GAZETA Wielkiego Xicstwa p O Z N A N S K I E G O. Nakładem Drukarni Nadwornej IV. De.ktra i Sjiólki. - Redaktor: A. J\'atmmvM. JW'281. - W Sobotę dnia 30. Listopada 1833. Wiadoll1ości zagranIczne. T u 2 C Y a. Gazeta Morriing Herald zamyka następujące pijrno prywatne z Konstantynopola pod d. 10. Października: "Obiegają tu pogłoski o zatargach, które niedawno temu między Ministrami powstać miały, mianowicie między W. Admirałem Tahir Kasza, i starym Seraskierem Achmeden! Kasza" przyczem Halil Kasza, mający się ożenić z córką Sułtana, Stanął na stronie starego Seraekiera. Mahmud iprzyjając W. Admirałowi, wezwał do siebie swego przyszłego zięcia i oświadczył mu, iż zawsze jeszcze tyle ma mocy, aby kazać »ciąć głowy nieposłusznym urzędn;kbm; - potem wenval do siebie Seraskiera, który rozumiejąc że los jego juz rozstrzygnięty, wszystkie mit resa swoje urządził" potem zaś z nieustraszoną miną cło pałacu pospieszał, oświad czając Sułtanowi, iż przyszedł aby, jeśli tak ma być, głowę swoje dla państwa poświęcić. Sułtan odpowiedział, iż nie pftwz ął żadnego podobnego zamiaru przeciw zasłużonemu Mi niatrowi, ale wie on dobrzo, że Seraskier uc*estn cjy w zafwegari) skojarzonych na życie jego (bu!rji: ;i); jtśii o lem po-vez'mie pe wność i jego ć będzie, on natychmiast do miasta da ognia. - Karoliści w Irun mają być regularnie urządzeni i przywdziani na sposób., angielski. Słychać takie?: St. Sebastian. Gazeta w Bajonnie wychodząca, Seniinelle des I'yn-tiees, pod ii. 14. rn. I). podaje następujące wiadomości z Hiszpanii: "Poczta Madrtcka prz>była tu «czoraj przez Saiagossę i Oleron. Przywozi ona lisiy z Madrytu pod d, 6 rn. b, Stolica a£ do te) chwili spokojna, O wypadka'rb w Biskai wiedziano tylko z gaąet francuzkirh. Chobra ustala była w sewilli, ale trwała ciągle w Maladze; okazywała się takie w Ka-Iyxie. - Z Bajotiny wysełają ciągle mnóstwo towarów do Bilbao, gilzie je % łatwością sprzedawają Dopiero wczoraj zrana Kommissaiz piwnego tutejszego domu handlowego pojechał tairi wprost przez I ru n, podczas, kiedy 3 bogatych kupców stamtąd tu przyb>Jo, aby mnóstwo rzeczy wojskowych kupnem nabyć dla Karolistow; ofiarują oni za wszystko brzęczącą gotowiznę. Między Irun i Tolosą stoi g batalionów ochotników Karolistowskich ; z ilu żołnierzy każdy się składa, nie wiadomo. Irun sarn zajęty prjez 1500 rokoszan, dobrze ubranych i opatrzonych w broń angielską. Szaniec przedmostowy rzeki Bidas8(>i, d. 16. zrana przez nich został opanowany. Powstańcy stoją tylko na ćwierć mili od St. Sebastian, i dzierżaw dość znamienitej liczbie wzgórza pod S1. Marlin. El Pastor czyni niekiedy wycieczki, ale dla braku wojska nie inogą one ważny cł) skutków za sobą pociągać." W P i ś m i e z S a i n t J e a n d e - L u z P o d d n. TĄ. m. b, czytamy: "Powstańcami, którzy w liczbie 700 ze świtem d n. 12 weszli do I r u n , dowodzi Pułkownik Lardizabal; podzielono to wojsko wzdłuż I i n i i, a ica I udzi wyru szyło, końcem osadzenia Foniarabii. Wczoraj odbył Kapitan woltyżerow, komenderujący polową batalionu stojącego w Behobii, dłuta rozmowę z przywódzcą powstań ców, której rezultatów nie znamy. - Konsiyturyoniści hiszpańscy, którzy z Irun do Behobii uszli, wczoraj na okrętach do Socoa s;ę puścił', aby się połączyć z swymi