GAZETA
Wielkie!lęstwa
OZNAN
K I
E G O.

Nakładem Drukarni N adwornej  Dehcra l Spółki. - Redaktor: A. Wannowski.

JW 300. - W Poniedziałek dnia 23. Grudnia 1833.

Do czytelnika tv gazety.
Z kończqcym się czwartym kwartałem przypominamy, iż prenumerata ćwierćroczna. dla jszych czytelników wynosi: .... 1 Tai. 16 1 sgr.: dla zamiejscowych .". *., 1 J ni'i AamUhA*'<. i-,ytTfiućfpdbierać będą. za tę cenę CODZIENNIE wychodząca, gazetę, na zystkich Król. Urzęaach Pocztowych W całej Monarchii. Prenumerata egzemplarza na papierze kancellaryjnym wynosi 15 sgr. ćwhrćrocznie Więcej powyższej ceny. - Nie naszq będzie winq, jeżeli dla późniejszego zamówienia W ciągu bieżq* } kwartału, poprzedzające numer a niebędą mogły być przedane.
Poznań, dnia 23. Grudnia 15.33.
Expedycya ' Gazet W Dekera l Spółki.

Wiadoll1ości krajowe.

Z Berlina, dnia jg. Grudnia.
Królewiczowska Mość Wielka Xiqzna M ee n b u r g S t r e l i t z, udała się siad do N eu« eKtz,f W M TlTIjv* rvwtjvwt
Wiadoll1ości zagraniczne.

R o s s y a, Petersburga, d. (23 Łistop.) 5, Gr.
· "kaz Cesarski do Rządzącego Senatu, d.
Października bież, roku: Zatwierdzoną, przez Nas w dniu 6. Gru1831. roku Ustawą" o urządzeniu »gromadzeń Szlacheckich, wyborów i służby z nich wypływającej, przywiązane zostały do pewnych posad nowe prawa, a mianowicie: że zajmujący je urzędnicy, po wysłużeniu wskazanych zakresów, mogą otrzymywać ordery Sgo Włodzimieiza 3. klassy i Ś. Anny 2. ki.
"Teraz, uznając za potrzebną zgodzić nadawanie tych orderów z istnącym porządkiem nagradzania niiszemi tychże orderów stopniami, rozkazujemy: . 1) Na zasadzie 6, punktu Manifestu 12. Grudnia 1801. roku i 49. artykułu Statutu orderu S. Anny (punkt 12. i 13 części cywilnej) przedstawiać do nagrody orderami Sgo Włodzimierza 4" i Sw. Anny 3. klassy przez Rady Kawalerskie, wszystkich tych obywateli, luóizy,  urzędach, oznaczone przytoczonemi wyz e] punktami zakresy, przed wydaniem jeszcze Ustawy 6 Grudnia iH3». roku, S) Na zasadzie Ustawy 5 Grudnia 1831 f.
przedstawiać do orderu S. Włodzimierza 4. ki. łych tylko urzędników, których obejmuje $ 127. tej Ustawy, jako to: Marszałków gubernialnych i ;jowiatow\ eh, Kuratorów hono rowych Gimnazyi, Deputatów Zgromadzeń Szlacheckich i Sekn tarzów Szlachty; t>ch zaś Marszałków gubernialnych 1 powiatowych, którzy już maią, order Sgo Włodzimierza 4tej klassy, po wysłużeniu przez nieb trzech zakresów trzyletnich w tych urzędach, i po wybraniu na czwarty, tudzież Marszalków, którzy po upływie trzech zakresów, służą jeszcze przez dwa trzylecia, bez względu na ich rangi, przedstawiać, na mocy . 130 wzmiankowanej Ustawy, do orderu S. Anny 2. klassy; rych, w ich liczbie, którzy mają jui Droit St. Anny 2. klassy, przedstawiać na mocy . 131.
do tegoż orderu i stopnia, ozdobionego koroną Cesarską; tych zaś, co mają już tę ostatnią ozdobę, do orderu Sgo Włodzimierza 3. ki. 3) We wszystkich razach, pojaśnionych w punkcie poprzedzającym, przedstawienia do orderów Sgo Włodzimierza 4. 1 3ciej klassy i S. Anny 2. klassy z koroną Cesarską i bez niej, przeselać do igo Departamentu R/ądz. Senatu przed dniem I. Sierpnia, każdego roku; zaś Rządzący Senat powinien przeselać apiey uznanych za zasługujących na te ordery osób, po poprzedniczem wyjednaniu N aszego zezwolenia, każdego roku do Kapituły Cesarsko Królewskich orderów, na cel jednoczasowego przygotowania przedstawień do Kad Kawalerskich wzmiankowanych orderów, które mają je roztrząsać według danych im przepisóy. Zakres przyselania do Kapituły pierwszych, to jest na order Sgo Włodzimierza, ma być przed I. Września, a ostatnich, to jest na order St.
Anny, przed I, Października każdego roku.
