GAZETA
Wielkiego
Xi e s twa NANSKIEGO
Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dzkera i Spółki. - Redaktor: JI. Wanncwshi.

J\2 193. _ - W P i ąt e k dnia 19. S ie rp ni a 1836.

6 !
Wiadolllości krajowe.

Z B e r l i n a, dnia 14J Sierpnia.
Wczoraj wieczorem nadeszły tu drogą telegraficzną przez Kolonią następujące z J o u rn a l de F ari e z dn, 10'" Sierpnia wyjęte wiadomości o Hiszpanii: "Goniec przywiózł wiadomość, Ze dn. 2go ni. b. w Saragossie konstytucyą r. 18' 2. proklamowano, - W Maladze mianowano regencyą, której członkami są Mina i Mendizabal; ustanowiono tam oraz trybunał rewolucyjny. Madryt w wielkiern wzburzeniu. Królowa obawiając się, żeby się więcej do granic państwa dostać nie mogła, uważa się za niewolnicę rewolucyi. Cała Aragonia ogłosiła się niepodległą; władze cywilne i wojskowe wydały przeto *adres do Królowej, który Generał - Kapwan podpisał. Wojsko i gwardya narodowa zaprzysięgły konstytucyą r. 1812." Z dnia 15 Sierpnia.
JO. Xięźna Lignicka wróciła tu wczoraj 2 Cieplic.

Wiadolllości zagranICZne.
Królestwo Polskie, Z Warszawy, dnia 14 Sierpnia.
Jan Zakrzewski Mechanik b. Arsenału Warszawskiego, trudniąc się od dawna budowa machin tak rolniczo gospodarskich, jako też i przemysłowych, zastosowanych do potrzeb kraju naszego, i pozyskawszy ze względu dokładności i mocy budowli wychodzących z je« go zakładu, chlubne takod Rządu jako i obywateli zadowolenie, prócz wszelkich machin rolniczych, buduje Wagi Wiedeńskie dziesiętne 1 setne (pomostowe zwane), które mało miejca zajmując, i będąc łatwe do przenoszenia, okazały się najdogodniejsze ze wszystkich lak w domowem gospodarstwie, jakoteż \7 handlu. Wagi te eą rozmaitej wielkości, tak iż n. p. na jednej ważyć można do centnara f, na drugiej do 5, na innych do 10, 20, 40 i t, d. Cena ich znacznie jest niższą od sprowadzanych z zagranicy. Co się tyczy machin rolni» czo-gospodarskich, a mianowicie Młockarni i Sieczkarni, te buduje w 2ch gatunkach: angielskie na rozmaitą siłę koni, i polskie, pomiędzy niemi ta główna zachodzi różnica, iż pierwsze ma1ą z żelaznych kół i innych części więcej niżeli drugie czyli tak zwane Polskie, ale ostatnie tak są urządzone, iż na przypadek uszkodzenia,! z łatwością przez miejscowych rzemieślników naprawione być mogą. Zakład ten znajduje się w Warszawie, przy ulicy 0« kopowćj między rogatkami Wolskiemi i Powązkowskiemi, w miejscu dawnego LaboraUłivum wojskowego Nr, 3,492.  Po ukończeniu exarniuow wszystkich ośmiu klase » Gimnazyum Wojewódzkiem w Płocku, z rozmaitych przedmiotów w ciągu roku szkolnego wykładanych, w d. 30. Lipca r. b. odbył się Akt Uroczysty zakończenia roku szkolne« go 1835-/0., zaszczycony obecnością JW. Rzeczywistego Radcy Stanu Prezesa Kommissyi Wojtwódzkiej Bołgowskiego,- W, Majora Butyniew w zastępstwie JW. Wojennego Naczelnika, JVV. Xigdza Biskupa Sufragana Płockiego, Plejewskiego, JJ. WW, Prezesów różnych władz sądowych, urzędników duchownych, wojskowych i cywilnych, i licznie zgromadzonej obojga płci publiczności. Akt ten zagaił Dyrektor Gimnazyum od oświadczenia podziękowania Szanownej Publiczności za łaskawe przybycie, i od wynurzenia wdzięczności NV. Prezesowi Komm ssyi Wojewódzkiej za osobiste znaj dowanie się na examinarh poprzedzających Akt uroczysty, później wystawiwszy korzyści z utrudzonej promocyi uczniów, zwrócił swoje uwagę na kończących Gimnazyum, zachęcając icli do religijnego i moralnego zawsze postępowania, do zachowania wdzięczBości i wierności Najjaśniejszemu Monarsze, i do gorliwego wykonywania obowiązków powołania, któremu się w przyszłości poświęcą. Ppczem czytał rozprawę, w języku rossyjskim Professor Markowski, "Dla czego niekiedy ludzie uczeni bywają bez zasad moralnych" a Professor Bracławski, »0 wzroście historyi naturalnej;" następnie uczniowie klass wyższych deklamowali w różnych językach wyjątki z celniejszych autorów i caytali swe własne wypracowania, pod 0kiern Professorów dokonane, a po odczytaniu uczniów zasługujących na promocyą, na nagrody w książkach i listach pochwalnych i po rozdaniu nagród przez JW. Rzeczywistego Radcę Sianu Prezesa Kommissyi Wojewódzkiej, całe zgromadzenie przytomne tej uroczy» etości, udało się do kościoła katedralnego dlą odspjewania Te Deum lavdamus, które raczył zaintonować Jw, Biskup Sufragan Płocki, Plejewski; poczerń uczniowie pod przewodnictwem N auczyciela śpiewów kościelnych, odśpiewali pieśń: "Boże zachowaj Cesarza." Akt ten zakończony został świetnym obiadem u JW. Rzeczywis. Radcy Stanu Prezesa Komłniesyi Wojewódzkiej, na którym znajdowali eię znaczniejsi urzędnicy Województwa.
