GAZ
Wielkiego
NAN
TA
Xięstwa
SKIEGO
Nakładem Drukarni Nadwornej W Dehera i Spółki. - Redaktor: A. Wannawshi.

JW2A3.- W Poniedziałek dnia 17. Października 1836.

OBWIESZCZENIE.
W skutek najłaskawszej troskliwości N. Króla został przy tutejszem Król. Gimnazym P. Mar. Magd., alumnat dla ubogich młodzieńców wyznania kaiolickiego z Archidyecezyi Gnieźnieńsko - Poznańskie;, poświęcających się stanowi duchownemu urządzonym i <J. i. Czerwca r. b. otwartym, W alumnacie tym pewna liczba takowych uczniów, zostających pod dozorem nauczy, cielą religii i biorących bezpłatnie nauki wrze. czonem Gimnazyuni, mieć będzie wolne mieszkanie, światło, opał i stół. Ponieważ od dnia dzisiejszego jest jeszcze kilka miejsc do obsadzenia, przeto zwraca się uwagę rodziców i opiekunów na to z tern oświadczeniem, iż pragnący być przyjętymi do alumnatu i będący w stanie dopełnić poniż wyrażonych warunków, zgłaszać się powinni z przynależytemi świadectwami u Pana Dyrektora Stoc i u Zarządzcy alumnatu X. Kidaezewskiego, wyż, nauczyciela. Warunki przyjęcia te są: i) Kandydat powinien być pruskim poddanym i mieszkańcem Archidyecezyi Gnieźnieńsko- Poznańskiej. a) Powinien być zupełnie ubugim i okazać to świadectwem władzy miejscowej, przez 4
Radzcę Ziemiańskiego zawierzytelnionem.
3) Powinien być zdrów na ciele i wykazać to świadectwem właściwego fizyka powiatowego. 4) W równym sposobie udowodnić powinien odbytą skutecznie ospę w ostatnich ach latach. 5) Kandydat powinien posiadać potrzebne wiadomości, aby mógł być uczniem jednej z trzech wyższych klass gimnazyjnych](,i zdać tym końcem examen przed przyjęciem, powinien także wprzódy złożyć świadectwa iosiytutu szkolnego, do którego dotąd uczęszczał, tak co do sprawowania się swego jako też zdolności, oraz metrykę chrztu. 6) Powinien oddaną na piśmie, przez ojca lub opiekuna, za przyzwoleniem Sądu opiekuńceego, akceptowaną deklaracya, zeznać stałą wolę poświęcenia eię duchownemu stanowi katolickiemu i obowiązać eię do wynagrodzenia instytutowi doznanych dobrodziejstw, skoroby zmienił swe postanowienie być księdzem, lub prze» niepilność albo naganne obyczaje, lub też przez brak dostatecznej zdatności ze ewej strony do oddalenia swego z alumnatu lub z gimnazyum dał powód, lub gdyby przyszłemu nad nim postanowię być posłusznym. 7) Powinien nakoniec, wchodząc do alumna tu, mieć potuzebną bieliznę i odzież, także materac z życicy lub włosia końskiego, takąż poduszkę i wełnianą kołdrę z potrzebnemi prześcieradłami i starać się własnym kosztem o utrzymanie i czyszczenie wszystkich tych przedmiotów. Oprócz bezpłatnych posad iv tym alumnacie jest jeszcze dosyć miejsca do przyjęcia doń kilku młodzieńców, którzy pod temiz warunkami rocznie 30 do 50 tal. płacić są w stanie» Poznań, dnia 10. Października 1836.
Królewskie Kollegium szkolne prowincyi Poznańskiej.
Wiadolllości krajowe.

Z Berlina, dn. 13. Październ, J. K. M. Xiezna Albrechiowa przybyła tu Z Hagi,
»WiUIVIIIIW
Wiadolllości zagranICZne.
Królestwo Polskie, Z War s z a w y, dnia x? Października.
Manewry Wojenne w tych dmach ciągle odbywało wobec J O. Feldmarszałka Xiecia Warszawskiego, wojsko obozujące pod Warszawą, i rozchodzi eię na garnizony do miejsc rozmaitych w Królestwie. Dnia 9. b. m. wieczorem w czasie czapstrzyku w głównym obozie przy lasku Bielańskim, gdy przybył J O. Xiąźę J egomość, muzyki wszystkich pułków wykonywały Marsz kompozycyi N. Króla J mci Pruskiego, gdy był młodzieńcem, jako tói inne marsze upodobane rok temu w czasie rewji Kaliskiej. Muzyki połączone z śpiewem zabrzmiały hymn" Boże zachowaj Cesarza", a zakonczyła modlitwa wieczorna, przy uderzeniu we wszystkie bębny. Wykonywających te muzyki i śpiewy było 1269, co czyniło skutek zachwycający. f 2 a n c Y a. Z P a ryż a, dnia' 6. Października.