4) Zatem przedstawienia do nagrody orderami Sgo Włodzimierza 4. i Sw, Anny 3ciej klassy, na zasadzie Statutów tych orderów, powinny odtąd jednostajnie postępować: naprzód do Rządzącego Senatu, do Departamentów Inspektorskich Ministerstwa wojny, i Głównego N aszego sztabu matynarki, oraz do Najświętszego Synodu, a potem z wymienionych miejsc, tudzież z Ministerstwa spraw zagranicznych, po poprzedniczem wyjednaniu N aszego zezwolenia, do Kapituły Orderów, a to: na order Sgo Włodzimierza przed 1. Września, a na order Św. Anny, przed 1. Października, każdego roku, dlanaleiytego w czatS!sie właściwym roztrząśnienia i wniesienia ich na Radę Kawalerską tychże orderów. "Rządzący Senat nie omieszka uczynić należytych, ku uskutecznieniu niniejszego, rozporządzeń, "
W nocy na 19. b. m. po dość silnych kilkodniowych mrozach kra zaczęła iść po N ewie, co trwało przez dnia dni; komunikacya jednak między częściami miasta, na wyspach połoźoneun, nie była przerwaną i utrzymywała się za pomocą batów, - 2igo zrana N ewa stanęła. Dnia g. b. m., w dzień imienin J. C M. W, X. Michała, otwarty zosta! nowo ukończony w tutejszej stolicy teatr pod nazwaniem Michałowskiego; dawano wodwil roseyjski pod tytułem "Znajomi nieznajomi" i balet "Kupido na wsi." A u s t 2 Y a.
Z W i e d n i a, dnia 30. Listopada.
Cesarz J mć niewyzdrowiał jeszcze zupełnie.
Padnięcie z koniem na przeglątlzie wojska pod Turas (w Morawii) pociągnęło za sobą ważniejsze skutki, niż się z początku spodziewano. Wprawdzie nabrzmienie nogi już ustąpiło; Cesarz cierpi boi reumatyczny i musi często w łóżku pozostać. Z tego powodu nie dawał też N. Pan dotąd żadnej publicznej audyencyi, Z dnia 5. Grudnia, Małżonka Ambasaadora francuskiego, Hrabiemu "Saint ,- Aulaire, przedstawioną została niedauno u cTwirFIT TmuliŁLu- "'J mr)ż glo'" teraz przyjmować zwyczajne odwiedziny od ciała dyplomatycznego. Z Tiyestu donoszą: Według pogłoski która z Korfu do Ankony przybyła, rozpoczęły się już śledztwa sądowe osób, które z powodu ostatniego spisku, w Grecy i uwięzione zosta« ły. Kilka z nich ma być skazanych na śmierć. Z Pragi, dnia 2. Grudnia.
Dla historyka mogą teraz wykryć się ważne wypadki, tyczące się sławnego procesu, zrobionego niegdyś Wallensteinowi, a mianowicie zmniejszające, lub nawet znoszące zupeł. nie zarzut zdrady kraju, uczyniony temu wielkiemu wojownikowi. Xiąźę Windischgratz zaczął robić poszukiwania, celem udowodnienia niewinności Xiecia Friedland (VVaJk-nsteina). Ile się dowiedzieć mogliśmy, miało przedsięwzięcie to zostać uwieńczona dosyć pomyślnym skutkiem; ponieważ z papierów Wallensteina, które się w archivum Cesarskiem i w pozostałościach samego Xiecia znajdują, nic wykryć nie zdohino, coby mogło usprawiedliwić zarzut zdrady, Xieciu uczyniony. Najgłówniejsze doiucntnta, ktortini Hr.  wieść »siłował, były (jak się zdaje) N ajwyższej władzy przesłane tylko w kopiach. Nigdzie nie ma śladu oryginałów, które do prawnego ustanowienia czynu nieodbicie potrzebne były. Spodziewają się przeto, że Monar cha nasz sprawiedliwy nakaże formalne rozpoznanie tego interesującego przedmiotu, celem wrócenia sławy nazwisku Priedland i oddania napowrót potomkom wielkiego męża, dóbr niegdyś na skarb zabranych.
W lochy.
Z N e a p o l u, dnia «8- Listopada.
(Gaz. Powsz.) - Gość od dawna już z obawą oczekiwany, Grippa, odwiedziła nag nareszcie i bez przesady twierdzić można, że nie ma ani jednej familii w całym Neapolu, któraby nie liczyła jednego albo więcej chorych. Nieraz złe to już się stało przyczyną śmierci, a w ciągu ostatniego tygodnia w jednej, aczkolwiek ludnej dzielnicy miasta, Pendino, 200 osób na tę zarazę umarło.
Doświadczono przeciw niej między inne mi takie użycia metody homeopatycznej. Niderlandy, Z Hagi, dnia ii. Grudnia.
J. K. Mość Xiążę Oranii z pewnością dnia tj. m. b» wyjeżdża do Petersburga. J3_fe r -t-«-» a.
Z Bruxelli, dnia 12. Grudnia.
Gazeta Be Ige pisze co następuje: "Dowiadujemy się z pewnych ust, że się Muiisteryum Cofa i że Panu de Theux utworzenie nowego gabinetu polecono. Życzymy gorąco ułożenia nowego Ministeryum, ale rewolucya ministeryalna, odmieniająca tylko osoby nie zaś łam systemat, byłaby niedorzecznością; bo · w tym razie możnaby było wygodnie dotychczasowych Ministrów Zatrzymać pAzy sterze. · Oszczędzonoby albowiem takim sposobem obalenie administracyjne, na ktorem kraj nic nie zyska." Kradzieże w Bruxelli i okolicach zagęszczają się okropnie. Zdaje się, ie się utworzyły formalne bandy złodziejów, które sobie wedle pewnego systematu właśnie miejsca najmniej przez policyą zwiedzane obierają na szermiernie łupiestw swoich, przy których, mianowicie na wsi, nawet oręża i gwałtu używają. Władze z swojej strony podwoiły środki ostrożności i już się im udało kilku przywódzców tych band przydybać. t 2 a n c y a. Z P a ryż a, dnia 12. Grudnia.