F 2 a n c y a.
Z P ary ż a, dnia 5. Sierpnia.
Uskarżają cię t"'>raz bardzo na opieszałość poiicyi pod względem zabezpieczenia osól» i majątku od ii3pa?ci i grabieży. Polityka tak
10:0dateće całą jej u-.cagę zajęła, ze każdy robić może co mu się podoba. Dzienniki wyliczają dziś mnóstwo rozbójni« zych napadów na ulicach Paryża, kradzieży, włamywania się do domów i l. d. Pan jeden został wieczorem o godzinie 19iej w ważkiej uliczce blisko J nStytutu przez pięciu złodziei napadnięty, którzy mu zegarek, tabakierkę, pierścienie, ełowem wszystko zabrali. Podczas gdy go dwóch przetiząsalo, stało trzech na straży. Przyłożono mu pistolet do piersi grożąc, że skorohy tylko s'owko wyrzekł, kula go przeszyje. Jedenasiu ziodzieij uzbrojonych w sztylety, rzuciło się n-j jednego Kap, tana gwardyi narodowej. Ramono go kilkakrotnie; na krzyk j« go przybyło mu kilka osób w pomoc, lecz pon:eważ złodzieje liczniejsi byli, obdarli go epokojnie z wszystkiego i dopiero się w porządku cofnęli. Z Tulonu nadeszły wiadomości o flocie AdmiTała Hugona. Pochodzą one zTiypol.eu z dnia H, z, 111, Wtedy flota owa, złożona z 4. okrętów liniowych i korwety stalą przed tamicznym portem. Eskadra turecka była stamtąd odpłynęła, lecz poczytywano to tylko za wybieg woj enny, i Admirał H ugon postanowi! w»skuiek tego nie pierw owę okolicę opuścić, aż dopiero gdy pewną poweźmie wiadomość o wpłynieniu floty turecko ej do Dardant lów, W wieczór przed naszem przybyciem d'o iuypobsu, powiada Ret jeden z d. 12., rozkazał Admirał H ugi. n wypłynąć naprzód korwecie "Diligenc e", dla rozpoznania, coby było w porcie; w trzy godziny potem sygnał zowała eskadrę złożoną z 22. żagli, w kierunku południowo wschodnim. O godzinie 51< wieczorem wróciła do nas i doniosła, że owa flotta jest turecka i ku nam płynie; Admirał wydał niezwłocznie rozkaz, ażeby es-kadra rraara utworzyła Unią bojową. Tymczasem przez całą noc nie widzieliśmy ognia i dla ttgo nie mogliśmy uważać ruchu flotty tureckiej; rano znikła nam zupełnie z oczu. Wkrótce polem połączył się z nami bryg "Bougainville", płynący z Trypolisu, i ten nas zawiadomił, że eskadra turecka wysadziwszy ną ląd w Trypolisie 6- 7000 wojska i miano wa w wszy nowego Beja, opuściła port i dalej popłynęła, aby w odległości 28 lieuee na wschód od Trypolisu jeszcze 8- 10,000 ludzi na ląd wysadzić, wszystkich Gubernatorów wzdłuż wybrzeża morskiego pozmieniać a potem do Trypol su powrócić. Teraz postanowił Admirał Hugon wpłynąć do portu, gdzieśmy d; 10. Lipca w południe kotwice zarzucili. Ciągle-trudnimy się tu róźnemi ćwiczeniami wojennemi i przygotowaniami do stoczenia bitwy, i oczekujemy nieprzyjaciela.  Prefekt policyi wydał W biórach swoich powtórnie obostrzony rozkaz, aby dziennikom publicznym żadnych r-goła nie czyniono udzieltń.- Phare donosi, źe.Generał Cordo wa za ważną missyą r? ,ądu hiszpańskiego niezwłocznie do Paryża się uda. W giełdzie dzisiejsze] panowali początkowo cichość nadzwyczajna. Rozmawiano prawie wyłącznie o zaburzeniach w Maladze (p. art. Hiszpania); wszakże nie przyczyniły się one do zniźenia kursów, kiedy o faktu m samem już przed 3. dniami telegrafy doniosły, zaś szczegóły dokła dniejsze nic nie zawierają, na co by publiczność nie miała być przygotowaną, O godz. 3 rozeszła się pogłoska, źe d. 2. m. b. w Saragossie także konstytucyą 19ia t. obwołano, źe Generał Kapitan w odezwie ewojej oświadczył, iż Saragossa od Madrytu się odłącza, sama sobą rządzić chce, oraz źe mieszkańcy odezwę tę pochwalili i na znak radości domy swoje oświecili. Kurs papierów hiszpańskich spadł miychmiast o 1 prC. a i franeuzkie się zachwiały. Listy z Saragossy z dnia 2. m. b. potwierdzają istotnie wiadomość o okrzyknięciu tamże konsiylucyi 1812 r., nie podpada to więc żadnej wątpliwości; żeś doniesieniu, że w Cordowie równocześnie buni powstał, zbywa dotychczas na autentyczności. h dnia 9, Sierpnia. Jutro odbędzie się przegląd wojsk załogi.
