GAZE
· s
(p
Wielkiego
'" .£>* <
TA
Xiestwa ZNANSKIEGO
--j-. -Nakładem Drukami Nadwornej W. Dekera i Spółki. - Redaktor: l: Wannowsiiu
<JI#29.- W Czwartek dnia 4. Lutego 1836.

Wiadolllości zagraniczne.
Króles(tva Polskie, Z W a raz a wy , dnia a A . Stycznia.
Dnia 2*? b. m. zakończył iyeie czcigodny JX. Egodiusz Rahn, Ex-ProwincyałXX. Karmelitów, Przeor na Lesznie, Kapelan domu przytułku i pracy, oraz instytutu moralnie zaniedbanych dzieci, przeżywszy lat 70. R o s s y a.
Z Petersburga, dn. 9. (21.) Stycznia.
W 1833 roku, w dniu 10. Czerwca N. Cesarzowa Jmć poraź pierwszy odwiedzić raczyła główne miasto Finlandyi, Helsingfors. Na pamiątkę tego szczęśliwego wypadku mieszkańcy, jednozgodnemi przejęci uczuciami, za zezwoleniem N. Pana, z dobrowolnych składek, wznieśli pomnik na tern samem miejscu, gdzie N. Pani, w towarzystwie Naiiaśniejszego Małżonka Swego, na brzeg stąpiła. Pomnik ten, w kształcie obetiska, z czerwonawego granitu na takimze piedestale, stoi już na wybrzeżu. Na szczycie wznosi się na kuli dwugłowy orzeł, z wyzłacanego spiżu. Na piedestale są następne napisy: od strony miasta po Fińsku, a od morza po łacinie; "Cesarzowej Alexandrie która po raz pierwszy odwiedziła stolicę Finlandyi 29. Mąja (10. Czerwca) 1833. Na poświęcenie Pomnika wybranorocznicę imienin N. Pana, dzień 6. Grudnia« Pomocnik Generał - Gubernatora Finlandyi, Gen.-Porucznik Tieslew, po przeciągniemu proceseyi przed pomnikiem i przed uszykowanemi w paradzie batalionem gwardyjekim Fińskich Strzelców i 1 morskim Fińskim ekwipaźem zatrzymał siei, otoczony Senatem i Generałami, miał stosowną mowę. Wieczorem był świetn! bał u Generała Tieslew; miasto i twierdza Sweaborg wspaniale były oświecone. F 2 a n c y a.
Z Paryża, dnia 24 Stycznia, Pytanie względem redukcyi rent jeszcze w tym samym stanie. Zdaje się, że propozycya Pana Gouin już od dawna wygotowana, że wszelako kolledzy skłonić go usiłuje do zmienienia głównej klauzuli. Pan Gouin żąda albowiem niezwłocznej redukcyi", a chcianoby go namówić, żeby się dał zaspokoić przyrze» czeniem, iż to na przyszły rok nastąpi. Pan Gouin odpowiada, że w tym razie nie byłoby to propozycyą, lecz że jużby wystarczały «ame interpellacye. T e m p s zawiera następujący artykuł: ,,«teeteśmy istotnie świadkami osobliwszej komedyi. Xiąźę Brogue wypowiada Izbie wojnę; oświadcza I i) że Ministeryum na tej sessyi planu do redukcyi rent nie przedłoży} 2} że na przyezłość żadnych na siebie nie bierze wbowi% nisteryum ternu sprzeciwiać się, będzie . Na dowód swej stałości, oddala Pana Humann z gabinetu, pyta się potem Izby, czy sposób takowy ttómacze»ia się wybitny. Wypadałoby sądzić, ie MinIsteryum pewnych się podjęło zobowiązań! Ale nie znamy jeszcze wszystkich pomocnych źródeł Doktrynerów. Mają oni dwa słówka w pogotowiu, za pomocą których wszelkiego kłopotu sie pozbywają. Te dwa słówka są: Niewczas, koniec z n ość. Jeśli Minister jaką dobitną zasadę proponuje, jeśli od opinii publicznej zbyt się oddala, a potem spostrzega, ie taż opinia mu czoło stawia, natenczas kręci się i kłania; wyrzeka się dziedziczności paroetwa, ogłoszenia Stanu oblężniczego, oszańcowania stolicy i t.p«, odwołując się w tym razie do k o n i e c z n o - ś c i. Przeciwnie jeśli opinii publicznej zasadę jaką przyznał, mogącą niezwłoczne zastosowanie za sobą pociągnąć, a publiczność też prędkiego się dopomina urzeczywistnienia, natenczas