Gazety ministeryalne zawierają dzisiaj następujące wiadomości z Hiszpanii: "Powstańcy Królestwa Walencyi dzierlą jeszcze ciągle MortUę, ale, jak się zdaje, nie znajdują oni w tej ptowincyi wielu stronników. Uderzenie ich przedsięwzięte d. i. Grudnia na Generała breton, wcale się nie powiodło. W mieście Oriluitla usiłowano podn e.ść bunt, na czele któifgo siato 4 mnichów; wszakże rozproszyli się rokoszanie natychmiast , gdy z Kartaginy naprzeciw DIII wojeko wysłano. Katalonia i Arragonia ciągle spokojne. Gościniec z Madrytu do Bajonny obecnie zupełnie wolny. Twierdzą, że N ajjaśni« jsza Królowa liegentka następujące prz< dsięwzięła mianowania: Hrabiego Montenegro na Generat-Kapitana wysp Bak-arskich; Xiecia Anglona na General-Kapitana Królestwa Granady; Generała Ramonet na Komendanta prówincyi La Mancha i Generała Martinez de San Martin na dru- 1 giego Komendanta Królestwa W alencyi." Gazeta Madrycka Nadworna pod d. 30. Listopada donosi: "Dnia 28 m. b. Królowa Jej mość raczyła 21 osób, skompromitowanych w powstaniach wybuchłych w Sona i Catalayud na korzyść Don Carlosa, obdarzyć swojem ułaskawieniem, - Alcalde miasta Riaza donosi pod d. 27. m. b" że wszyscy dawniejsi ochotnicy Królewscy, którzy się byli oddaliliz miasta, aby się połączyć z plebanem Marino, z własnej woli do siedzib swoich wrócili, a b y kor z y s t a Ć A irełh>tc-ł«łe?*-go rm Y*-:JIC<?:JIC C« o » - rał- Kapitana Starej Kastylii ułaskawienia. Były dowodzca batalionu Sapulvedy i wielu innych oficerów znajduje się' w liczbie wraca? jących. " M e m o r i a ł B o r d e l a i s pod d. 9. Grudnia donosi: "Pismo doszłe nas z St Sebastian zawiera ważną bardzo nowinę. Rada Regencyjna miała energiczną podać protestacyą przeciw zatrzymaniu Pana Zea przy sterze zarządów. Azatćm zniechęcenie z publiczności przeszło już do korporacyi politycznych, eta» nowiących część rządów. To zapewne sprawie konstytucyjnej bardzo posłuży. Minister nie potrzebuje wprawdzie, skoro się czuje być dość mocnym, zważać na opinią publiczną, ale jeśli systemat jego polityczny tacy ganią mężowie, co na równej z nim stoją stopie, natenczas powinien się poznać na konieczności zmienienia onego. Dziwić więc się temu nie będziemy, jeśli się wkrótce urzędową drogą o dymissyi Pana Zea dowiemy." W Bajonnie rozchodziła się dnia 7. m. n, pogłoska, że powstańcy powtórnie zajęli Irun i że batalion ich, który dotąd stał w Elizondo, aż pod same mury Pampelony się posunął. M e s s a g e r donosi dzisiaj w nadzwyczajnym dodatku, niby to wedle I n d i c a t e u r d»  sma z Biskai pod d. 8 ITi. b., pod Onate potyczkę stoczono; Brygadyer Lorenzo za rozkazem Generała Valdes uderzywszy na powstańców, pobił ich zupełnie; ioo rokoszan legło na placu i 3 działa wpadły w ręce zwycięzcy. Po klęsce tej mieli się Karoliści cofnąć do N awarry J ścigają ich Generałowie V aldes, CaBtanos i Lorens' o, podczas kiedy się General Sarsfield, który juz przybył cło Pampelony, i Hr. Espeleta w Arragonii gotują, aby ich oskrzydlić i przeciąć' irn odwrót. Dziennik Courier francais zaprzecza wiadomości, iż P an Rothschild otrzymał krzyż Jcommandorskt orderu legii honorowej.
Między gabinetami Tuilleryjskim z jednej, 3 Rzymskim i Neapolitańskim z drugiej stron y, mają zachodzić liczne trudności dyplomatyczne względem korony Hiszpańskiej. Słychać, ii Pan Montalivet, lub Pan Viennet będzie wysłanym ito Rzymu i Neapolu. Według gazet angielskich Papież skassował niedawno przywileje w kraju swoim), i każdy Włościanin ma teraz prawo wyboru urzędników municypalnych i oficerów gwardyi obywatelskiej. Towarzystwo filozoficzne odprawiło dnia 26. zeszłego miesiąca nadzwyczajne posiedze-A-aia A _ŁLa_kló fem zdano spra wę o podanych przez zagraniczne osoby kandydatach do tego towarzystwa. U rabia Suryillierś, Xiąźę Niderlandzki Fryderyk, i następca tronu Szwedzkiego, zostali mianowani jego członkami. Pan Hume z swej strony podał na członka gięcia Sussejf. £ dnia 13. Grudnia.