Zamiaru odprawienia rewii gwardyi narodowej dnia 15. m. b. zaniechano podobno. Wychodzący w Marsylii "Garde national" z d. 5. zamyka, ro następuje: "Okręt Rossyjstci "Hr. Gapo d'1stria," który wczoraj do portu tutejszego zawinął, przywiózł wiadomość bardzo ważną, jeżeli się potwierdzi. Wracającą albowiem z Trypolisu flotę Turecką miała flota Angielska zniewolić do zawinięcia do Mit yleny; eskadra Angielska chce ją zatrz yrnać w swojej mocy aż do zupełnego załatwienia sprawy Ch ul chi13Kiej." W J o u r n a l d u C o m m e r c e czytamy: "Dzisiaj obiega pogłoska, że w skutek odbytej względem spraw hiszpańskich konftrencyi, P. Thiers gońca do Londynu wysłał, aby gabinetowi angielsku mu wspólny plan operacyjny względem Hiszpanii przedłożyć." Gazety wieczorne donoszą: "Właśnie w tej chwili upowszechnia się pogłoska, źe celem podróży ministra skarbu, Pana Argout, nie są wody Pirenejskie, lecz sama stolica Hiszpanii, Słychać, źe Minister w towarzystwie dwuch audytorów Rady państwa do Madrytu się udaje, aby o zasobach pozostających jeszcze Królowej dokładnych zasięgnąć wiadomości,"
W plsmie z Bajonny z d. 5. S'erpnia czytamy: "Wczoraj przybył tu goniec nadzwyczajny, przywożący potwierdzenie wypadków w Maladze, oraz wiadomość, źe w Granadzie i Saragossie konstytucyą \%\% r, obwołano. Goniec przejeżdżając przez osiamie miasto naocznym był świadkiem powszechnej radości; 81iodziewano s.ę tarn co chwila wiadomości, źe w Walencyi rewolucya wybuchła, kiedy tam powszechnie wiedziano, źe dn, 27. i 28. w mieście tern nadzwyczajne panowało wzburzenie. - Codzień przybywają tu oficerowie od korpusu angielskiego, wracający do Anglii; nie mogą oni dosyć się użalać na smutne położenie całego legionu. Twierdzą, źe Portugalii 3000crrry korpus karolistowski z ciężkiemi działami zagraża." Dziennik sporów wyraża: "Zdaje się być rzeczą pewną, źe (Jenerał Bernelle został odwołany i źe Pułkownik Conrad w miejsce jego nastąpi." Dzienniki na to uważają, źe jeśri Bernelle zwycięstwo tak wychwalane istotnie odniósł, pr>jąć zaiste nie można, dla czego go w tej właśnie chwili odwołują. P h a r e Bajoński donosi, że nadwątlony stan zdrowia Cienerała Berntlle przyczyną oddalenia go." Z dnia j o. S i erpni a.
Pewna gazeta tutejsza wyraża: "Jakkolwiek pogłoski o bezpośredniej interwencyi Fiancyi w sprawach hiszpańskich się upowszechniają, sądzimy jednak, źe rząd nasz tak kryrycznego środka teraz jeszcze nie użyje. Wyśle tymczasem nowy korpus posiłkowy io,CCO żołnierzy liczący, który w razie potrzeby może jeszcze zwiększy; dopiero kiedy i la pomoc wykaże się być nie wysiarczającą, naradzać się będą o bezpośredniej interwencyi."
A n g l i a.
Z Londynu, d. 6. Sierpnia, Gazeta T i m e s , kióra podobnie jak inne nasze dzienniki, śmierć P ana Na tana Majera U o t s c h i l d a za jeden z najważniejszych wypadków europejskich w nowszych czasach j)oczytuje, umieściła przesłany jej wykaz całkowitego zakresu działania zn.arłego. W tyra wykrywają się prawie aż dotąd do wiary niepodobne optracye finansowe, które on, nie ograniczając się na swym własnym majątku, wspólnie z braćmi swymi w Paryżu, Frankforcie, Wiedniu i Neapolu podejmować zdoł ał; ? tych bowiem każdy znowu olbrzymi posiada majątek. Prócz tej głównej kooperscyi miał on swoje agentury niemal w kaź dem mieście starego i nowego świata, i podobnie jak jego bracia zostawał jeszcze w związku z inno elwem małych, od niego zależących kapitati rodzinie Rotschildów całkiem ufali i zawsze gotowi byli przyłożyć się do kaidej przez nich przedstawionej czynności. Bracia zmarłego Rcłtschilda bywają w ogolę uważani za ludzi zdolnych do odbywania różnych czynności, przecież jest wiadomo , że swoje przedsięwzięcia do jego zdania zastosowali, i że tenże był właściwą sprężyną obrotów wszystkich kapitałów będących w ich ręku. Można go między innemi za lego uważać, kióry naprzód obce pożyczki na targu angielskim wystawił, bo, chociaż już,przed rum obce pożyczki tamże krążyły, on przecież był pierwszym, kióry wypłatę dywidendy w Londynie urządził i spekulantom czynność jeszcze przez 10 uprzyjemnił, że kapitał i procent w pieniędzach angielskich oznaczał i wpływ biegu wtx owego na dywidendy zniósł. Wszystkim jego czynnościom pożyczkowym szczególniejsze sprzyjało szczęśce, i ani jeden kraj, dla którego kiedyikolwiek pożyczkę zaciągnął, nie zatrzy. rnał wypłaty, podczas gdy niektóre inne kraje, co pożyczki w Anglii pozaciągały, zbankrutować musiały. Jeżeli, jak się to niekiedy wydarzyło, dywidendy nie w przyzwoitym czasie zapłacono, wtedy wielkie jego zasoby sprawiały, że mógł zaliczać pieniądze, a wytrwałość jego przyczyniała się zawsze do tego, ie zaliczone summy regularnie napowrót odbierał. Tymczasem i