GAZE
Wielkiego
'A4
TA
Xi e s twa ZNANSKIEGO
Nakładem Drukarn i Nadworna W. Bekera i Spółki.

Redaktor: A. Wonnej
Jł£303.- We Wtorek dnia 27. Grudnia 1836.

Wiadolllości krajowe.

Z Berlina, dnia 23, Grudnia.
Przybył tu: Xiaic Pelix Lichnowski, z Wrocławia. JW, Cesarsko-Rossyjski rzeczywisty Tajny Radzca i Szambtlan, nadzwyczajny Poseł i pełnomocny minister przy dworze tutejszym, R i b e a u p i e n e, z Ludwigslust.
WVHIWMVWVIrVVM
Wiadolllości zagranICZne.
Królestwo Polskie.
Z Warszawy, dnia rr.. Grudnia.
W kontynuacyi ogłoszenia o cholerze umieszczonego w tutejszych gazetach z d. 17. Grudnia, podaje się niniejszem do publicznej wiadomości, iż stan tej choroby do dnia dzisiejszego jest następujący: Zachorowało obojej pici w ogóle oeob 33, z tej liczby umarło 11, pozostaje chorych 4. H o s s y a.
Z Petersburga, d. 30. Listop. (12. Grudnia).
P. Minister Spraw Wewnętrznych w raporcie do Rządź. Senatu przedstawiał, ze nic znajdując w Ustawie o Żydach z roku 1835- zakreślonych dawniejszymi Ustawami ograniczeń względem pomieszkania iydów w mieście Wilnie t żydów rabinistow w mieście Trokach, tu
*;
dzież względem posiadania przez żydów własności nlruchomych w Kamieńcu Podoljk.nb Wnosił przestawienie do komitetu ??«. "" strow, na którego fornal Najjaśniejszy Cesar, J, nć, w dnib SO. Listopada, raczył rozkazać pozostawić wszystkie wyżej wymienione og an.czenia w ich moev, i przeto uczynić naatC. pne w Ustawie o Zyda.h zmiany: wyłączy, wszy z . 3 pomienionej Ustawy gubernie ł 0dolska 1 Wileńską, pomieścić je w 4 &. · «. strzeżeniem względem Podolskie) tego ogram, czenia , które postanowione zostało w 4«J · > wadze do II artykułu dalszego ciągu U«« * o paVpurtach i zbiegach; - we wzgM*,e *a* Wileńsk,ej pojaśnić, ze w niel powala ięm.e szkać żydom, wyjąwszy dwie ulice gubernialrreco miasta Wilna, mianowtcie: jedne, loącł od Ostrej Bramy do Katedry, drugą A T r o c - ki ej Bramy do Kościoła S». Jana, tudzieżw, jąwszy miasto Troki, gdzie wyłącznie pozwo J ono mieszkać żydom Karaimom, o o li; " II » od żydów Rabbioistów, i dla przesiedlenia ktorych, zdaniem Rady Państwa, w dniu 7. stycznia 1835 roku naznaczony został teimin oddzielny. "
F 2 a n c y a.
Z P ary ż a, dnia 14. Grudnia.
Wiadomości z Afryk, wielkie, jak wiadomo, w Paryżu zrobiły wrażenie. Im z większą jeszcze wczoraj sądzono pewnością, że głownj  zawiedź ono, ii miasto Kotietantyne całkiem z ludzi OtJołoco.nt: zastano, tym większe sprawiła zadoinieoie zupełnie jirzeiiwna wiado mość. Podcza« gdy jaszcze wczoraj sądzono, ie Marszalek Clauz:l n-ie sądził być rzecją godną armii francuskiej, aby opuszczone obsadzać miasto, czytają dziś Paryżanie z ialetn i zadziwieniem oświadczenie samego Marszał ka, ie się ujrzał zawiedzionym w nadz ei raStania miasta jirsiegn i pozbawionego obrony, - D z i e n n i k s p o rów tak się w lej mi e r z e wyraża: Na'dzieja Marszałka Clauztla i te, któreśmy po ostatniej jego depeszy mieć mogli, zostały w smutny nader zawiedzione spo eob. Z niedokładnego jeszcze buletynu Mar szalka wnosić można, ie wyprawa całkiem się nie powiodła i wojsko nasze do łiony powróciło, Mmisteiyum ogłaszając publicznie depeszę Marszałka, nic nie dodając i nic nie tając, bardzo słusznie sobie postąpiło, Otwar. łość przystoi rządowi, jakun jest nasz, a z tego tę odnosimy korzyść, ie publiczność zawiadamiana o wszystkiem nie nabawia się bez potrzeby większego kłopotu. N ie wątpimy, ie źle myślące osoby korzyst.jąc z tego niepomyślnego wypadku obawę po kraju sz<rzyć będą. Ale zdaniem naszem wśród przykrego położenia, w jak em się obecnie znajdujemy, p»tryo(ycny smutek miejsce pierwsze zajmować powinien u wszystkich prawdziwych przyjaciół ojczyzny. Njrniętności stronnictw ustąpić powinny przed smutkiem powszechnym. I inne jeszcze uczucie objawiać się w tej chwili powinno, to jest stałe przedsięwz.ęcie, utrzymań a zdobytych przez nas w Afryce posiadłości, jakiekolwiek zrń any wojenne nastą pić mogą. Taki tylko sposób myślenia godzien jes' O'becnie Francuza! Inny dzienn K ministerialny la P r e s s e powiada: Marszalek Clauzel chciał tej wyprawy; chciał jej mi mo zdania wysłanej do Afryki KomHIi86yi, mimo zdania rządu, mimo wid o c z n e j n i e kor z y ś c i # w Y c i ę z t w a i rni - IIIO dowiedzionej i uznanej niemożnoici, u t r z y m a n i a s i ę p r z y p o d b i t e j p 0* fiadłości. Otoi tedy stało sicr wob jego zadosyć, i rnoitby mu opinia publiczna mniejsze wyrzuty z powodu tej wyprawy czyniła, gdyby ty'ko swoj e imię był przy tej s;)osobności znieważył. Odgadujemy wszystko, co dzienniki opozycyjne zapewne w tej chwili piszą; powiedzą o n e , ie rząd odmówi ł Marszalkowi potrzebnej ilości wojska, i tym sposobem nieudanie się wyprawy jemu przypiszą. Ale takie obwinianie byłoby całkiem bezzasadne; Marszałek otrzymał potrzebną liczbę wojska; Marszałek zdawał się być pewnym swego;