(Najnowszewiadomości. ') - D z i e n n i k S p 0rów podaje wiadomości z Madrytu, sięgające aż do d. 3, Grudnia. W Gazecie Nadwornej pod wymienioną datą czytamy dekret pod dn. 30. m. z., na mocy którego cała Hiszpania na 43 prowincji czyli departamentów zostaje podzieloną. Drugi dekret tejże dały; podpisany przez Pana Burgos, oznacza obręb władzy i płace nowych Szefów departamentowych. Orszak Xiecia San Fernando dn. 3. m. b. już przybył i/o Madrytu; w wieczór dnia tego sam Xiążę był oczekiwany. Wiadomość wczoraj podana o stoczonej pod Onate potyczce, w której powstańcy pod wodzą Zabali joo mieli stracić zabitych, ą 200 w niewolą wziętych, potwierdzają ostatnie gazety miasta Bordeaux. M e m o r i a ł b o r d e l a i s zawiera następujące pismo prywatne z Sr. Sebastian pod dn. 7. rn. b. : "Jesteśmy tu jak osłupieni. Brutalska proklamacya Generała Castanon rozpostarłat«
powszechną trwogę i wszyscy mieszkańcy pro\ vinc)i Biskajskich, co dotychczas z uniesieniem sprzyjali sprawie Królowej, czują się być odtąd zupełnie zniechęcony mi, kiedy im wszystkie wydarto przywileje, nie ofiarując im żadnego wynagrodzenia. Castanon sam nie wje, co robić. Powstańcy zyskali obecnie na opinii publicznej, odkąd się na sposobie myślenia rządu ku prowineyom Biskajskim poznano. Wielu mieszkańców miasta naszego, co się już byli oświadczyli za sprawa, Królowej, zaczynają znowu być neutralnymi, a wątpię bardzo, żtby tern tylko zostać chcieli; równie o tern wątpię, żeby Bilbao dla obrony sprawy, dla proivincyi Biskajskich tak nieprzyjaznej , do oręża się garnąć miało. Dość śiodek Castanotia był w najwyższym stopniu niepolityczny i przyczyni się tylko do przedłużenia wojny domowej. " Hiszpania.
Generał Castanon wydał w swojej głównej kwaterze w Tolosie pod d. 3. Grudnia proklamacya treści następującej: " W s k u t e k ogłoszonego pod d. 14. Pażd/.iernika r. b. na mocy prawa wojennego stanu oblężniczego prowincyi Biskai i Alawy, przywileje, których te krainy używały, zostały zawieszone i służby publicznej odnogi wszelkie zostają odtąd pod mojem rozporządzeniem, dopóki woła Królowej tych postanowień nie zmieni. Wyłącza się stąd jedynie tylko ta część Guipuzcoy, która została wierną prawnym swoim obowiązkom. - Aby (ok spraw publicznych żadnego nie doznał uszczerbku i przerwy, Alkaidowie i urzędnicy municypalni zatrzymać mają swoje władzę administracyjną, i zawiadywać sprawami sądowemi podług ismiejących przepisów. .Wszędzie gdzie jeszeze ci sami są Alkaidowie i władze municypalne, króre były w urzędzie d. 5. Październ., mają pozostać w dzierżeniu urzędów, a gdzie ich powstańcy z urzędu złożyli, mają być niezwłocznie przywrócone. - Alkaidowie i władze municypalne mają niezwłocznie ułożyć spisy z wymienieniem * 1) wszystkich tych osób, co przeszły na stronę powsiańców; 2) tych, co się oddaliły z siedzib swoich bez pozwolenia; 3) tych, co opatrzone prawem przepisanemi paszportami mieszkanie swoje opuściły, i nareszcie 4) tych, co aby się połączyć z rokoszanami, rodziny swoje zostawiły bez wsparcia i pomocy - 3 wszystko to rachując od dnia J. Października. - Drugi spis wymienić powinien we względach wyżej wspomnionych imiona wszyslkich duchownych świeckich i klasztornych, jakiejkolwiek bądź rangi i godności na łonie kościoła Bożego. - Alfcaldcwie maja, mi te listy pouplynleniu 4cb dni, rachując od daty kiedy tę odezwę odbiorą, nadesłać, gdziekolwiek natenczas będzie moja główna kwatera. - AIkaidowie, którzy nie dopełnią tej powinności swoj ej, zapłacą, 200 dukatów kary. - AlkaIdowie , którzy na tej liście imię jakie osoby do kategorii tych należącej opuszczą, narazają się na karę uwięzienia i konfiskaty ich majątku, która na nich przez Kommissyą wojskową sptłnioną zostanie. - Wspomnieni AIkaidowie mają zabierać broń wszelką jakiegokolwiek bądź.rodzaju, wyjąwszy tylko noże i brzytwy, przyczem się o stanie tych nawet przekonać powinni, a to w ciągu 8 dni. J eśli po uplynieniu terminu tego jakakolwiek bądź broń w domu jakim się znajdzie, winowajca ma być za to osobiście odpowiedzialnym i ulegać karzę 1000 realow, jako też innym W okólniku moim pod dn. 2. m. b. wyznaczonym karom. Skoro wjnowajca majątku nie ina, skazany zostanie na dwuletnie przykucie do galer. - Kto amunicyą: proch, kule, rriundury, pieniądze, należące do powstańców, ukrywa, ma być śmiercią ukarany. - Kto z domu swego da ognia do wojska Królowej, tego dom zostanie na miejscu spalony; jeśli ten który strzelił nie jest właścicielem domu, przestaniemy na skonfiskowaniu domu i wszystkich. nieruchomości w nim, zaś winowajca, przydybany, zoetanie rozstrzelanym, - "WlaŚciciele domów obowiązani czuwać nad mieszkańcami kamienicy swojej, inaczej narażą eię na wielkie nieprzyjemności., - Każdy chłop, który w