on nie jednej stracie uledz musiał, a mianowicie nasamyrn wstępie działania swego. Między innemi miał stracić 500,000 funt. szterl. na pożyczce, zaciągniętej przez Lorda Berlej-a, jako Kanclerza Izby skarbowej, w celu zmieniania biletów skarbowych na kapitał przynoszący 3'" od eta. PÓźniej nabawiło go wtargnięcie Francuzów do Hiszpanii w 1823,roku wielkiej obawy, i znaczne tylko jego zasoby sprayyiły, że papiery hiszpańskie, których znaczną ilość posiadał, tak długo w kursie utrzymać zdołał, dopóki w górę nie poszły. Jeszcze w najnowszym czasie zawarł był Pan Rotschild bardzo niebezpieczny układ względem zaciągnięcia pożyczki, to jest czteroprocentową ftancuzką pożyczkę z Xieciem Polignakiem, którą wkrótce przed rewolucyą lipcową ułożono, i która nie długo potem o 20 łub 30 prC. spadła, a przez niejaki czas nawet kupujących znaleść nie mogła. Przy tej sposobności jednak nie tyle Stracił sam Pan Roischild co ci, których do udziału w tej pożyczce przypuścił, a to nie jeden na niego ściągnęło zarzut. Pomyślnym zawsze skutkiem uwieńczone pożyczki jego sprawiały, że prawie każde europejskie i amerykańskie państwo udawało się do niego W swojej potrzebie, a on z ewej strony nie
chcia! się tylko na laden sposób podjąć pożyczki na rzecz Hiszpanii i południowo amerykańskich państw, będących dawniej osadami hiszpańskiemu Równie starannie unikal styczności z towarzystwami akcyi, które w nowszych czasach ciągle powstawały i upadały. Równej co pożyczki byjy także objętości liczne Pana Kotschilda interessa pieniężne i wexlarskie, które się nie mało do zwiększenia jego majątku przyłożyły. Szczególnej zaś zasługuje na uwagę sposób, w jaki swoje czynności wexlarakie uskuteczniał. Nie wahał on się ani na chwilę ustanowić kurs w stosunku do jakiego kolwiek miasta w świecie, bądź (o jako przyjmując lub dając wexel, a pamięć jego tak była nadzwyczajna, że mimo tylu ogromnych interesów, które w każdym dniu pocztowym załatwiał, nic sobie nie zapisywał, a jednak za powrotem do domu ludzi swoich w każdej mierze objaśniał i tymże całą czynność wykazał. Drugim uwagi godnym zarysem w tych interessacli była jego wielka bberalność, z jaką często wexle od kupców przyjmował, których nigdzie spieniężyć nie mogli; jak zaś trafny i sprawiedliwy był sąd jego w tej mierze, do« wodzą bardzo rzadko doznawane i małoznaczne straty. Klassa ta ludzi poniosłaby przez śmierć jego znaczne straty, gdyby właśnie teraz stosunki handlowe nie by'Y pomyślne i kredyt dla tego ułatwiony, a nadto spodziewają się także, że czynności domu tego i nadał nie ustaną. Wielki majątek zmarłego Rotschilda dopiero w ciągu teraźniejszego wieku został nabyły, i dopiero przy wybuchnięciu wojny w Hiszpanii i J508 roku zaczął znaczne czynności swoje od dostarczania pieniędzy wojsku langielskiemu w Hiszpanii. Pizybyr on do Anglii i8co r. gdzie naprzód jako agent ojca swego zakupowa! w Manchesterze towary dla stałego lądu. N iedługo potem za pośrednictwem ojca swego zaczął znaczneml roz. rządząc kapitałami, wpływającemi z majątku Xiecia Hessen Kasselskiego i innych nieuiiec» kich Xiąźąt, a których na karzyść swoj e użyć potrafił. Gdy się potem najmłodszy brat )ego James do Paryża przeniósł, osiadł sam na zawsze w Londynie, gdzie pojął za żonę córkę kupca londyńskiego, nazwiskiem Cohen, który mu jej dać nie chciał poczytując widoki jego za baidzo małoznacznp. Miał on dziewięcioro rodzeństwa, z którego przeżyli go dwaj starsi i dwaj młodsi bracia i cztery sostry. Majątek, jakim Pan Rotschild wkrótce przed swą śmiercią w Frankforcie w testamencie rozrządził, ma wynosić 80 milionów złotych reńskich. T i m e s nadmienia, że zmarły Rotschild nigdy do brze po angielsku nie mówił i wysłowienia jego nieraz dziwne były; kca 
dość mu się było przez dziesięć minut przypatrzyć, aby ocenić jego bystry i zdrowy rojturp. Na wniosek Margrabiego Lansdowne, Izba Wy£eza uchwaliła adres do Króla Imci z prośbą o wyznaczenie Kommlesyi, ktoraby rozpoznala, jakie koleje żelazne był) by najdogodniejsze dla Irlandyi, i towarzystwo akcyoniStów wspierała radą swoją. Dwaj lordowie, mający związek z Irlandyą, chwalili bardzo ten zamysł, a Co u i i e r czyni zapylanie, dla czego nie rozciągniono g> takie do Anglii? Na wczorajszei sessyi Izby Niższej, Kapiian Boldero chciał dowiedzieć się od sekretarza Admiralicyi, czyli Anglicy służący pod rożka« zami Lorda John Hay, dla wspierania korpusu Jenerała Evans, mają być odwołani, i ceyli jacy dostali się w niewolą karolistow, a w takim raiie z.osiali rozstrzelani, podług postanowienia Don-Carlosa? Pan Wood, co do pierwszego zapytania, oświadczył się w sposobie zaprzeczsiąrym, a co do drugiego powiedział, iż dotychczas jeszcze żaden morski żołnierz