GAZE
Wielkiego mK
TA
Xi e s twaq«*.'l; .: e " '_, et 'i''' r ł1e ." K i-' NAN
SKI EGO
Nakładem Drukarni Nadwornej W. Dekera i Spółki. - Redaktor: A. Wannawsht.

.JI#212. _ W Sobotę dnia 10. Września 1836.

Wiadoll1ość zagranIczne. F 2 a n c y a.
Z P a ry ż a, dnia 30. Sierpnia, Hrabiowie Duchatcl i Argout przybyli wczoraj do Paryża. Ostatni z nich poszedł zaraz ta przykładem swych kolegów i podał się do dym.ssyi. Dziennik sporów umieścił o zmianie ministeryalnej co następuje: Nowe Ministeryuai jeszcze nie utworzone, i podług wszelkiego podobitństwa do prawdy kilka jeszcze dni upłynie, zamro to naeiąpi. Nie powinno to nikogo zadziwiać. Pytanie, z powodu którego Ministeryum Thiersa rozwiązane, nie należy do tych, które się z ogólnym politycznym systematem łączą i cate stronnictwo na tę lub owe_ przechylają stronę. Wiadomo, że pytanie hiszpańskie, szczególniej wśród obecnego za wikłania przez mężów, trzymających się niemal tychże samych zasad, w różny spo sób uważane być może i zawsze prawie uważane było. Mężowie przeto chcący się trzymać tych samych zasad pod względem tego punktu, muszą się koniecznie naradzić i porozumieć między sobą. Jeżeli utworzenie Ministeryum już w czaeie posiedzenia Izb jest tak trudnem, przyznać należy, że wśród obecnych okoliczności trudności te jeszcze się bardziej zwiększają.- Dziennik Paix powiada: Utworzenie nowego Ministeryum jeszcze prawie nie dobrze rozpoczęte. Dzienniki umieszczają bardzo różnorodne podania o poczynionych w tej mierze krokach. My z naszej strony powieści takowe pomijamy milczeniem, ile że w nich nie starano się nawet o wykrycie prawdy. Zapewniamy tylko, że wiele wspomnianych wypadków, jak z wiarogodnych ust wiemy, całkiem poprzekręcano. - W innym tutejszym dzienniku czytamy: Od dzisiejszego poranku rozeszła się dość dziwna pogłoska. Twierdzą, bowiem, że pewna znamienita osoba usiłowała od dwóch dni zbliżyć iio siebie Panów Thiersa i Guizota, i że jeezcze nie wątpią, aby się to udać nie miało. - Z drugiej strony twierdzą, że umieszczone od dwóch dni w Konstytucyoniście popę. dliwe artykuły z pióra Pana Thiersa wypłynęły, i że to jest początkiem zamierzonej przez niego opozycyi. Wspomniany dziennik głosi dziś znowu: Obstajemy przy naszetn dawniejezem twierdzeniu, że Ministeryum doktrynerskie rzeczą jest niepodobną. Chociaż prassa nie zgadza się jeezcze teraz pod względem rozwiązanego Ministeryum, prędkoby się jednak zgodziła w zganieniu tego, co się nakształt grożącej chmury na widnokręgu pokazuje. Teraz właśnie, gdzie wszystkie namiętności milczą, byłoby wielką nieroztropnością podsycać na nowo już bliskie ustania niesnaski.  łoby więcej niż błędem, i dla tego temu wie1iyi możemy.