Dzisiaj kończy Król J gmść 63ty rok życia ewego. Karta z 1830. r. podaje następujące telegraficzne depesze do publicznej wiadomości: "Bayonne, d. 5. Października. Poseł Króla Francuzów przybył tu dzisiaj zrana i uda się dzisiaj wieczorem w dalszą podróż do Madrytu." - "Bayonne, d. 3. Października. Sanz przechodził d. 27. przez Cabuerniga i zwrócił sie ku Aeturyi. W San Sebastyanie zaambarkowano nie dawno batalion do Gijon; Karoliści korzystając z tej okazyi, uderzyli na linię,- dnia j, m. b. rozpoczął się żywy ogień, ale bez pewnyrb wypadków; Villareal wrócił do Salinas." - "Bayonne, dnia 4. Październ, Karoliści w zamiarze przecięcia związków między Anglikami i Hiszpanami, uderzyli d. I. rn. b. na Anglików pod Alzą między portem Passage i San Sebastyanem; zostali wszelako odparci. Strata obustronna była znaczna; mówią, że na każdej stronie do 600 poległo. Generał Rodil przybył d. 25. z. m. do Buendyi. Brygadyer Alaix znajdował się jeszcze dn. 24. w Viliarobledo, chcąc jeńców swoich przeprowadzić do Carthageny." - "Perpignan, d. 3. Października wieczorem, Brygadyer Borso opanował Baceytę, którą spustoszono i eps''''no. Załoga karolistowska, około JOO ludzi licząca, utrzymała się jednak w cytadelli. Borso powrócił do Gortozy, Wybory 21 Deputowanych rozpoczęły się w Barcelonie d. a. m. b." Piszą z San Sebastyanu z d. 29. Września: "N a wiadomość o pochodzie Brygadyera Sanz zwołał Generał Evans radę wojenną, na której postanowiono, ażeby dwa bataliony pułku Saragossa i pułku J aen, ogółem 2300 żołnierzy, natychmiast na okrętach angielskich W zamiarze sprzeciwienia się tej wyprawie zaambarkowano. Nastąpiło to też istotnie w ciągu dnia dzisiejszego. Wojsko to udało się do Gijon, gdzie jeszcze przed przybyciem Karolistow mocne ma zająć stanowisko." Jjord Canterbury (P an Manners Sutton) były Mówca ( Prezes) Izby Niiszej angielskiej wrócił nie dawno do tutejszej stolicy z podroby, przedsięwziętej do południowej Francyi. Korweta "la Recherche," przybyła d. 27. 2.
rn. do Cherbourga. Dnia 3- b. m. opuściła brzegi Grenlandyi, nie powzjąwezy najmniejszej wiadomości o brygu "la Lilloise," chociaż posunęła się aż do Friedrischaab, przy północno zachodnim brzegu Grenlandyi, W całej żegludze nie utraciła ani jednego człowieka. Rząd madrycki mianował Pana Marliani Generalnym Konsulem hiszpańskim w Paryżu, Nowy ministeryalny dziennik, La Charte de 1830" obejmuje następujące uwagi: "Oddawna ministerya upadały z dwóch tylko przyczyn: albo niezgodności między sobą, albo popełnienia grubych błędów. Teraźniejsze Ministeryum zostaje w podobnćm położeniu jak wszystkie dawniejsze; nie ma powodu óbawiać się więcej, niż one, [akcyj lub Izb. N io potrzebuje troszczyć się bardzo o swoich  żna się bardzo lękać. Należy dz ałać w duchu ogólnych interesów. To też jest jedynym sposobem utrzymania zgodności. J eźli tninieterya usiłują zajrWwać się kombinacyami względem osób, nie pozostaje im czasu do rządzenia. Mężowie, którzy mają zaszczyt zasiadać teraz w Radzie, są bardzo od siebie odmienni pod względem swego stanowiska; lecz między niemi panuje jedność celu i zgodność zasad. Niech więc wezmą się do dzieła; czynność utrzymuje dobre porozumienie; zapuszczanie się w teorye i zbyteczna gadanina, zrządzają łatwo różność zdań." Cyrk olimpijski w Paryżu, czyli teatr, gdzie dają widowiska sztuk konnych, zbankrutował w eummie 100,000 franków. Z dnia 7. Października.
Nadeszły tu wiadomości z Lizbony a£ do d. 26, Września, nie obejmujące wszelako nic nowego. Stosownie do gazet legitymistycznych odebrał Brygadier Sanz rozkaz uczynienia demonstracyi przeciw Burgoe i, jeżeliby być mogło, opanowania miasta tego znienacka, Z drugiej strony czytamy w G u i e n n e: »W edle doszłych nas wiadomości zdaje się, iż Generałowi Gomez obecnie wykonanie bardzo ważnego planu poruczono, Dywizyę tego walecznego wodza podzielono pod Yufantee na dwa korpusy, z których jeden do Andaiusyf, drugi do Estremadury wyruszy, aby się przez Caceres wprost udać do Badajoz i Minieteryum Mendizabala przeciąć drogę ucieczki równie w te strony jak i do Kadyxu.« Anglia, Z L o n d y n u, dnia 4. Października.