angielski n e padł ofiarą tak okrutnego postanowienia Don Carlosa. Pan Maclean-zapytał się, czyliby ogłoszono w Gazecie Dworskiej, gdyby nieszczęście to spotkało jakiego żołnierza morskiego angielskiego w Hiszpanii, i kiedy wykazy, których żądał, będą podane Izbie? Pan Wood odpowiedział, ii żądane wykazy ma w kieszeni, i gotów je podać szanownemu członkowi, skoro się tego domaga; co się zaś tyczy drugiego zapytania, winien oświadczyć, iż. nie zawsz.e jest zwyczajem udzielać Izbie d peszy o wszystkich wypadkach, do któiych wojsko królewskie należało; wreszcie mniema, ii stan rzeczy w północnej Hiszpanii nie jest w cale tak złym, a podług odebranych wiadomOSCl, stanowiska zajęte priez korpus posiłkowy angielski są zupełnie zaspokajające. Pan Maclean twierdził, iż szanowny Sekretarz Admiralicyi nie do brze go zrozumiał, - nie pytał się bowiem, czyli we wszystkich razach, kiedy wojsko Króla Imci walczyło, podawano Izbie wykazy poległych i ranionych; lecz czyli w tych przypadkach nie jest zwyczajem ogłaszać urzędowych wiadomości w Gazecie Dworskiej dla zaspokojenia tych, którzy z walczącemi są spokrewnieni lub zaprzyjaźnieni. Pan Wood powtórnie oświadczył, iż nie zawsze było zwyczajem ogłaszać ur-zędownie wykazy poległych i ranionych; dodał jednak, iż nie ma nic przeciw ogłoszeniu tych wykazów w zachodzącym przypadku. Na tern skończyły się rozprawy, a Izba zamieniona w wydział, naradzała się o cłach. Pan Poulett Thomson , vPrezes Izby haodlowej oświadczył, iż pomyślny stan dochodów krajowych pozwala mu pro
ponować zmnIejszenie cła od różnych towarów. Przyjęto bil w tej mierze. Wzięła potem Izba pod rozwagę poprawy bilu o dziesięcinie w Anglii, uczynione w Izbie Wyższej, i przyjęła wszystkie najważniejszej a względem mniej znaczących, na które nie przyzwoliła, ma się jeszcze naradzić 2 lordami , Dziś będą w Izbie Niższej obrady względem popraw-uczynionych przez Izbę Wyższą w bilu o duchowieństwie irlandzkiem. Izba Wyższa zmieniła oraz tytuł tego bilu; wyrzuciła bowiem słowa: "i dla rozkrzewienia nau« ki religijnej i moralnej" a zosta wita (ylko: »U ehwala dla lepszego urządzenia dochodów kościelnych w Irlandyi." Izba Wyższa liczy między członkami swymi 30 xiążąt, których 12 należy do stronnictwa konserwatystów, a 16 do stronnictwa reformistów; zupełnie zaś neutralnymi są Xiąźęta Cambridge i Athol.
Pan Macdonnell wyraża w piśmie ewojem, przesłanem do gazety T i m e s, iż żaden par katolicki w Izbie Wyższej nie poparł bilu tyczącego się duchowieństwa irlandzkiego, chociaż parowie ci U{ gorliwymi stronnikami teraźniejszego ministeryum, które nigdy tak bardzo nie potrzebowało pomocy ich w Izbie Wyższej, jak przy tern zdarzeniu. Pałac Ministerstwa Skarbu w tłzbonie, który (jak wiadomo) spalił się, tak, iż tylko mury pozostały, był wystawiony przez Margrabiego Pombal, w krotce po trzęsieniu ziemi roku 1755, i służył kolejno na posiedzenia InkwizyCyi i Rządu, podczas zajęcia kraju przez Francuzów, aż do powrotu Króla z Brazylii. N astępnie urządzono go dla rozmaitych biur, a nakoniec dla Ministerstwa skarbu.
Hiszpania.
Z Madrytu, dnia 1. Sierpnia.
W E s p a n n o l czytamy następujące doniesienie o zaszlycl» d. 16. Lipca w Maladze rozruchach: »Wieczór wczorajszy był świadkiem krwawych i bczecnych zbrodni. Zamordowano i cywilnego i wojskowego gubernatora. Ostatni zabronił przed niejakim czasem w rozkazie dziennym wojsku i gwardyi narodowej bębnienia po modlitwie wieczornej. Mimo to wyruszyła wczoraj gwardya narodowa, gdy ją zluzowano, wśród wrzawy bębnów na rynek. Gubernator wojenny St. Just udawszy się za nią, wezwał w, wyrazach bardzo umiarkowanych officerów, aby doboszom bić w bębny zakazali. Ofiicerowie rozkazowi byli posłuszni, ale nie przestano bębnić, owszem gwardya narodowa wydając buntownicze okrzyki żądała głowy gubernatora, poczem tenże do odwachu się schronił, ale od będących tam na  Miotano*nań coraz gorsie obelgi, a o godzinie 9 witczorem schwytano go i zamordowano. Officer na warcie będący zamiast co by go miał bion ć z wlasnein nawet niebezp.eczeńsswern, dowiódł hańbiącego tchórzostwa. Równocześnie pospieszył cywilny gubernator, Hf. Donadio do klasztoru i wezwał umieszczonyeh tam 800 żołnierzy, żeby dowódzcy swemu c?em prędzej pomoc nieśli, ale ci tego uczynić nie chcieli. Wyszedłszy więc z klasztoru, przywdział mundur grenadyera sądząc, iż takim sposobem ujdzie. Wszakie poznał go jeden gwardzista narodowy r zastrzelił go na miejscu. - Dzisiaj proklamowało wojsko 1 gwardya narodowa jednozgodnie konstytucyą 1812 r. i ustanowiło Juntę rymczasową, która natychmiast się zajęła utworzeniem Junty stałej. Naczele pierwszej stanął Generał Kapitan Escalantos z waj c a r y a. Z Th un u, dnia 4. Sierpnia.