oświadcza, źe jeszcze nie czas. W takiem i z takiem Ministeryurn żadne pytanie nie może się stać pytaniem gabinetowem. N. iewczas, k o n i e c z n ość te to są recepty na zatrzymanie wydziałów. Redukcya rent stanie się albo konieczną, albo za wczesną, podług tego jak większość wystąpi, czy energicznie /\ czy też niedołężnie," Z Oranu i Mostaganemu naAea/\ly i* Mepokajające wiadomości. Abdel Kader cofnął się do granic Marokańskich a Marszałek Clauzel zamyślał wkrótce wyruszyć na wyprawę przeciw Tremezen. J o u r n a l d e e D e b a t e z dnia i g . b . m. zawiera nader ciekawy artykuł z Frankfurtu. Autor onegoi zwraca uwagę na to, że teraz od czasu, jak Austrya zajęta jest utrwaleniem przewagi "swojej we Włoszech, małe państwa rzeszy niemieckiej stoją pod wyłącznym wpływem Królestwa Pruskiego, które przez urządzenie związku cłowego nadało inny kierunek działalności Niemców i przez wspieranie przemysłu i handlu oderwało ich od sporów w przedmiocie polityki. TaK np. w Elektorstwie Hessen Kassel nie masz jui więcej mowy o odpowiedzialności Mi"u'atrów$ w W. Xieztwie Badeńsiem o prassie drukarskiej; w Wirtembergu i Bawaryi o sądach polubownych rzeszy niemieckiej. Ale Kassel zajmuje się całkowicie nowym systematem cłowym; Baden kanałem z Kehl do Ulm, a Wirtemberg i Bawarya kolejami żelaznemu Ludwik Dufresne Saint Leon, który umarł dnia ii. b. m., był wielkim przyjacielem Ministra N eckera. Z pomiędzy licznych dzieljego, wyliczamy "Etudes sur h credit public, ** i adres do kongresu wiedeńskiego. Na przedmieściu Saint-Germain urządzony będzie nowy kościół dla protestantów. T e mi dniami byliśmy świadkami nader ciekawej sprawy. Wiadomo, iż Xiąźę Karol Brunświcki utracił r. 1830. Xieztwo swoje, i że tak Król Angielski, jak teraźniejszy- Xiąźę panujący w Brunśwtku, Wilhelm, ogłosił Xiecia Karola za bezwłasnowolnego, i mianował mu Kuratorem Xiecia Cambridge. Chodziło o to, aby powyższy akt uznania bezwłasnowolności nie miał mocy obowiązującej we Francyi. Trybunał Cywilny 1. Instancyi przychylił się do żądania Xiecia Karola; a po założonej przez Xiecia Cambridge appellacyi przyszła sprawa pod rozpoznanie sądu appellacyjnego. Audyencya była nader uroczysta. Sędziowie ubrani byli wszyscy w czerwone togi. Prezydował Pan Mille'r. Xiążę Karol Brunświcki bronił"sam sprawy swojej; ponieważ atoli uniósł się, odczytując list, który pisał da Króla Angielskiego, wuja swego; przeto wyręczył go w obronie P. Comte, żądając potwierdzenia wyroku 1. Instancyi i wynagrodzenia strat poniesionych w ilości 500,000 franków. Xiąźę Karol domagał się, aby sprawiedliwość francuzka była sędzią pomiędzy nim a Królem Angielskim. P. Berville, pierwszy Prokurator generalny, był zdania, że ponieważ akt uanania bcawłaanowolności jest aktem politycznym, wydanym przez osoby polityczne przeciw innej osobie politycznej i z powodów politycznych, przeto nie może podpadać rozpoznaniu władzy sądowniczej. Sąd appellacyjny po długiej naradzie, potwierdził wyrok 1. Instancyi, nie przychylił się zatem do żądania Xiecia Cambridge, ale skazał go na koszta sprawy i na wynagrodzenie, które to ostatnie ma ponieść skarb Xieztwa Brunświckiego. Donoszą z Lizbony, źe kiedy Xiązę Paimelia wchodził do kościoła, aby być obecnym przy ślubie Donny Maryi, doznał nagle takiego bólu pedogry, iż musiał wrócić do dom u, i jest niebezpiecznie chory. A n g l i a » Z L O n d y n u, dnia 32. Stycznia.