Xiężniczka Wiktorya dojdzie w Maju r. p.
do lat pełnoletności; podług zapewnienia dzienników tutejszych posiada ona różne języki nowsze, umie po łacinie i matematykę i w muzyce bardzo jest biegła. Pogrzeb zmarłej Malibran odbył się dn. 1.
m, b. w Mancheetrze. Dr. Belluomini, który zmarłą w czasie jej ostatniej leczył choroby, przesłał pismo do Morning-Post, podług którego zamiarem było Pana Beriota, sprowadzić zwłoki jej do Bruxelli, i w tym celu wyprawił był gońca z poleceniem, aby zaniechano w Mancheetrze przygotowań pierw z woli jego do pochowania ciała poczynionych; lecz z powodu ostatniej burzy nie mógł goniec przebyć kanału, a tak polecenia jego spełnić nie można było. Na list Doktora Belluominiego przesłany przez Pana Beriota Panu Beałemu, któremu zajęcie się pogrzebem polecono, nie miano żadnego względu.
Całkiem niespodziewana śmierć Pani Malibran stalą się powodem do rozlicznych pogłosek o przyczynie tejże i o sposobie leczenia chorej przez Dr. Belluominiego , uchodzącego za dość ciemnego zwolennika homeopaty i; mówiono, iż skoro tylko Pan Beriot ku podziwieniu wszystkich zaraz po śmierci żony swojej do Bruxelli odjechał, władza mającajakieś podejrzenie postanowiła ciało zrewidować. Nim to jednak nastąpiło, udał się ten, któremu obejrzenie ciała poruczono, do komitetu urządzającego uroczystość muzyczną, i którego członkowie Pani Malibran w czasie jej ostatniej choroby ciągle udział swój okazywali. Ci przekonali Koronera, że wmieszanie się władzy jest niepotrzebne, i że zadziwiający wprawdzie wszystkich odjazd Pana Beriota w dwie godziny po śmierci żony da się łatwo wytłumaczyć z zwyczajów w j( go ojczyźnie panujących. N areszcie oddali mu oświadczenie na piśmie, później przez gazety do wiadomości publicznej podane, które, oparte na zdaniu najznakomitszego lekarza w Mancheetrze, nagłą śmierć Pani Mdlibran nerwowej febrze przypisuje. Choroba ta powstała zapewne z prędkiej podróży i natężenia w czasie uroczystości muzycznej, a z powodu sangwinicznego temperamentu chorej i może także nagłej zmiany w leczeniu, gdy po allopatycznych lekarzach manchesterskich użyto sprowadzonego z Londynu Dr. Belluominiego, homeopaiyka, bardzo łatwo śmiertelną stać się mogła. Koroner przekonał się z tego wszystkiego, że wszelkie podejrzenia w tej mierze są bezzasadne i zaniechano dalszych kroków. Standard powiada: W Lizbonie, «kąd o» debraliśmy wiadomości aż do dnia 0.5. Września, powstaje w sposobie myślenia ludu reakcya. Mężowie posiadający wpływ, oświadczyli się w dobitnych wyrazach przeciwko ostatniemu poruszeniu, i jak słyszymy, dał Pan van de Weyer do zrozumienia, iżby dobrze było zasięgnąć pomocy z stkony Anglii, gdy każde usiłowanie końcem zniesienia karty Don Pedra uważać należy za zabieg miguełistowski. Przyznajemy, że Pan van de Weyec posiada wielką znajomość nierozsądku naszej administracyi w wydziale spraw zagranicznych, o tern mógł się z sprawy belgijskiej przekonać i dla tego dziwić się nie będziemy zdaniu jego, że wniosek takowy nie będzie za zbyt ostry poczytany. Lecz spodziewamy się, ie z złudzenia swego opłonie. Dosyć się już aż do tej chwili mieszaliśmy do spraw półwyspu i w przyszłości takowe jemu samemu pozostawić możemy.  ważną, iż rząd francuzki postanowił rozwiązać korpus posiłkowy, urządzony w P a u, a przywołać oddział jego, który już ciągnął do (*«51 nerała Lebeau. Pewne stronnictwo tutejsze gani taki postępek, który jednak usprawiedliwia okoliczność, iż wychodźcy hiszpańscy, którzy dawniej sprzyjali Królowej i statutowi królewskiemu, teraz działają wspólnie z Karlistami. Ustała wiec walka i spór o następstwo tronu, a idzie o polityczne interesa, których ani Francya, ani Anglia nieobowiązały się popierać na korzyść jednej, lub drugiej strony. C o u r i e r czyni potern następujący wniosek: "W takim etanie rzeczy, lubo niemożeiny chcieć zgadywać, a tern mniej wiedzieć, co rządy francuzki i angielski postanowią, mniemamy przecież, iż niernożnaby im wziąć za złe, gdyby bez najmniejszego dalszego wmieszania się zostawiły ten spór do rozstrzygnienia samym stronom w Hiszpanii." Syn zmarłego w Anglii roku 1833« Posła Króla kraju Delhi, RadszachRammohum Roy, przyjął religią anglikańską, i doskonale mówi po