Marszałek zapewniał uroczyście, ie armia bea krwi rozl-wu do Korietaniyny wkroczy, 1 Jeszi ZP 4Y nie upł) nęlo godjin, ja« niektórzy przyjaciele Marszałka, przybywszy zAIryki, jur naprzód o pomyślnym wypadku wyprawy tej głosili. I my takie powinniśmy uczynić zarzut Ministrom, ie mogli zezwolić na takową wyprawę, zb nie śmieli być panami swej woli, i ie się przychylili do iyczeń Gubernatora Algieru i kilku dzienników, będących organami jego. Kto spiawami kraju zarządza i nie pochwala szczerze środka zażądanego przez jedne część opinii pubi.cznej, powinien umieć się temuż oprzeć. Wczoraj wieczorem krążyła po wielu salonach pogłoska, ie w skutek depeszy Marszałka Clauzela wielka się rada ministeryafna odbyła.
J e dni członkowie M nisteryum czynili drugim wyizuty, że nie dozwolono dawniej Marszałkowi Llauzelowi wyprawy tej do skutku doprowadzić. Mówią przeto takie o nowej zmianie! ministeryalnej. Czytamy w dzenniku ministeryalnym Ja P r e s s e: Wszystkie listy z Rzymu usprawiedliwiają śledztwo naszei policyi, zawiadomionej przez Pana Latour Maubourga, Pos'« naszego przy dworze papieskim, o tajemnym wyjeździe Don Miguela. Xiążę ten, który często już podobne pogłoski rozsiewać kazał, dla znużenia i zawiedzenia czujności poiicyr przez podobne fałszywe donu sienią, znikł istotnie w pierwszych dniach Listopada, Lecą nie sądzą w Rzymie, ieby się przez Francyaj przeprawiał. Owszem z wsjystkiega wnosił można, że towarzyszy wyprawie, która na wybrzeżu portugalskiem wylądować usiłuje. Sąd wojenny w Tours odbył wrzoraj swoje czwarte i ostatnip posiedzenie. Po ukończonych dniem pierw obradach udali się sędziowie zaraz po otwarciu posiedzenia do sali obrad dla wydania wyroku. O godzinie Iltef rozpoczęło się znowu posiedzenie i Ptezea ogłosi wypad Kobrad. Bruyani uznany został winnym za to, ie uknbwał spisek zmierzający do obalenia rządu i ogłoszenia rzeczypospolitej, i ie dopuścił się niektórych czynów w cilu uskuteczn enia takowego zamiaru, lecz niewinnym z powodu dobrowolnego zabicia Brygad yera Harrieux, Thierry został in contumaciam za winnego uznany, ie należał do spisku dążącego do podburzenia koilegow przeciw wład-zy królewskiej i obalenia rządu. Oudinot i Descartes uznani winnymi za należenie do spisku, lecz ci z początku <io niczego nie wpływali. N a mocy tego skazano ftruyanta i'Thierrego na śmierć, Oudinoca i Descartpsa na pięcioletnie uwięzienie, a innych, uwolniono. U ruyant słuchał swego wy»  rady swego Adwokata wniósł o kassacyą. Poiar powstały onegdajsze) nocy pochłonął dom, w którym Fieschi machinę piekielną ustawił. J e dna tutejsza gazeta prawnicza sądzi, źe wystawione w Morgue ciało złodzieja, który eię w banku zastrzelił, przez jedne kobietę publiczną poznane zostało* N ie znała ona przecież jego nazwiska i tyle tylko wiedziała, źe był zapamiętałym graczem. Woda w Sekwanie ciągle wzbiera. Policya nakazała, aby za nastającą ciemnością wszystkie na rzece będące statki oświecano. Wczoraj unosiła z, sobą Sekwana przez cały dzień słomę, drzewo, deski, drobiajg, beczki i nie żywe konie. Katakomby ai po za LuXe<<ibourg napełnione są wodą. Na placu Gieve wznosi się woda aź na ul cę de la Mortellerie; na wybrzeżu stoją wszystkie dolne piętra pod wodą. Prawie na wszystkich wy brzeżach pływają czółnami; na ul.cy Tiaversiere wynosi wysokość wody 6 stóp. W piwnicach na wybrzeżu litrcy stoi 50,000 beczek w wodzie. Równina ciągnąca się doGreneile, Vaugirad, Sevres, Sr. Cloud, Boulngne i t. d. okryta jest wodą 1 niezliczone iabryki i huty wodą są zalane. O sprawach hiszpańskich ogłasza rząd następującą telegraficzną depeszę: Bajon na, dnia 9. Grudnia. Wiadomości z Calahorry z d. 5. b. IB. donoszą, że wojsko Cabrery po odniesieniu powtórnej klęski dn. 3. podzieliło się na małe oddziały, z klorych jeden chce się doatać na górę Cayo, a drugi na Sierrę Cabollerę. trribarren powrócił do Nawarr\.