towarzyszami broni w San Se bastian. - Okręt jeden francuzki przez statek powstańców z Bilbao zabrany i do wspomniortego portu sprowadzony został. Podporucznik okrętowy Jonka, Komendant stojącego na przystani Bajońskiej okręiu, właśnie w lej chwili tu przybywa, i zajmuje się obecnie uzbrajaniem statku (Trincadour) z 30 marynarzami, mającego się udać do Bilbao; rozumieją, iż ma sobie poleconą miesyą względem, wspomn innego wypadku." Ku nst y t u cy o n i st a zawiera list prywatny z Madrytu donoszący: "Pan Garet i, członek Rady Regencyjnej, uczynił wniosek względem oskarżenia Ministrów Zea Bertnudcz i Cruz: 14S0i) iż nie rozbroili ochotników rojalistowskich, chociaż wiedzieli o ich niesprzy jatnti sprawie Królowej; i) iż nie przyjuiowali żadnego okładu z Angbą i Francyą względem Portugalii; 3) iż wspierali Don Miguela. Atoli Hada Htgenryjna, nie chcąc przerywać poirzcbnej zgodności z Ministnyurn, odłożyła 10 oskarżenie do późnii jszego ijasu. Generał Lejeune otrzymał rozkaz udania się do armii Pirenejslićj. General I'abviec ma objąć dowódjiwo jednej z dywizyi, które Stoją przy Katalonii. Portugalia. Z Lizbony, dnia 10. Listopada, Tutejsza C h r o n i c a zawiera następujące i kiótkie doniesienie o potyczce stoczonej pod Alcactr do SJI: "Dnia 3, m. b. Pułkownik Lemos zgromadziwszy wszystkie pod wodzą jego będące wojska, wynoszące i5co piechoty 1 150 jazdy, uderzył na nasze wojsku stojące w Alcacer do Sal, złożone z 2co pitchoiy lin i owej, 200 ochotników i 25 jazdy i ko m mderowane przez Pułkownika Florcncio. Mimo szczupłości sił swoich stawiali jednak nasi mocny Ojior; wszakże gdy jazda przemagająca na nich uderzyła, widzieli się w konitczności ustąpienia z zajętego stanowiska, aby się pocztjści w Palmeili, jnicjęści w SefuhaJ na nowo skoncentrować. Tyl ko bardzo mała liczba nie stanęła na przeznaczonych miejscach, a nieprzyjaciel nie odważył się dalej posunąć, jak aż do Alcacer do Sa!." O innej potyczce wyraża tai C h r o n i c a: "Przed utarczką jiod Alcacer do Sal, korpus nieprzyjacielski pod Aliea de San Luis, 6 mil od Sal de Sinnes, przez oddział wojska konstytucyjnego na głowę został porażony. Uder z e n i e n a s z y c h b y ł o ta k g wał t o w n e , ż e n i e - przyjaciel po krótki m oporze z miasta uszedł i 35 zabitych jako też mnóstwo żywności i innych zapasów zostawił." Zarazem donosi C h r o n i c a co następuje: "P rzybywaj ą tu ciągle zb i eg i, aby się przy. łączyć do armii konstytucyjnej. Dnia 7. m. b, stanęli Major Casta i Kapitan Maja, oba oficerowie inżynieryi, opuściwszy służbę Don M i g u e I a, w główn ej kwaterze w Cartaxo, W ciągu Października przybyli następujący zbiegowie do linii pod Lizboną: 5 oficerów z rozmaitych korpusów, 1 kadet, 21 podofice rów, 12 doboszów i trębaczy, 153 sierżant ó w i p r o s t Y c h , w o g ó I e AA r I u d z i . O p r ó c a tego przyłączyło się do nas, jednak nie zwój. ska D o n M i g u e I a, 5 o f i c e rów p r z f z D o n M i « gueła na wygnanie skazanych, jeden urzędnik z wydziału sekretaryatu, jeden Kommissarz polic\i, trzech nauczycieli i kilku studentów« w ogolc 40 osób." oddział załogi Poriskiej, pod dowództwem Brygadiera Franca, w zatoce pod Kfazaretli. Korpus ten nieprzyjaciela wielkiego nabawi kłopotu i dzielnie popierać