angielsku. Ostatnie wiadomości z N owego- Yorku donoszą o przybyciu tam z Anglii okrętu "Majestic," który przywiózł 200,000 f. ster. przeznaczonych dla rządu i dla banku Pensylwanii. Piszą z Texas iż Mexykanie zburzyli do szczętu osadę texyjska Robertson, ii wszyscy nadgraniczni mieszkańcy zostają pod bronią i że Generał Gaines wysiał oddział wojska ku N acogdroches i wezwał Arkansas do dostarczenia fcontyngensu 1,000 ludzi. W gazetach New-Yorkskich czytamy: "Ostatni pożar wykazał na jaw niewyczerpane zasoby jakie w sobie miasto N owy York zawiera. Wiadomo iż pożar ten pochłonął miliony własności i towarów, objąwszy płomieniem około 50 akrów ziemi i większą część południowego końca wyspy. Przeszło 700 domów zostało wr ej części miasta zniszczonych. Lecz dzisia scena ta zniszczenia przybrała postać, z której słusznie chlubić się może każdy miasta naszego mieszkaniec. Od Kwietnia, cała ta przestrzeń pokryła się najwspanialszymi sklepami, jakim podobnych w całych Stanach Zjednoczonych nie było, zbudowanymi w jednakim stylu, z muru i zgranitowemi facyatami, do wyBokości ago lub 2go piętra. Place pod domy, mające po 25 stóp z frontu na 10Q stopach w głąb prze dawano po 50,000 dolIarów , W Stanach Zjednoczonych moneta miedziąna zamienioną być ma przez monetę z aliaiu srebra i miedzi. Moneta miedziana okazała się w tym kraju nader niedogodna, z powody
długich podróży jakie wielka liczba osób odbywać jest przymuszoną i trudności transportu. Arnbassador francuzki przy dworze naszym ma wrócić dzisiaj do tutejszej stolicy. M o m i n g - P o s i donosi: "Hrabia i Hrabina Shrewsbury mają licznych gości w pięknej majętności swojej, Alton Tover, niedaleko Chatsworth. Zaślubienie Lady Mary Talbot, którą Kroi Bawarski wyniósł na dostojność xiąźęcą, z Xieciem Fryderykiem Sachsen-AItenburg, nie przyjdzie do skutku, albowiem rodzina Xiecia altenburskiego jest wyznania reformowanego, a rodzina Schrewsbury, katolickiego. " Z pospiechem robią kolej żelazną z Londynu do Grecnwich, aby w przyozłym miesiącu mogła być ukończoną. W zeszłym tygodniu blizko 400 robotników dzień i noc pracowało. Statek parowy Phonix otrzymał rozkaz udania się natychmiast do brzegów hiszpańskich z potrzebami dla żołnierzy morskich eskadry angielskiej. Na pokojach u Króla J mci dnia s8- z _ m> Lord Palmerston przedstawił Monarsze Radszacha Rom Roy. Wspomniony Lord wyjechał wczoraj z tutejszej stolicy, a Hrabia Minto przybył do Szkocyi. Hrabia Durharn otrzymał od Króla Greckiego order Odkupiciela. Gdy Lord Brougham zupełnie wyzdrowiał, przeto Reformiści w Edynburgu chcą go zaprosić na wielką ucztę. Trzecia żegluga napowietrzna gciu osób w wielkim balonie odbyła się bez żadnego przypadku. S un pisze, iż Wice- Hrabia Ranelagh przyjął służbę w wojsku Don Carlosa. Między przybyłymi do Portsmouth podróżnymi z N owego - Yorku znajduje się także Antoni Bonapaite.
Gazety tutejsze poczytują za rzecz godną uwagi, iż w wielu miasteczkach, które w sku« tku bilu reformy utraciły prawo wyborów, zamożność i czynność mieszkańców znacznie się powiększyła. Król.Jmć odprawił onegdaj w pałacu Si James kapitułę Jońskiego orderu Sw Michała i Sw. Jerzego i Generała-Majora Bouverie, mianowanego Wielkorządzcą wyspy Malty, zaszczycił wielkim krzyżem tegoż orderu. Zdrowie Xiężnv Gloucester bardzo się polepszyło, przez podróż do krajów niemieckich. Między Londynem i Liverpool będą urządzone telegrafy do przesyłania wiadomości we dnje i W nocy.  chodnich prowincyi Wschodnio - Indyjskich, czyli nowo utworzonego Prezydencstwa Agia. Wielkorządca indyjski, Lord Auckland, wręczył rau krzyż orderu Bathskiego, którym go Król Jrnć zaszczycił. Podług wiadomości z Kalkutty, datowanych w końcu Kwietnia, wybuchnęły niespokojności w Ballywalla, miejscu w prowincyi Dschihcd, która! po śmierci Radschaha dostała eię kompanii WschodnioIndyjskiej. Wysłano tam 2 pułki piechoty, kompanią artylle ryi i a szwadrony jazdy pod dowództwem Pułkownika Faithful. Zaburzenia w Arrakan ttwają ciągle; górale w Symro przyłączyli się do powstańców, i uderzyli na miasto Arrakan, przyczem wielu mieszkańców jego zabito i raniono, a ico domów spalono, Cały prawie pułk piechoty przeznaczono na uśmierzenie rozruchów.
Z dnia 7. Października.