odległości ćwierć mili od głównego traktu w gromadzie przeszło 50 ludzi da się ująć, ma być poczytywany za rozbójnika-i natychmiast śmiercią ukarany. - Kto gońca z depeszami, rządu przytrzyma, zostanie także na śmierć skazany, Wszystkie osoby, które się przy tej sposobności przez gorliwość i usłuszność zaszczytnie odznaczą, mają być wpisywane do listy a później odniosą za to stosowne nagrody. - Każda wieś, która Jj ez oporu dozwala na zaciągi do służby powstańców, zostanie obarczona ciężką kontrybucyą, - Wszystkie dobra i majątki nieobecnych zostają na skarb zabrane. - AlkaIdowie i władze municypalne nie powinni dostarczać żywności powstańcom, w przeciwnym razie zostaną skazani na zapłacenie 200 dukatów kary; taż sama kara .zostanie na nich nałożona, jeśli nie dołożą wszelkiego starania, aby powstańców z granic obwodu swego wyrugować. -- Alkaidowie i rady municypalne, ktore o znajqmych )]w przywoJzcach powetania natychmiast do mojej głównej kwatery nie doniosą, jako też ci, co nie udzielają, wszel
1 y
kich dia sprawy Królowej potrzebnych i poźytecznych wiadomości, podpadną karze po 300 dukatów. - Plebani i adwokaci powinni alkaidów w ty eh poszukiwaniach wspierać, a jeśli im dobrowolnie nie zechcą być pomocnymi, zapłacą kary 300 dukatów, - Każdy chłop, .któryby się wzbraniał doniesienia władzy municypalnej przenieść do .głównej kwa'" tery, ma być na miejscu w kajdany okuty i na 2letnie ciężkie uwięzienie skazany. - Kobiety popierające czy słowem czy uczynkiem plany rokoszan, w miarę przestępstwa swego ukarane zostaną dwumitsięcznern lub dwuletniem uwięzieniem w U agnos, albo wysiedzą swój czas pokuty w dpmu poprawy. - Urzędnicy publiczni, którzy służbę swoje w interesie powstańców dalej piastowali, mają być niezwłocznie zniesieni, z zastrzeżeniem dalszej prócz tego kary; ich urzędy mają być powieizone wojskowym albo takim osobom, co się KroIowej zaszczytnie zasłużyły. - - Ma być ustanowioną .Komruiseya militarna z władzą wykonawczą, z 5 członków złożona, która w spra« wach podanych w ciągu tygodnia zawyrokuje. - Oddziały ruchome będą przy sobie miały członka jednego tej Kommissyi, który wraz z 3ma oficerami Kommissyą specyalną stanowić będzie, mającą sobie powierzone wyko« nanie wszystkich warunków nłnifj»eej -pie« klamacyi. " Portugalia.
Ku. rye r a n g i e l s k i zawiera następujące pismo prywatne z Lizbony pod dn. 28. Listopada: "Słysząc, ie statek parowy "Leeds" właśnie odchodzi, radbym Panu udzielił nowin niektórych, lubo rzeczywiście sami nie wiemy, co się pod Samarem dzieje. Don Pedro jeszcze nie powrócił, nie przywiózł także goniec d. 23. m. b. do Don Migufła wysłany dotychczas żadnej odpowiedzi; nie mamy zatem zgoła żadnych wiadomości, jakim sposobem walkę tę nieszczęsną zakończyć postanowiono. Wczoraj słyszeliśmy, ie na pokładzie stojącej pod Setubal fregaty "Xięźna Braganca" powstanie wybuchło; nie posiadamy dokładniejszych w tej mierze wiadomości; rozumiem wszelako że powstało w skutek kłótni między majtkami, kiedy jedna część drugą obwiniała, że sprzyja Don Miguelowi. Osada składa się z Portugalczyków, a większa część oficerów onej była dawniej w służbie D o n Miguela; dostała się jednak w bitwie morskiej pod Cap St. Vincent w niewolą. "Donna Marya'! wyprawi! pomoc dla szczerych Konstytucyt.. -iistów , którzy buntowników w krótc e do rozumu przyprowadzili. Czy się tam krew; lała, tego dotychczas nie wiem. D.24.sprowa«
, ,  okręt "Karolina"; zdobył go 12 mil od Wiany okręt "Amalia" . "Karolina" był zamówiony do Gibraltaru, chciał jednak wprzód przybić do brzegów i doświadczać targów w Porto albo w jakim innym porcie portugalskim. Mówią tu, źe zabranie to nieprawne. Konsul nasz, broniący gorliwie interesów poddanych angielskich, o ile w mocy jfgo zapewne starać się będzie, ażeby sprawiedliwość została Wykonaną. Wyspy Kapwerdtskie oświadczały się za Donną Maryą, Dnia 26, m. b. przybyło tu 8 stamtąd przez Don Miguela wygnanych osób. Wczoraj sprowadzili tu wieśniacy kilku ujętych w pobliżu Saniaremu. Ludność tameczna zaczyna od kiku dni okazywać większe sprzyjanie dla sprawy konstytucyjnej. Z armii przywieziono tu wielu chorych. Obawiam się słusznie, źe mozoły tej wyprawy do Santaremu wiele sprzątną ludzi w mokrym obozie. Xiąźę Tercejry nie towarzyszył Cesarzowi w podróży jego do głównej kwatery; Cesarz oczekiwany stamtąd już dnia jutrzejszego. Odbył on przegląd rozmaitych oddzia łów wojska swego; wczoraj i dzisiaj odsełano wszystkich, co tylko wyjść mogli z lazaretów, do Santaremu, i niesie pogłoska że się gotują do przypuszczenia ataku; wszakże zdaniem tnojem Konstytucyjni mimo wszelkie usiłowania nie są jeszcze w stanie zdobyć to miasto; gdyby swego istotnie dokazać chcieli, straciliby niemylnie więcej aniżeli tracić mogą."