N arvatz przybył d. 23. do Ossuny i spodziewa się doścignąć Gomeza, który go tylko o cztery ieguas wyprzedził. - B aj o n n a, tl. 12. Gru dnia. Podług wiadomości z d. 10. kazał znowu Espartero , stojący na lewym brzegu N ervionu między Portugaleitą i Baracaldą, swój most naprawić. Karoliści wzmacniają się na tym samym brzegu, aby go do Bilbay nie wpuścić. Zostawili oni pod tern miastem część swojej artylleryi, a drugą ustawili na wzgórzach. Z dniem 1 b. m. zaprzestali strzelania do miasta. Zdaje się, że skutek ich oblężenia od wypadku obroiów przeciw Esparterze zależeć będzie. Zdnia 15. Grudnia.
W łturyerze francuzkim czytamy: Smutne aowiny o wyprawie naszej do Constantine głębokie uczyniły wrażenie na obecnych w Paryżu deputowanych. Gorzkie czynią wyrzuty ministrom względem ociągania się z spełnieniem proźby Marszałka Clauzel, gdy już w końcu Sierpnia Pana de Rance do francyiibttwyprawił. N a ministrów zatem zwalają wirię całego nieszczęścia. Jeżeli z em rgicznei;o sposobu wysławienia się ns«et umiarkowanych członków Izby domysły wyprowadzić można, to na przyszłej sessyi parlamentowej pytanie Algierskie większy jeszcze zgotuje ambaras minisirom aniżeli pytanie Hiszpańskip. Memoriał bordelais z dnia rr. zamyka następujący aitykuł o poruszeniach Gomeza: "P-o o b r a c li o w a n y m p o d z i a l e wojsk swo · ich pod Arcoe znajdował się Gomez. d. 29. na czele 9000 wojska w Ossume; stamtąd wyruszył jak najskwaphwiej przez pasmo gór J aenskich i zdaje się, źe dnia 2. m b, pod Despeiraperro« w granice Audaluzyi wkroczył. Powiadają nawet, źe już wsztdł do prowincyi La Mancha,. bo d. 3 rozeszła się z przyczyny wiadomości o przybyciu jego, w Manzanare* wielka trwoga. Manzanaree, liczące 10,000 ludności, leży na 10 godzin ku północy od Sierry - Moreny i na 29 godzin od Madrytu.
Gomez zniweczył takim sposobem zupełnie wszystk e zamiary Generałów N arvaez, Alaix i Ribern, ci albowiem znajdują się jeszcze w środku Audaluzyi, skąd nie prędko wrócić będą mogli, podczas kiedy Gomez znowu bezkarnie kraj w wszystkich kierunkach przeciąga." W giełdzie dzisiejszej stan papierów jakkolwiek się u trzymał, ponieważ rząd kazawszy przybić koniec depeszy Tulońskiej (Patrz Nr. ga?eiy Poznańskiej 301) przesadnym obawom względem klęeki wojsk naszych koniec położył. Kon ec depeszy tej, gońcem przewiezionej, jest treści następującej: "Wykonaliśmy odwrót nasz w dobrym porządku. Żołnierz, lubo chory, trzymał się, jak mógł; eprowadzamy razem z sobą wszystkie działa nasze a mocną, po większej części z krajowców akiadającą się załogę zostawiam w Gueimie, będącej mocniejszem stanowiskiem, aniżeli ConStaninie. Arabowie nasi cieszą się na widok tej dyzpozycyi, Siawiamy takim sposobem jedne potęgę naprzeciw drugiej a duch ogółu mieszkańców podaje mi nadzieję, źe potęga Achrneda Beja przed potęgą naszego Beja czoła nie podniesie. Być może, źe po użyciu Środka tego drugiej expedycyi nie będzie potrzeba, aby zająć Constantine, miasto większe i ważniejsze od Bony, Algieru i Oranu. Xiąźc N emours uczestniczył w wszystkich trudach.
i niebezpieczeństwach armii. J. K, M. cieszy się ciągle poźądanem ? drowiem. " Z dnia 16. Grudnia.
Depesza telegraficzna z Tulonu z d. 13. donos« o ezczęśliwem przybyciu tamże Xiecia Nemours. J. K. M. po odbyciu 4. dniowej kwarantany uda się w drogę do Paryża. Marszałek Clauzel już się wybrał z powro twoje na wyspie Korsyce. Gazety nasze donoszą stosownie do listów z G6rz, ie Xiądę Augouleme niebezpieczną złożony chorobą. W<skutek odprawionych temi dniami posiedzeń Rady, miano wydać rozkaz niezwłocznego zaambarkowamia 15,000 wojska do A Ayki, zaś pułki, które udział miały w wyprawie do Constantine, mają do Francyi powrócić. (?) Rząd ogłasza następującą telegraficzną depeszę Marszałka Clauzela z Algieru z dn.10. III. b.: "Obsadzanie Guelmy sprawiło pożąda ny skutek. Achinet nie odważa się usadowić w Constantinie, sam radzi mieszkańcom, aieby po opuszeniu miasta; do Kamarkady, na 3 dni drogi od Constantine, się cofnęli. Kazał Szeika EI- Kład i 8 znakomitych mieszkańców stracić..." (Depesza z przyczyny nadejścia nocy przerwana.) Dziennik rninisteryalny wieczorny obejmuje następującą depeszę" telegraficzną: "Bajonne, d. 13. Grudnia. Donoszą nam, że Espartero , który od d. 8- znajdował się w Portugalette, miasto to dnia 13. o godzinie 5. zrana opuścił 1 do Balmasedy w pochód wyruszył.