Uroczystość konstytucyjna stała się tu powodem do następujących wypadków. Drugi rządca i zawiadowca urzędowy Feller 1 agent prawniczy oraz Dyrektor policyi Huerner, mężowie równie majętni jak szacowani od swych współobywateli, życzyli sobie uświetnić uroczystość przyjęcia koustytucyi odgłosem dzwonów. Poniewai Kościół do miasta należy, a Magistrat postanowił, aby go do świeckich obrządków nie używano, chcieli prteto Panowie Feller i Huerner gwałtem Jtościół opanować. O szóstej godzinie zrana przybyli z ślusarzem do drzwi kościelnych. Były one wewnątrz na zaporę zamknięte i wszelkie usiłowania aby je otworzyć, okaaaly się daremnemi. Wtedy weśli obydwaj oknem do kościoła, lecz drzwi do wieży zastali zamknięte. I tu ślosarz nic dokazać nie mógł. Na wieży była załoga złożona z odważnych ludzi, którzy słysząc, że drzwi gwałtem miały być wybite oświadczyli, iż Panowie ci mogą łatwo dostać się do wieży, lecz niech pierw rozważą, jakim się sposobem z niej wyd<>będą. To było przyczyną zaniechania przed eięwzięcia. Dyrektor policyi i Zarządzca opu ścili kościół, lecz nie wiadomo, czy znowu oknem, czyli też drzwiami wysli. Nie należy takie pominąć milczeniem, że Naczelnik administracji słusznie się wzbraniał wydać wspomnianym wyżej Panom rozkaz do otworzenia kościoła.
Dania.
Z Szlezwiku, dnia 1. Sierpnia.
Dnia 39, z. rn. ukończyły się tu obrady zgromadzenia Stanów, które trwały 4 miesiące. Członkowie rozeszli się wśród okrzyków: " Niech żyje Kró l! "
G a l i c y a.
Ze L w o w a, dnia 9 Sierpnia.
Z Bielska (B iii tz, w Szląsku austryackim), dnia 5. Sierpnia donoszą, iż między 10 a [1 godziną rano okropny pożar tamie wybuchnął; już w pierwszych dwóch godzinach cały rynek, kościół i szkolne zabudowania ogarnął, a do wieczora przy odchodzie poczty nie był jeszcze wcale ugaszony. Trudno było się dostać z jednej ulicy do drugiej, i jeszcze nie można ocenić szkody; na szczęście pogorzelców większa - część domów assekurowana. Także i miasto Biała było w wielkiern niebezpieczeństwie, wiatr niósł ogień na nie, a kościół ewangelicki i budy jarmarkowe zajmowały się tu i owdzie, lecz przez roztropny i dzielny ratunek ocalone zostały.
ROZlllaite wiadolllOŚci.

Chociaż południowe prowinevje Francyi wielką ilość surowego jedwabiu wydają, nie mogą przecież dostarczać rękodzielniom w Nimes, Awinion, Lyonie i W, i. Muszą one wynagradzać potrzebom swoim przywozem z zagranicy, który to przywóz rok rocznie najmn.ej 60 milijon. franków wynosi. Ażeby tej stracie pieniędzy na przyszłość zapobiedz, rząd francuzki stara się usilnie o zaprowadzenie jedwabnictwa w prowincyjach północnych, z ktoregoto powodu na rozkaz króla Filipa w ogrodach Tuleryjach, w Vincens i w lesie Bulońskim 20sooo drzew morwowych zasadzono. Tą gałęzią gospodarstwa zaczęli się już gorliwie i prywatni zajmować, tak dalece, że w samym tylko departamencie Sekwany 400,000 drzewin morwowych zasad/ono. Oby ten przykład dla dobra naszego i u nas skutkował! Wynalazki w sztuce wojennej w żadnym się czasie tak liczno nie pojawiają, jak w czasie pokoju, gdy w Anglii 130, 'w Francyi 270, w Niemczech 36 nowej broni, i nowych ulejiszeń, w 22 latach zrobiono. Niejaki pan Bormann, były kapitan saskiej artyleryi, wynalazł sposób nieomylny trafnego kierowania dział i tak zwanych kartaczowyzb granatników, który to sposób nie daleko Antwerpii doświadczony, okazał ten wypadek niezawodny, że takowa broń z niewypowiedzianą pewnością użytą być może, i w odległości 400 kroków czterykroć razy większy skutek czyni, niż zwyczajne kartacze, 3 na 1000 do 1200 kroków połowę jeazcze tego  lak ej odległości juź uźywaneini być nie mogą. Jeżeli tedy wielki rzeczoznawca Napoleon w p.smie swojem o Cezara wojnach mówiąc, zapewnia, źe w-skutek zaprowadzenia broni palnej, wojny teraźniejsze bardziej są morderczrci.i niż owe świata dawnego, w kiórych tylko mianowicie zwyciężony wielką, klęskę ponosił; o i hźto przyszły dzitjopis wypraw Napoleona zm uszonym n ie będzie nazywać je j i ko ostatniemi z lepszych jeszcze czasów, w kiórych wojny nie były tak okropnie niszczące, jak,emi się przez wynalazek p. Bormanna i w. i. koniecznie stać muszą, jeżeli światłe narody, które już pojedynek między szczególnymi jak zbrodnią uważają i karzą, także i wojny, jako wielkiego pojedynku narodów prawem rozumu nie zastąpią, i ze zwyczaju nie wyprowadzą, O e.oancypacyi kobiet nie jesrto czcza roz głoska. Pewna pani we Fra n cyi, odbywszy wszystkie kursy szkolne, podała do wydziału medycznego w Paryżu i w Montpellier prośbę, aby jej wolno było zdać fxamen doktoratu. Takowem żądaniem zdziwiła się nie mało wy.