Kuryer francuski opowiada co następuj e: N a kilka dni przed obradami, w skutek których zmiana min«stery«ilna nastąpiła, otrzymał Pan Thiere ustne doniesienie od Pana Aatona, pełniącego obowiązki poselstwa angielskiego pod nieobecność Lorda Granvilla. Zamiarem tegoż było zawiadomienie Francyi, ii na przypadek ogłoszenia na półwyspie pire nejskim konsiytucyi z 18'2. roku, Anglia zamyśla się zbrojno w tę sprawę wmieszać dla przytłumienia powstania. W oczach P. Thieraa, gorliwego obrońcy intcrwencyi, było to wainyrn dowodem i w s«m czas użył tegoż. Sposób myślenia Anglii względem Hiszpanii «dawał mu się być w obecnem pytaniu stanowczym. Inne osoby nir dowierzały temu i zasięgały dokładniejszej wiadomości. Można »obie wystawić ich aa dumie nie« gdy usłyszały, ie PoseŁ angielski mówił o Portugalii, nie zaś o Hiszpanii. Takowe nieporozumienie niejednego do śmiechu pobudziło. Dziennik sporów powiada: Dzienniki szwajcarskie wiele od kilku dni rozgłiezają o domniemanern odkryciu Śpiewa francuzkiego, którego Xiąię Mcntebtllo jako nader uiibezpitcsnrgo aAt-nia ptopagandy wyetawł. Nie znamy jeszcze wsaysttich SALZCAOI iv tej rzeczy, ale teraz już zapewnić możemy, że ta z pewnością się niezadługo wykryje z zupełnym honorem dla Xiecia Morikbtllo i Francyi. Obawiamy się, zęby się rzecz podobnie nie miała z stronnictu-etn, które w osobie Posła francuzkiego w Bern;,- prześladuje zapal czywie swego najzaciętszrgo nieprzyjaciela. W M o n i t o r z e czytamy: Dywizya Soria R armii centralnej pobiła połączone korpusy Cjuileza, Cabrery i Forcadella pod Villarlu« engo. Mnóstwo Karolistów stało się przy tej sposobności niezdatnym do boju; 5C03 karabi nów, 5 o o koni i znaczne zapasy amunicyi wpadły w ręce zwycięzców. A ng li a.
Z Londynu, d. 30. Sierpnia.
Z liczby Polaków pobierających wsparcie od Parlamentu wyznaczono dla oficerów wyższych po 15 szylIingów, dla niższych 10 szyi, LI{ dla prostych po 3 8Z, 3 penc. na tydzień.
Hiszpania.
Z M a d r y t u. dnia 21. Sierpnia.
R e y i e t a zawiera następujące postanowienia Królowej do Prezesa Rady: Zważając, jak świętą powinna być nietykalność, należąca się Reprezentantom narodu z powodu ich sposobu myślenia i głosowania, ile że bez takowej rękojmi nie byłoby ani rządu reprezentacyjnego, ani leż politycznej wolności, i w zamia. rze naprawienia środków, które wśród okoliczności, godnych wiecznego zapomnienia, użyte były w czasie ostatniego posiedzenia Kortezów przeciw niektórym Prokuradororn z ubliżeniem owej konstytucyjnej i prawnej zasadzie, - postanowiłam w imieniu mojej dostojnej córki, Izabelli I L , priywrocić znowu na urzędy następujące osoby, które postanowieniem mojem z d. 28. Maja b. r. tychże pozbawionemi były. Oto ich nazwiska: Don Jose Landero y-Corchado, Don Aoionio Martel-y Abudia, DonPizarro, Pascal Baczą, Jose Fuente Aerrero, PtoLaborday, Don Miguel Osca, Pułkownik Francisco Xavier Rodngu'z Vera, Porucznik Cayetano Cardero, J. B. Osca, J. Fernanclez dei Pino, Ani cet de Alvar.>, Siraieon J alon J o s e Becerra, Joaquim Gi.rnez, Pedro Fustc ry, J. Antonio Garnira. Dowiedznłeś się o tćm i t. d. Madryt, dii. 17. Sierpnia 1836. (podp.) Ja, Królowa, W tymże eamyni «sienniku znajdujemy następujący artykuł: Aida ministeryalna, przeKOnaJla WCRoęw1W"Iie o potrzebie zwołania Kortezów, postanowiła zaproponować N. Pani, aby na teó al dzień 24. Pażdz ernika przeznaczono, Pu ogłoszeniu konsiytucyi * 1812rsku wypadało: koniecznie wybór Deputowanych, uakutec śniony w skutek ostatniego dekretu królewskiego" uwalać za nieważny. Nowi Oep«ouaru m-ją być obrani podług zasad objętych konstytucyą z 1812. roku; przecież liczba ich zwiększona i na -258 członków dla Hiszpa iii i wysp ustanowiona będzie. Sądzi my, że środek (en zaspokoi wszystkich, tym dźywicnych duchem, aby się przykładać do dobia publicznego. S z iv e c y a.