Słyszano prjez cały dzień żywą kanonadę i ogień z broni ręcznej. Z Bilbao nie nadeszły nowsze wiadomości. Generał Gomez wszedł w 8000 wojska do Belmonte, w prowincyi La Mancha; Alaix postępuje za nim w odległości 3 mil' San Nliguel stał d. I. Gru dnia w Buenca a dn. 2. w Priego z 4000 wojska, oczekując przybycia Karolistow nad Tagern. " Stosownie do Phare Bajońskiego z d.
13. m. b. zatoczyli znowu Karoliści dn. JO. ni.
b. ei. 'ikie działa swoje przed Bilbao a Casa Eguja postanowił, jeżeliby miasto do wieczora do. 10, poddać się nie miało, bombardowanie z nową rozpocząć dzielnością. Ponieważ już mnóstwo listów z Afryki nadeszło, przeto gazety tutejsze przepełnione są doniesieniami szczegołowemi o nieszczęśliwej wyprawie do Konstantyny. Największą zaś uwagę zwraca na siebie wiadomość, o które) niemal wszystkie listy wzmiankują, i którą Meseager w ten sposób publiczności obwieszcza: Mimo niedoli naszej sława oręża fran· qzkiego nie poniosła żadnego uszczerbku; »ważmy tylko, ile odwagi, wytrwałości 1 stałości było potrzeba, ażeby wśród takowego od wro.tu nieprzyjaciela na wodzy utrzymać. Lecz z żalem dowiadujemy się także o nazwisku Generała, który, jak głoszą, miejsce swe «puścił i haniebnie z placu zemknął. Nie · hceroy pierwsi tego osławionego wymieniaćnazwiska. Zapewniają, ie General ów ca czele 47go pułku liniowego pierwszy złow'eszcze wyrzekł słowa: Rn uj się kto może, i że pułk ten stchórzywszy za jego poszedł przykła. dem i zemknął. Wszystko byłoby może straeonem, gdyby nie mężne branie się drugiego lekkiego pułku, który utworzy wszy czworobok zapobiegł temu, że ucieczki 47go pułku pozostała część wojska nie dostrzegła. Marszalek publicznie i w obecności całel armii wynurzył niechęć swoje w mowie będącemu Generałowi. Mości Panie, rzekł, nie trzeba ci było pokazywać na placu bitwy szlif uzyskanych w salonach paryzkich. Pozostają ci tylko dwie drogi; albo połoi życie stawając na czele pierwszego baialianu idącego przeciw nieprzy jacielowi, albo palnij sobie w łeb. Następnie błagał Generał Xieiia N emoursuiego o pośrednictwo, ale ten go z gniewem od siebie oddalił. Marszałek Clauzel nie chiał swego roa. kazu dziennego do armii sliańbić wymienię« niem nazwiska tego człowieka, i dla tego powiedział t)lko: Cieszę się mocno, że jeden tylko oficer obowiązkom honoru zadosyć ni * uczynił.
Z dnia 17. Grudnia.
Wiadomość o powrocie Marszałka Clauzel do Francyi zdaje się b\ć zawczesną. Dopiero onegdai wyprawiono gońca z Paryża, wiozącego rozkaz dla Marszałka, aby do stolicy wrocil i Izbie złożył sprawę z wyprawy przeciw «Constantine. Równocześnie otrzymał Ge« ntral Damreińont rorK3r udania się do Algieru, aby tam piastować prowizoryjnie urząd generalnego gubernatora. Prócz tego posia> nowił rząd srogich uż)ć środków przeciw bataliuno-wi jednemu, którego niekainość wyprawie bardzo zaszkodziła; kilku oficerów mx być przed Sąd wojenny stawionych. M o n i t o r ogłasza dzisiaj dalszy ciąg depeszy z Algieru z d. 10. m. b.: "Proszę JW. Pana abyś przedsięwzięte w Guelmie pracecelern zasłonienia piechoty francuzkiej pochwalić rac zył... ." - (Drogą prywatną otrzymaliśmy koniec tej depeszy, który jest następu * j ac y): »Sam postanowić zechcesz, co dla Tu»kuw i Spahisow uczynić możnaj Roboty celem przywrócenia fortyfikacyi pod Guelmą nie kosztować nie będą, kiedy żołnierze najlepszym ożywieni duchem je wykonywają. Geelma leży w odległości 18 godzin od Bony, a 20 od Constantiny. Będzie wygodnem stanowiskiem, aby dojść do Constantiny i ważnym środkiem dla złamania potęgi Beja i opanowania tern łatwiej stolicy jego." Prócz tego zamyka wspornniona urzędowa gazeta następującą telegraficzną depeszę r Tułonu z dn. lą. m, b,: "Dowódzca marynarki  ie wyprawa, która dn. 33. z. m. z Oranu wyruszyła, aby Trernezem w żywność i arnuni cyą zaopatrzeć, w pochodzie swoim ani lam sm nazad na żaden opór me natrafiła. Dnia a. m. bież. sjanęła w ilości 4,000 z powrotem w O r 3 III e, stoczywszy kilka małoznacznych i dla nas pomyślnych utarczek. Cały korpus miał 2- zabitych i 8 ranionych. Wojsk w o hl zie nad Tafną nieprzyjaciel nie zaczepiał." J mię Generała, któremu wszystkie pisma z Afryki tchórzostwo wyrzucają, nie jest wię cej tajemnicą. Jest nim Generał Rigny, brat Admirała tegoż nazwiska, który w bitwie pod N awarynem eskadrą francuzką dowodził, później posłem był w Konstantynopolu a nareszcie ministrem marynarki. Słychać, £e Generai R'gny ma być stawiony przed