ladzie operacye .. . " armil naszeJ. Anglia Z L o n d y n u, ilnia 19. Listopada. T i m e s donosi wedle listów z Madrytu pod dn. g. m. b., że Uznanie Donny Izabelli ze strony rządu Wielkiej brytanii żadnej nie pod pada wątpliwości. Z Kadyxti rn.Jiny tu wiatlotności aż do dn. 10. L'Siopada, wedle których w południowych prowincyach Hiszpanii wszystko było spokojne. Władze Królowej, pojmawszy buntowniczego księdza, Cormanno, natychmiast go roz Strzi lać kazały. Niesie pogłoska, że nową zaprojektowano Wyprawę do okolic bieguna 1 że wielu z KapiHine m Ross ziej podroży tylko co przybyłych marynarzy, znowu w tej przyszłej w>prawie uczestniczyć będzie; mówią nawet d uio, ie Kapitan Ross sam on zyma dowództwo nad tą expedyrya. Matka Marszalka Bourmont żyje tutaj wl.ondynie. Małżonka i córki jego są w Paryżu. Xiążę schwarzenberg wyjechał stąd do Paryża. Gazeta Kur y e r pisze: "Główny Komitet zniesienia opłaty od okien i domów, odprawił d, g. b. m. zgromadzenie, na kiorem jeden z mówców twierdził, iż Kroi przeczytawszy petyryą z Marylebone, oświadczy): "Lud moj nie powinien przychodzić do nędzy; nie ścierpię tego." Gazety północno-amerykańskie z d. 25. Października donoszą z Mexyku, iż Arista i Duran są zamknięci w Guanaxua to, AwmvwwvHH Rozll1aite wiadoll1ości. Znany i w piśmie naszem często wspominany Ram Moiiun Roj umarł po krótkiej słabości dn. 27. Września w Stapleton-Grove koło Brystolu w Anglii. Przybył do Anglii jeczcze przed rozpoczęciem rozpraw względem odnowienia koustytycyi wschodnio - indyj skiej, a to łby rządowi angielskiemu udzielić potrzebnych wiadomości w tym względzie i popierać intertsa swoich ziomków przez upominanie się o wolny handel zlndyami. Jak wiadomo była rada jego w tej sprawie z wielkim pożytkiem. Bawiąc w Anglii ciągle słabował, ponitwai mu mgliste powietrze tamitjsze nie służyło, tak odmienne od pięknego klimatu jego ojczyzny. 14.91 Byłto mąż, posiadający wiele talentów i wia(1111111 ści, iiiow.l i pis.ił po angielsku z w< Iką lekkością, poprawnością, a nawrt doborem Wyrajów, oprócz ti go znajdnwal się-zawsze z tatą przyzwoitością i skromnością, ze na wszysik.th , - kfizy widzieli go, lub liiowrit -« ni.11, najprzyjemniejsze robił wr.iżeuie. Osoby najznakomitsze szukały jego towarzy. siwa; ws'fbko, lubo Żytna uielHm świei ie, nie zmemł by najmniej piostoly swoich oby. C Z I J ó» " i tngdy me odstępował od swoich za» sad religijnych. Odwiedzał regularnie kościoły uniiaiysmw w Haknej, Momfifl is 1 Essixsirtet, gilzie nałiożi ństwa 1 kazań z wielką uwagą słuchał. J eden z pmilalsz.jch przyjaciół Jego udzielił nam o tum następujący 1li jeszcze bliższych wiadomości: ,,1'») Ł on braminem pn rwszego rzędu, 10 jest; pizndknwie jego nie pochodzili z Bengahi, lecj, z A u dh u; i był potomkiem pokolenia braminów, przybyłych do Bengaiu z tego ostatniego kraju je« szcze przed zdobyciem mohamedańskiem» Ram Moliuri był twórcą własnego szczęścia, w nmsbz.y się z niskiej sfery do wysokiego znaczenia. U miał bardzo dobrze języki perski i arabski, a nawet nie mało wiadomości posiadał w hebrajskim i indyjskim: podobnież był biegłym w języ k.icli saiiikryckim' i uulostańskim. U miejętność jego mowy angielskiej tem bardziej na uwagę zasługuje, ile że dopiero między 20 i jOtyiH rokiejin