A n g l i a.
Z Londynu, dnia 13 Grudnia.
Statek parowy Królewski "Confiance" zawinął do Falmouih d. 9. Odpłynął z Lizbony d. 2., a z Oporto ił, 5. rn. b. Do tego momentu nie zaszła jeszcze żadna utarczka; co większa, nie było widać żadnych przygotowań do tego i żadnej chęci ani na lej, ani na owej Stronie. O ugodach Anglii, Francyi i Hiszpanii końcem załatwienia zatargów bez dalszego krwi rozlewu, obiegały tylko niepewne pogłoski. Jedna z tych opiewała, źe Don Miguel nie przyjąwszy interwericyi obcej, prawa swoje do korony portugalskiej z orężem w ręku wywalczyć postanowił; druga głosi, iż żądał f5 dni do namyślenia się i źe się chce wyrzec praw swoich pod warunkiem, gdyby mu dano pensyą randze jego odpowiednią. Zaś Migueliści jednozgodnie twierdzą, źe Don Miguel na żadne przełożenie nie uważa i do niczego się nie przychyli, jeśli D o n P e dro Portugalii nie opuści; opiera on bowiem nadzieje swoje juźto na zniechęceniu Anglików będących W służbie Don Pedra, juźto na zatargach i rozdwojeniu w Ministcryum Carvalhy, nareszcie na wzmocnieniach codziennie dlań nadcbo> dzących. Wbrew wszystkiemu temu przeci» wne są nadzieje i widoki Ptdrystow. Rozumniejei i umiarkowani tuszą sobie, źe układy dyplomatjczne jednak nareszcie pokój krajowi przywrócą. W tych dniach sroźyly się znowu okropne burze" nad brzegami nasze mi, które wielkie zrządziły szkody. Kapitan Elliot, który Uak wiadomo) wszedł W służbę Don Miguela, przybył A. 28- z. m, z Portugalii do Falmouth. Don Miguel dał mu pełnomocnictwo i fundusze, aby w Anglii najął i uzbroił okręty wojenne do służby jego. Zapewnia on, iż sprawa Don Miguela w Portugalii jest jeszcze popularniejszą, niż Królowej Donny Maryi. Wczoraj odprawiło się tu zgromadzenie, którego celem jest, aby przez utworzenie towarzystw w całem Królestwie wyjednać zniesienie praw zbożowych. Prtzydujący Pan Hawes uczynił uwagę, iż byłoby dobrze, gdyby te towarzystwa nie liczyły zawiele członków; albowiem zbyt liczne towarzystwa są zwykle nieskuteczne ; należałoby raczej tworzyć wiele małych towarzystw przeciw prawom zbożowym, na wzór istniejącego stowarzyszenia w Londynie. Jednym z najlepszych środków do osiągnienia zamierzonego celu byłoby, gdyby wiele przekonywających pism w tej mierze rozjiano. Ze Kuryer donosiło nader rozszerzonej pogłosce, jakoby Lord Brougham miał zająć miejece Hrabiego Grej, o tern nadmieniliśmy niedawno. Teraz donosi Morning Post? " O d nie jakiego czasu mówią, iż przed otwarciem Izb, Lord Durham mianowany będzie pierwszym Ministrem. N ie wiemy o ile wieść ta jest prawdziwą; ale to jest pewna, źe taka w obiegu jest pogłoska." - Dziennik Examin er wspomina także o tej ostatniej zmianie ministeryalnej, ale dodaje, iż jest zanadto pomyślną, aby jej mnźna dać wiarę. - Za to Gazeta Ag e "(pismo torysowskie) powiada: "Hrabia Grej i Lord AIthorp są chorzy, mocno chorzy. Muszą się usunąć od interesów przed nowem zebraniem się parlamentu. Któż ma ich re raz zastąpić? Hrabia G nj pragnie, aby Lord Durharn objął jego miejsce: Lordowie Brougham i P. Staniej głosują każdy za sobą. Jeśli ostatni zwycięży, Minisleryum będzie się trzymało eystematu konserwatystów, ponieważ P. Staniej nie tai przychylności, którą przejęty jest ku swoim kollegom. Jeśliby zaś zwycięstwo było ze strony Barona Brougham, nie będzie wyniesienie to trwałodłulej jak miesiąc lub dwa, ponieważ Xiążę Richmond za dobrym jest Anglikiem, aby miał dać sobą, kierować według woli. PrzyBtąpmy ttraz do trzeciego domniemania, 10 fest do tego, gdyby Lord Durham miał objąć Prezesostwo Rady Ministrów. Wielki Boże! Zapalony granat rzucony do magazynu prochu, mniejb.y szkodliwe sprawił skutki, jak PrezeBtwo burzliwego, gwałtownego Hrabiego w Radzie. Musiałby ustąpić z niej za tydzień. J eden tylko jest