J. C, Mość W. Xiąźę Michał Rossyjski oczekiwany tu z Hulandyi. Jeden z Adjutantów jego przybył już wczoraj do Londynu, aby pomieszkanie dla niego nająć. W sobotę rano zapaliła się' część gmachu uniwersytetu Londyńskiego i można było pożar dopięto przytłumić, gdy jur był zrządził szkodę przeszło 4000 funt. wynoszącą. T i m e s twierdzi, iż zatargi między Francyą i Szwajcaryą wkrótce w drodze przyjacielskiej albo bezpośrednio między obydwoma krajami albo za pośrednictwem Anglii załatwione zostaną. Podobnie upatruje też G lobe w niesnaskach między Francyą i Szwajcaryą wielkie podobieństwo z dawniejszym sporem między ewym krajem i Stanami zjednoczoneini Ameryki, nie wynurza jednak żadnego zdania, w jaki sposób pośrednictwo Anglii, jeśliby jego zażądano, wykonane zostanie; spodziewa eię, że dobre porozumienie wkrótce się da przywrócić, rozumie wszelako, że Francyą zadaleko się posunęła, źe więc z zajętego naprzeciw Szwajcaryi stanowiska cofnąć się będzie musiała. Zresztą sądzi wspomniana gazeta, że radykalizmu szwajcarskiego ani Francyą, ani inne kraje obawiać się nie potrzebują, sposób albowiem myślenia Szwajcarów zanadto praktyczny i prosty, aby się w.dawać w zabiegi i obce spiski; Radykaliści szwajcarscy o tyle się różnią od Radykalistów w innych kra* jach, o ile Abraham i Lot od Jana. Ka e i Robespierra,- wychodźcy politycznI, nIe przynoszący z sobą nic prócz ducha republikańskiego nie znajdą w Szwajcaryi ani uprzejmego przyjęcia ani sympatyi,. rÓ,wnie ja K Stanach zjednoczonych Ameryki połnocneJ.

.z Lizbony nIe nadeszły nowsze wiado* , .
moscl. 1
Portugalia.
G lob e odebrał następujące pismo z Lizbo.
ny z dnia 23. Września: Od ostatniego listu mego nic się tu uwagi godnego nie wydarzyło. N owi Ministrowie objęli swe wydziały; Królowa zaprzysięgła konstytucyą i cała forma rządu zmieniona bez walki i bez najmniejszego krwi rozlewu; konia tylko Pułkownika ułanów w czasie wrzawy dnia 9. pospólstwo zakłóło. Im bardziej się zastanawiam nad sposobem, w jaki rewolucyą tę do skutku przywiedziono, tym większą czuję pogardę i oburzenie ku temu nędznemu narodowi, Tymczasem rzeczy nie mogą i nie zostaną zapewne długo w tym stanie, a panująca obecnie spokojność jest może tylko przepowiednią okropnych wstrząśnitń. Ministeryum wraz z systematem swoim, zamiast zjednania sobie przychylności z strony opinii publicznej, codziennie coraz bardziej wpływ swój chwilowy utracą. Ministrowie połączyli się z wybornym Lionelem Tavaresem i stek tylko ludności popiera ich zamiary. Królowa i Xiążę Ferdynand uskarżają się głośno na podejście i wyrządzony gwałt i nietają bynajmniej niechęci swojej ku nowej formie rządu i politycznym awanturnikom, którzy ich do przyjęcia tejże znaglili. Biedna Królowa - żałuję jej z całego serca - jest tak wesołego temperamentu i mało usposobiona dó znoszenia trudów z koroną połączonych. Całe ciało dyplomatyczne, wyjąwszy Posła hiszpańskiego, którego położenie nader jest przykre, jawnie powstaje przeciw nowemu porządkowi rzeczy, i w calem mieście nie ma ani jednej w jakimkolwiek bądź stopniu lub względzie znakomitej osoby, ktoraby nie pogardzała tą zmianą rzeczy i nie pragnęła powrotu systematu karty. Wszakże uczucia te wstrzymymane są przez obawę anarchii, któraby niemylnie nowe niesnaski między Liberalistami wywołała, a tak też obawa, aby się nie narażać na zemstę pospólstwa niedozwala szanownej klassie mieszkańców uczestniczyć w środkach, przygotowywanych tu owdzie dla wzniecenia kontrrewolucyi. Wszakże przekonany jestem, że walka przeciw teraźniejszemu porządkowi rzeczy nie będzie tak łatwą i małoznaczną. , owszem potrwa może przez kilka lat a w przeciągu czasu tego mogliby jeszcze i Migueliści czoło podnieść i zamieszanie powszechne zwiększyć. Tak więc widoki na przyszłość dosyć smutne. Po prowineyach stan rzeczy tenżesara. Gdzie kolwiek rozkaz Królewski pro czelnicy biór i wielu z podrzędnych urzędników dymissyą wzięli. Wszystko teraz zależy od postępowania rządu angielskiego. Z Lizbony, dnia 33. Września.
Pan Cesar Vasconcelloe przyj - ministerstwo marynarki. Na wyraźny rozkaz Królowej, zakazano odtąd walki byków, jako widowiska tchnącego okrucieństwem i niestosującego 6'ę dla ucywilizowanego narodu. Ministeryum, któremu jeszcze brakuje Ministra spraw zagranicznych, usiłuje zaprowadzić system oszczędności. Znosi wszystkie urzędy, które nie są koniecznie potrzebne. Postanowienie wydane d. 19. bież. m, tworzy Junty parafialne do rozpoznania płacy duchowieństwa i jej zmniejszenia, przez co skarb spodziewa się zyskać 100,000 funt. szterl. rocznie. Zmniejszenie pensyi urzędników ma wynosić 250,000 funt. szterl. (Kor. pryw.) - Aby mieć dobre wyobrażenie o stanie rzeczy w Portugalii, potrzeba wiedzieć, źe od czasu wstąpienia na tron Donny Maryi, mamy tu 3 rożne stronnictwa.