Na zgromadzeniu pewnej liczby wyborców w Westminster, postanowiono nie wymagać od Pułkownika Evans, aby przestał zasiadać w Izbie Niższej parlamentu, a to z względu na dawniejsze jego przysługi. Pismo do niego w tej mierze ma być wkrótce p03!ane do Hiszpanii.
Morning-Herald'donosi, iż Hrabia Mulgrave, Vice Król Irlandyi, albo przybędzie do Londynu celem bronienia się w parlamencie przeciw zarzutom, jakie rtiogą być czynio- fitkie inne rzeczy kościelne zniszczyła. U dała ne zarządowi jego, albo chcąc pozostać w Du- się potem do Subijana de Alava, gdzie podoblinie, prześle Lordowi Melbourne inaterya- bnież Proboszcza Esteban Salazar i wszystły do obrony swojej. Między inne mi obwi- kich innych mieszkańców miejscowych zraboniają go, iź odmawia! pomocy wojskowej i po- wała. Dalej donosi rzeczona gazeta o wycieczlicyinej do wybierania dziesięciny; iź zanie- ce, którą buntownicy z Lequeito uczynili dn. dbywał interesów kościoła angielskiego, które I i, Grudnia, i po pięciogodzinnej bitwie, utraprzysięgą obowiązał się utrzymywać i wspie- ciwszy 5 ludzi zabitych, między któremi był rać, i że dawał posady i urzędy ludziom, któ- jeden officer, i. ając 7 ranionych, cofnęli si ; rzy się stali glośnemi z roli, jaką grali podczas z ,strony Karoh tow po.leg!o tylk 2ch ?ChO!nIzamieszek i którzy się odznaczyli swoją nie- kow. NastępnIe wymIenIa nazwIska wIelu zołchęcią ku 'wszystkim poprzednim rządom. 'nierzy, którzy z kilku korpusów Krystynów W ł d k . d . Kom przeszli do Karolistów. Umieściła potem ob. y z o z ru u p erwsze sJ?ra oz anIe l - szerny rapport Generała Ramon Cabrera do mlSSYI, wlznaczonej do .ułozenla. prawa w g ę- Ministra wojny Hrabiego VilIemur o działadem u-bo fch w IrlandyI. Wyrazono w nIem, . h K l . t , N ... AragonI . I . Rapport . , b ' . d l. I l d. t nlac ar Ie ow w IZSZej .
I k  u OStWO.I eI?ora.lzacya w.,  an YI, ,są w - ten jest datowany z Herbes d. 10. Listop. 1835« 1m stopnIu, ze nIe mogą ISC w porownanle. X . K l .. d .
A l. . W lI. D l. ł Dalej Prezes Junty Ieztwa ata onll onOSI x . g Ią. 1 . a Ią. e o a Izacya wyp y:va o korzyściach, jakie Karoliści pod dowództwem najWIęcej z nierządnego zycla. ZbrodnIa dZle- D B . t T . t d . ' l . kolI . C Man . , . . d o n enI o rlS any o nles 1 w o Y - clobojstw.a częst? SIe z. ,arza, . resa. Następuje potem część nieurzędowa, C? u r.I e r mnIema, IZ !anow e Charles. Pe- i obejmuje doniesienia z Francyi, a mianowiPys 1 Blc.kersteth wykonają wkrotce J?r yslęgę: cie wyjątki zGazette du Languedoc i GapIerwszy jako Lord KaJ?-cl,erz, a drugI ako na- z e t t e de F r a n c e , tudzież rozmaite wia. czelny n pektor. a!ChIW W, Obadwaj często domości z Hiszpanii. M>ędzy inne mi żartuje naradzalI SIę z MInIstramI. z wzniosku, uczynionego przez Pana Alcala W Hrabstwie Limerick, w Irlandyi, przy Galiano w Izbie Prokuradorów, aby Stany wybieraniu dziesięciny, raniono znowu kilku (Cortes) oświadczyły, iź "armia północna ludzi, a jednego człowieka zabito, hiszpańska jesc przedmiotem podziwienia caCiągle zbiera się składka na wsparcie ducho- łej Europy." Gazeta dworska karolistowska wieństwa irlandzkiego, które przez trudność pisze: "Rfsum teneałis. Przez takie oświadczewybierania dziesięcin, zostaje w wielkim nie- nie chcą Stany (Cortes) hiszpańskie zamienić dostatku. Biskup w Armagh rozdał już od czyny w nicość, a porażki w zwycięztwa! dnia 2. Listopada r. z. 20,300 funt. szierl. ubo> Otóż to wyborny sposób ukrycia nikczegiro Xięźom. mności ich potęgi." W liście z Burgos donieHiszpania. sio no , iż w Madrycie spodziewają się noweOd granic hiszpańskich, d. 8« Stycznia. go rewolucyjnego powstania Junty, i że miaGazeta dworska (Gaceta ojicial) wychodząca nowicie Hrabia