sposób ratowania ojczyzny, a ten jest: wezwać konserwatystów do steru rządu. " - Dziennik li b s e r v e r czyni względem tego przedmiotu następujące uwagi: "O d czasu ostatniego posiedzenia parlarnentowego powtarzano często, że Lord Grej z wielu nader przyczyn życ«y sobie opuścić kierunek Ministeryum. Dowiadujemy się z dobrego źródła, źe pogłoski te nie są bezzasadne i że Lord żądał od swoich Kolegów, aby się zgodzili na jego następcę. Wymawia się slabem zdrowiem swojem; prawdziwą atol) przyczyną jest niemożność (o której się przekona» kierowania wyższą Izbą. Pomieszanie w Downingstreet jest wielkie; intrygi wszelkiego rodzaju są w obiegu. N ie bez przyczyny twierdzi wielu, iż Lord Grej sobie życzy, aby Prezesostwo po nim objął nader przy. jemny zięć jego, Lord Durham; miał nawet dać to sam do zrozumienia Królowi J egomości. Z drugiej strony stara się Lord Brougham o to miejsce; ale trudno aby dotychcześni Ministrrowie pozostać chcieli pod rozkazami jednego albo drugiego z tych kandydatów. Lord Durham przez swoje nieznośność w publicznem życiu utracił wielu nader przyjaciół. Lordowi Brougham nie dowierzają; wszelako ułożył on plany swoje w ten sposób, iż Prezesostwo Rady Ministrów zapewne albo teraz zaraz, albo wciągu posiedzenia parlamentu otrzyma; albowiem w razie gdyby Lord Grej pozostał, ma L. Browliam wnieść projekt do prawa, aby władza 51- vnicza odłączoną była od funkcyi prawu .i«rczej Ministra Sprawiedliwości, W. Pieczętarza, " Hrabia Grej dał wczoraj w mieszkaniu swojem wielki obiad, na który między inne mi zaproszeni byli: Cesarsko.Rossyjski Ambassador z małżonką swoją, X ążę Esterhazy, Baron Bulow, Poseł szwedzki z małżonką swoją, Poseł duński, Baron Weesenberg, sprawujący interesa francuzkie, oraz Lordowie Melbourne i Palmerston. Torysowie starają się rozszerzać pogłoskę, jakoby Donna Marya była na ciele i na umyśle nader słabą, i że Don Pedro ma zamiar ogłosić ją za niedołężną i niezdatną do koro
I,ny, ażeby sam został Królem Portugalii. N a to czynimy uwagę: że po pierwsze Królowa bynajmniej nie jest tak słabą, a powtóre, że Don Pedro nicby nie zyskał przez oddalenie jej od tr,onu. Gdy bowiem Donna Marya ma r eiostry; przeto według praw portugalskich spadłaby po niej korona na młodszą jej siostrę.Nie otrzymywalibyśmy podobnych półurzędowych doniesień, gdyby Lord Palmerston nie utrzymywał w Lizbonie Ambassadorow duchem torysowskim przejętych. Odebrany tu list z Madrytu wyraża zdanie, iż gdyby Don Carlos tylko w jakimkolwiek stopniu okazał był energią i pao'b)BII; bcrwagę już dawno zostawałby na czele ; panii; obecny bowiem zarząd sprawiała v zeschnę nieukontentowanie. Ambassador hiszpański Vial, mi dniami wychodźców hiszpa ostatnią amneetyą są obięci. Mi tych odwiedzin było spowodowanie Hkorzystania z tego dobrodzieje!«. ze atoli Ambassador nie dopiął zamiarów nerał Mina obecnym był przy jednej r wizyt; ponieważ zaś Ambassad znany osobiście; przeto też mu nie przedstawiony. Na wczorajszem zgromadzeni stanowiono nadać Kapitanowi obywatelskie miasta LondynuivmwnMviMM
Rozll1aite wiadon
Koło Bacna w Andaluzyi odki grobowce rodziny rzymskiej Pon pisy dowodzą, tego niewątpliwie Na posiedzeniu Akademii Nai 4. z. m., czytano odezwę P. a..... mieniem, iż wynalazł narzędzie którego można znajdować pra dnie, o jedne minutę, a zbocz gnesowej o 30 sekund różnicy, neczną o każdej dnia porze, i lazca nazywa to narzędzie »Kai trem. " Kapitan Ross nadał nazwisko wierszopiski angielskiej Panny dnemu z nowo odkrytych przez W Listopadzie odbyła się w Lo\ wozu parowego P. Karola Dance, Inn Rood udał się do Birming czynienia doświadczeń tych jes stanowczemi, wóz w samej prav wie, przejeżdżał most Westmins Parliament-Street, Whitehall, CI
.ii re
j poprawu
, Na
"i pOIIICr51e *<*>..