Pierwezem jest stronnictwo Margrabiny Loule (siostry Don Pedra i Don Miguela), Ictórem kieruje Margrabia Loule, udający wielkiego zagorzalca. Drugie stronnictwo stanowią ci, którzyby życzyli, aby Donna Marya, jako niedoświadczona, młoda i nader burzliwego temperamentu, rządziła pod opieką powszechnie wielbionej macochy swej, Xieznej Braganza, Trzeciem stronnictwem są Migueliści. O ile wdowa po Don Pedrze jaśnieje najpiękniejszem światłem cnót domowych, rzadkim skarbem umiejętności, szlachetnością uczuć i umiarkowaniem w postępowaniu; o tyle zmienna, dziwaczna a często nierozważna Donna Marya oddala od siebie wszystkich umysły. Xiążę Sachsen · Coburg nie ma żadnej władzy nad temperamentem dostojnej małżonki swojej.
B e 19 i a.
Z Bruxelli, dn. 4. Października, Król Jmć polecił Generałowi Merex który wiatach 183? i 1833 by I Posłem naszym w Berlinie, aby się udał do Akwisgranu, celem powitania J. K. M. następcy tronu pruskiego imieniem Króla. W giełdzie tutejszej rozeszła się dziś pogłoska, jak się zdaje, zupełnie bezzasadna, iż Hollendrzy zebrali na granicy naszej 25,000 Wojska, i zamyślają uderzyć na tak zwaną śluzę Izabelli, która jest jedynem miejscem na Skaldzie, naleźącem jeszcze do nas w Flan
- 1dryi Zelandzkiej, celem ZajęCIa tejże śluzy. Z powodu tej wieści cena papierów naszych skarbowych nieco spadła.
A u s t 2 Y a.
Z W i e d n i a, dnia 28- Września.
NN. Cesarstwo J chmość przybyli dziś z Schonbrunn do tutejszej stolicy, celem odprawienia przeglądu wojska zebranego na ćwiczenia jesienne. 8 batalionów piechoty liniowej, 5 batalionów grenadyerów, pułk jazdy, oddziały artylleryi i pionierów, stanęły tym celem o godzinie 9 rano na placu przed miastem. Wszyscy Generałowie mieli mundur według nbwego przepisu; żołnierze także, a mianowicie oficerowie\ byli po części w nowych mundurach. Zaraz po godzinie lotćj przybył N. Cesarz Jmć podobnież w nowym mundurze feldmarszalkowekim (w ponsowych pantalo* nach z ezerokiemi złotemi lampasami), w towarzystwie Arcy Xiążą(Karola i Ludwika; objechał konno linie Wojska, które potem około niego przeciągnęło. Xiążęta perscy, udający się z Londynu do kraju swego, przybyli od kilku dni do tutejszej Stolicy i stanęli w domu zajezdnym.
Zwłoki zmarłego Xiecia Rasurnowekiego powieziono onegdaj do grobu familii Hrabiów Diircheim w Austryi Wyższej.
Urzędnikowi poselstwa, który po odwołaniu Posła austryackiego pozostał jeszcze w Madtycie, wydano rozkaz, aby podobnież wyjechał z Madrytu, i do dalszych rozkazów bawił w Barege lub Bagneres.
Szwajcarya.
Z Z u r i c h u, d. 4. Październ.
S tosownie do dzisiejszego R e p u b l i k a n er (gazety radykalnej) Rada państwa Zurychska Posłowi Sejmu ogólnego (Tagsatzung) oświadczyła, że Szwajcarya pud względem ostatniej noty francuzkiej ustąpić nie powinna, lecz wytrwać w postanowieniach sejmowych; zresztą mogłaby w celu załatwienia sporów rządowi francuzkiemu rząd angielski jako rozjemcę proponować. Jeśliby rząd francuzki wspcx< mnionego przedłożenia przyjąć nie chciał, "gwałt gwałtem odpierać wypada," Wniosek ten zostanie odesłany do Wielkiej Rady, ma jącej się zgromadzić d. 7. m. b.