eąd wojenny. D ziennik wieczorny ministeryalny ogłasza o spr.iwach hiszpańskich następujące telegraficzne depesze: "B a I onne, d. 14. Grudn, Siatek, który d. 12. wieczorem z Poriugaletty od płynął, donosi, 1« Espartero , zdobywszy srana pozycyą Burkną» się sposobi do wystawienia U108U1 nad Cedagną, aby potem na lewym brzegu N ervionu z 19 batalionami i 3a działami naprzeciw Bilbao wyruszyć. Donoszą z (I. 11. m, b. z Pampelony, ie Gomez nad Ebrern stanął. Dywijye Cionarda i I nbarrena wyruszyły niezwłocznie do brzegów lej rzeki " "Baionne, d. 15. Grudnia. L'sty z Madrytu z dn. 10. donoszą, ie Gomez już minął Guadalaxare. Pisma z Pampelony z d. I I. opie wają, że do Siguenzy przybył, dążąc do gór pod Lorią. Generał Clonard stał dnia lit, w Tafalli a iribarren nad Ebrern."
A n g l i a.
Piszą z Falmouthu pod d. ir. b. m.: Dziś srana przybył tu z Lizbony siatek przewozowy Lyra, który w czasie swej podroży od burzy nader wiele ucierpiał. Wypłynął on stamtąd zrana d. 4. b. m. z regnlarnemi pocztami, o dwa dni później od przybyłtg,o jui tu okrę» tu parowego" Calpe." O flocie Doo Mignęła j ui nic więcej od czasu doniesienia o niej Ore· tesa nie wiedziano; ale że w Lizbonie dość powszechnie sądzono, ie Don Miguel przejeżdżał przez Bajonnę i jui w głównej kwaterze Don Carłosa stanął, przeto wszyscy z obawą pewnych wyglądają wiadomości. Rojaliici byli przeciwnie nader ucieszeni tą wiadomością i pełni oczekiwania. N owy oddział M'gii'. I stów zjawił się niedaleko Valency nad Mintto. O wypadkach wyborów nic jeszcze ftewnego nie wiedziano. Senor Pass es ma t>y6 »ie z Lizbony ale z Porto wybrany. W sku
tek niezmiernej roznlCY zdań niepodobną tikie było rzeczą juź naprzód oznaczyć, czy Mmisirowie więk-zość w Kortezach pozyskają, i ktoby na przypadek' ich usunięcia się od urzędowania chciał w miejsce ich zostać uniżonym sługą potężnej gwardyi narodowej. W 0« g o l e, wyrażono w je dn ym dzienniku liz bońskim, zamieszania u nas dosyć, a trudno odgadnąć, jaki to wszystko koniec weźmie. W tem przecież wszystkie stronnictwa się zgadzają, ie stan obecny chwilowym tylko bye może.
Z L o n d y n u, dnia 12. Grudnia.
Generał Greville zakończył w tych dniach życie; był dowódzcą 38 pułku, a M o r n i n gC h r o n i c i e ma nadzieję, iż wakujące dowództwo pułku nie będzie powierzone torysowi, jak niedawno się stało, że Generał Robert Wilson, dawniej radykalista, lecz teraz zapalony torye, otrzymał za wakowane dowództwo« Słychać, iż R;ąd chce znacznie zmniejszy! liczbę wojska w osadach zachodnio indyjskich, i nadal używać go tylko" do odparcia zewnętrznych uderzeń, a osadnicy przy siosownem urządzeniu siły policyjnej mają sami starać się o utrzymanie wewnętrznej spokojności, Parlament został wczoraj odroczony do d.
31. Stycznia.
Xiąię Polignac wygląda bardzo cierpiący i smutny. Za kilka dni przybędzie tu małżonka jego z rodziną. Wspomniony X>ążę da wkroice świetny obiad. Lord Rancliffe, brai małżonki jego, mieszkający w Bunny-Park w N oitmghamsliire, zaprosił tego Xiecia i rodzinę iegOt-aby przez niejaki czas bawili w majttności jego. Niedawno przybył tu drugi syn Xiecia Canino, który przed kilku miesiącami umknął z więzienia w Rzymie, i schronił się do kraju Toskańskiego, Xiąźę Sussex jest już zupełnie uwolniony od katarakty, tak dalece, iż niedawno na polowaniu na bażanty był jednym z najlepszych strzelców. Lord Warncliffe, jeden t najznakomitszych Parów należących do stronnictwa toryeów, będąc w tych dniach na zgromadzeniu konserwatystów w Wakefteld, miał długą mowę pratciw teiaźniejszemu Ministeryuui, a zwłaszcza przeciw O'Connellowi. Dnia 15. b. m. spodziewamy się przybycia Generała Evans, Mniemają, iż nie wróci do Hiszpanii, a w tym razie Generał Chichester obe;mie po nim dowództwo korpusu posiłkowego angielskiego. Według innych doniesień, G? nerał Evans dopiero na początku Stycznia przybędz-ie do tutejszej stolicy, i nie pozostanie w Anglii, Ucz tylko tymczasowo zda  mnionego korpusu. Słychać, iż Rząd nasz, z względu na smu* fny stan korpusu posiłkowego angielskiego w Hiszpanii, pośle mu na 6 miesięcy muridury, ammumcyą i żywność, na rachunek Rządu Królowej Krystyny. Oprócz 8.CCO welnia nych kołder, wysłanych niedawno z W 001wich, wczoraj posiano znowu znaczną ilość płaszczów, mundurów, tornistrów i trzewików do Woolwicb, które na staiku przewozowym, wraz z ammunicyą, racami kongrewskiemi i żywnością z zbrojowni królewskiej popłyną do San Sebastian.