zacżąl się ni$ zajmować i nie miał nigdy nauczyciela. Ram Miihun byłto pierwszy dobrze wychowany Iiidyanin, wyznający publicznie, żenię wierzy w religią swojej ojczyzny, który to przykład b3f'1j.o wielu znalazł naśladowców. Tym« czasem n e przyjmował żadnego chrześciańskiego wyznania, a twierdzenie, jakoby był unilaryslą, było zupełnie mylne. Biskup Hi ber nazywał wprawdzie jego i jego zwolenników ateuszami braminów-, lecz byłato istotna potwarz, gdyż Ram Mohun był'czystym deistą 1 wierzył w jednego Boga. We względzie politycznym był republikaninem alb» radykalistą, jak w Anglii nazywają. Był on w Londynie zawierzy'ielnionym agentem wielkiego Moguła i sprawił 10 swojem staraniem, że temu z tronu strąconemu Monarsze dodano do rocznej płacy 30 tysięcy funt. eztrl. W języ ku sanskryckitn znaczą wyrazy: Ram Mohun, człowieka znacznego, który z pokolenia królewskiego pochodzi. J eden z dzienników peryzkich wyrachował, iż codziennie w stolicy lej rozchodzi się do 15.000 słoików rużu. O prawdziwym Don Carlosie, synu Filipa I L, Króla Hiszpanii, pisze liisiorya, że miał wielkie upobobanie patrzeć jak zające żywcem ukąsiła, ułast» n>i zębami odgryzł jej gtowę. Trz< ba było geniuszu Szylleia, by uszlachetnić te potwotę djiejow. OBWIESZCZEŃ IE. Upraszamy s-zano» ny< h mit szkańców tntejł z y i h, ndd \ r ha j aryc h ludzkością t mi łosierdziem, ai< by składki na pf zyodjiaiiir- biednych tljieii i na drzewo «.la podupadłyih familiow przesłać ZCCIHHII na ręce Kendanta kassy ubogiej .) f. NiHelike, oraz. innerwiie uymieścni dzieci lub familie potrzebując* podobnego WSpnrilOŹ« t I ił. Poznań, dnia 20. Listopada 183 5D y reK c v" II f> o g i c li. O b \ V i b b j i l " : l i , \ 11 '. IXiekcya kasynowa z zbiotu za Insy wydańr na rozmaite roboty damskie, przy otvcarein wczotajszein Kasynu do wylosowania przeznaczone, przt słała mi 150 Talarów; na drzewo dla ubogich lut* jsj.egd miasra. Poznań, duia t6, Listopada ig/\. N a d I) li 1 ID 1 s t r z, UlZA1'UZEW EUVKI'ALNV. Nad summa kupna dóbr Dąbrówki «' powiecie Coznańskim położonych, dawniej Franciszka Uibanowskiego władny di, 8.1,500 Tal. wynoszącą na wniosek jednego 5l wierzycieli realnych proces likwidacyjny otworzonym zo-613r. Termin do zami Idouania wszelkich preunsyi do rzeczouei summy kupna na dzitft 18. Marca 1834. przed połmimem o godzinie JO przed Sędzią Biiukner rderber. Prawdziwy fruneuzki normalni szuwaks świeeąt/\ sięjabiyki P.J. Duehesmiw HunKaux, T /\ n szuwaks odznaczający się przez swąj szcz> golniejszą wartość, ponieważ z takich tylko składa się ingredyencyi, które rzemień razem jak najdłużej konsiiwują- i mu miękkość, gihkośr, a przytem najpiękni(jszy i najczarniejszy glanc nadają, nie zaś- jak się u najwięcej fabrykantów zdarza, z ostrych-, rzemień prędko n:izczących kwasów składające się, znajduje się vj Poznaniu ni składzie i sprzedaje się tylko u J-P. K a roi a S enft i e 6e n w puszkach ffuntowych po f, sgr., I funtowych p02legr. wrazz karteczką wskazującą sposób używania tego szu. waksu. A że szuwaks ten rosttwarja się i tym sposobem praitie cziemasiokiotną ilość wydaje, przeto sobie ztąd. wnosić można, jak nad*r niska tego fabrykaui jes! cena. A- E. Mulilc.lien, w Reichenbach, Główny Kommissjiz JP. 1'. J-, l>U' hesme w fiordeauX.