T u 2 C Y a; Czytamy w Dostrzegaczu austriackim: Powstania ukartowane od dość dawnego czasu w Bośnii przeciw Sułtanowi, połączone nieraz z rozbójniczemi napadami na ziemię au"tryacką, zostały szczęśliwie przytłumione  ka buntowników Alego Fidaiche Baszy. Oto są bliższe szczegóły tego tak ważnego wypadku, pochodzące z wiarogodnego źródła i opisane w liście z Broodu (Sławonii) dnia 22. Września: Wedschihi Basza, Wezyr Bośnii, uderzył d. 18 b. m. zrana o godzinie 3 na cze« Je 6-700 ludzi regularnego wojska i kilku tysięcy Albańczyków pod dowództwem Osmana Solimana Baszy, byłego Komendanta twierdzy orsowskiej na osławionego Alego Fidaiche Baszę Bieliny, zwabionego w wąwozy Wrandickie (na prawym brzegu Bosny) i mającego przy sobie 6,000 ludzi. N atarcie to z obydwóch stron popierane kilku działami i jak powiadają racami palnemi, tak dokładnie uskuteczniono, źe powstańcy po krótkim oporze na głowę pobici i rozproszeni zostali. Ali Basza przeprawił się na lewy brzeg Bosny i stawił znowu z wyborem pozostałego mu jeszcze wojska czoło ścigającemu go Osmanowi pod Szebsze, lecz nadaremno; rozjuszeni Albańczykowie przerwali częściowo jego szyki i zmusili go z wielką stratą do odwrotu, który także z resztą wojska do Szebsze uskutecznił. Za nadejściem tamże wojska sułtańskiego rozpoczął się z powstańcami bój po domach i ulicach miasta, który wkrótce przechylił zwycięstwo na stronę wojska sułtańskiego, ile źe Albańczykowie z wściekłością wszystkich w pień wycinali, nie pytając się czy powstaniec, czyli teź bezbronny i spokojny mieszkaniec pod ich ciosem legnie. Miasto samo spłonęło przy tej okoliczności. - Strata nieprzyjaciół w zabitych i ranionych ma być bardzo wielka. J eńców w liczbie 600 rozpuszczono zaraz na rozkaz Wezyra do domów. Niewiadomo jeszcze, dokąd się Ali Basza schronił, i nie byłoby niepodobną do prawdy rzeczą, gdyby na ziemi' auatryackiej przytułku szukał, 'leże w Serbii dla popełnionych tamże w poprzednich latach łupiestw pokajać się nie może. - Po tak świetnem zwycięstwie udał się już Wezyr przez Maglay i Gracsanitzę do Gradaszaczu, skąd, jak się z wiarogodnego dowiadujemy źródła wyruszy z wojskiem swojćm przez Derbem i Gradyskę do Banialuki, aby tamże sądzić naczelników którzy przez swoje rozbójnicze napady austryacko kroacką granicę tak często niepokoili. - Świetne to zwycięstwo oręża osmańskiego zapewnia Sułtanowi posiadanie kraju tego, a to tern bardziej gdy oddział buntowników, liczący 12,000 ludzi, który w groźnej postawie w leśnych okolicach koło Banialuki obóz założył, przez użycie z strony Wezyra podstępu został ułagodzony i do rozejścia sif do domów skłoniony j wielu nadtouwiedzionych, uznając dobre ustawy Sułtana, opuszcza stronę buntowników i na stronę Sułtana przechodzi, - Wyznaczono 5,000 piastrów nagrody temu, któryby Alego Baszę ujął i wydał, albo głowę jego dostawił, jako ttź i tern u, któryby drugiego buntownika, którego ojciec niedawno temu na rozkaz Wezyra został ścięty, w ręce rządu oddał. Gazeta T i m e s odebrała wiadomości z Konstantynopola z d. 14. Września, stosownie do których nie dawno temu spisek odkryto, zmierzający do równoczesnego podburzenia prowincyi na południe Dunaju położonych. Wybuchy nieukontentowania w Sofii, Scherkoy i Berkoska są tylko pierwsze oznaki burzy. Z Konstantynopola, d. 13. Września.
Zapewniają, źe Ibrahim Basza, którego wojsko wyniszcza Syryą, nie przypuszcza okrętów tureckich do tego kraju, pod pozorem kwarantanny, - rzeczywiście zaś dla (ego, aby przeciąć zupełnie związek między Turcyą a S yryą.
Admirał Dandolo wypłynął z tutejszej przystani. Odebrano tu w tych dniach przez nadzwyczajną sposobność doniesienie, że Admirał Rowley stanął z flotą swoją pod Vurla.
Z dnia 14. Września.