Z Sztokholmu, dnia 26. Sierpnia.
Oczekujemy tu codziennie przybycia nowego Posła rossyjskiego, Hrabi Potockiego. Wyborny księgozbiór, który zmarły Hrabia Sucluelen (poprzednik Hrabi Potockiego w Sztokholmie) w ciągu swego 251etniegc pprawowania tutaj urzędu poselskiego, z równą znajomością jak nakładem zgromadził, ten piękny w rękopisma i rzadkie wydania zarówno obfity zbiór, i jedyna spuścizna zostawiona rodzinie zmarłego, zakupiony został przez Cesarza za znaczną, lecz dotąd niewiadomą summe pieniędzy. A u s t 2 Y a.
Z Wi e d n i a, dnia 25. Sierpnia.
Gazeta Berneńska donosi z Brunn pod dniem %i Sierpnia: NN Cesarstwo wysłuchawszy dzieiaj z rana mszy S,,, opuścili stolicę Morawii i udali się w dalszą podróż do Czech.
 pnia otrzymano następujące wiadomości: N. Cesarz Jmć raczył dn. 19. b. m. zrana zatrudniać się sl!rawami państwa, a po wysłuchaniu mszy S. przeglądał wojsko załogi. Do przegląda tego, pod dowództwem Generalamajora Hrabi Wrbna, wyruszyły: dwa bataliony grenadyeió« a trzy fizylierów, szwadron kiraeyerow Auersperga, wraz z hateryą konną i pieszą. Cesarz Jegomość przyjęty na placu popisów wojskowych przez Generała dowodzącego, Hrabię Mazzuciielli i przez innych Generałów, przejeżdżał po przed szeregi wojska. Wojsko defilowało poiem dwa razy i odeszło śród odgłosu muzyk!« N. Pan raczył okazać najwyższe swoje zad. wolenie z dobrego wyglądania i wojowniczej ,-ustawy wojska i raczył temuż, zacząwszy od sierzan ta, wachmistrza i starszrgo puszkarza, aź do szeregowca włącznie, zezwolić na danie trzydniowego żołdu w podarunku. Potem J. C K. Mość od. pół do 11 do pierwszej godziny po południu dawał prywatne posłuchania, a następnie poświęcał się sprawom państwa. N. Cesarzowa Jejmość, w towarzystwie małżonki Gubernatora, Hrab.ny Ugarte, Wielkiej Ochmistrzyni, Margrabiny de L ursteiibtrg, i Wielkiego Ochmistrza, Hrabi Dietrichstein, odwiedzała klasztor i sapital Elżbietanek, klasztor i don. wychowania Urszulanek, a potem oba zakłady pielęgnowania dzieci, gdzie Jej C. K. Mość przyetępnością i ludzko ścią swoją okazała się Aniełt m pociechy i najłaskawszą Monar« łunią. Po j>oł KJII.U był wielki obiad u J. C. K. Mości, na który wezwano tak Gubernatora z małżonką, jako też dowodzącego Generała Hrabię Mazzuciielli, wielu Członków znakomitej szlachty, wyższe duchowieństwo i wielu oficerów sztabowych. Po obiedzie raczyli NN. Państwo oglądać wystawę płodów przemysłowych, urządzoną prztz Stany morawskie w miejskiej sali redutowej, a która wyszczególniając się tak pod względem wielosironności, jako też piękności i dobroci wy robów, wystawiała ciekawy i przyjemny obraz morawsko szlązkiego w sztukach postępu. NN. Państwo raczyli wyetawie tej poświęcać szczególną uwagę swoje, ze znawstwem na znakomitsze przedmioty zwróconą, i wyrazili zadowolenie swoje; mianowicie pod względem godnych pochwały postępów w wydoskonaleniu płodów krajowe) przemysłowości. Po powrocie Ich C- K. Mości grała muzyka C. K. pułku piechoty Michailevich pod oknami NN. Państwa. Ich C. K Mości przybywszy wieczorem do wspaniale oświetlonego, uroczyście i gustownie przyozdobionego teatru, przyjęci byli z hucznemi oklaskami, powtarzającemi