Królestwo J chmość nie mogą jui od 8 «W wychodzić z pokojów swoich, gdyż nie są zupełnie zdrowi, a czas jest ciągle bardzo wietrzny, Depufacya królewskiego towarzystwa jeograficznego było niedawno u Sekretarza w, działu osad, i prosiła Rządu o pozwolenie wysłania dwóch młodych oficerów, Poruczników G r e y i L us h i n g t o n, do Australii, celem odbycia podróży w głąb tego tak mało jeszcze znanego stałego Jadu. M o r n i n g P o s t pisze, ii brat Marszałka Saldanha, który byłGubernatorem wArgolda, utracił życie, gdy chciał przytłumić powstanie na korzyść Don Miguela. Donoszą z Hawany, ii okręt wojenny angielski Vestal zabrał 3 okręty poriugalskie, na których znajdowało się i,257 murzynów niewolników. Parlament prowincyonalny Wyższej Kanady został zagajony dnia 8- Listopada przez Gubernatora Pana Head. Gazety z New Orleans pod d. 29. Października obejmują niejakie wiadomości- z Texas. Pierwszy kongr.es lej prowincyi zebrał się dn, 3. Października w Columbia, teraźniejsze; sroiicy Rządu. Potwierdzono wybór Generała Houstoun na Prezydenta, a Generała Lamar na Vice-Prezydenta prowincyi Ttxas, iKon gree prawie jednomyślnie oświadczył się za połączeniem tej prowincyi 2 Zjednoczonerai Stanami Północnej Ameryk'. Ttxyanie zabrali Mexykanom i,500 sztuk bydła. Wysławiono teatr w Columbia. Morning Advertiser twierdzi, ii Lord Lyndhuret poróżnił się w Paryżu z Panem Robertem Peel. Nieporozumienia długo panowały między nimi. Przyczyną tego miało być, 1£ polityka Pana Peel zdawała się Lordowi Lyndhurst za nadto powolną. Wepomniona gazeta donosi, iźLord Lyndhurst nie przybędzie do Anglii na posiedzenia Parlamentu, lecz pozostanie na stałym lądzie. S u n daje wiarę lej wiadomości, bo (wyraża) Lord Lyndhuret
VInie chce słyszeć o układach i uległości, a Pan Peel skłania się do przyzwoitej ugody. Pierwszy na zawsze zrzekł się wejść do ;W nisterum, drugi zaś chciałby jeszcze zasiąść na ławce Ministrów. Pierwszy nie ma nic do stracenia, a drugi ma wiełe do zyskania. Pierwszy jest to. rysem, a drugi whigiem. Pierwszy na nic nieuważa, a diugi jest przezornym. Re formiści mogą sobie winszować, jeźii się potwierdzi pogłoska o lem poróżnieniu między dwoma naczelnikami torysów umiarkowanych inieumiarkowanych. (Korr. pryw.) Chociaż na nadchodzącern posiedzeniu parlamentu po większej częśti wystąpią te same osoby, co na przeszlem, przecież postawa i duch Izb będzie zupełnie odmiennym. Lord Grey zupełnie się usunął od interesów i ma nawet oddalić się z Anglii. Lord Brougham, prztz długi czas słabowity, wrócił teraz do zupełnego zdrowia i można powiedzie że odrnłodniał. Lord Melbourne, po u.'racie syna jedynaka, nabrał cokolwiek cierpkości i surowości. Lord Lyndhurst oduczył się od zdań Pana Peel w tern, iż pragnie bronić praw Izb> Wyż szej i protestantyzmu z największą zaciętością. Pan O'ConneJI j>o śmierci żony swej, obiecał poświęcić całe dni i nocy swoje usłudze kraju rodzinnego. Mamy jeszcze 7 tygodni do zebrania się Izb.
To pewne, iż na charakter tego zgromadzenia będzie nie mało wpływał duch, jakim się rdzn.aczą Izby francuzkie, które sig już w tym miesiącu zgromadzą Hiszpania, Z Madrytu, dnia 7. Grudnia.