de la Navas tak powiększył w głównej kwaterze Don Carlosa (w Onate), swoją popularność, iź podobno wkrótce wejma zupełne podobieństwo do dawniejszej ga- dzie do tninisteryum w raiejece Pana Mendizazet y dworskie; madryckiej. Pierwszy urzę- bal. Załoga w Madrycie ma tracić bardzo wiedowy artykuł, umieszczony w niej d. 29. Gru- le ludzi przez zbiegostwo. Są także wiadomodnia, jest następujący: "N. Król Jmć (Don ści z Barcelony i St. Sebastian, Następuje poCarlos) zostaje ciągle w najlepszem zdrowiu, tern przyjęty plan Brygadyera Guergue wzglęrównie jak J, K. M. Infant Don Sebastyan Ga dem zupełnej organizacyi wojska królewskiebryel. Według ostatnich doniesień z Laybach, go w Katalonii. J J. KK. MM. Xiąźę Asturyi, Infanci Don Juan Carlos i Don Fernando Mana, oraz Xięźna Beira i Infantka Donna Marya Amalia, zostają takie w najlepszem zdrowiu." Dalej pod r.iapisera: "Armia Królewska", znajduje się rap. port Hrabiego Casa- Eguia, wyrażający, iź banda rozbójników, przywykła wykonywać haniebne czyny pod przewództwćm buntowników: Cordova, Eepartero i Firmin Salado (alias: el Pinto), napadła dn. 12. Grudnia na kościół w Ulibarrij zrabowała święte naczynia, kielichy i t. d. podpaliła zakrystyą, i wszy.
Niemcy.
Z Frankfortu n. M., dnia 24. Stycznia.
J ournal de Fran c fort zawiera następu- ' jacy artykuł Adama Hrabiego Gurowskiego, tyczący się mowy Najjaśniejszego Cesarza Wszech Roesyj, do deputacyi miasta Warszawy, dnia 16. Października 1835 w pałacu Łazienkowskim. "Jak się można było spodziewać, słowa wzniosłe, stałe i otwarte, które Jego Cesarska Mość wyrzekł do swego Królestwa Polskiego, za pośrednictwem deputacyi Miasta  dniemu do nowych deklamacji. Pojmujemy łatwo zadziwienie) jakie sprawiły w Europie, a o którem dziennik francuzki wspomina, naśladując swój wzór angielski. Nie by la to przemo wa z rodjaju tych, jakie się według zwyczaju przygotowują; nie była to przemowa od parady, napełniona okresami nic nieznaczaxemi, ale były to słowa pełne znaczenia, słowa Monarchy do swych poddanych, przez które J*go Cesarska Mość daje im jasno poznać, iż Mu wiadome jest tło ich sposobu myślenia i po- ' wód ich czynów. Był to wyrok Sędziego, Sędziego sprawiedliwego i wspaniałego- Wysokie wyrokowania tego znaczenie, prawda, która je znamionuje, musiały nabawić nieepokojnością nieprzyjaciół porządku, hierarchii i rozumu. Z lego więc względu przebaczamy im wybór tylu wyrazów, godnych gospod i klubów. Kiedy prawda ugodzi kłamstwo w serce, poznać można głębokość razu po żółci, która się rozlewa. Dalecy od tej myśli, aby słowa Dostojnego Monarchy Naszego, jasne, proste i wyraźne, mogły być objaśniane (commentees) przez kogokolwiek bądź, otaczamy je czcią religijną; chcielibyśmy wszakże okazać tym wielkim areopagitom, iż chętnie wejdziemy z nimi w szranki, na takiem bojowieku, jakie wybrać sobie będzie im się podobało, i że stawiając wniosek przeciw, wnioskowi, przyczynę przeciw przyczynie, jesteśmy gotowi walczyć przeciw liberalizmowi wszystkich odcieni, w tej pewności, że łatwo możemy obalić system błędów, na którym się opiera. Więcto surowa, ale spokojna otwartość wznieciła nieukontentowanie Europy, ponieważ zdanie, które N ajjaśniejszy Cesarz raczył objawić swym poddanym, dowiodło tak Europie, jak Polakom, że Jego Cesarska Mość, czując swą siłę i swą potęgę, daleki od wszelkiej nieszczerości, chce, pomimo ich karygodnego obłąkania, zmazać przeszłość wystę pną, przebaczyć jak prawdziwy ojciec, i zająć się polepszeniem losu niewdzięcznych dzieci swoich. Będziemy się starać rozebrać tak zwięźle, jak tylko być może, wyrzuty liberalizmu z powodu Polski, wyrzuty uczynione po tysiąc razy, *' (DalszY ciąg nastąpi. ') T u 2 C Y a.