się po każdej zwrotce auetry-aekiego hymnu ludu, śpiewanego z zapałem przez osoby teatralne i publiczność, a które 10 oznaki miłości i przywiązania dawały e>ę słyszeć powtórnie przy oddalaniu się NN. Państwa z loży i długo jeszcze po icb wychodzie brzmiały. W dowód czci i uszanowania oświetlono place i ulice na drodze, którędy NN, Cesarstwo z teatru do gmachów rządowych powracali i aż do tychże towarzyszyły im radosne wiwaty ludu.
«wnuiMrtrbM«
Rozmaite wiadomości.

Rak i. - Chociaż w sąsiednich Siawianom Niemcach używano od dawna za pokarm raków, prjecii ż Sławianie długo się niemi brzydzili. W i5tym wieku w Morawie, między Hanakami, gdy głód okropny zaczął grasować i wiele ludzi wymarło, wdowa uboga, pr.-.tj.wana {oźniej Raczynka, z siedmiorgiem dzieci, przezwyciężywszy wstręt i obrzydzenie, pocięła gotować raki i temi żywić siebie i lic- I dziatwę, W tej wsi, gdzie zamieszki Woła, sama prawie utrzymała się przy życiu, okoliczni mieszkańcy uznali ją za czarownicę i oskarżyli oczary. Ctibor Towarzowski a Cymburgu, wyznaczony do sądu, kazał winDÓJ się stawić, i stos przygotować. Wdowa stanęła, i na zarzuty, zkąd mogła wziąć żywności wśród powszechnego głodu, pokazała gotowane raki, które ją z rodziną od śmierci zachowa'y. Na rozkaz Ctibora, w obliczu zgromadzonego ludu, zjadła raki, dzieląc je pomiędzy dziatwę, a roztropny Sędzia uwolnił ją nie tylko od oskarżenia, ale i od kary - odtąd powoli zaczął znikać wstręt Morawców od raków, w których poczęli smakować. Od Morawian przejęli je do potraw swoich i inne pokolenia sławiańskie. Kor a I e. - Wiele kobiet, strojących się w korale, mniema, że to jest rodzaj czerwonego kamienia, znajdującego się w morzu, równie i ci się mylą, co w gabinetach naturalnych, poetrzegłszy gałąź koralowa, poczytują je za roślinę- Koral bowiem, póki tylko zostaje w morzu jest miękki i ruchomy; badacz przyrody Peyssonett uznał go za żyjące zwier z e, i postrzeżenia swoje światu ogłosił. Najpiękniejsze korale, ognistej barwy, poławiają się na pobrzeżu Sycyliańskiem. Mrykańskie już nie są tak świetnej barwy. Poławiający, miejsce w ktorem łowią, podzielili na 10 obwodów, i tylko co lat 10 połów na każdy obwód przypada. Najwięcej korali rozchodu się. na Wschód. Genua wielki prowadzi niemi handel. Jeżeli są pięknie ezlufowane cena ich  dują, bywa od io do 750 stop poci powierzchnią wody. Hantlcl na dziewczęta w Chinach, - Magnaci chińscy, oprócz prawej swojej żony, utrzymywać zwykli znaczną liczbę kochanek; dostarczenie tych