Wczoraj wieczorem nadeszła do Ministerstwa wojny wiadomość, że Gomtz na czele 8000 ludzi do Manchy wkroczył. Noc z dnia 4. przepędził on w młynie de la Mota, i część jtdnę wojska swego wyprawił tu Behnonte, a drugą do Villamayora de Santiago, gdzie taż d, 5. o godzinie irtej zrana stanęła. Podług jednych znajduje się teraz o 5 godzin od Ararjuez, a podług drugich udaje się do Tarasconu. Zdaje się, że tą samą co Cabrtra puści się drogą. £co dei Comercio odebrał z Kao'yxu z dnia 26. Listopada następujące doniesienie: Zeszłej nory wyruszyła tutejsza konna gwardya narodowa do San Fernando dla wspólnego ścigania korpusu Gorneza, pobitego przez waleczną dywizyą nieustraszonego N arvaeza. G a z e t a d w o r s k a zawiera następujący raport Intendenta prowincyi Soria do Ministra wojny: JWPanie! Kolumna Brygadyera AI« buina, wysłana ,n;a ściganie szczątków korpusu  6y jeńców i 30 koni. W zacięte' waice pod miasteczkiem Arevalo utrać iii powstańca wiele l udai; z wojska konstytucyjnego jeden tylko oficer w raoiie raniony. Niech Bog zachowa JWP ana, S o r i a, dnia 3, Grudnia i8j6< - Pu i g.
E s p a n o l donosi z Badajozu z dn. a. Grudnia: Generalny Komendant Caceresu pobił korpus karni stowskiego wodza Santiago de Leon pod Cabezuelą, i ponieważ się 153 po wstańcow zgłosiło w terminie oznaczonym w wydanej proklamacyi, korpus ten za zni szczony uważać można. Chociaż chciano w złern świetle wystawić mieszkańców Estremad ury, przecież coraz hardziej przekonać sie, raoźna, że sarfui potrafią prowincyą swoje z Karolisiów oczyścić, chociaż takiemu korpusowi, jakim był Gorneza, czoła stawić nie mogli. N abór do wojska i utworzenie gwardyi ruchomej z wielką odbywają się gorliwością. Czynią takie przygotowania do zt brania sco milionów realow, jako części pożyczki przypadającej na nasze prowincyą. - W Caeereeie zniszczyli Karuhści 2000 łóźtk, sprowadzonych tam niedawno temu na rozkaz In tendenta wojskowego. J eden dziennik tutejszy umieścił list Generała pewnego od armii północnej di> jednego deputowanego, w którym wyiażono: Od Września żołnierze armii północnej połowiczny tylko źold pobierają; oficerowie zaś od Lipca żadnego nie otrzymali. Niektórzy z nicli muszą chorobę udawać, będąc pozbawieni wszeik ej odzieży,
B e 19 i a.
Z Bruxelli, dma 10. Grudnia.
Oriegdaj była u KTolestwa Ichmość wielka Zabawa wieczorna, podczas której Pan Suaus s orkiestrą swoją grał koncert, który wielką pochwałę pozyskał. Pan Van der NOO c ma być Posłem przy Dwnrze rzymskim, Jest on potomkiem Adwokata H en t je va n der N o o t, Niderlandy.
Z F l ag i, dnia 7. Grudnia, W c z o r aj, w ro c z ni c ę uro dz in J. K, W. X i ę - cia Oraibi, odprawiła się wielka ffarada wojskowa, poczerń był ob.ad u Dworu. Poseł iraiicuzki przy dworze naszym, Baron Mortier, ma w tych dniach wyjechać do Paryża. Siatki, które niedawno przybyły z kanału la M a n c h e i z morza północnego do Dordrecht, donoszą, iż w skutku wichru ó. 20. z. m. widziały morze okryłe szczątkami okrętów i inne mi oznakami zniszczenia. ·
Niemcy, Z Frankfurtu n. M , d. 19. Grudniu.
Ostatnimi czasy odkryto w Niemczech po.
tomków w prostej Imii sławnego Marcina Lutra. Ojciec ich Jozef Karol Luther, urodzony dnia ii. Listopada 1792, wrócił na łono kościoła katolickiego, żył przez czas długi ze ewą rodziną w Czechach, gdzie umarł w ostatniej nędzy. W nikczeninern jego mieszkaniu znaleziono pięcioro pozostałych po nim dzieci, które są: Antoni, urodzony w 18*1 r. Marys i Anna, urodzone w 1819., Jan, ur, w . A 6. i Teresa urodź, w 1831. Odkrycie to powszechność protestantska winna jest gorliwym poszukiwaniom przełożonego nad zakładem zwanym S», Marcina, ustanowionym na cześć JLuira i umieszczonym w dawnym klasztorze Augustyanów, Pana Hheinthaler, Siostry i bracia Antoniego przyjęci są do zakładu, Sam zaś ten starszy brat, gdy żadnego do wyższych nauk nie okazywał usposobienia, oddano go na naukę do stolarza, w którym to kunszcie wiele sobie podobał. Rodzina ta polecona została względom pobożnych zwolenników jej przodka, dotąd atoli żadnego prawie z ofiar nie otrzymała wsparcia, na co niektóre dzielniki gorzko się użalają.
A u s t 2 Y a.
Z Wiednia, dnia 6. Grudnia.
Słychać, iż bankier tutejszy Sina zamyśla zrobić kolej żelazną z Wndnia do Pragi. Wydatek ma wynosić 12 milionów złotych reńskich. Z P r a g i, dnia 12. Grudnia.
Główna Dyiekcya stowarzyszenia ku zachęcie ducha przemybłowości w Czechach, porobiła kroki do związków handlowych z Trebi» zondą (w Azyi mniejszej) Według uwiadomienia od cesarsko - austryackiego Konsulatu w Trebizondzie: sukna, wyroby ze szkła, z Żelaza, białe i wyb.jane kartony, matrrye indyjskie czyli cyce wszelkiego gatunku, merynosy i szale, kainfuły', matrrye jedwabne i bawełniane, oraz inne wyroby austrvackie nietylko w Trebizondzie, lecz odtąd także na wielkich jarmarkach w Erzerum i Tanrydzie będą mogły mieć odbyt. Konsulat Ces. Austryacki dla tego zawiadom-ł o lem, poniewai Anglicy, mający, tam składy takichże towarów, dobre niemi lubią utteresa.