Z Konstantynopola, dnia 30. Grudnia.
Turecka gazeta Tewfcimi We K aj i wylicza meczety pierwszego i drugiego rzędu, kaplice grobowe i inne domy religijne, które w ciągu TOKH ze skarbu Sultańskiego częścią naprawiono, częścią wybudowano. Donosi oraz o inwestyturze Gregoripus, byłego Metropolity w Siros na Patryarche, greckiego,
w ll11eJsce Konstantine«, chorowitego z powodu starości.
SPRZEDAŻ KONIECZNA.
Sąd Główny Ziemiański w Poznaniu, Dobra Wierzeja i Grzebienisko, położone w powiecie SzamotuIskim, należące do massy spadkowo-likwidacyjnej niegdy Wa. wrzyńca Starzeńskiego, a oszacowane przez dyrekcyą ziemstwa resp: na 20,856 Tal. 5 sbgr. 5 f>n. i 17,901 Tal. 11 sbgr. 8 fen. wedle taxy, mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w registraturze, ma» ją być w terminie do łicytacyi rUi d n i u i 3 t Y m M aj a i 8 3 6. przed południem o godzinie lotej w miejscu posiedzeń zwykłych sądowych sprzedane. HIHI-..qMql I III A - - - - - M _ A Y - - M - - » Doniesienie o sprzedażY owite.
U niżej podpisanego znajduje się w r, b.
na sprzedaż pewna liczba tryków na rozpłód z wełną bardzo cienką i nabitą (Original- race), Cena tych tryków zastosowaną jest do okoliczności czasowych. Co się tyczy 400 sztuk macior, które na wioenę sprzedane być mają, można o takowe zakupić a postrzyża odebrać. Parchwitz pod Lignicą w Szląsku, dnia 30.
Stycznia 1836.
M e n t z e l , Królewski Radzca amtowy.
p r Z e d a Z owiec. W Karnie pod Wolsztynem jest do sprzedania 300 macior i 350 skopów, młodych i zdatnych do chowu, tudzież 80 baranów zarodowych, z owczarni Xiecia Lichnowskiego, za które cena ustanowiona klassa I po 3 O, klas sa I I. po 20, klassa I I I. po 12 Talar., zaręczając że w tutejszej owczarni żadna nie panuje zaraźliwa choroba. Owce mogą codziennie być widziane w wełnie do 14 . Cze rwca. g-mssssem.. . . . ..' ?*---'. · /\wgHggaas Ceny zboża w Berlinie.
Dnia 28- iłhciW.q 1836ral. Ipr. fen.
L ą. d e m : Tal. 25 8 i x 22 O PszenIca . . I 7 6 1 1 Zyto ... 1 27 6 2& J ęczm!e wielki  26 J ęC ll11en mały 1 25 _ - 1 21 OWIes. ę Ił> 3 »9 Groch 1 śgr. fen. Tal. <<gr<< fen.
W o d a ; Tal.
Pszenica (biała) Zyto ... J J ęczrnień wielki -.
Jęczmień mały - Owies Kopa słomy Cetnar siana » 3 3 
)];0