piękności pałacom bogaczów tworzy osobną gałąź handlu, którego głdwnem friedliekiem jest miasto Su-czu-fu. · Handlujący dziewczętami przejeżdżają się po całym kraju i skupują małe dziewczęta, obiecującej piękności. Wychowując je nadają ich nogom i całemu ciału kształt najulubieńszy, uczą muzyki, robót i różnych sztuk, służących do zabawy; przezco towar irh podnosi się do wartości 900 Jub 1200 dukatów. E l e k t r y c z n ość. - D ziennik londyński G J o b e inowi: Przez elektryczność można w kilku minutach przyspieszyć wschodzenie i wzrost rzerj.uchy; przez nią w kilka godzinach można jaja wylęgać; wodę deszczową, bardzo czystą, w godzinę roilijonami zwierzą, tek zaludnić; rozłożyć ją na pierwiastki, i znowu do pierwszego przyprowadzić stanu; platynę, najmniej lopliwą ze wszystkich kruezczów, w jednem oka mgnieniu za pomocą ba ten i elektrycznej stopić. Rzeczywistość tej prawdy: że piękność jest względną, potwierdza 6ię jeszcze natchnionem wyznaniem pewnego japońskiego poety, który sławiąc swoje kochankę, tak opisuje jej wdzięki: "Oblicze jej jaśnieje jak księżyc w pełni, brwi ma podobne do liścia drzewa imbo., zęby jej czarne, ramiona jak dwa łuki, a palce jak
leśna tarnina, płeć jej połyskającej jest fółtości, nogę ma płaską i szeroką, a chód słonia." Po takim obrazie zapewne żaden z elegantów europejskich, nie będzie zazdrościł azyjatyckiemu poecie jego bożyszcza. VV roku przeszłym zaszczepiono w Rossyi przeszło 95,000 nowych drzew morwowycii, Jedwabiu otrzymano 264 pudów. - Uprawa wina przyniosła w ogóle 1,661,209 wiader, W samym Krymie zasadzono teraz więcej niż 600 rodzajów winnych latorośli, w liczbie których, znajdują się reńskie, francuzkie i greckie. (Rozm, Lw.)
Ceny zboża w Berlinie.
- Dnia 5. Września 1836.
Ładem: Tal. igr. fen. Tal. fgc. «<> Pszenica 1 18 9 1 1 'S 6 Zyto 1 1 3 26 3 Jęczmień wielki 26 3 22 6 J ęczmień,mały 26 II Owies 23 9 ro Groch I i) 1 5 Woda: Tal. śgr. fen. Tal śgr. len.
Pszenica (biała) 1 23 9 1 I 21 3 Zyto 1 1 1 , , Z Jęczmień wielki Z Jęczmień mały .
Owies 22 6 21 Groch i 7 6 1 5 Kopa słomy 4 20 4 Cetnar siana 5 ao
W niedzielę dnia 11. Września 1836 r.
będą mieli kazanie
W A ciągu tygodnia od dnia 2. aż do 1 8. Września 1836,
- Mans. Zeyland - Kom. Barwicki - Prob. Kamieński - Mans. Grandke
N azwy kościołów.
przedpołudniem. 
W kościele katedralnym X, Laferski W kościele farnym S. Maryi Magdaleny S. Wojciecha Bernardynów (Parafia Sgo Marcina.) Franciszkanów (Parafia Sgo Rocha.) Dominikanów W klaszt. sióstr miłosierdzia Kler. Czerniejewicz W ewangelickim S; Krzyża Superint Fischer W ewangelickim S. Piotra Kand. Buchholz W kościele garnizonowym Biskup Dr, Freimark 
- Gward Akolińskipopołudniuurodziło się chło- dziepców. wczątśluh 1 wzięto J parumarło pici płci męsko · żeńsk. 3 3 2 2 2 4 2 2 l l 
Pastor Friedrich l l 2 3 
Ogółem I 12 I 19 I 11 (