(Gaz. powsz.) - Kto chce wpływ wywierać na Porte, musi ją zastraszyć i groźną przybrać postawę, a to nie tylko z strony państwa, jakie reprezentuje, ale takie i co do swojej własnej osoby. Stądto pochodzi, źe Anglia obecnie lepsze stanowisko na Wschodzie zajmuje, niż dawniej, chociaż jeszcze właściwej nie posiada przewagi. Państwo ottomańskie jest zdziecinniałym starcem; pogróżki tylko mogą je do posłuszeństwa zwrócić. Główną cechą jego charakteru jest niedołęźność przechodząca wszelką wiarę, a pobudkami do działania albo jest bojaźń, albo głupie zadziwienie. Wszelkie usiłowania Anglii końcem utrzymania gasnących zwolna sił tego państwa będą zapewne bezskuteczne, i sama tylko zazdrość mocarstw europejskich zachowuje je od prędkiego upadku. Porta zna jednak swe przykre położenie, przeczuwa ewoję przyszłość, czuje potrzebę opieki, w lem się tylko waha, kogo się ma trzymać, komu się powierzyć. N awet w tym przypadku, gdyby Anglia i Francya w dążeniu swojem zgodnćmi były, jak się rzecz przed sześciu miesiącami miała, trudnoby było skłonić Porte do przyznania komu pierwszeństwa, bardzo dobrze albowiem ocenić potrafi wąchanie się Króla Francuzów i jest przekonana, źe od Gabinetu tuilleryjekiego niczego stałego spodziewać się nie można.  większą przywiązuje wartość do oświadczeń dworów angielskiego i francuzkiego , jak tylko gdyby od jednego z tychże pochodziły. Stąd tedy obecnie wzglądem pytania wschodniego zachodzi tylko spór między Anglią a Roesyą. Auetrya nie zaprzestanie zapewne swej neutralności; Porta ulegnie wypadkom, a co Francya uczyni, czas wykryje. Tymczasem wszystko tu głęboki pokazuje pokój i wszyscy chcą sobie nieco odpocząć, gdy główne i poboczne csoby dramatu Konstantynopol opuścić zamyślają. Lord Poneonby ma tutejszy urząd poselski zatrzymać i zdaje się, źe podobnie jak Pan Buteniew na krótki czas tylko za urlopem wyjeżdża. Admirał Roussin oddali się w tych dniach, Hrabia Koenigsmark oczekuje także z Berlina urlopu, a Internuncyusz auStryacki, Baron Sturmer, chce Brussę zwiedzić, dokąd już poprzednio Poseł eardyński pojechał, dla używania tamecznych kąpieli. (Morning-Herald').- Odebrano tu wiadomości o przybyciu doErzerum Posła tureckiego przy Dworze perskim. Przestał on urzędowa-ć, odebrawszy wiadomość, źe Szach zamyśla przedsięwziąć wyprawę dla złączenia się z Dost Mohammed Kanem i Runczyt Syngiero, i dla napadnienia na granice angielskie w Indyach Wschodnich. Chciano w mówić w Posł3 tureckiego, iż Persya u?braja wojsko, aby wspólnie z Porta działać przeciw Kur« dom, gdy tymczasem owe uzbrojenia służyły tylko do wzmocnienia wojska, przeznaczone, go ao Indyj Wschodnich. N astępnie Poseł turecki, aby nie kompromitował Porty, wyjechał z Teheranu. Poseł angielski, Pan Ellis, protestował z swej strony przeciw przedsięwzięciu Szacha, i oficerom angielskim, zostającym w służbie perskiej, kazał teź służbę opuścić.
Rozmaite wiadomości.
z P o z n a n i a. - Dziennik U rzędowy Król. Regencyi w Poznaniu z dnia lt. Października zamyka między innemi następujące kroniki oso biste: N auczyciel i organista Klonowski w miejscu, został jako nauczyciel seminaryi i muzyki przy Król. eeminarjum nauczycieIskiem w Paradyżu umieszczonym. - Kandydat nauczycielstwa J P. August Gladiez został jako nauczyciel przy tutejszern Król. gimnazjum Sw. Maryi Magd. umieszczony i otrzymał predykat "Nauczyciela wyższego." - Kandydat urzędu szkolnego Franciszek Andrzej Hoffmann z Kożuchowa w Szląsku został ustano*wiony nauczycielem przy tutejszern Król. Gimnazjum Sw, Magdaleny, - Approbowany pod dniem 16. Lipca r. b, od Król. Ministerstwa spraw duchownych, naukowych i lekarskich, doktor medycyny i chirurgii Ludwik Gąsiorowski osiadł za naszern pozwoleniem jako praktyczny lekarz i chirurg w Poznaniu; - i następujące doniesienia o chorobach by.
dlęcych: Kordon zarządzony z powodu wybuchnięcia zgorzeliny śledziony pomiędzy rogacizną w Obrze pow. Babimostkiego, znosimy hiniejszem, gdy choroba ta ustała. - W Zakrzewku pow. Międzyrzeckiego wybuchła pomiędzy owcami ośpica,' dla czego zakoidonowanie miejsca tego pod względem kommunikacyi co do owiec, wełny i ostrej paszy zarządzonem zostało. - W Karnie, pow. Babimostkiego, wybuchła pomiędzy dworską rogacizną zgorzelina śledziony. Potrzebne przeciw tej chorobie środki bezpieczeństwa zostały natychmiast przedsięwziętemu
OBWIESZCZENIE. " Podajemy niniejszem do publicznej wiadomości, źe termin do publicznej sprzedaży wsi L u l i na w powiecie Obornickiem położon ej, na dzień 31. Października r, b, zniesionym został. '" '" '" 8 Poznań, dnia 5go Października 1836.
Królewski Główny Sąd Ziemiański.
Wydział pierwszy.

Szanownej Publiczności donoszę najuniżeniej , źe w nowo założonej cukierni, w domu zwanym Ludwiki, na Wodnej ulicy, Pan Karol Kahle wszelkie zamówienia przyjmuje i najlepszemi artykułami cukierniczerni i trunkami usłużyć może. Zarazem polecam cukiernią moje na Wrocławskiej ulicy pod Nr. 37,
Preundt.

Wyciąg Z Berlińskiego kursu papierów i pieniędzy.
Papiera- GotowiDnia i 3. Października i 836.
mi znąpo po Obligi długu państwa 101} lOlf Obligi bankowe aź do włącznie
Zaehodnio- Pruskie listy zastal O 21 10 2J
Listy zastawne W, Xicstwa Poznańskiego... .
Wschodmo-Pruskie 1021 Szlaskic .« i .
1021 105.* j