W 2 o C J] y.
Z Neapolu, dnia 3, Grudnia.
Z cholerą dzięki Bogu coraz pomyślniej idzie. Z dnia 29. na 30. Listopada umarło tylko 61 osób, 2 dn. 30. Listopada na 1. Grudnia 54, a tak liczba ogólna chorych od zja łych 4559' Droga do Rzymu ciągle zamknięta. Miioetwo podroźnycli, którzy po 3 lub 4 tygodnie w Sora nad granicą siedzieli w nadziei, że ich przepuszcza" wróciło lu znowu, gdy cholera i tam wybuchła, a tak dalej jechać nie mogą. Lecz wszystko to zapewne niezadługo ustanie, gdy cholera już tylko o 12 godzin jest od Rzym u i tam także z pewnością nie zadługo wybuchnie.
T u 2 C Y a.
Z Konstantynopola, dn 16, Listopada.
Porta otrzymała znowu znaczną sumrnę od Mehmeda Alego. Sułtan chce wyprawić poełannika do Vice Króla Egiptu. Dyrektor wydziału zagranicznego, Sanm Efendi, ma się udać do Kairu, celem ułożenia sie względem kilku interesów pieniężnych. Dochody zKandyi, które Porta kontroluje, zdająsię byćprzedmiotem wysłania jego. Mehmed nie podał do tad Porcie wykazu rzeczonych dochodów, i nie przesłał części, jaka jej się z nich należy, - Wreszcie Porta jest teraz zadowoloną z postępowania Vice-Króla, a Sarim Efendi ma zlecenie, aby mu to oświadczył. Tahir Basza bawi jeszcze w Tripolis. Zatargi jego z Panem Warrington, Konsulem angielskim, nie są jeszcze załatwione. Lord P o n s o n b y sposobi się do wyjazdu.
W niebytności jego, Pan U r q u h a r t trudnić się będzie interesami ambassady angielskiej w charakterze Ministra, i tym końcem otrzymał już list wierzytelny. Morowe powietrze ciągle grasuje, i w ostatnim tygodniu sprzątnęło więcej niż 5,000 ludzi ze świata.
JE g i p; t .
Z Alexandryi, dnia 1. Listopada.
Wypadki w Hedezaa są ciągle pokryte zasłoną tajemnicy. Ze wojsku egipskiemu w owym kraju nie idzie pomyślnie, dowodzi tego nie sprowadzenie kawy z Mokka- Wszelako Mehmed Ali dotąd się nie przekonywa, lZ nadaremnie prowadzi tę bezskuteczną wojnę; ełychać nawet o nowej wyprawie. Przyjaciele Mehmeda Alego spodziewają się, iż Ibrahim Basza zdoła nakłonić ojca swego, aby zanIechał zamiaru zdobycia owego kraju.
Stawi zjednoczone północnej Ameryki.
Z No we go - Yor KU, d. 17. Listopada.
Hrabia Survilliers wyraził w liście pisanym d. 29. Września do jednego z tutejszych przyjaciół swoich, iż siostra jego, Hrabina Lipano , znajdowała się wprawdzie w Paryżu; lecz nie przyjęła żadnych czynionych jej propozycji,a wszystko, co dzienniki paryzVe donosiły o zamierzonej podroży jego, (H abiego Survilliers) do Korsyki, za jtzwileni m Króla Ludwika Filipa, jest bejzasadnem; wróci bowiem do Ameryki, i nie uda się do żadnego miejsca kraju francuzkiego .
Podczas karnawału tegorocznego będą u mnie bale W następujących dniach to jest 8.. i5., 22., 29. Stycznia, 5., 7. Lutego, JA na które Szanowną Publiczność zaprą szarn. Wongrowiec, dnia 1. Grudnia 1836.
Zapałowski, kupifc.
Jp jA JA "%
Świeży kawiar co tylko otrzymał kupiec.
Wincenty Rose.

V\ y c i A g z B e r l i ń s k i e g o kur s u p a p i e rów
. . . .
1 ClenleClZV.

Dnia 24, Grudnia 1 S36.

Papieid- i Gotowinu znąp' Ohiigi długu państwa . 1011 iOli Obligi bankowe a z ilo włącznie liu H. .; Zachodnio- Pruskie listy zastawne ... 1011 Listy zastiwrie W. Xicstwa Poznańskiego. * 102J Wschodnio-Pruskie 102 I Szlaskie 106
Ceny zboża w Berlinie.
Dnia 22. Grudnia 1836« Lądem Tal. igr. len. lal. igr; fen.
Pszenica l 28 9 1 1 27 6 Zyto 1 2 6 1 Jęczmień wielki I I 3 27 Jęczmień mały 1 1 11 21 Owies . 23 9 50 Groch I 12 l 6 Woda: Tal. sgr fen; Tal. sgr. fen.
Pszenica (biała) 2 6 3 2 2 .6 Zyto 1 6 3 I 5 Jęczmień wielki 1 6 Jęczmień mały Owies 22 6 21 3 Groch I 7 6 x 5 Kcpa słomy 5 15 4 15 Cetnar siana > 1 5 20