Wyna
Ul;
»>r.q terez 1próba
m. Dla upoło
CioSł, 
PalI-MalI, Regent Street i Poftland-Place aż do Regent-Park, na drogę New-Road. Cala ta droga wynosząca około 5 mil ang, przebieźoną przezeń została w 35 minutach, chociaż w wielu miejscach zatrzymywały powóz porozrzucane na ulicach sztuki łamanego granitu. Nadto, o tym właśnie czasie., ulice Londyńskie zapełnione są mnóstwem powozów, ludzi i koni, tak, iż nieraz widział się przymuszonym do zwalniania biegu lub zupełnego- wstrzymywania się w tym tłumie karet i ludzi, krzyżujących bię we wszystkich kierunkach. Lec«, za to, próba la jazdy parowej śród najludniejszych ulic stolicy, najmocniej przemawia za użytecznością powozów tego rodzaju. Towarzystwo telegrafów prywatnych zamierza w ciągu jeszcze bieżącego roku zaprowadzić je po całej Francyi. Systemat telegrafów P. Ferier różni się od systematu przyjętego przez Rląd, mianowicie tern, iż telegrafy jego działają dniem i nocą, i że znaki jego w przeciągu jednej minuty wyrażają tyle co rządowe zaledwo we 12 godzin. Machina jego nader jest prostej budowy i język telegraficzny został przezeń bardzo zbogacony. Od r. 1770. do 1830 ludność w rolniczych Hrabstwach Anglii pomnoży ła,jię 060 na sto, w okolicach stolicy 147 na sto, a w okolicach rękodzielni na sto ludzi przybyło 395. Wrokba na Rusi. - W Wigilią Sgo Jędrzeja zbierają się ruskie dziewki przededniem lub łez i w sam dzień Sgo Jędrzeja (podług naszego kalendarza 12. Grudnia), idą do pobliskiej rzeki, i, kąpiąc się, sięgają na dno rzeki, a co pierwsze pod rękę im przyj dzie, z tego na etan przyszłego małżonka, którego czełowie* Jiiem zowią, wróżą. W wieczór zaś, zeszedłszy się w dom jeden, liczą koly, powtarzając para nie para; gdy której ostatni kół na parg wyjdzie, wtenczas sobie rokuje, iż jeszcze tego lata za mąż pójdzie. Lub też źdźbła z strzechy wyciągają: kłos z ziarnem znaczy bogacza, pusty biednego, a słoma bez kłosa każe jej na przyszłe nieszczęście wnioskować. Albo pieką bałabuchy (ciasto nakształt pieroga), daj"'c je psom na pożarcie; której pieczywo pies porwie, ta za mąż pójdzie, a gdy się to nie stanie, przez rok dziewką będzie.
Chmiel zbioru tegorocznego, najlepszego gatunku, o którego dobroci, przez użycie onegoź. w własnej fabryce się przekonałem, sprzedaję w dowolnych ilościach za umiarkowaną cenę. Poznań, dnia 18. Grudnia 1833.
J. B. Kantorowie«, piwowar, przy mnścip Tumskim. Doniesienie handlowe.
Piękne cytryny z Messyny sto sztuk po 3'faL 10 sgr., i z Malagi po 3 Tal" pojedynczo po 6 i 7 gr. pol., piękne apelzyny z Messyny i świeże rodzenki w gronach, otrzymał '" J. Verderber.
Uwiadomienie dla dam.
F. Brosy z Akwisgranu poleca wybór cienkich igieł, sto sztuk za 5 sgr., także 100 sztuk dobranych; wszystkie gatunki cienkich igieł w pięknych igielnikach dla dam, po 5 sgr. do 1 tal. igielnik; igły do haftowania na kanwie po 2 sgr. 6 fen., także wszelkie gatunki igieł do wyszywania i cerowania i druty do robienia pończoch w nader umiarkowanych cenach. - Mieszka u Pana Reimanna w hotelu de Pologne na ulicy Św. Wojciecha Nr. 0,5.
Wyciąg 2 Berlińskiego kursu papierów i pieniędzy.
Dnia i 9. Grudnia 1833.

Papiera- Goiowiini zną
Obligi długu państwa .
Obligi bankowe aź do wiacznie li t. H. """"' Zachodmo- Pnjskie h&ty zastawne . Listy «stawne W, Xicstwa Poznańskiego.
Wschodnio- Pruskie Szlaskie.
po 97$
PiJ{
101} 105* Ceny zboża na Pruska miarg w Poznaniu. Dnia 20, Grudnia 1833Tal, śgr. ten. do Tal.
7 G 25 15 15 15 5 6wagęfen.
«gr.
10 27 16 16 17 7 7 18
Pszenica Zyto Jęczmień Owies .
Tatarka Groch .
Ziemiaki Siana cetnar a 110 ff.. Słomy kopa a 1200 ff .
Masła garniec 6 1