eoka facu/tas, odrzuciła prośbę; ale jmość nie dała się odstraszyć, ponowiła prośbę swoje do samego m i n istra, i m i m o wszelkie przeszkody chce koniecznie doktorem zostać. Czytamy w Kury jerze angielskim: "Ważny wynalazek winniśmy panu Heathcoat, reprezentantowi z rivestón; wynalazek ten dotyczę zastosowania pary do uprawy ziemi, i najpomyślniejsze zapowiada wypadki. Pierwsze doświadczenia z pługiem parowym pa. Heathcoat odbyły się w okolicy Bollo-Lf rnoore, i dowiqdły ważności tego wynalazku Użytek p3ry, zwłaszcza tam bądzie bardzo wielki, gdzie grunt jest nader trudoy do wykorczowania. Wynalazek ten zapowiada nową erę dla rolnictwa, zwłaszcza tam, gdzie prace około roli dotąd tyl ko bydłem się od bywały. Ze i drapieżne zwierzęta przez dobre i ro-' zumne obchodzenie"się z niemi, ułaskawionemi być mogą, nie mało marny dowodów; przy chylność ich do swoich ludzkich dozorców jest zadziwiająca; oto nowy przykład: Z południowej Afryki wieziono bo Londynu na pokładzie król. okrętu lwa ogromnego, któremu dano nazwę: ks<ąźę. U tego księcia był jeden z majtków, mający nad nirn dozór, w najwięk szych łaskach; ale dnia jednego pan dozozca spił się tak n i em iłosi ern i e, źe kapitan jego był zniewolonym ukarać go surowo. Wyniesiono ławę na pokład, i postawiono na przeciw źelaznej klatki, w której książę mieeikał. Skoro się dozorca z szat rozbierać zaczął, lew powstał, i zbliżył się, ile mógł, ku stronie, na której był jego przyjaciel. Gdy go zupełnie nagim
ujrzał, zaczął się w klatce chyżo w koło obracać; ale kiedy pierwszy srogi raz padł na grzb.et dozorcy, I ew cisnął z ócz łyskawicą, ryknął ok r o p n i e , i" b i ł P o tęż n i e o g o n e m . G d y zaś przyszło już ku tem u, źe krew z grzbietu nieszczęśliwego majika pryskać -zaczęła, wściekłość lwa roziskrzyła się do największego stopnia. Ryk jego był podobien do straszliwego gnomu, ciskał sobą na wszystk e strony, wstrząsal grubemi, źelaznemi swego więzienia szczeblami, jakby to wierzbowe pręty były, nakonieć widząc, iż znajduje zaporę nad swoje eiły» zaczął się tarzać i taki jęk przenikający wydawać, źe cała okrętowa osada do,łez wzruszaną zosteła. Kapitan zważywszy, iżby się ksigciu przecież klatkę przełamać powiodło, dał rozkaz kilku morskim żołnierzom nab ć karabiny, wymierzyć, i mieć się w pogotowiu; ale ta groźba stała się tylko hasłem do ostatn ie) rozjadłości zwierzęcia, która tak dalece była straszliwą, źe kapitan widział się być zmuszonym zaprzestać ukarania dozorcy', i kazał mu przez podwójne drzwi wejść do Hatki, i zwierzę uspokoić. Tru d n o opisać radość, którą lew okazał, gdy się do niego dozorca zbliżył. Objął go lekko łapami, jakby go serdecznie chcisł uściskać, lizał mu grzbiet skrwawiony, pieścił się z nim w różny sposób, to go kładł, to go podnosił, słowem, wszystkich nie zaniedbywał starań dla okazania przychylności swojej; długo trwało zanim się uspokoił i dozwoI i ł m a j t k o w i wyj ś ć o d s i e b i e , i P r z e z w i e I e d n i okazywał swój gnicie tym, którzy się z jego opiekunem lak okrutnie obeszli, Ileż ten lew nie zawstydził ludzi! Waterloo, rif-sarska zielona krowia kapusta. - Dj.iennik londyński Globe podaje następujące szczegóły o tej osobliwej roślinie: Rzadka ta roślina, dawniej prawie nieznana w An g I i i i dopiero od 3cb lat prze« Pana Fuliart zaprowadzona, ma od o do 12 etóp wysokości, a 15 do 20 stóp obwod u. Pięć głów takiej kapusty, jeżeli dojdą największej objętości, dają przy stósownern użyciu, jak juź doświadczano, 100 owcom albo 10 krowom dostateczne pożywienie na dzień jeden; przyczern karma z ićj wybornej rośliny nadzwyczaj prędko przyczynia się do poprawy i utuszenia bydła. P. Fulbrt zaręcza nadto, źe wełna owiec, karmionych tą kapustą, nie tylko źe wielkiej miękkości nabywa, ale co więcej» urasia na 25 cali (.') długości; i źe krowy tym eposoben. paszone i w większe) ilości i tłustsze dają mleko. Ojciec, angielskiego gospodaretwa rolniczego, ktd(femu, wszyscy wierzymy, uznał tę kapustę za cud w śwjecie roślinnym, Gdy ją pokazano Pann CokeV Norfolk, w iqku przeszłym, rzekł tenże: "Panie Fullard nui pszeniami sweini są dopiero w polowie drogi; ta kapusia przekonywa, źeś prawdę mówił; jestto największy cud,jaki ziemia wydala. Hoslina ta przed innemi pastewnerni ma tę wyższość, że nigdy ani w ilości, ani w gatunku nie chybia; i że po dwóch miesiącach rośnienia (zwykle ją w Lipcu sieją), nawet na złym gruncie, byle jej cokolwiek roślinnej poddać ziemi, mlepiej się udaje. U Pana Brown, hurtownika perfumami, na ulicy Cheapside w Londynie, jedynie można nabyć (ego nasienia, P. Brown każdemu z miłośników, nie tylko, że pokaże próby rośliny, ale nadto i wełnę z owiec, karmionych tą kapustą. Część nasienia zakupiono dla Króla, i posłano takowe do N orfolkham przy Windsorze, na tegoroczny zasiew.
