał wyruszyć okazało się, iż 300 ludzi padło ofiarą, drugiego dnia jeszcze się bardziej szerzyć poczynała, a jej niszczące skutki do takiego doszły stopnia, że d. 5. z korpusu 4000 liczącego, było chorych, umierających lub umarłych 2000 ludzi. Buletyn do Ministra wojny, powyższe podania zawierający, jest przerażającym. Pomimo to postępował Santa Ana z szybkością, aby dość wcześnie przybył do Quanaxa to, będąc jeszcze o kilka mil oddalonym od swego celu, dowiedział się, ze Valentyn Gomez, dowódzca, nie mając dosyć sił do oparcia się powstańcom, udał się ku brzegom do miasta Leone, gdzie go ma ścigać Duran. Chciał on przy wnijściu do miasta uderzyć na wojsko Aristy, gdyby mu nie były na przeszkodzie trudne do pokonania rzeczy. N ad to Arista zajął korzystne stanowisko po ra silną fortyfikacyą, podczas gdy wojsko Prezydenta silnemi pochodami zmordowane, i chorobami i głodem wycieńczone było. N azajutrz wystawiał obóz Santa Any straszny widok; umarli i umierający leżeli do koła; oficerowie i żołnierze padali ofiarą zarazy bez różnicy; wszelako mimo tych nieprzyjemnych okoliczności poetanowil Santa Ana, dowiedziawszy się, ie Duran powrócił do Sylao, cofnąć się, i nań uderzyć. Utworzył on kolumnę 800 ludzi piechoty, lecz wstrzymany «ostał w pochodzie przez złe drogi. Będąc dwie mile od Sylao zaniechał swego zamiaru; Ewątpiwszy, aby mógł na nieprzyjaciela natrzeć. W ciągu pochodu umarło 150 ludzi. Za powrotem swoim do obozu postanowił Santa Ana przenieść swoje główną kwaterę do Quexetarb i, dopóki panuje zaraza, wstrzymać się od wszelkiego działania woj ennego; całą jego stratę podają na 2000 ludzi. W dni u 6. Sierpnia panowała już cholera z największą, wściekłością 23 dnj w Zacatecas,
Doniesienie o śmierci.
D a n i e l F r y d e ryk W a h l e, kan d y da t farmacyi, urodził się dnia 7. Kwietnia 1813. w Śremie i umarł tu na nerwową febrę w ai. rokuswego życia czynnego. Smutne to doniesienie poświęcają rodzice i rodzeństwo zmarłego licznym jego przyjaciołom i kollegom, Poznań. dnia 19. Listopada 1833
ZAPOZEW EDYKTALNY.
Krzysztof Weigt, młynarczyk, który w roku 1808. z Tarnowa pod Rydzyną na wędrówkę wyszedł, od czasu tego o swetn życiu i pobycie żadnej wiadomości nie dał. Wzywa się przeto tenże, oraz jego niewiadomi sukcesorowie i spadkobiercy na wniosek rodzeństwa Jerzego Weigt zagrodnika i Anny Rozyny zamężnej Tschauschner z Tarnowy, aby się przed lub najpóźniej w terminie na dzień 27. Lutego 1834zrana o godzinie 10. w tutejszem pomieszkaniu sadowem, przed Delegowanym Ur. Billich Referendaryuszem Sądu Ziemiańskiego naznaczonym, osobiście stawił, albo też o swetn życiu i pobycie podpisanemu Sądowi przed naznaczonym terminem piśmienne doniesienie uczynił i następnie dalszych zleceń oczekiwał, albowiem w razie przeciwnym, za nieżyjącego uznanym będzie i jego pozostały majątek wedle okoliczności jego najbliższym sukcessorom lub też skarbowi publicznemu wydanym zostanie. Wschowa, d. 35. Kwietnia 1833» K ról. P r u s k i Sa d Z i e m i a ń s K l.

OBWIESZCZENIE.
Termin do sprzedaży 130 sążni drzewa sosnowego w Oltorowie na dzień 22. m. b. wyznaczony, niniejszem się znosi. W Poznaniu, dnia 20. Listopada 1833.
Kupkę, Referendaryusz Król. Sądu Ziemiańskiego.

Ceny zboża na Pruska ffilarg wag g w Poznaniu. Dnia 20. Listopada 1833Tal. sgr, lin. do Tal. igr. fen; Pszenica . I 10 1 12 6 Zyto 35 1 Jęczmień 16 17 Owies . 12 6 *5 Tatarka . 25 58 Groch . t 7 Ziemiaki & 8 Siana cetnar a 110 ff.. 15 18 Słomy kopa a 1200 ff 4 4 5 Masła garniec 1 11 1 sa