SPRZEDAŻ KONIECZNA.
Sąd Glowny ZiemiańsKi w Poznaniu, I.
Dobra szlacheckie L u 1 i n o w Powiecie Obornickim, pizez Dyrtkcyą Ziemetwa oszacowane na 49991 Tal. 15 sgr. 10 fen. wedle taxy mogąie) być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w Registraturze, mają być , dnia 31. Października 1836. przedpołudniem o godzinie loiej w miejscu zwykłem posiedzeń sądowych sprzedane. Niewiadoma z pobyiu wierzycielka U r. Maryanna owdowiała Wojciechowska z Golęckich zapozywa się niniejszem publicznie, aby także względem taxy tychże dóbr deklaracją swoją złożyła. Poznań, dnia 10. Marca 1836.

SPRZEDAŻ KONIECZNA.
Sąd ZiemsKo. miejsKi w Poznaniu, Folwark wieczysto - dzierżawny małżonkom Ferdynandowi i Henrice z N oslow Pahrin należący przy Swarzędzu sytuowany, oszacowany na 5040 Tal. 16 sgr, 8 fen. wedle taxy mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym t warunkami w Registraturze, ma być dnia 20 Stycznia 1 837. przedpołudniem o godzinie lotej w miejscu zwykłem posiedzeń sądowych sprzedany. Poznań, dnia 24. Maja 1836.
Kroi. Pruski Sąd Ziemsko miejski,
SPKZEDAZ KONIECZKA.
Sąd Z i e ni s K o - M 1 e I s K i w P o z n a n i u .
Nieruchomość do massy konkursowej bankiera Jarta Bogumiła Pb tech należąca, na Btrdychowie pod Nr. 2, tak nazywana Plantage sytuowana, oszacowana na 6840 Talarów 23 88 r _ 3 '" e li - wedle taxy mogącej być przejrzanej wraz z wykazem hypotecznym i warunkami w Registraturze, ma być dnia 27. Stycznia 1 g37przedpołudniem o godzinie iotej w mIeJSCU zwykłem posiedzeń sądowych sprzedane. Poznań, dnia 23. Czerwca 1836.
Król. Pruski Sąd ZiemsKo-miejski.

Doniesienie szho In e, Za zleceniem przełożonej zwierzchności donoszę niniejszem, iż termin do rozwiązania wyższej szkoły miejskiej - powszechnie przygotowawczą zwanej - wcale jeszcze nie }est oznaczony; kwalifikująca się więc młodzież, jak dawniej, instytutowi temu, bi z obawy doznania przerwy w naukach, powierzoną być może, Termin rozwiązania istotnego w takim przeciągu czasu publicznie ogłoszonym bę. dzie, aby-rodzice na potem swemi dziećmi rozrządzić i gdzieindziej je umieścić mogli. Poznań, dnia 18, Sierpnia 1836.
F r. ReI d.

Wyciąg z Berlińskiego Kursu papierów i ri Milien 7v.
Dura 16. Sierpnia 1836,l'apiera- jOotowi mi I znapo po Obtipi długu państwa . 1021 iOiJ Obhgi bankowe ai ilu wJącgnie
Zachodmo- Pruskie listy zastawne . io31 Listy zastawne W. Xi£Stwa Poznańskiego . . 104J Wschodmo-Pruskie 1031 Szląskie« l 06'
Ceny zboża w Berlinie.
Dnia 15. Sierpnia 1836.
Lądem: Tal. sgr. fen. Tal. sgr; fen.
Pszenica I 15 Zyto 28 9 27 Jęczmień wielki 28 9 Jęczmień mały 26 3 Owies 22 6 21 Groch I 20 I Ii Wodą: Tal. sgr. fen. Tal. igr. fen.
Pszenica (biała) 1 21 6 I 18 Zyto 1 3 1 Jęczmień wielki Jęczmień mały Owies -. 22 6 21 3 Groch Kcpa słomy 5 4 Cetnar siana 1 5 » 7